Steeds meer mensen kiezen ervoor om vegetarisch te eten. Dat houdt in dat je geen vlees, vis of schaaldieren eet. Mensen worden vegetariër om uiteenlopende redenen, zoals dierenleed, gezondheid, milieu of geloof. Daarom bestaan er ook variaties op volledig vegetarisch eten, zoals semi-vegetarisch, flexitarisch of veganistisch.

Verschillende vormen van vegetarisch eten

Er bestaan veel varianten op een vegetarisch dieet. Eerst geven we uitleg over de vormen, daarna 10 redenen waarom te beginnen met minder vlees eten, of vegetarisch te worden.

Vegetarisch

Vegetarisch eten houdt in dat je geen vlees, vis of schaaldieren eet. Zeker 4,5% van de Nederlandse bevolking eet vegetarisch. Vegetariërs eten wel dierlijke producten zoals zuivel of eieren. De voedingstoffen uit vlees worden vervangen door vleesvervangers, groenten, fruit en peulvruchten.

Semi-vegetarisch

Het bekendste voorbeeld is pescotarisme. Pescotarisch eten houdt in dat je geen vlees eet, maar wel vis en schaaldieren.

Flexitarisch

Flexitarisch eten houdt in dat je wel alles eet, maar er bewust voor kiest niet iedere dag vlees te eten. Vlees wordt dan een paar keer per week vervangen door bijvoorbeeld vis of vleesvervangers. Ongeveer 35 procent van de Nederlanders is flexitariër.

Veganistisch

Je kunt er ook voor kiezen om helemaal geen dierlijke producten te eten, dat heet veganisme. Veganisten gebruiken niets van een dier; niet alleen geen vlees en zuivel, maar bijvoorbeeld ook geen honing of leer. Zij hebben een volledig plantaardige levensstijl. Bijna één procent van de Nederlanders is veganist.

Waarom vegetarisch eten?

Een vegetarisch, semi-vegetarisch, flexitarisch of veganistisch dieet: allemaal dragen ze bij aan een betere wereld. Er zitten namelijk nogal wat nadelen aan vlees eten. Door te kiezen voor een vegetarisch dieet worden minder dieren in de vee-industrie gehouden, worden minder broeikasgassen uitgestoten, en het is goed voor je gezondheid.

10 redenen om minder of geen vlees te eten

  1. Dierenleed

    Nederlanders eten elke dag zo’n 400.000 dieren. Als vegetariër bespaar je dierenlevens, en daarmee dierenleed. Een vegetariër bespaart gemiddeld 727 dieren in zijn hele leven. 727 dieren die niet de rit naar het slachthuis hoeven te maken en veelal in beroerde omstandigheden hun leven slijten!

  2. Klimaatverandering

    De veehouderij draagt wereldwijd voor 18% bij aan de uitstoot van broeikasgassen als CO2, methaan en lachgas - evenveel als de transportsector. Eén koe stoot jaarlijks net zoveel broeikasgassen uit als 4,5 auto’s, ofwel het rijden van 70.000 km.

  3. Boskap

    Voor het veevoer van onze kippen, koeien en varkens worden kilometers tropisch oerwoud gekapt om plaats te maken voor sojaplantages. Met het verdwijnen van apen- en andere diersoorten tot gevolg. Het land wordt voorgoed verpest door erosie.

  4. Water

    Je bespaart veel water. De productie van vlees kost veel meer water dan plantaardige voeding. Zo vereist de productie van een kilo rundvlees in totaal 15.000 liter, een kilo varkensvlees 6.000 liter en een kilo kip 4.300 liter.

  5. Milieuvervuiling

    De 450 miljoen dieren die jaarlijks in Nederland worden gehouden, produceren grote hoeveelheden fijnstof en 70 miljard kilo mest. Deze mest - met stikstof, ammoniak en fosfaat - verzuurt het Nederlandse landschap en zorgt ervoor dat planten- en insectensoorten verdwijnen. En denk eens aan alle milieuvervuiling door de pesticiden bij de veevoerproductie in andere landen!

  6. Hart- en vaatziekten en kanker

    Een vegetarisch dieet bevat over het algemeen meer groenten en minder verzadigde vetten. Vegetariërs hebben daardoor gemiddeld genomen een gezonder gewicht. Ze hebben dan ook minder last van hart- en vaatziekten. Ook komt obesitas, diabetes en kanker minder voor onder vegetariërs.

  7. Overbevissing

    Er zitten niet alleen nadelen aan vlees eten, ook vis eten is niet altijd de beste keuze. Door te kiezen voor een vegetarisch menu draag je niet bij aan het leegvissen van de oceanen. 80% van de geconsumeerde vissoorten worden met uitsterven bedreigd.

  8. Enge ziektes

    Je hebt minder kans op vleesgerelateerde ziektes of problemen, zoals antibioticaresistentie, salmonellabesmetting, BSE, vogelgriep of MRSA-besmetting.

  9. Eerlijkere wereldvoedselverdeling

    Voor elke kilo vlees heeft het dier wel 2-7 kilo voer gegeten. We kunnen veel meer mensen voeden als we direct het graan en de soja eten. Bovendien wordt veevoer vaak verbouwd op plaatsen waar de mensen zelf niet veel te eten hebben. Dat laatste geldt ook voor vis: lokale bevolking vist vaak achter het net omdat de vis is weggevist voor Westerse consumptie.

  10. Je bent sexy!

    Je laat zien dat je een intelligent mens bent met compassie voor de wereld om je heen. Je eet niet klakkeloos wat je wordt voorgezet, maar staat stil bij de gevolgen van wat je op jouw bord legt: voor de dieren en de wereld. Je zit niet vastgeroest in je eetgewoontes maar gaat met de tijd mee. Veggies are hot!

Hoe kan ik makkelijk zelf beginnen met vegetarisch eten of minder vlees eten?

Nu je weet waarom vegetarisch eten beter is, rest de vraag: hoe dan? Zorg dat je op een makkelijke manier recepten ter beschikking hebt waarmee je je vegetarisch kan koken.

Of probeer een maandje een vega box, daarna kan je het gewoon weer opzeggen. Op die manier kun je op een makkelijke manier wennen aan lekkere vega gerechten. We hebben hier een vergelijking gemaakt van de vega maaltijdboxen.

Wat zijn de beste Vega kookboeken om mee te beginnen?

Wij hebben de vega kookboeken die we eruit vinden springen voor jou op een rij gezet. Met deze kookboeken kan je makkelijk zelf beginnen met een goed vegetarisch dieet.

Gewoon vegan

In Gewoon vegan deelt Alexandra ruim 80 vegan recepten voor het hele gezin. Gewoon vegan is een toegankelijk, relaxed, vermakelijk en uitnodigend kookboek. Van een kidsproof pasta pesto met verstopte groente, tot de ultieme wortel-pompoensoep. En van een snelle camping-curry tot een geweldig bananenbrood, in één kom te maken.

500 vegan gerechten

Dit boek helpt je op weg met een grote verzameling nieuwe recepten, van het ontbijt tot een complete diner en van bijzondere hapjes voor een feest tot zuivelvrije desserts. Sommige recepten zijn aangepaste vega versies van bekende gerechten, terwijl andere speciaal zijn bedacht om het unieke karakter vega eten goed tot zijn recht te laten komen. Van Europese klassiekers tot Mexicaanse, Amerikaanse en Aziatische keuken.

Vegan soul food

In dit mooi vormgegeven kookboek deelt Jason (bekend van The Indigo Kitchen) zijn allerbeste veganistische recepten. “Vegan soul food overtuigt zelfs de rascarnivoor of kaasverslaafde vaker voor vegan eten te kiezen (en anders zijn ze gek!)”. Denk aan een kruidige cassavesoep of een troostrijke rijstbowl in Japanse stijl. En wat dacht je van een broodje pikante sticky tempeh of een kom verwarmende havermout met blauwe bessen en bakbanaan? Allemaal vegan, gezond en superlekker!

Besparing door minder vlees te eten

Volgens milieucentraal kan je 530 kilo CO2 besparen als je van 6x per week vlees naar 1 x per week vlees gaat. Vegetarische eiwitproducten hebben over het algemeen een minder grote impact op het milieu dan vlees. Milieu Centraal vergelijkt de milieu-impact van verschillende eiwitbronnen en concludeert dat een vegetarische vleesvervanger een 3x lagere impact heeft vergeleken met een stukje vlees.

Door minder vlees te eten bespaar je de CO2 opname van 24,1 bomen per jaar. Dit levert een milieuwinst van 530 kilo СО2 per jaar op. Het is haalbaar met motivatie.

Duurzaam Thuis methode

Met Duurzaam Thuis maken we duurzaamheid vergelijkbaar en begrijpelijk. We gebruiken zoveel mogelijk bestaande bronnen met autoriteit en wetenschappelijke methodes. En waar nodig berekenen of controleren we oplossingen zelf.

De impact van oplossingen/productgroepen brengen we als volgt in kaart:

  • Bomen bespaard: Met een Life Cycle Assessment (LCA) kan de volledige milieu-impact van de productie en van het gebruik in kaart worden gebracht. Wij focussen hier op de gemiddelde CO2 besparing per jaar bij een 2 persoonswoning ten opzichte van de "oude" situatie. Omdat CO2 niet altijd even aansprekend is, hebben we deze omgerekend naar de CO2 opname van bomen per jaar (22 kilo CO2).
  • Kosten: Voor de prijs kijken we naar de gemiddelde prijs van de duurzame varianten. We hebben een backend koppeling met de meeste webshops voor de kosten, waardoor we gemakkelijk een gemiddelde kunnen inschatten.
  • Terugverdientijd: hiervoor kijken we naar de prijs ten opzichte van de jaarlijkse besparingen. Een product dat 30 euro kost en waarmee je 60 euro aan energieverbruik terugverdiend heeft bijvoorbeeld een terugverdientijd van een half jaar.
  • Gemak: Hierbij kijken hoe we hoe snel je een actie kan uitvoeren. We gaan er hierbij vanuit dat je wel een beetje handig bent. Voor jouw situatie kan dit een stuk hoger (of lager) liggen.

Op deze manier kan je zien welke oplossingen (bijvoorbeeld waterbesparende douchekoppen of energiezuinige koelkasten) voor jou het meeste opleveren, gezien de beperkte middelen die je hebt.

De Nederlandse vleessector heeft een bijzonder track- en tracingsysteem. Hierdoor weten we precies waar ons vlees vandaan komt, welke ingrediënten zijn gebruikt in het voer van het dier, of het dier medicijnen heeft gehad en welke dat zijn geweest. In dit artikel lees je alles over tracking en tracing.

Veehouders, Dierenbescherming en onderzoeksinstellingen werken samen aan diervriendelijke én rendabele stallen. De Nederlandse vleesketen loopt voor als het gaat om huisvesting met aandacht voor dierenwelzijn.

De keuze in vlees is enorm. Op het gebied van variatie zitten we als we naar vlees kijken goed. Zo kunnen we alleen varkensvlees al indelen in 24 categorieën, zoals spareribs, speklappen, rollade en braadworst. Naast varkensvlees is er natuurlijk ook nog rundvlees, kalfsvlees, kip, wild, lamsvlees, schapenvlees, paardenvlees en geitenvlees, wat allemaal weer onder te verdelen is in meerdere categorieën.

Argumenten voor vleesconsumptie

Er zijn tal van redenen waarom we gerust kunnen genieten van vlees.

  • Goede vetten in vlees

    Vlees bevat vetten die een belangrijke energiebron zijn voor ons lichaam. Naast leverancier van energie zijn deze vetten ook een belangrijke bouwstof voor onze hersenen, zenuwen en hormonen. Vetten kunnen verdeeld worden in verzadigd en onverzadigd. In veel soorten vlees bestaat het vet voor circa de helft uit verzadigde en voor de andere helft uit onverzadigde vetten.

  • Vlees helpt ook tijdens afvallen

    Tijdens het afvallen denken we al gauw dat we een lekker stukje vlees moeten laten staan, maar niks is minder waar. Vlees zit namelijk boordevol eiwitten, wat het hongergevoel kan onderdrukken. Ook de vetten in vlees, die bij punt 1 besproken zijn, kunnen voor deze onderdrukking zorgen.

  • Vlees staat in de Schijf van Vijf

    Voedingscentrum adviseert om mager onbewerkt vlees dagelijks toe te voegen aan je eetpatroon. Vlees is rijk aan de vitamines B1, B6 en B12 en het mineraal zink. Daarnaast levert het vitamine B2 en de mineralen ijzer, fosfor en seleen. Vlees bevat van nature eiwit en vet. Er zitten geen koolhydraten in.

  • Aandacht voor dierenwelzijn in Nederland

    Welzijn voor dieren betekent dat een dier zich in zijn omgeving prettig voelt en geen honger en pijn lijdt. De verzorging, voeding en huisvesting moeten zo goed mogelijk aansluiten bij de natuurlijke behoefte van het dier.

  • Vlees zorgt voor een écht geniet-momentje

    Een medium gebakken biefstuk, pulled pork van de barbecue of een lekkere gehaktbal in oma’s jus. Per persoon consumeren wij in Nederland gemiddeld zo’n 100 gram vlees per dag.

De meeste mensen slagen er op de één of andere manier heel goed in om het vlees op hun bord in hun hoofd keurig te scheiden van de dieren en het dierenleed wat erachter schuilgaat.

Argumenten om te stoppen met vlees eten

Voor iedereen die niet helemaal helder voor ogen heeft waarom je in godsnaam zou moeten stoppen met het eten van dierlijke producten, zet ik alle argumenten nog eens op een rijtje:

  • We doden 1,7 miljoen kippen, varkens en koeien per dag. PER DAG! Dat is níet normaal.
  • De kalfjes die geboren worden opdat de koe melk blijft geven, worden meteen bij de moeder weggehaald.
  • Die koeien zijn trouwens vanaf hun eerste kalf (in hun tweede levensjaar) bijna continu zwanger (9 maanden per kalf). Meestal worden ze op hun 6e of 7e levensjaar geslacht, omdat ze dan niet meer rendabel genoeg zijn, terwijl een koe van nature wel 20 jaar zou kunnen worden.
  • De Nederlandse vee-industrie houdt 400 miljoen dieren per jaar.
  • Van onze grote veestapel is slechts 3,4% biologisch.
  • Voor de productie van 1 kilo rundvlees moet de koe 25 kilo plantaardig voedsel eten. Voor een kilo varkensvlees is 6,4 kilo veevoer nodig. En een kip eet 3,3 kilo voedsel voor 1 kilo kippenvlees. Dat is uitermate inefficiënt.
  • Die koeien produceren trouwens samen met varkens en kippen 75,2 miljard kilo mest.
  • Ruim 70% van de Nederlandse de landbouwgrond wordt gebruikt voor veeteelt, terwijl de zuivelindustrie slechts 8,8 procent van de calorieën levert in Nederland.
  • 1 kilo halfvolle melk zorgt voor een uitstoot van twee kilo broeikasgassen, 1 kilo Goudse kaas kost 13 kilo uitstoot.
  • De wereldwijde veehouderij is volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN verantwoordelijk voor 14,5 procent van alle uitstoot van broeikasgassen.
  • Ongeveer een kwart van het wereldwijde watergebruik gaat naar de productie van dierlijke producten, zo steelt Greenpeace.

Het eten van veel bewerkt en rood vlees hangt samen met een hoger risico op een beroerte, diabetes type 2, darmkanker en longkanker zo stelt het Voedingscentrum.

Samengevat:

  • Het eten van dierlijke producten veroorzaakt dierenleed.
  • Het is slecht voor het milieu door de grote uitstoot van broeikasgassen zoals CO2, methaan en lachgas.
  • Grote delen land worden nu gebruikt voor veevoer, terwijl we die prima zouden kunnen gebruiken om voedsel voor mensen te verbouwen.
  • Als we allemaal plantaardig zouden eten, kunnen we 75% van het land teruggeven aan de natuur, die op haar beurt CO2 uit de lucht vangt (en dat is hard nodig).
  • Bovendien besparen we er veel water mee, want een kwart van het wereldwijde gebruik gaat nu naar de productie van dierlijke producten
  • Mocht je denken dat plantaardig eten niet te nassen is: dat is niet zo. Je moet alleen even omdenken wellicht. Nijmegen kent zelfs een vegan Michelinsterren restaurant en daar zijn er wereldwijd veel meer van.
  • En als je denkt dat we vlees nodig hebben voor onze gezondheid. Dat valt reuze mee (of tegen): we eten veel te veel eiwitten en je kan de nodige eiwitten ook uit peulvruchten halen (of vlees- en zuivelvervangers). Bovendien zorgt (rood) vlees voor de nodige gezondheidsrisico’s. Alleen B12 moet je bij slikken als je een goed, gevarieerd plantaardig dieet volgt.
  • Menig topsporter eet 100% plantaardig, waarmee ook bewezen is dat je in prima conditie kan zijn als je stopt met dierlijke producten.

De relatie tussen vleesconsumptie en een gezond en duurzaam voedingspatroon

De relatie tussen vleesconsumptie en een gezond en duurzaam voedingspatroon is een prominent onderwerp in het maatschappelijke debat. Wageningen University & Research onderzoekt de invloed van vlees eten op gezondheid, duurzaamheid en klimaat. Op basis van ons onderzoek kunnen overheden, bedrijven en individuen gefundeerde keuzes maken.

Vlees en gezondheid

Vlees bevat waardevolle stoffen voor het functioneren van het menselijk lichaam - als energiebron, voor de celdeling en de opbouw van botten en spieren. Nuttige stoffen in vlees zijn (onder meer) eiwitten, vitamines B1, B6 en B12 en ijzer en zink. Vlees vormt voor veel mensen een belangrijke bron van eiwitten in het dieet. De aanbevolen hoeveelheid voor gezonde volwassenen is 0,83 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht. Iemand van 70 kilo heeft dus 58 gram eiwit per dag nodig.

Plantaardige eiwitten

Voor vegetariërs en veganisten ligt die hoeveelheid respectievelijk 20 en 30procent hoger. Zij nemen daartoe (veelal) plantaardige eiwitten. Het is nogniet bekend of plantaardig eiwit net zo gezond is als dierlijk eiwit.

Wat als je te veel vlees eet?

Het eten van te veel rood vlees (denk aan varken en rund) brengt risico’s voor de gezondheid met zich mee. Rood en - met name - bewerkt vlees zoals vleeswaren, worden in verband gebracht met beroerte, diabetes type 2 en dikke darmkanker.

Wat als je weinig of geen vlees eet?

Volgens voedingswetenschappers is gezond eten met minder of helemaal geen vlees mogelijk, als je weet welke andere producten je nodig hebt. Het is belangrijk om voldoende en de juiste eiwitten en genoeg ijzer, vitamine B1 en vitamine B12 binnen te krijgen.

Duurzame consumptie

Een bescheiden hoeveelheid vlees past in een duurzaam eetpatroon. Vee kan een nuttige rol vervullen in de voedselproductie door de dieren te voeden met biomassa die mensen niet kunnen eten, zoals reststromen en gras van bodems die niet geschikt zijn voor akkerbouw, maar waar wel gras kan groeien.

Dierlijke productie en duurzaamheid

De productie van voedsel heeft invloed op het milieu (bodem, lucht en water) en de leefomgeving. WUR onderzoekt de gevolgen van dierlijke productie (vlees, zuivel, eieren) op milieu en leefomgeving.

Eiwittransitie

Met een groeiende wereldbevolking en stijging van de welvaart is de verwachting dat de vraag naar vlees en zuivel de komende decennia wereldwijd sterk zal toenemen. Op dit moment is het aanbod eiwitten onevenwichtig verdeeld in de wereld. Er is sprake van overconsumptie in rijke Westerse landen - in het bijzonder van dierlijke eiwitten - en ondervoeding elders in de wereld.

Voedselveiligheid

Vlees is een dierlijk product en dat brengt risico’s met zich mee. Het behandelen van zieke dieren met bijvoorbeeld antibiotica is in Nederland toegestaan na consultatie van een dierenarts. Resten van de antibiotica kunnen zich ophopen in het vlees, maar in Nederland hebben we daarvoor zorgvuldige controleprogramma’s.

Tips om minder vlees te eten

Minder vlees eten wordt steeds gewoner. Zo’n 40% van de Nederlanders noemt zichzelf inmiddels flexitariër en laat vlees dus vaker staan. Ook eten we met z’n allen minder rood en bewerkt vlees: in de periode 2019-2021 ging het om een daling van ruim 20% ten opzichte van 2007-2010. Ondanks dat er stappen in de goede richting worden gezet, is er ook nog veel winst te behalen.

Door minder vlees te eten kun je de klimaatimpact van jouw voedingspatroon dus flink verlagen.

Voor je gezondheid hoef je niet per se vlees te eten. Er zitten nuttige voedingsstoffen in vlees, zoals eiwit, ijzer en vitamine B1 en B12. Maar die voedingsstoffen kun je ook uit andere producten halen.

Ga dan voor mager onbewerkt vlees, dat staat in de Schijf van Vijf. Denk aan kipfilet (wit vlees), rundertartaar of varkensfiletlapje (rood vlees). Qua hoeveelheid zit je goed tussen de 0 en 500 gram vlees per week. Eet daarbinnen maximaal 300 gram rood vlees en zo min mogelijk bewerkt vlees.

Vlees kun je goed vervangen door ei, peulvruchten (bonen zoals bruine, witte en kidneybonen, linzen, kikkererwten), tofu en tempé en ongezouten noten.

Je kunt ook af en toe kiezen voor kant-en-klare vleesvervangers, zoals vegetarisch gehakt of vegetarische wokstukjes.

Als je nu vaak rood vlees eet, zoals biefstuk of runderlappen, kies dan eens vaker voor kip. Dit helpt om de milieu-impact te verlagen. Van alle vleessoorten heeft kip het minste invloed op het klimaat, rundvlees het meest. Varken zit daar tussenin, maar dichterbij kip. Ook voor je gezondheid is het beter om niet te veel rood vlees te eten.

Maak een concreet plan. Hoeveel dagen per week wil je minder of geen vlees eten? Op welke dagen? En wat eet je op die dagen? Schrijf het op voor jezelf.

labels: #Vlees

Zie ook: