Wie had ooit gedacht dat we op een dag zouden schrijven over zonnebloemolieschaarste? Wij in ieder geval niet, kunnen we je vertellen. Toch is de realiteit niet anders. Het kan je vast niet ontgaan zijn: zonnebloemolie is door de oorlog in Oekraïne momenteel moeilijk te verkrijgen. De schappen in de supermarkt zijn zo goed als leeg; online is het product ofwel niet leverbaar, ofwel gigantisch duur.

Als er geen boter in mijn recepten zit, dan is het meestal zonnebloemolie. Helaas is zonnebloemolie momenteel slecht voorradig, waardoor ik overspoeld wordt met de vraag wat het beste alternatief is om zonnebloemolie te vervangen in mijn recepten. Heel begrijpelijke vraag.

Zonnebloemolie is een plantaardige olie die wordt gemaakt van de zaden van zonnebloemen. Deze zonnebloempitten bevatten veel vet en daarom kan hier olie uit geperst worden. Zonnebloemolie is één van de meest gebruikte oliën wereldwijd en het wordt in ontzettend veel voedingsmiddelen verwerkt. De reden dan zonnebloemolie populair is, is omdat de olie op hoge temperatuur verhit kan worden, relatief goedkoop is en neutraal van smaak.

Waar ik zonnebloemolie het meest voor gebruik zijn mijn recepten voor muffins en cake. Een aantal voorbeelden zijn mijn basisrecept voor muffins en alle variaties daarop, maar ook in volkoren plaatcakes, hartige muffins, wafels of yoghurtcake verwerk ik zonnebloemolie. Ook bij broodrecepten gebruik ik zonnebloemolie, daarmee vet ik de kom namelijk in voordat ik het deeg de eerste of tweede rijs in laat gaan.

Ik begrijp dus maar al te goed dat jullie mij regelmatig vragen hoe zonnebloemolie vervangen kan worden! Er zijn ontzettend veel verschillende soorten oliën en dus zijn er genoeg soorten beschikbaar waarmee je zonder problemen mijn recepten kunt maken. Waar je rekening mee moet houden, is dat niet alle soorten olie geschikt zijn om te verhitten. Dit heeft te maken met het ‘rookpunt’ van de olie.

Alternatieven voor Zonnebloemolie

Als je iets wilt bakken in olie is het goed om een olie te kiezen met een neutrale smaak en een hoog rookpunt. Het rookpunt is het moment waarop de samenstelling en voedingsstoffen van een olie begint af te breken. Vervang hem door een neutrale plantaardige olie zoals koolzaadolie, arachideolie of raapzaadolie.

Hieronder worden een aantal alternatieven besproken:

Plantaardige Oliën

Plantaardige olie is een fijne vervanger voor boter. Het heeft een neutrale smaak en zorgt voor een cake die lang zacht en smeuïg blijft. Langer zelfs, dan een cake die wordt gebakken met boter. Een ander voordeel van plantaardige olie is dat het vaak meer gezondheidsvoordelen bevat dan boter. Plantaardige oliën bevatten vitaminen en omega-vetzuren die goed zijn voor je hart. Ook zitten in de meeste oliën minder verzadigde vetten dan in boter. Je kunt denken aan zonnebloemolie, koolzaadolie, olijfolie, kokosolie, lijnzaadolie, en ga zo maar door.

Bij recepten zoals (plaat)cake, cupcakes, muffins, wafels of andere zoete baksels waar de zonnebloemolie door het beslag verwerkt wordt, is het erg belangrijk dat de smaak van de olie neutraal is.

Je kan roerbakken met koolzaadolie, arachideolie, rijstolie of raapzaadolie. Olie heeft een brandpunt of rookpunt dat verschilt naargelang de soort olie. Niet alle olijfolie kan je zomaar verhitten. Extra vierge olijfolie kan niet zo goed tegen verhitting en verliest er ook smaak door. Deze reserveer je best voor je salades.

Koolzaadolie

Veel mensen zien koolzaadolie als een ongezonde olie omdat ze het associëren met gefrituurd eten. Koolzaadolie heeft inderdaad een hoog rookpunt en de neutrale smaak maakt het een uitstekende olie om mee te frituren, maar het is geen ongezonde olie. Net als de meeste van de andere gezonde oliën op deze lijst is koolzaadolie laag in verzadigde vetten.

Beste voor: bakken, braden en frituren.

Arachideolie

Arachideolie ziet er ongeveer hetzelfde uit als zonnebloemolie en heeft als handige eigenschap dat het erg goed tegen verhitting kan. Dat maakt het extra geschikt om ermee te frituren, al kun je er ook gewoon mayonaise mee maken. In hetzelfde lijstje als zonnebloem- en arachideolie valt ook koolzaadolie.

Arachideolie, beter bekend als pinda-olie wordt (surprise surprise!), gewonnen uit pinda’s en smaakt dus ook een klein beetje naar pinda’s. Je kunt erin bakken en ermee frituren, op heel hoge temperatuur zelfs. Arachideolie is een van de meer smaakvolle oliën met een hoog rookpunt. De olie wordt gemaakt van pinda’s, en daar ruikt het dan ook naar. Deze olie is lekker om mee te roerbakken (Oosterse gerechten), koekjes te bakken of bijvoorbeeld tempura te frituren. Arachideolie is chemisch verwerkt en laag in verzadigd vet.

Beste voor: frituren en bakken.

Raapzaadolie

Raapzaadolie, niet te verwarren met koolzaadolie, is een plantaardige olie geperst uit de zaden van, jawel: raapzaad.

Olijfolie

Het zal voor niemand als een verrassing komen dat olijfolie wordt gemaakt uit olijven. Het wordt, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, niet geperst uit de pit die in een olijf zit, maar uit het vruchtvlees om de pit heen.

Om groenten, vlees of vis te bakken kun je perfect goedkope, milde olijfolie inzetten.

Rijstolie

Rijstolie of rijstkiemolie is olie gemaakt van de kiem en vliezen van rijstkorrels.

Kokosolie

Hetzelfde geldt voor kokosolie: zet dit gerust in als alternatief voor zonnebloemolie wanneer je curry’s, rijst, soepen of sauzen voor noodles bereidt. Wil je niet dat je gerecht de smaak van kokos heeft, kies dan voor ontgeurde kokosolie.

Kokosolie heeft een heel hoog brandpunt (180 °C) en is dus ideaal om mee te wokken, te bakken of zelfs te frituren. De kokossmaak verdwijnt als de olie warm wordt. Let wel, als je vlees bakt in kokosolie of olijfolie, kan het gaan spatten.

Avocado-olie

In tegenstelling tot de kokosolie bevat deze olie weinig verzadigde vetten (slechts 1,6 gram per eetlepel). Het staat bol van de goede onverzadigde vetten, heeft een hoog rookpunt en een neutrale smaak. Avocado-olie is niet chemisch verwerkt zoals koolzaad- en plantaardige olie. Het is duurder dan de andere oliën, maar wanneer je geïnteresseerd bent in het vermijden van geraffineerde voedingsmiddelen is dit een geweldig alternatief.

Beste voor: bakken en frituren.

Saffloerolie

Als je sceptisch bent over plantaardige- en koolzaadolie, denk dan eens aan saffloerolie. Saffloerolie bevat weinig verzadigde vetten en veel gezonde omega-9 vetzuren, heeft een neutrale smaak en een hoog rookpunt. Saffloerolie wordt zowel chemisch verwerkt als koudgeperst verkocht.

Beste voor: frituren en roosteren.

Sesamolie

Een andere zeer smaakvolle olie is sesamolie. Deze olie kan veel toevoegen aan gerechten. Als je een pinda-allergie hebt (of gewoon niet dol bent op de smaak van pinda), is dit een geweldig alternatief voor arachideolie, het is koud geperst en niet chemisch verwerkt. Sesamolie heeft echter geen hoog rookpunt.

Beste voor: bakken en braden.

Lijnzaadolie

Deze olie heeft een paar interessante kenmerken: het is hoog in omega-3 vetzuren en het is een gezonde aanvulling wanneer je niet veel vis eet. Je kan er echter niet mee koken, want lijnzaadolie is ongelooflijk gevoelig voor warmte en oxideert snel.

Margarine

Margarine is een andere plantaardige vervanger voor boter. Het is qua vetgehalte nagenoeg gelijk aan dat van roomboter. Margarine bevat minimaal 80% en maximaal 90% vet, roomboter bestaat voor minimaal 82% uit vet. Je kunt daarom over het algemeen boter en margarine zonder probleem door elkaar vervangen. Houd er wel rekening mee dat het altijd invloed heeft op je eindresultaat als je ingrediënten vervangt, dus ook in dit geval kan je baksel iets anders uitpakken dan je gewend bent.

Yoghurt

Yoghurt is een fijne, frisse vervanger voor boter. Gebruik hiervoor het liefst volvette Griekse yoghurt en experimenteer met de hoeveelheden en verhoudingen. Vervang eerst bijvoorbeeld eens de helft van de boter door yoghurt en experimenteer daarna verder naar wens. Boter kun je 1 op 1 vervangen door yoghurt. Bakker Daniel was een trouwe fan van bakken met yoghurt. Vanzelfsprekend doet yoghurt het goed in cakes met frisse smaken.

Appelmoes

Als je op de gezonde toer bent, dan is appelmoes een hele goede vervanger voor boter. Het zorgt wel voor een iets nattere cake. Als je dat niet wilt, kun je eerst beginnen met de helft van de boter vervangen door appelmoes.

Bakken zonder boter

Boter is een graag geziene gast in baksels. Een basis cakebeslag maak je van gelijke delen boter, suiker, bloem en eieren. Maar soms is het leuk om te stoeien met ingrediënten. Misschien wil je eens een wat gezondere taart of cake op tafel zetten, of misschien ben je op zoek naar een vegan vervanger voor boter. Gelukkig zijn er talloze mogelijkheden om boter in een recept te vervangen!

Boter kun je niet 1 op 1 vervangen door olie, omdat boter meer water bevat dan olie. Het werkt met de volgende rekensom: (x) gram boter x 0,82 = (y).

Er zijn ook cakes waar helemaal geen boter, olie, margarine of vervanger aan te pas komt. Simpelweg, omdat het recept zonder de vetstof al helemaal lekker is. Bakken zonder boter resulteert vaak in een iets gezonder of een vegan variatie.

Tips voor het bakken van cake met olie

De meeste mensen maken een cake met boter, bloem, eieren, suiker en melk. Maar wat als ik je vertel dat het ook anders kan? Vandaag maken we namelijk cake met olie in plaats van boter. De olie zorgt voor nog smeuïgheid, een zachtere structuur en een neutrale smaak. Gebruik wel een neutrale olie, zoals zonnebloemolie. Momenteel is er natuurlijk wel een zonnebloemolie tekort. Je leest hier over goede alternatieven.

Klop in een grote kom de eieren en suiker heel luchtig. Voeg de melk, vanille-extract en olie toe, goed door elkaar mixen. Zeef in een andere kom de bloem en het bakpoeder. Spatel dit bloem-mengsel in delen door het ei-melkmengsel. Verdeel dit beslag over 2 schone kommen. Een kom blijft lichtgeel, door de andere spatel je het cacaopoeder.

Bekleed je bakvorm met bakpapier of ovenbestendige folie en vet royaal. Zorg dat de springvorm echt goed afgesloten wordt, want het dunne beslag wil nog wel eens uit de springvorm lekken. Giet om en om een beetje wit en bruin beslag in de vorm. Wil je dit extra netjes doen, gebruik dan twee spuitzakken waar je het beslag in doet. Zet in de oven en bak ongeveer 50 minuten op 180 graden (hetelucht). Haal, zodra de cake gaar is, direct de zijkant los. Leg de cake en op een taartrooster om af te koelen.

labels:

Zie ook: