Ben je toe aan een nieuwe koekenpan, dan heb je de keuze uit een heel groot aanbod in koekenpannen in vele soorten en maten. Echter, je hebt hierbij ook nog de keuze of je een pan wilt mét of juist zónder een anti-aanbaklaag. Het voordeel van een pan met zo'n laag ligt voor de hand want het maakt het bakken een stuk eenvoudiger. Het te bakken product koekt namelijk niet aan en zelfs bij gebruik van weinig tot geen olie of boter.

De Nadelen van Anti-Aanbaklagen

De anti-aanbaklagen worden gemaakt van stoffen welke onder de verzamelnaam PFAS vallen. PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen en worden door diverse chemische bedrijven voor vele toepassingen, waaronder pannen, geproduceerd. Onder PFAS vallen vele duizenden stoffen. Dit zijn chemisch gefabriceerde stoffen welke niet in de natuur voorkomen. Deze stoffen breken niet of nauwelijks af en kunnen in sommige situaties schadelijk zijn voor mens en dier. PFAS heeft als positieve eigenschappen dat ze water, vet, vuil en stofafstotend zijn. Ze zijn hitte bestendig en worden niet door andere chemische stoffen aangetast.

Bij pannen zijn hiervan de volgende het meest bekend: PFOA, PFOS, PTFE (= Teflon) en GenX. PFOA en PFOS zijn nu door de Europese Unie en andere landen in de wereld voor een groot aantal toepassingen verboden. Bij productie van Teflon wordt nu gebruik gemaakt van GenX als hulpstof i.p.v. PFOA. Hoewel GenX niet als zodanig in het eindproduct voorkomt, is deze hulpstof toch als zorgwekkend bestempeld. Dit betekent dat bedrijven die deze hulpstof gebruiken de uitstoot van deze stof dienen te beperken. Nederland werkt al jaren samen met Duitsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen aan een verbod op PFAS en heeft hiervoor begin februari 2023 een verzoek tot verbieding bij het ECHA (Europees chemicaliën Agentschap) ingediend. Het kan nog enkele jaren duren, maar de aanzet tot een verbod aan ruim 6.000 stoffen welke onder PFAS vallen is nu genomen.

De huidige generatie anti-aanbaklaag (zeg maar de Tefal laag zonder de PFOA) worden door verschillende chemie fabrikanten voor verschillende doeleinden, waaronder pannen, ontwikkeld. Een voorbeeld hiervan is een met de naam Xylan, o.a. gebruikt door Ibili. Deze lagen hebben als overeenkomst dat ze nog steeds de gunstige anti-kleef eigenschappen hebben en makkelijk schoon te maken zijn. Wel zijn er verschillen tussen de diverse nieuwe lagen van de verschillende fabrikanten. Al deze lagen worden gemaakt met chemische toevoegingen. Bij normaal gebruik zal je daar niets van merken, maar maak je deze pannen te heet of ga je erin krassen dan kunnen deze lagen loskomen. Soms staat al aangegeven wat de maximale temperaturen zijn, wordt dit niet opgegeven dan adviseren wij om ze niet te overhitten. Ook maakt het nog uit van welk basismateriaal de pan gemaakt is, wat veelal aluminium is.

De meeste pannen zullen van standaard aluminium platen in de juiste vorm zijn geperst, maar je hebt ook aluminium wat onder hoge temperatuur vloeibaar wordt gemaakt en dan in een vorm wordt gegoten (giet aluminium). Deze laatste heeft de voorkeur, omdat dit de beste kwaliteit oplevert en bakeigenschappen welke gelijkenis vertoont met gietijzer (alleen lichter van gewicht). Een andere methode om een PFOA vrije anti-aanbaklaag te krijgen is een Keramische laag (Ceramic). Een dergelijke laag wordt verkregen door zand op hoge temperaturen te bakken. Bij de productie van deze laag is er weinig chemische uitstoot, dus je zou het om deze reden ook duurzamer kunnen noemen. Ook de kosten zijn relatief laag, waardoor de prijs van deze pannen gemiddeld ook lager is. De anti-kleef eigenschappen zijn iets minder goed als de chemische variant, waardoor soms een beetje extra boter of olie nodig is. Schoonmaken gaat gemakkelijk met lauw warm water en een doekje. De levensduur van deze pannen is minder lang omdat de anti-kleef eigenschappen minder lang meegaan. Je zult deze pan dus eerder moeten vervangen, wel is de prijs-kwaliteit verhouding gunstig. De dikte van de pan bepaald wel de kwaliteit, hoe dunner de pan is des te korter gaat deze mee (hoe zwaarder de pan des te langer deze meegaat).

De nieuwste ontwikkeling betreft een anti-aanbaklaag van plantaardige grondstoffen. De eigenschappen van deze anti-aanbaklagen zijn prima te noemen, maar de verwachting is dat deze pannen minder lang mee zullen gaan.

De Voordelen van Pannen Zonder Anti-Aanbaklaag

Pannen zonder anti-aanbaklaag vragen van jouw als kok iets meer aandacht. Je zult tijdens het bakken meer olie of boter moeten gebruiken, maar ook goed moeten opletten dat je gerecht niet aanbakt. Het grote verschil ten opzichte van een pan met anti-aanbaklaag is dat pannen zonder deze laag veel hogere temperaturen aan kunnen. Dit is wat je wilt bij het dichtschroeien van bijvoorbeeld een stuk biefstuk. Hoewel de materialen waar deze pannen van gemaakt zijn zoals metaal, gietijzer of aluminium niet perse duurzaam geproduceerd worden, zijn deze pannen als eindproduct wel duurzaam vanwege een zeer lange levensduur van wel enkele tientallen jaren. Daarnaast zijn deze basismaterialen ook goed te recyclen.

Gietijzer

Gietijzer heeft een hele goede warmtegeleiding en is bestand tegen extreem hoge temperaturen. Wel duurt het opwarmen langer ten opzichte van aluminium of metaal, maar de warmte wordt wel langer vast gehouden. Ideaal voor het urenlang stoven van boterzacht vlees. Het nadeel ligt voor de hand, namelijk het gewicht. Hierdoor zijn deze pannen minder praktisch en moeilijker te hanteren. Gietijzer is keihard en trekken niet krom en gaan onder normale omstandigheden jarenlang mee. Je hebt gietijzeren pannen in vele vormen en kwaliteiten. Het laatste zit vaak in de afwerking van de binnenzijde. Zo heb je gietijzer met of zonder een beschermlaag. Gietijzer zonder beschermlaag dien je altijd met de hand te wassen met zo weinig mogelijk zeepsop. Na het schoonmaken zal je het gietijzer van een beschermlaag moeten voorzien door middel van bijvoorbeeld plantaardige olie. Je kunt deze olielaag vervolgens ook nog inbranden om zo een natuurlijke anti-aanbaklaag te krijgen.

Bij de betere merken (waaronder Petromax en Ronneby Bruk) is een nieuwe pan reeds voorzien van zo’n laag, waardoor deze pan direct gebruiksklaar is, maar je zult na ieder gebruik het gietijzer opnieuw van een beschermlaag moeten voorzien. Er worden ook pannen van gietijzer gemaakt met een hoger bestanddeel aan koolstoof (carbon) o.a. door Ronneby Bruk (er is zelfs een professionele lijn van deze pannen). Dit gietijzer is lichter van gewicht en heeft dan een gewicht welke overeenkomt met staal of RVS. Hierdoor zijn deze pannen beschermd tegen roest en tevens krasvast. Dit gietijzer hoef je dus niet opnieuw in te oliën en mag je ze met een afwasmiddel schoonmaken. Op deze plek zal het gietijzer dan niet meer optimaal beschermd zijn. Echter deze pan is dan nog prima bruikbaar.

Plaatstaal

Deze pannen zijn gemaakt van metaal welke steeds wordt uitgerold en gewalst totdat het de juiste dikte heeft bereikt. Het is een pan welke voor bijna 100% bestaat uit ijzer en is hiermee dus een natuurproduct. De pan beschikt niet over een anti-aanbaklaag, dus je zal deze pan bij eerste gebruik moeten inbranden met olie of een voedsel vriendelijke wax. De pan zal tijdens gebruik altijd verkleuren dat is juist zo kenmerkend aan dit materiaal. Bij veelvuldig gebruik krijg je dus een lelijke pan, maar die daardoor beter en beter wordt. Deze pannen zijn bestand tegen hoge temperaturen en daarmee ideaal voor het dichtschroeien van vlees. Door de natuurlijke anti-aanbaklaag zijn ze ook geschikt voor eiwitrijke producten. Je dient ze met de hand af te wassen (NOOIT in de vaatwasser!) en na het wassen goed afdrogen. Pannen van plaatstaal hebben de beste prijs-kwaliteit verhouding, want ze zijn onverslijtbaar en goedkoop in aanschaf. Tevens betreft het dus een duurzaam product.

RVS (Roestvrij Staal)

Dit zijn misschien wel de meest populaire pannen voor het bakken en braden. Ze zijn bestand tegen hoge temperaturen en over het algemeen uitgerust zonder een anti-aanbaklaag. Daarmee mag je in deze pannen dus ook scherpe of metalen kookgerei gebruiken. Je vindt tegenwoordig RVS pannen welke bestaan uit meerdere lagen. Deze lagen hebben dan verschillende diktes en zijn vaak een combinatie van RVS met aluminium. Deze extra lagen zorgen voor een betere warmtegeleiding. De combinatie met aluminium zorgt voor een RVS pan welke lichter van gewicht is wat de handelbaarheid ten goede komt. RVS pannen zijn over het algemeen duurder, maar beschikken dus over hele goede bak en braad eigenschappen en zijn onverslijtbaar. Wij bieden ook RVS pannen aan met een anti-aanbaklaag aan van het merk Cookai.

Tips voor Bakken Zonder Anti-Aanbaklaag

Het kan best een uitdaging zijn om een eitje te bakken in een roestvrijstalen pan zonder anti-aanbaklaag. Toch kun je ook in deze pannen eten bakken zonder dat het aankoekt. Er is niets zo irritant als wanneer je een eitje bakt en ontdekt dat het spiegelei aan de bodem van de pan blijft plakken. Het is dan ook erg verleidelijk om naar de anti-aanbakpan te grijpen.

De Roestvrijstalen Pan Anti-Aanbak Maken

Maar er is nog een andere truc om je roestvrijstalen pan anti-aanbak te maken. Het is belangrijk dat je de roestvrijstalen pan eerst goed schoonmaakt met heet water en afwasmiddel. Zodra de pan schoon en droog is, kun je beginnen met het inbranden van je pan. Giet een kleine hoeveelheid olie in de hete pan, ongeveer een eetlepel, en draai de pan zodat de olie de hele bodem bedekt. Kies een olie met een hoog rookpunt, zoals lijnzaad- of druivenpitolie. Gebruik vervolgens een (papieren) handdoek om de olie gelijkmatig over de bodem en zijkanten van de pan te verdelen. Verwarm de pan geleidelijk door de temperatuur steeds een beetje te verhogen. Blijf de pan verwarmen totdat de olie begint te roken en zichtbaar droog is. Dit proces zorgt ervoor dat de olie in het oppervlak van het roestvrijstaal dringt en een dunne, beschermende laag vormt. Haal vervolgens de pan van het vuur en laat deze volledig afkoelen. Voor het beste resultaat kun je dit proces tot wel vijf keer herhalen, zodat de anti-aanbaklaag zich goed vormt.

Algemene Tips

Als je wilt beginnen met het gebruiken van een braadpan zonder anti aanbaklaag, is het aan te raden om gebruik te maken van de volgende tips:

  • Vlees bakken: Op het moment dat je vlees gaat bakken in een pan zonder anti aanbaklaag, is het aan te raden om het vlees gewoon zijn ding te laten doen. Voordat je het vlees in de pan doet, is het belangrijk om de pan eerst op temperatuur te laten komen. Hierna is het belangrijk om wat olie toe te voegen. Als je vervolgens het vlees toevoegt, is het normaal dat dit begint met plakken.
  • Niet te snel draaien: Als het vlees aan de bodem plakt, betekent dit dat je het vlees nog niet hoeft te draaien. Vlees komt vanzelf los van de bodem als er een goede korst ontstaan is. Hierdoor hoef je niet bang te zijn dat het vlees vast blijft plakken. Als het vlees loskomt, heb je direct de juiste korst en kun je de andere kant bakken. Dit proces wordt ook wel braden genoemd.
  • Te hoge of te lage warmte: Tijdens het gebruik van een pan met een anti aanbaklaag is de kans groot dat je te maken hebt met een te hoge of te lage warmte. Dit kan ervoor zorgen dat alles blijft plakken. Als de warmte te hoog is, verdampt de olie of boter namelijk uit de pan waardoor alles weer vast gaat zitten. Op het moment dat je de warmte te laag hebt, kan de olie of boter zijn werk niet goed doen en gaat alles ook vastplakken. Daarom is het belangrijk om te beginnen met het voorverwarmen van de pan op het vuur. Hierbij kun je het beste middelmatige warmte gebruiken. Op die manier blijft het niet plakken.
  • Hittebestendige boter of olie gebruiken: Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat er voldoende vet in je pan te vinden is voordat je gaat bakken. Hierbij is het belangrijk om gebruik te maken van hittebestendige boter of olie. Dit zorgt er namelijk voor dat je voorkomt dat de boter of olie verbrandt. Als je boter of olie gebruikt die makkelijk verbrand of verdampt, is de kans groot dat alles alsnog blijft plakken. Het beste kun je gebruik maken van arachideolie, zonnebloemolie of speciale boterolie. Deze kunnen tegen een hoge temperatuur en verdampen niet zomaar als je hier gebruik van wilt maken. Als je op hoog vuur wilt bakken, kun je niet zomaar gewone boter gaan gebruiken.
  • Oefenen in de pan: Voordat je echt gebruik gaat maken van een pan zonder anti aanbaklaag is het aan te raden om eerst te gaan oefenen. Door eerst te oefenen in de pan weet je namelijk hoe je dit moet gebruiken. De beste manier waarop je dit aan kan pakken, is door een dozijn aan eieren te kopen en deze in de pan te bakken. Elke keer als je wat fout doet, kun je opnieuw beginnen. Als je eenmaal weet hoe je dit het beste aan kunt pakken, is het mogelijk om een perfect ei te bakken in de pan. Hierbij weet je ook wat je wel en niet moet doen in een pan zonder anti aanbaklaag.

Roestvrij Stalen Pannen van Demeyere

Het kwaliteitsmerk Demeyere moedigt het gebruik van PFAS-vrij bakken enorm aan. Het bakken met een rvs-koekenpan doe je wel net iets anders dan met een pan met anti-aanbaklaag. Want uiteraard zijn die anti aanbakpannen zo populair omdat iedereen er wel me kan bakken. Wij gebruiken nu zo’n 1,5 jaar rvs-pannen en ik wilde dat ik het eerder had gedaan. Het viel me echt reuze mee en van aanbakken is amper sprake. Ook het schoonmaken is gemakkelijk, want je hoeft niet voorzichtig te doen. Er is immers geen giftige anti-aanbaklaag om te beschadigen.

Voordelen van RVS-pannen van Demeyere

  • Rvs-pannen zijn PFAS- en PFOA-vrij.
  • Ze gaan een leven lang mee, misschien wel generaties lang, daarmee is het een goede investering (beter 1x een goede pan die je leven meegaat dan 20 pannen die maar 3 jaar meegaan). Je krijgt zelfs 30 jaar garantie op een rvs-pan.
  • Ze kunnen goed tegen hitte en oververhitting, dus je kunt bakken op hoge temperaturen.
  • Ze houden de warmte lang vast en de warmte is goed over de bodem verdeeld zodat je een geleidelijk bakresultaat krijgt.
  • Ze kunnen in de vaatwasser en mocht er toch een keer iets aankoeken, dan kun je ze gemakkelijk schoonkrijgen.
  • Je hoeft heel voorzichtig te doen met krassende voorwerpen, je kunt dus ook rvs spatels gebruiken.
  • De pannen met rvs-handvat kunnen ook in de oven.
  • Geschikt voor alle warmtebronnen: zowel koken op inductie als gas. Bovendien kun je vanwege de dikke vlakke bodem gerust wisselen van gas naar inductie en vice versa.

Tips om in een RVS pan te bakken zonder aanbranden

  • Verwarm de pan voor: Plaats de rvs koekenpan op het fornuis en verwarm hem op middelhoog vuur gedurende 30 - 60 seconden. Dit helpt de pan op temperatuur te komen, wat ervoor zorgt dat het voedsel niet blijft plakken.
  • Voeg olie of boter toe: Nadat de pan goed is opgewarmd, voeg je olie (arachide of een andere olie die goed tegen hoge temperaturen kan) of boter toe aan de pan. Draai de pan zodat de olie of boter gelijkmatig wordt verdeeld.
  • Voeg het voedsel toe: Zodra de olie of boter heet is (bij boter zie je dat als het schuim weggetrokken is), voeg je het voedsel toe aan de pan. Leg het voedsel in de pan en laat het bakken zonder te bewegen, zodat er een korstje kan ontstaan.
  • Draai het voedsel om: Na enkele minuten draai je het voedsel om. Als het voedsel vast blijft zitten aan de pan, laat het dan nog even bakken. Het voedsel moet vanzelf loslaten als het goed gebakken is.
  • Controleer de temperatuur: Controleer regelmatig of de temperatuur van de pan nog goed is.

Waarom een Pan Zonder Anti-Aanbaklaag Gezonder is

Op het moment dat je gebruik wilt maken van een pan zonder anti aanbaklaag, is dit een stuk gezonder dan wanneer je gebruik maakt van een pan met een anti aanbaklaag. Dit komt omdat een anti aanbaklaag vaak gemaakt wordt van Teflon. Teflon is een stof die van zichzelf onschuldig is. Deze wordt echter vaak bevestigd wordt aan de bodem van de pan met PFOA.

PFOA is een stof die enorm giftig is voor mensen. Dit komt omdat deze stof direct in verband wordt gebracht met aandoeningen zoals nierfalen, hoog cholesterol en kanker. Een pan zonder anti aanbaklaag heeft al deze stoffen niet. Daarom is het ook een stuk gezonder om deze te gebruiken. Verder is er ook geen laag die af kan breken en in je lichaam terecht kan komen. Voor veel mensen is dit ook prettig om te weten.

Samenvatting van Tips

Hier is een samenvatting van de belangrijkste tips voor het bakken in een pan zonder anti-aanbaklaag:

Tip Beschrijving
Inbranden Brand de pan in met olie om een natuurlijke anti-aanbaklaag te creëren.
Voorverwarmen Verwarm de pan goed voor op middelhoog vuur.
Voldoende vet Gebruik voldoende hittebestendige boter of olie.
Niet te snel draaien Laat het voedsel rustig bakken en wacht tot het vanzelf loslaat.
Oefenen Oefen met eieren om de techniek onder de knie te krijgen.

labels: #Bakken

Zie ook: