Je kind wil niet eten; hij of zij weigert z’n groente op te eten, iets nieuws te proberen of om überhaupt iets te eten. Herkenbaar? Veel jonge kinderen weigeren regelmatig om te eten. En dat maakt veel ouders machteloos of gefrustreerd. Eten is van levensbelang, logisch dus als je je zorgen gaat maken. Als jouw kind niet wil eten, dan ben je dus zeker niet de enige ouder die hier dagelijks mee te maken heeft. Maar dat maakt het niet minder frustrerend. Eten is van levensbelang en je wilt dat je kind gezond is en goed groeit. Er is zeker iets wat je kan doen.

Veelvoorkomende Eetproblemen

Problemen met eten komt bij bijna de helft van alle kinderen onder de 5 jaar voor. Het ene kind wil niet eten of eet heel weinig, sommige kinderen eten alleen brood, anderen willen geen groente eten en weer andere kinderen eten alleen één soort fruit of alleen yoghurt. In bijna alle gevallen gaan eetproblemen ook weer over. Het niet willen eten of veel niet lusten is bijna altijd een fase. Verreweg de meeste kinderen ontwikkelen zich normaal. Na de peuterfase gaan de meeste kinderen weer beter eten. De helft van alle kinderen onder de 5 jaar eten slecht, maar meestal is dit een fase.

Oorzaken van Eetproblemen

Er zijn veel verschillende oorzaken voor problemen met eten. Ten eerste is het goed om te bedenken of het te maken kan hebben met een lichamelijk probleem, zoals een allergie, darmproblemen of een afwijking aan de slokdarm. Logisch dat je kind niet wil eten als het hier last van heeft. Maar al die andere kinderen dan? Waarom hebben zij zoveel moeite met eten? Ook andere factoren zoals de nee-fase, spanningen thuis of de opvoedstijl van ouders spelen een rol. Verschillende oorzaken spelen een rol bij het ontwikkelen van eetproblemen, zoals de nee-fase, spanningen thuis, jouw opvoedstijl of lichamelijke problemen.

Veel peuters hebben eetproblemen. Ze weigeren te eten, of ze willen plotseling iets niet meer eten wat ze eerst heerlijk vonden. Ze gooien jouw zelfgemaakte maaltijd zo van tafel. En dat terwijl je je best hebt gedaan om iets lekkers voor ze te koken. Dit heeft allemaal te maken met de psychologische ontwikkeling van peuters. Peuters ontdekken dat ze een eigen individu zijn en daardoor willen ze graag alles zelf doen. Omdat eten zo belangrijk is, kan dit al snel tot een machtsstrijd leiden. Stel je voor: jij als ouder vindt dat je kind moet eten, maar je kind weigert. Na het eerste jaar groeien kinderen minder snel en daardoor hebben ze ook minder behoefte aan eten. Dit is wennen. Je kind is groter, maar eet minder. In alle gevallen werkt het niet om te dwingen, maar om je kind te leren luisteren naar de signalen van z’n eigen lichaam.

Een kind weet dus zelf het beste wanneer het honger heeft en wanneer het genoeg gehad heeft. Iedereen wordt geboren met interne signalen die aangeven hoeveel eten je nodig hebt. Baby’s hebben al interne signalen die aangeven of ze honger hebben. Het is belangrijk om je kind hier al jong naar te leren luisteren. Dat veel peuters slecht eten heeft te maken met hun cognitieve ontwikkeling, de koppigheidsfase. De strijd aan gaan werkt dan niet, geef je kind zelf controle over hoeveel hij of zij eet.

Als je kind goed kan luisteren naar z’n eigen signalen, dan zal hij daar de rest van zijn leven baat bij hebben. Kinderen zullen dan gezondere eetgewoontes ontwikkelen. Je kan je kind niet dwingen om te eten. Je kunt nu eenmaal geen eten naar binnen krijgen als je kind zijn mond stijf dicht houdt. Je kan je kind niet dwingen om te slikken. Dwingen en dreigen werken averechts. Er ontstaat een gespannen sfeer en dan ben je nog verder van huis.

De Belangrijkste Regel

De belangrijkste regel hierbij is dan ook: "Jij bepaalt wat en wanneer je kind eet, je kind bepaalt hoeveel hij eet.” Deze regel geldt voor alle kinderen. Houd dit in gedachten, want hiermee voorkom je strijd. Je kind krijgt dus voor een groot deel zelf de controle over het eten. Doordat je kind deze controle krijgt, zal er minder strijd ontstaan en is er minder kans op eetstoornissen op latere leeftijd. Wat jij als ouder kan doen, is zorgen voor regelmaat en gezond eten. Jij bepaalt de eetmomenten en wat je kind te eten krijgt. Wacht zo lang mogelijk met het geven van snoepjes en zoetigheid. Het is niet nodig om met een jong kind al naar een fastfoodrestaurant te gaan. Maak voor je peuter of kleuter ook geen apart eten klaar, maar laat hem mee eten met de rest van het gezin. Zorg dat dit eten gezond en gevarieerd is. En het allerbelangrijkste: je kind krijgt controle over wat hij eet.

Oplossingen en Tips

Zorg verder voor een positieve sfeer aan tafel, regelmaat in de eetmomenten en betrek je kind bij het eten. Laat je kind eten ontdekken en proeven. In dit artikel vind je verschillende tips over hoe je ermee kan omgaan als je peuter of kleuter niet wil eten.

1. Creëer een Fijne Sfeer aan Tafel

Laat een maaltijd een gezellig, positief moment zijn. Ga samen aan tafel zitten en geef positieve aandacht. Praat over leuke dingen (ook iets anders dan over het eten), lach samen en geniet van het eten. Bespreek niet alleen volwassen zaken, want dat is saai voor kinderen. Zie het als een fijn moment van samen zijn met het gezin. Word niet boos als je kind niet netjes eet. Netjes eten is voor jonge kinderen nog lastig, gezien hun motoriek. Help ze om netjes te eten in plaats van steeds te corrigeren. Straffen, boos worden, irritatie uiten of dreigen werken averechts. Je kind gaat er niet beter door eten. Als ze hun bordje niet leeg eten, zeg hier dan niets over, maar ruim de tafel gewoon af. Hiermee voorkom je negativiteit aan tafel. Een positieve sfeer is zo ongeveer het allerbelangrijkste bij het voorkomen van eetproblemen en het ontwikkelen van goede eetgewoonten.

2. Zorg voor Regelmaat in de Eetmomenten

Bied regelmaat in de eetmomenten op een dag. Een uitgerust kind eet beter. Is je kind vaak te moe om te eten, bekijk dan of je eettijden kan vervroegen. Laat je kind duidelijk weten wanneer je gaat eten, zodat hij of zij zich hierop kan voorbereiden en niet plotseling het speelgoed uit z’n handen moet laten vallen. Zorg voor rituelen, zodat je kind weet waar het aan toe is. Heeft jouw kind moeite met slapen? Kijk ook uit met tussendoortjes en drinken. Als een kind veel tussendoor eet of veel drinkt, is het logisch dat het dan bij het avondeten geen honger meer heeft. Veel jonge kinderen hebben hun buikje voor het eten al vol gedronken. Zorg dus voor kleine tussendoortjes en niet te veel drinken voor de maaltijd. Als jullie een goed eetritme hebben, kan een kind het goed volhouden tot een volgend eetmoment. Ook tijdens de maaltijd werkt het niet goed om je kind steeds iets lekkers te geven. Je kind leert dan: “Als ik geen groente en aardappelen eet, dan krijg ik een extra stukje vlees.” Waarom zou het dan nog groente eten? Z’n buikje raakt immers ook vol van het veel lekkerdere vlees. Dit stimuleert niet om ook de groente en aardappelen te eten.

3. Respecteer de Eigen Keuzes van je Kind

Je kind is de enige die kan voelen of hij vol zit of honger heeft. Zelfs een heel jong baby’tje kan dit al voelen. Laat je kind bepalen en dwing nooit. Ga ervan uit dat je kind zelf kan bepalen hoeveel eten het nodig heeft. Geef kleine porties. Wat ook goed kan werken is om je kind steeds zelf kleine hapjes op te laten scheppen. De winst is dat zijn bordje steeds weer leeg is (dat voelt goed) en je geeft je kind op deze manier veel controle.

4. Betrek Kinderen bij het Eten

Kinderen vinden het leuk om mee te helpen met koken of mee te kijken. Ze voelen zich dan meer betrokken bij het eten. Neem ze mee boodschappen halen en laat ze een groente kiezen. Leg ze uit waar het eten vandaan komt en laat ze in de pan kijken. Hiernaast werkt het goed om je kind te laten helpen met koken. Dit kan al bij jonge kinderen door ze in de pan te laten roeren, het deeg te kneden of de sla te wassen. Bedankt ze voor hun hulp. Jonge kinderen vinden dit fantastisch en houden van deze positieve aandacht. Zorg wel dat je hier tijd voor hebt, want anders wordt het alleen maar stressen en dan kan je het beter een ander keertje doen. Geen tijd om je kinderen mee te laten helpen met koken? Laat ze tijdens het koken even snel in de pan kijken en raden wat het is. Of als ze een speelkeukentje hebben, vraag je ze om zelf iets lekkers te bereiden met hun speelgoed eten, wat ze vervolgens ook zelf op tafel mogen zetten.

5. Laat Eten Ontdekken

Jonge kinderen ontdekken de wereld nog veel met hun tast. Laat je kind het eten voelen met z’n handen. Ze zijn geïnteresseerd in verschillende structuren. Het is goed om bij deze nieuwsgierigheid aan te sluiten en ze het eten zelf te laten voelen en ontdekken. Dit levert wel wat schoonmaakwerk op en daar heb je als ouder niet altijd even veel tijd voor of zin in. Logisch in de drukte van alledag, maar probeer kinderen toch regelmatig zelf te laten eten. Door ze altijd met een lepeltje te voeren, krijgt een kind niet de mogelijkheid om eten zelf te ontdekken.

6. Stimuleer Proeven

Wist je dat mensen ongeveer 10x moeten wennen aan een nieuwe smaak? Kinderen dus ook. Als ze iets voor de eerste keer eten, is het dus normaal dat ze het niet lekker vinden. Het is juist belangrijk om dan door te zetten en ze meerdere keren hetzelfde te laten proeven. Combineer nieuwe dingen met iets wat ze lekker vinden. Iedereen heeft een andere smaak en iedereen lust wel iets niet. Sta je kind toe om 1 of 2 dingen echt niet te lusten. Al het andere eten vinden ze misschien minder lekker, maar daar kunnen ze best een beetje van eten. Voor oudere kinderen kun je gebruikmaken van een smaakthermometer, waarop ze kunnen aangeven hoe lekker ze iets vinden. Kinderen kunnen dan zelf aangeven hoe ze iets vinden smaken. Als ze nieuwe smaken proeven, is het mooi als ze op de thermometer zien dat ze het steeds lekker gaan vinden.

7. Eet Samen

Door samen te eten creëer je een rustige sfeer en een goed voorbeeld. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat kinderen die samen aan tafel eten, later gezondere eetgewoontes hebben. Jonge kinderen zijn snel afgeleid en kunnen moeite hebben met eten en tegelijkertijd tv te kijken. Of met telefoons die afgaan of waarop geappt wordt. Zorg voor een rustige omgeving, zodat je kind zich kan focussen op het eten in plaats van op andere dingen. Sta niet te vaak op van tafel om steeds weer iets te pakken, dat geeft ook onrust. Geef het goede voorbeeld. Als jij geen groente eet, waarom zou je kind het wel doen? En als jij lekkere zoete tussendoortjes mag, wordt het lastig om dit je kind te verbieden. Je kind wil hebben wat jij eet. Jij bent immers zijn grootste voorbeeld. Maak het eetmoment samen ook niet te lang. Kinderen hebben nou eenmaal nog een korte aandachtsboog.

8. Maak je Niet Teveel Zorgen

Hoe moeilijk het misschien ook is, maak je niet druk over hoeveel je kind eet. Een kind hongert zichzelf niet uit. Als een kind honger heeft, gaat het vanzelf weer eten. Vertrouw daarop. Een peuter heeft minder eten nodig dan een baby, want ze groeien lichamelijk veel minder hard. Ondanks dat hun lichaam groter is, is het normaal dat ze minder eten. Een kind heeft al snel voldoende voedingsstoffen binnen. Veel jonge kinderen eten de ene dag heel veel en de andere dag maar een klein beetje. Eén avond helemaal niks eten is echt niet erg. Wel is het belangrijk dat kinderen voldoende drinken, maar niet vlak voor de maaltijd want dan zit z’n maagje vol met drinken en verdwijnt het hongergevoel. Heb je echt veel zorgen doordat je je kind flink ziet afvallen en op een ongezond laag gewicht zit, overleg dan met het consultatiebureau of de huisarts.

Elk gezin, elk kind en elke situatie is anders. Denk na over wat er bij jou werkt en wat je kan toepassen in je gezin en op welke manier. Vanuit de oplossingsgericht-opvoed-visie is het belangrijk dat een tip goed bij je past. Probeer creatief te denken. Soms kan een andere tafelschikking al wonderen doen, zodat je kind bijvoorbeeld minder is afgeleid door zijn broertje of zusje. Of maak van het eten een grappig gezichtje en vraag je kind eerst de haartjes op te eten, dan de ogen etc. Veel van de gegeven tips kunnen lastig zijn om in de praktijk toe te passen. Zeker als je je veel zorgen maakt, is het hebben van vertrouwen gemakkelijker gezegd dan gedaan. Ook het creëren van een positieve sfeer kan lastig zijn, omdat je al snel met elkaar in een negatieve spiraal belandt. Toch zijn dit wel de factoren die de grootste invloed hebben en het beste werken. Probeer de spiraal te doorbreken met alle genoemde tips.

Wanneer Hulp Zoeken?

Heeft uw kind een eetprobleem? Dat kan verschillende oorzaken hebben. Uw kind voelt zich misschien onzeker over zijn/haar uiterlijk en vindt zichzelf misschien te dik. Misschien eet uw kind af en toe heel erg veel om zichzelf te troosten, waarna hij/zij overgeeft of heel veel beweegt. Uw kind is extreem bang voor de gevolgen van het eten van bepaald voedsel. Eetproblemen gaan meestal niet vanzelf over. Het is daarom belangrijk zo snel mogelijk hulp te zoeken.

Vaak valt het helemaal niet op dat een kind een eetprobleem heeft. Kinderen met een eetprobleem gebruiken trucs en leugentjes om bijvoorbeeld niet te hoeven eten. Ze zeggen dat ze net hebben gegeten of dat ze zich niet lekker voelen en daardoor geen trek hebben. Of ze willen op een ander tijdstip eten. Ouders weten vaak niet goed wat ze moeten doen als ze denken dat hun kind een eetprobleem heeft. Laat uw kind weten dat u er voor hem/haar bent. Praat erover en zeg ook dat u zich zorgen maakt. Bespreek uw zorgen met uw huisarts. Vraag uw kind om mee te gaan naar de huisarts. Als uw kind niet mee wil, voelt u zich misschien machteloos. Hij stelt vragen en doet een lichamelijk onderzoek. Bij een ernstige eetstoornis (anorexia, boulimia, eetbuistoornis, ARFID) verwijst de huisarts uw kind door naar een kinderarts en/of een gespecialiseerd centrum, bijvoorbeeld een ggz-instelling. Mogelijk doen ze daar nog verder onderzoek.

Voor de behandeling van een (beginnend) eetprobleem kan uw kind terecht bij de huisartspraktijk en een psycholoog.

Therapie

  • Cognitieve gedragstherapie: Uw kind gaat samen met een psycholoog onderzoeken hoe het denkt over zichzelf, zijn/haar eetgedrag en lichaam.
  • Interpersoonlijke therapie: Uw kind gaat tijdens deze therapie kijken naar relaties met andere mensen. Uw kind leert hoe hij/zij problemen op tijd ontdekt en aanpakt. Het zelfvertrouwen zal dan groter worden.

Algemene Adviezen voor het Eten en Drinken

Hieronder staat een aantal adviezen om het eten en drinken zo goed en plezierig mogelijk te laten verlopen.

  • Geef het eten en drinken zoveel mogelijk op dezelfde tijd en plaats, met hetzelfde drink- en eetgerei en door dezelfde personen. Duidelijkheid en herkenning zijn hierbij belangrijk.
  • Als uw kind sondevoeding krijgt, geef eten en drinken dan ongeveer een kwartier tot half uur voor de sondevoeding.
  • Liever een paar goede slokjes of een paar goede hapjes zonder verslikken dan veel eten of drinken op een onplezierige manier.
  • Zorg ervoor dat u zelf rustig bent en niet gehaast. Zowel u als uw kind moet comfortabel zitten.
  • Het hoofd van uw kind moet recht boven de rug zijn. Het hoofd mag niet naar voren gebogen of achterover gestrekt zijn om optimaal te kunnen slikken.
  • Goede ondersteuning van uw kind tijdens het drinken is een voorwaarde om rustig te kunnen drinken.
  • Wees positief bij elk hapje en slokje dat u aanbiedt en zorg dat er voldoende rust is tijdens het eten en drinken. Dus niet met speelgoed en muziekjes etc. uw kind eten en drinken geven.
  • Veel kinderen hebben tijdens opname in een ziekenhuis vervelende ervaringen in het mondgebied gehad (sonde die ingebracht moet worden, slijm wegzuigen etc.). Probeer als ouder prettige ervaringen aan uw kind te geven in het mondgebied door te strelen enz.

Tijdsduur van het Geven van Voeding

  • Het geven van eten en drinken mag niet langer dan 30 minuten duren. Langer dan 30 minuten is zowel voor u als uw kind een veel te grote belasting.
  • Langer en/of vaker de voeding aanbieden draagt niet bij aan de oplossing van het probleem.
  • Stop na vijf minuten als uw kind aangeeft dat het niet wil eten of drinken.
  • Stop na tien minuten als het eten en drinken te vermoeiend wordt (zweten of als eten langs de mondhoek wegloopt).
  • Als uw kind binnen de bovengenoemde 30 minuten hersteld en niet te vermoeid is dan kunt u nogmaals de voeding aanbieden. U mag uw kind hier niet voor wakker maken.
  • Stop altijd met het geven van eten en drinken als uw kind duidelijk aangeeft dat het niet meer wil (kokhalsreflex met spuugneiging of huilen en overstrekken).
  • Eindig het eten en drinken in een positieve sfeer ook al heeft uw kind geen hap of geen slok genomen. Het is soms moeilijk maar wordt absoluut niet boos! Lukt dit niet, ga dan even uit het gezichtsveld van uw kind zodat u daarna in betere stemming het eten en drinken kunt afsluiten.
  • Geef eventueel de resterende voeding hierna via de maagsonde.

Materiaal

Fles: Probeer steeds dezelfde speen met fles te gebruiken. Een andere speen is meestal niet de oplossing. Als uw kind wel zuigt maar niet krachtig genoeg dan kunt u samen met de logopediste bekijken of een andere speen de oplossing is. Een speen met een groter gat is niet altijd de oplossing en de kans op verslikken kan groter worden. Drinkt uw kind in het begin wel goed maar na een aantal milliliter niet meer, dan kunt u het vacuüm in de fles weghalen door even de speen iets uit de mond te halen of door de dop minder strak op de fles te draaien. Een fles met een anti-vacuümsysteem kan hiervoor ook een oplossing zijn.

Lepel: Een lepel moet van plastic zijn en geen scherpe randen hebben. Verder moet de lepel niet te diep en niet te breed zijn. De lepel moet tussen de (toekomstige) onderste tandenrij passen.

Techniek van het Geven van Eten en Drinken

  • Uw kind moet de fles of lepel met de voeding goed aan zien komen. Zorg ervoor dat u elkaar goed kunt zien en dat de lepel of speen recht van voren naar de mond gaat.
  • Leg de speen of de lepel op de onderlip van uw kind zodat hij de mond opent.
  • Breng voorzichtig de speen of lepel in de mond, waarmee u druk geeft op de tong. Dit is nodig om de kokhalsreflex die op het puntje van de tong ligt te onderdrukken.
  • Kom met de speen of lepel niet tegen de huig aan want ook dat kan een kokhalsreflex opwekken en spugen tot gevolg hebben. Het eerste wat u van de kokhalsreflex ziet is dat uw kind zijn ogen ver openspert. Als dit toch gebeurt, dan haalt u de lepel of speen snel uit de mond en probeert u uw kind af te leiden. Dit kan soms het kokhalzen en spugen doen voorkomen.
  • Zodra de speen of lepel in de mond is probeer dan lichte druk op de tong te houden. Dit stimuleert de beweging van de tong en onderdrukt de kokhalsreflex.
  • Alle handelingen in het mondgebied, zoals knijpen in beide wangen of druk op de onderkaak moet u zoveel mogelijk vermijden. Een kind kan zich dan gedwongen voelen.
  • Als u uw kind hoort slikken (een klokkend geluid) betekent dit dat het zich nog net niet verslikt. Soms kan ander drinkmateriaal dit probleem oplossen.
  • Bij het geven van lepelvoeding neemt u een kleine hoeveelheid voor op het lepeltje dat u vervolgens aanbiedt. Probeer hierbij de voeding niet aan de bovenlip of huig af te schrapen. Dit kan een kokhalsreflex veroorzaken en het is voor uw kind een nare ervaring. Het kan de voeding met zijn tong hier nog niet goed vandaan halen.
  • Tijdens het geven van de voeding moet u proberen de voeding niet van het gezicht te vegen of te schrapen met de lepel. Dit kan verstorend werken op het eten geven en het is voor sommige kinderen een nare prikkel.
  • Aan het einde van het drinken of eten dept u met slab of doek het gezicht af (dus niet vegen) en geeft u duidelijk aan dat het klaar is. Ook al is uw kind nog zo klein hij zal dit snel herkennen. Daarna ook niet nog een slokje of lepeltje proberen. Klaar moet ook echt klaar zijn!

Als ouders kent u uw kind goed. Probeer met bovenstaande regels en gezond verstand uw kind eten en drinken te geven. Adviezen van uw omgeving zijn goed bedoeld, maar het niet of slecht eten en drinken is een complex probleem en ook niet gemakkelijk en snel op te lossen.

Kinderen leren heel snel. Leuke dingen onthouden ze goed. Minder leuke dingen onthouden ze ook goed en zijn ook moeilijker weer af te leren/ te veranderen. Het is dan ook erg belangrijk dat een kind niet gedwongen wordt om te eten en te drinken. Een kind van een paar weken oud kan een afweer opbouwen tegen drinken als het steeds maar weer gedwongen wordt om te drinken.

Hoe meer er wordt aangedrongen om te eten en te drinken, des te meer een kind het op een andere manier gaat proberen te vertellen dat het niet wil. Zeker als het niet kan praten. Dit geeft een kind aan door bijvoorbeeld zijn mond niet te openen, zijn hoofd af te wenden, hard te gaan huilen of zich te overstrekken.

Leren eten en drinken kost voor sommige kinderen veel tijd en eist van u als ouders veel geduld. Als een kind niet in staat is om al zijn eten en drinken via de mond binnen te krijgen (orale intake) wordt de rest van de voeding via een sonde gegeven. Het valt ook niet te voorspellen hoelang het duurt voordat er een volledige orale intake is en de voedingssonde verwijderd kan worden. Dat een kind voldoende voeding en calorieën binnenkrijgt (via orale intake en voedingssonde) is wel van belang voor de groei van het kind, voornamelijk in het eerste jaar, wanneer nog inhaalgroei bestaat.

labels:

Zie ook: