Of je nu een ervaren meesterbakker bent of een beginnende hobbykok, iedereen vraagt zich wel eens af wat nu precies het verschil is tussen bloem en zelfrijzend bakmeel. In dit artikel ontdek je de verschillen tussen zelfrijzend bakmeel en bloem, wanneer je welke gebruikt en waar je op moet letten bij het kiezen van de juiste ingrediënten voor jouw baksels. Hoewel ze op elkaar lijken, kun je ze niet zonder aanpassingen wisselen in recepten.

Wat is Bloem?

Bloem is een heel fijngemalen meel van granen. Bloem is een fijngemalen product dat wordt verkregen uit tarwe. Het vormt de basis voor talloze bakrecepten, van brood en taart tot koekjes en cake. Bloem is een onmisbaar product. Het bestaat voornamelijk uit zetmeel en gluten, die zorgen voor structuur en elasticiteit in je baksels. Bij het gebruik van bloem moet je vaak een rijsmiddel toevoegen, zoals bakpoeder of gist, afhankelijk van het gewenste eindresultaat. Simpel gezegd is bloem gezeefd meel, waar alle zemelen, kiemen en schilletjes uit verwijderd zijn. Je houdt hierdoor een poeder over dat veel fijner is dan meel.

Waar meel een vrij grove structuur heeft en lichtbruin van kleur is, herken je bloem aan de fijne textuur en spierwitte kleur. Door de fijnere textuur is bloem uitermate geschikt om koekjes, cake, en andere fijne gebakjes mee te maken. Bloem bevat enkel het binnenste deel van de graankorrel: het meellichaam.

Soorten Bloem

  • Tarwebloem: kun je vrijwel overal krijgen en is gemaakt van tarwe.
  • Patentbloem: is zeer fijn gemalen tarwebloem en bevat een hoger glutengehalte dan tarwebloem.
  • Zeeuwse bloem: is gemaakt van zachte tarwe, bevat minder zetmeel en bindt daardoor ook wat minder.
  • Type 00-bloem: dit is heel fijngemalen tarwebloem. Het wordt vaak gebruikt in Italiaanse recepten, zoals pizza.

Wat is Zelfrijzend Bakmeel?

Zelfrijzend bakmeel lijkt erg op bloem maar heeft nog een extra functie: het kan deeg laten groeien. Zelfrijzend bakmeel is eigenlijk bloem met bakpoeder. Zelfrijzend bakmeel is vooral handig voor eenvoudige bakrecepten zoals cakes, muffins en scones. Het rijsmiddel in zelfrijzend bakmeel zorgt ervoor dat het baksel tijdens het bakken luchtig en zacht wordt.

De Belangrijkste Verschillen op een Rijtje

Het verschil tussen bloem en zelfrijzend bakmeel is dus heel klein: zelfrijzend bakmeel is bloem met bakpoeder. Het belangrijkste verschil tussen bloem en zelfrijzend bakmeel zit in het rijsmiddel. Bloem is puur gemalen graan zonder toevoegingen, terwijl zelfrijzend bakmeel al een rijsmiddel bevat. Dit verschil heeft invloed op het gebruik in recepten.

Hieronder zetten we de verschillen even op een rijtje:

  • Samenstelling: bloem bevat geen rijsmiddel, terwijl zelfrijzend bakmeel dat wel doet. Zelfrijzend bakmeel is een mix van bloem, bakpoeder en zout. Het bevat al een leavening-agent, meestal natriumbicarbonaat (bakpoeder), dat zorgt voor het rijzen van het deeg.
  • Gebruiksgemak: zelfrijzend bakmeel is kant-en-klaar, ideaal voor beginners of snelle bakkers. Bij bloem moet je zelf het rijsmiddel toevoegen. Daarbij moet je opletten dat je de juiste hoeveelheden afweegt.
  • Veelzijdigheid: Bloem is flexibeler, je kunt het aanpassen aan elk recept door het rijsmiddel te variëren.
  • Rijzen: Het belangrijkste verschil tussen zelfrijzend bakmeel en bloem is hun vermogen om te rijzen. Zelfrijzend bakmeel bevat al bakpoeder, wat ervoor zorgt dat het deeg of beslag rijst tijdens het bakken. Bloem heeft daarentegen geen rijsmiddelen en zal dus niet van nature rijzen.

Wanneer Gebruik je Bloem en Wanneer Zelfrijzend Bakmeel?

Het gebruik van bloem en zelfrijzend bakmeel hangt af van het type baksel dat je wilt maken. Bloem wordt vaak gebruikt in recepten voor brood, deegwaren en andere baksels die een specifiek rijsmiddel of rijstijd nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan brood of pizza.

Zelfrijzend bakmeel is handig voor recepten waarbij een luchtige en rijzende textuur gewenst is, zoals cakes, muffins, scones en sommige broodsoorten. Het is eenvoudig in gebruik omdat het al de juiste hoeveelheid bakpoeder bevat. Bloem daarentegen is veelzijdiger en kan worden gebruikt voor verschillende soorten recepten, afhankelijk van het gewenste resultaat. Het is ideaal voor het maken van brood, gebak, pasta, pannenkoeken en meer.

Kun je Bloem Vervangen door Zelfrijzend Bakmeel en Andersom?

Het is niet altijd mogelijk om bloem te vervangen door zelfrijzend bakmeel. Dit komt door de rijzende werking van het bakmeel. In recepten waarin bloem en bakpoeder worden gebruikt, kan zelfrijzend bakmeel wel als vervanger dienen. Als er geen bakpoeder wordt gebruikt, werkt dat het helaas niet.

Maar let op: je kunt dus niet zomaar zelfrijzend bakmeel gebruiken in een recept waar bloem wordt gevraagd. Het is belangrijk om op te merken dat zelfrijzend bakmeel en bloem niet altijd uitwisselbaar zijn in recepten. Als een recept specifiek om zelfrijzend bakmeel vraagt, is het raadzaam om dat te gebruiken om de gewenste rijzing en textuur te verkrijgen.

Zelf Zelfrijzend Bakmeel Maken

Heb je geen zelfrijzend bakmeel in huis maar heb je dit nodig voor een recept? Dan kun je dat dus goed vervangen door bloem met bakpoeder te mengen.

1 pak zelfrijzend bakmeel = 500 gram bloem + 15 gram bakpoeder.

Zelfrijzend bakmeel is eigenlijks niks meer en niks minder dan patentbloem met bakpoeder en soms een snuf zout. Heb je zelfrijzend bakmeel nodig, maar heb je het niet in huis? Bloem en bakpoeder helpen je uit de brand. Gebruik op 100 gram bloem 3 gram bakpoeder voor het beste resultaat.

Verhoudingen bij Vervanging

Zelfrijzend bakmeel bevat namelijk al 3% bakpoeder. Heb je een recept met 100 gram bloem en 6 gram bakpoeder, dan kun je dit vervangen door 100 gram zelfrijzend bakmeel en 3 gram extra bakpoeder.

Bloem versus Meel

Bloem en meel: in de schappen van elke supermarkt liggen ze naast elkaar. Beide zijn het producten om mee te bakken. En ze lijken ook nog eens verdomd veel op elkaar. Bloem en meel bestaan beide uit vermalen granen. Als je de gehele graankorrel vermaalt, krijg je meel. In meel blijven dan ook alle onderdelen van de graankorrel behouden, waaronder de schilletjes, zemelen en kiemen van de korrel. De zemel is de buitenste laag van de graankorrel.

Omdat tarwemeel alle onderdelen van de graankorrel bevat, is tarwemeel een stuk voedzamer dan bloem. De zemelen en kiemen bevatten namelijk erg veel voedingsstoffen en vezels. Tarwemeel uit de supermarkt is daarom meestal volkoren. Bloem is dat niet. Volkoren betekent namelijk dat granen niet zijn gezeefd.

Naast de voedingswaarde en textuur, is er ook verschil in toepassing van meel en bloem. Meel wordt vaak gebruikt voor stevige, voedzamere baksels. Denk aan volkorenbroodjes of speltcrackers. De grovere structuur en de aanwezige zemelen en kiemen geven deze baksels extra textuur en smaak. Bloem daarentegen, is perfect voor lichtere en luchtigere baksels. Denk aan cake, taart en koekjes.

Ezelsbruggetje

Om het verschil tussen meel en bloem te onthouden, kan het ezelsbruggetje 'meel is veel' helpen. Dit betekent dat de molenaar bij het maken van meel, de hele graankorrel gebruikt. In meel blijven de onderdelen van de graankorrel behouden, waardoor het erg voedzaam is. De zemelen en kiemen van de graankorrel zijn ook nog zichtbaar, dit geeft het meel een grovere structuur.

Alternatieven voor Tarwebloem

Gelukkig zijn er ook heel veel alternatieven om heerlijke glutenvrije cakes en koekjes te bakken. In de meeste supermarkten is een ‘vrij van gluten’ meel te verkrijgen. Dit lijkt qua smaak en structuur het meest op gewoon meel. Maar ook havermeel, kokosmeel en amandelmeel zijn goede vervangers wanneer je een brood, cake of koekjes wil gaan bakken. Check altijd de verpakking voor de hoeveelheden die je dan in je recept moet gebruiken. Je kunt (tarwe)bloem en zelfrijzend bakmeel namelijk niet 1 op 1 vervangen door deze varianten.

De hoeveelheden ten opzichte van gewone (tarwe)bloem en zelfrijzend bakmeel verschillen per meelsoort. Let ook op het volgende: wanneer je kiest voor bijvoorbeeld een amandelmeel of kokosmeel geeft dit een andere smaak dan wanneer je kiest voor een neutrale meelsoort zoals rijstmeel of havermeel.

Voorbeelden van Alternatieve Meelsoorten

  • Amandelmeel: dit is niets meer en niets minder dan fijngemalen, blanke amandelen. De amandelen worden eerst kort geblancheerd, zodat het bruine vliesje loslaat. Daarna worden ze gedroogd en vervolgens fijngemalen.
  • Volkorenmeel: bevat alle onderdelen van de graankorrel.
  • Speltmeel: dit wordt gemaakt van de volledige speltkorrel, waardoor het een grove structuur behoudt.

Bakpoeder en Baking Soda

Zowel bakpoeder als bakingsoda zorgen voor luchtigheid in je deeg. Toch werken ze allebei op een andere manier. Bakingsoda heeft een zuur nodig om zijn werk te kunnen doen. Door een zuur toe te voegen krijg je een luchtig beslag. Bakpoeder is een samengesteld product van een zuur en carbonaat met vulmiddel. Eigenlijk een kant en klaar product dus. Omdat er al een zuur in bakpoeder zit hoef je dit niet meer apart toe te voegen.

Kun je bakpoeder door baking soda vervangen en vice versa? Ja dat kan. Let er dan wel op dat je de volgende verhoudingen gebruikt: 1 theelepel baking soda staat gelijk aan 3 theelepels bakpoeder. En wanneer je bakpoeder gebruikt in plaats van bakingsoda hoef je geen zuur ingrediënt apart meer toe toevoegen. Dit zit al verwerkt in de bakpoeder. Andersom zal je dan wel wat zuur moeten gebruiken, bijvoorbeeld wat citroensap of azijn.

Gist

In onze recepten gebruiken we altijd droge gist. Ook wel instant gist genoemd. Je koopt dit in zakjes in de supermarkt. Het voordeel van droge gist is dat het meteen werkt. Je voegt 1 zakje van 7 gram toe op 500 gram bloem. Voor bijvoorbeeld een brood gebruik je daarnaast 300 milliliter water. Gist gebruik je altijd voor brood. Baking soda of bakpoeder voor je andere baksels.

Prijsverschil

Dan is er nóg een opvallend verschil tussen bloem en zelfrijzend bakmeel: de prijs. Koop je een pak zelfrijzend bakmeel, dan ben je vaak zo’n €0,90 kwijt. Een pak bloem is ongeveer €0,60 en een zakje bakpoeder rond de €0,15.

labels:

Zie ook: