Bart Peeters "Brood voor Morgenvroeg": Een Beschouwing

In de commotie van het dagelijks leven, blijven soms liedjes hangen die een diepere betekenis in zich dragen. Een van die liedjes is "Brood voor Morgenvroeg", dat aanzet tot nadenken over de essentie van onze dagelijkse behoeften en onze afhankelijkheid.

De Context van het Dagelijks Brood

Het lied refereert aan een regel uit het Onze Vader: "Geef ons heden ons dagelijks brood." Rikkert Zuiderveld dichtte: "Geef ons heden ons dagelijks brood, én één voor in de vriezer." Deze woorden vatten het ongemak en de zelfspot samen die we kunnen voelen bij het bidden om iets wat we vaak als vanzelfsprekend beschouwen. We hebben immers vaak al voor de hele week brood in huis, goed gevulde voorraadkasten, een prima pensioen, en spaarcentjes achter de hand.

Maar is het bidden om onze dagelijkse boterham niet te triviaal, te aards, te klein, te gewoon? Deze gedachte speelde ook bij de eerste generatie christenen. Toen waren er die vonden dat we ons als christenen niet zouden moeten bezighouden met aardse zaken die immers vergankelijk zijn en voorbijgaand. Belangrijker dan het lichaam is toch de ziel. Laten we ons onthechten, losmaken van het stoffelijke en aardse en gericht zijn op wat blijvende waarde heeft. Het eeuwige, het hemelse, het geestelijke

Marcion, bijvoorbeeld, vond het Oude Testament te aards en schrapte verzen over God die zou zorgen voor musjes en bloemen. Hij veranderde "Heer van hemel en aarde" in "Heer van de hemel" en maakte van het gebed om dagelijks brood "Geef ons elke dag Uw brood," verwijzend naar Jezus als het brood van het leven.

Deze neiging tot vergeestelijken werkte door, en ook andere kerkvaders zagen de regel uit het Onze Vader vooral als een gebed om het brood van God dat we ontvangen in de Eucharistie, het avondmaal. En sindsdien is er altijd opnieuw de neiging om geloof toch vooral te verbinden met geestelijke zaken en niet met zoiets gewoons als de boterham op mijn bord. Om de werkelijkheid te verdelen scheiden in twee domeinen ‘natuur’ en ‘genade’. Waarbij het domein van de genade natuurlijk ver uitstijgt boven het natuurlijke.

Toch past een eenvoudige, nuchtere, concrete en aardse uitleg van deze gebedsregel helemaal in de lijn van dit gebed. We hebben de afgelopen weken gezien dat het er in die eerste gebedsregels steeds over gaat dat het goede leven dat God bedoelt gestalte krijgt hier in nu in deze wereld, op deze aarde. Uw vader zijn, Uw koningschap, uw heilige, goede wil zoals in de hemel zo ook op deze aarde.

En die lijn van denken en bidden wordt daarna concreter en specifieker ingevuld in de daarop volgende gebedsregels. Dat er in een bezeten wereld verlossing, bevrijding zal zijn. Dat er in ons schuldig bestaan vergeving zal zijn. En dus ook: dat er op deze geschonden planeet vandaag te eten zal zijn voor alles wat leeft. Vandaar dus ook deze gebedsregel: geef ons vandaag het brood dat wij nodig hebben.

Jezus en de Zorg voor het Lichamelijke

Deze manier van bidden past helemaal bij Jezus zoals we hem leren kennen in het evangelie. Hij ziet de héle mens, met zijn geest, ziel en lichaam. Jezus predikte het evangelie en bevrijdde gebondenen. Maar als eerste teken van zijn glorie verandert hij water in wijn. En als de leerlingen zeggen: nou, wij hebben voor hun ziel gezorgd laten ze nu zelf maar naar de bakker gaan, daar gaan wij ons niet mee bezig houden, is het Jezus die ook voor hun hongerige magen zorgt en brood en vis vermenigvuldigt. En als hij het dochterje van Jairus uit de dood opwekt is het Jezus zelf die tegen haar moeder zegt: geef haar maar snel iets te eten, ze zal wel honger hebben.

Ons menselijk bestaan wordt aangevreten door twee vormen van kwaad. Een moreel, geestelijk kwaad: onze zonde, onze schuld En het gebed ‘vergeef ons onze schulden’ legt zich als een zegen over de armoede en de gebondenheid van onze ziel. Daarover volgende keer meer. Er is ook een stoffelijk, natuurlijk kwaad dat uitloopt op gebrek aan brood. Waardoor de bloeiende schepping die God bedoelde wegkwijnt, sterft. En het gebed om het brood dat we nodig hebben legt zich als een deken over al het gebrek van het lichaam.

Geef ons vandaag het brood dat we nodig hebben. Juist in onze hoogontwikkelde, moderne tijd beginnen we ons te realiseren hoe op deze aarde alles met elkaar samenhangt en op elkaar in werkt. En zien we hoe desastreus de gevolgen zijn voor de mensheid als we dit fijngestemde ecosysteem, deze orde en balans verstoren, ontregelen. Oplopende temperaturen, stijgend water, extreme droogte, steeds heviger natuurgeweld.

Er sluipt in de grondhouding van ons mensen al snel iets van pakken en graaien, van nemen en bezitten, van eruit persen wat er in zit, van kramp en stress en angst. Jezus reikt ons in onze gebedstaal een ander woord aan: gééf. Geef ons vandaag het brood dat we nodig hebben.

Afhankelijkheid en Nederigheid

Door ons deze gebedsregel aan te reiken nodigt Jezus ons uit om onszelf en dit bestaan te leren bezien in het juiste perspectief. Ons te realiseren dat ons levensonderhoud altijd aan een zijden draad hangt. Zo autonoom is de mens helemaal niet. Ons past nederigheid en bescheidenheid.

Ik kan mijn leven zelf niet in stand houden. Heb niet zoveel onder controle. Ben van zoveel en zovelen afhankelijk en uiteindelijk en ten diepste geheel afhankelijk van mijn hemelse Vader. Hoeveel we ook denken in onze greep te hebben, er blijft iets van een geheimenis, een wonder dat de aarde ons draagt en voedt. En dat geheim, dat mysterie van het leven, dat kent alleen God die de aarde heeft gemaakt en haar draagt en onderhoudt.

Geef ons… stralen wij uit dat we ons brood ontvangen? Of nemen we het toch vooral. Grijpen we het en pakken we het. Is er in onze grondhouding sprake van verwondering en eerbied. Zoals je die ziet bij jonge ouders in de manier waarop zij hun kostbare kindje vasthouden en verzorgen. Ik was pas een weekend in een Benedictijns klooster waar de maaltijden in stilte plaatsvinden. Het heeft iets ongemakkelijks en onwennigs.

Eten zonder ook maar een woord te zeggen. Maar na enkele maaltijden realiseerde ik me dat ik veel meer aandacht begon te krijgen voor de eenvoudige boterham met een plak kaas die ik at. Die aandacht voor ieder afzonderlijk moment is iets wat juist de Benedictijnen bewaren en uitleven. Het was dat weekend te merken aan alle dingen. Zoveel zorg en aandacht als er was besteed aan de inrichting van de ruimtes, de tuinen om het klooster. Het geestelijke en het aardse kregen daar beiden alle aandacht.

De gebedssamenkomsten waren tot in de puntjes voorbereid. Maar toen de gastenbroeder de biertjes zag die we in de koelkast hadden gelegd voor de late avond, gaf hij ons geen berisping: zo van, moet dat nu in dit klooster? Nee, hij gaf ons een paar prachtige bierglazen zodat we tenminste in stijl zouden kunnen genieten van een goed glas bier. En ’s avonds schoof diezelfde broeder even aan en dronk een glas mee.

Geef ons vandaag het brood dat we nodig hebben. Het is niet zozeer een gebed om kant en klaar brood dat rechtstreeks uit de hemel zou regenen, zoals ooit het manna. Nee, we bidden om omstandigheden, condities waardoor we in staat zullen zijn om zelf aan dat brood te kunnen komen. Om de voortgang van de schepping. En om de gezondheid en de gelegenheid om ieder op een eigen manier ons brood te kunnen verdienen. En ook de gezondheid om dat brood tot me te kunnen nemen en er voeding, kracht en energie uit te ontvangen. Hoe vol mijn vriezer ook moge zijn en hoe goed ik mijn zaakjes op orde heb. Iedere boterham die ik eten mag is niet vanzelfsprekend, er zit iets in van een wonder waar ik niet over beschik.

Geef ons… Ons, uw schepselen, alles wat ademt en leeft in uw goede schepping dat er leven en voeding zal zijn, geen tekort, geen stagnatie. Geef ons.. Ons, de mensen op deze aarde waarvan er zovelen leven onder het bestaansminimum en ’s morgens werkelijk niet weten of er die dag voldoende eten voor hen zal zijn. Mensen zonder een gevulde vriezer. Mensen ontheemd en op de vlucht. Mensen in oorlogsgebieden en hongersnoden.

Hoor de mensen roepen Heer, geef ons het brood dat we nodig hebben Let op dat ene woordje ‘vandaag’. Geef ons vandaag het brood dat we nodig hebben. Wij, met onze volle vriezers en eindeloze buffers, Laten onze levensvreugde en vrede vaak vergallen door duizend zorgen van morgen. Maar Jezus leert ons om per dag te leven. Op de schaal van één dag te proberen te leven van wat God geeft. Vandaag heb ik u nodig Heer, in alle dingen met mijn volle vriezer en al mijn kennen en kunnen.

Heer, als U uw vaderhand terugtrekt uit ons leven, we zouden helemaal nergens zijn. En morgen, morgen zal ik u weer vragen om wat ik dan weer nodig zal hebben. Geef ons vandaag het bróód dat we nodig hebben. Er klinkt ook iets in door van eenvoud, simplicity. Niet: geef ons vandaag het gebak, de taart die we nodig hebben. Nee, eenvoudig, voedzaam brood. Er zit in Bijbelse levenskunst een mooie balans. Er zijn dagen en tijden om uitbundig te genieten van het overvloedige leven dat de goede Herder voor zijn schapen bereidt. En tegelijk zit er ook wijsheid in matigheid en zelfbeheersing die in Galaten 5 wordt genoemd bij de vruchten van de Geest.

Twee weken geleden citeerde ik Oswald Chambers. Hij zei: Veel eerder dan dat gebed dingen verandert, verandert gebed mij, en dan verander ik dingen. Als we deze uitspraak leggen naast de vierde regel uit het Onze Vader, betekent dit wellicht dat Jezus met deze zin van gulzige, zelfzuchtige, losgeslagen wezens weer mensen wil maken. Gewone, natuurlijke, liefhebbende. Ruimhartige, genereuze mensen. Er is geen tegenstelling tussen natuur en genade. Gods genade bedoelt maar één ding: de natuur herstellen. Wie deze regel bewust bidt: geef ons vandaag het brood dat wij nodig hebben, bidt dus eigenlijk ook: mogen wij zelf brood worden Heer, brood voor alles wat u geschapen hebt. Maak ons tot brood, tot een zegen voor deze aarde. Breek mij steeds als brood in uw handen. Breek mijn zelfzucht, mijn hebzucht, mijn egoïsme en leer mij elke dag van alles waar u mij mee zegent.

Liefde en Diversiteit in Liedjes

Naast de spirituele reflectie over het dagelijks brood, kunnen liedjes ook een bron van inspiratie en reflectie zijn over thema's als liefde en diversiteit. Nummers zoals "Every Kinda People" van Robert Palmer en "A Thing Called Love" van Jerry Reed (bekend geworden door Johnny Cash) illustreren de kracht van liefde en de waarde van diversiteit in de wereld.

Robert Palmer zingt over hoe mensen het goede proberen te doen, uitgaande van hun principes of eigen ideeën. Hij maakt daarbij een belangrijke opmerking, die als refrein meerdere keren terugkomt: “it takes every kinda people / To make what life’s about / Every kinda people / To make the world go ’round.” Hiermee herinnert hij ons eraan dat, ook al proberen we ons eigen leven te leiden en daarin het goede te doen, we niet alleen op deze wereld zijn. We hebben iedereen nodig in deze wereld, ongeacht afkomst, geslacht, seksuele voorkeur, of welke andere onderscheidende kenmerken dan ook. Ieder individu telt, want iedereen draagt op een eigen manier bij aan de wereld. Het is daarom juist de diversiteit van alle verschillende identiteiten die het leven z’n kleur geeft en de wereld zo’n kleurrijk geheel maakt.

Met dit lied raakt Palmer aan de boodschap die Jezus al uitdroeg. Door om te kijken naar de armen, de zieken, blinden, melaatsen, tollenaars en andere mensen die niet zonder meer door de samenleving werden geaccepteerd gaf Hij een krachtig signaal af. Zij horen er bij, want juist zij maken het verschil in ons leven. Niemand is beter dan de ander, en nog belangrijker: niemand hoort een oordeel te vellen over wie die ander is. De liefde van God voor de mensen is onvoorwaardelijk en voor iedereen, niemand uitgezonderd.

Robert Palmer verwoordt het in zijn lied zo: “You know that love’s the only goal / That could bring a peace to any soul / Hey and every man’s the same / He wants the sunshine in his name.” We zoeken allemaal naar vrede en liefde. In essentie zijn we daarom ook allemaal hetzelfde: we streven naar een gelukkig leven. En dat kan alleen maar met elkaar, als we een ieder respecteren voor wie hij of zij is en als onze naaste zien.

Alleen al in de beginregels ligt een hele krachtige boodschap verborgen: “Six foot six he stood on the ground, he weighed two hundred and thirty-five pounds, but I saw that giant of a man brought down to his knees by love.” Voor degene die niet bekend is met de Amerikaanse maten: deze man is 1.98 meter lang en weegt ongeveer 106 kilo. In Nederland zou deze man niet opvallen (ik ben zelf ook 1.98 meter lang), maar voor Amerikaanse begrippen (waar de mensen gemiddeld een stuk kleiner zijn) is deze man een reus. En toch wordt deze reus, die ontzettend zelfverzekerd is, overweldigd door de liefde: “He was the kind of a man that would gamble on luck, look you in the eye and never back up, but I saw him crying like a little whipped pup because of love.” Deze reus huilt als een geslagen puppy, enkel door de liefde.

De kracht die de liefde heeft, wordt in het refrein nog duidelijker. Hier blijkt al snel dat de liefde een ongrijpbaar fenomeen is. Het is onzichtbaar en ongrijpbaar, maar toch overal aanwezig en zelfs sterk genoeg om een hart te bewegen, zoals het eerste couplet illustreert. Ergens doet deze beschrijving denken aan de wind, die ook niet te zien is, maar waarvan wel de uitwerking te voelen is. De sterkste regels uit het lied zijn wellicht de regels waarin die kracht geexpliciteerd wordt: “Take your world and turn it all around, ever since time, nothing’s ever been found, that’s stronger than love.” De liefde laat je niet onberoerd, zodra je erdoor geraakt wordt, moet je er ook iets mee.

In het tweede couplet gaat het om dankbaarheid voor de liefde. Want hoewel de zanger zegt te druk te zijn om zich bezig te houden met zoiets als liefde, is hij wel blij dat er zoiets als liefde bestaat. Hij wordt eraan herinnerd door de liefde die een moeder voor haar kind heeft. Dit couplet heeft in onze tijd eigenlijk een nog sterkere betekenis gekregen, want zijn we niet allemaal druk met van alles en nog wat, waardoor we soms vergeten te denken aan de kleine dingen in het leven (wellicht zelfs te druk voor de liefde)?

De kracht van de liefde is overal in te merken. Er zijn boeken over vol geschreven, films over gemaakt en vele liedjes en gedichten bezingen al het mooie dat de liefde brengt. En toch zijn dat allemaal uitwerkingen van een fenomeen dat ongrijpbaar blijft. Maar één ding is zeker: de liefde heeft een kracht die de wereld kan veranderen.

Nederlandstalige Liedjes en Reflecties

Ook in Nederlandstalige muziek zijn er voorbeelden van liedjes die tot nadenken stemmen. Denk aan nummers van Maarten Heijmans (Ramses Shaffy), Joost en Rapper Donnie, De Raggende Manne, Angèle, Roxeanne Hazes, De Visser, Elbert Smelt en Kinga Bán, Zwangere Guy, Meindert Talma en Het Zesde Metaal.

De Bakkerij Analogie

De analogie met een bakkerij kan ons helpen de waarde van het dagelijks brood te begrijpen. Aangezien ik weliswaar een heel fijne, maar tevens zeer kleine bakkerij aan huis heb is het niet mogelijk grote hoeveelheden te maken of voorraden aan te leggen. Om die reden werk ik op bestelling. Bestellen - Op de pagina 'ASSORTIMENT' maak ik wekelijks op zaterdag tussen 9:00u en 9:30u bekend welke producten ik de daarop komende week zal gaan bakken. Woensdagmiddag om 12:00u bekijk ik de binnengekomen bestellingen en ga ik bepalen hoeveel ik van elk product ga bakken. Ben ik op vrijdagmiddag nog niet uitverkocht, dan komen deze producten in de vrije verkoop.

De woensdag is zo'n belangrijke dag, omdat op de wijze waarop ik broden bak het hele proces 3 dagen in beslag neemt. Voor croissants is dat zelfs 4 dagen! Dit komt doordat het desem ververst en bereid moet worden, het kneden en vormen van de broden met de hand gebeurt èn omdat het deeg alle tijd krijgt om te rusten en te rijzen, zodat de smaak optimaal ontwikkeld wordt. Ophalen bestelling - Uw bestelling kan worden opgehaald op vrijdagmiddag tussen 15:30u en 19:00u. Ik verpak het brood in een papieren zak. Neemt u uw eigen tas mee? Afwijkende bestellingen - Heeft u een verzoek m.b.t. een specifiek product, het aantal te bestellen producten en/of een ophaaldag? Neem gerust contact op, want er is heel veel mogelijk.

Houdbaarheid - Omdat ik een puur product maak, zonder kunstmatige toevoegingen en 'verbeteraars', is het brood lang houdbaar. Dit komt mede door het gebruik van zuurdesem dat als een natuurlijk conserveringsmiddel fungeert. Om de versheid zo lang mogelijk vast te houden krijgt u het brood ongesneden en in een papieren zak mee. Bewaartips zijn o.a. Als het brood langer bewaard moet worden adviseer ik u het brood direct na aankoop in te vriezen. Is het brood echt oud geworden? Maak er eens geroosterd brood, tosti's of wentelteefjes mee. Of heeft u er wel eens aan gedacht om er zelf croutons of paneermeel van te maken?!

Frans bloem - In mijn bakkerij maak ik gebruik van Frans tarwebloem (T65) en Frans banketbloem (T45). CRC staat voor CultureRaisonneeControlee. In Frankrijk worden veel strengere eisen gesteld aan het telen van granen en de bewerking tot meel. Als door het Franse Ministerie van Landbouw aan een graan- en een meelsoort het CRC®-keurmerk is gegeven moet het graan en het meel aan de volgende voorwaarden voldoen: het graan moet verbouwd zijn op een minimale afstand van 250 meter van een luchtvervuilende bron, tijdens de teelt mogen geen herbiciden (chemische bestrijdingsmiddelen) gebruikt worden en gedurende de opslag van het graan mag alleen natuurlijke luchtventilatie plaatsvinden en is het gebruik van insecticiden verboden. De boeren en molenaars verenigd in de beweging Le blé de nos campagnes hebben dit keurmerk opgezet. Zij behouden de biodiversiteit op hun akkers door het aanplanten van natuurlijke hagen, het aanleggen van stroken met weidebloemen en het beschermen van bedreigde soorten binnen de flora en fauna. Het Label Rouge-keurmerk wordt ook verstrekt door het Franse Ministerie van Landbouw, maar dit keurmerk zegt iets over de kwaliteit van het product. Een product dat het Label Rouge-keurmerk draagt staat garant voor een specifieke reeks eigenschappen die een superieur niveau opleveren ten opzichte van een soortgelijk product. Om in aanmerking te kunnen komen voor het Label Rouge moet aan een reeks zeer strenge normen worden voldaan.

Voedselallergie - Er bestaan meer dan 170 allergenen. Om allergeenvrij te kunnen bakken moet een bakkerij verschillende bewerkingsruimtes en machines hebben om kruisbesmetting en 'verontreiniging' met allergene stoffen te voorkomen. Praktisch gezien is dit voor mij onhaalbaar.

Bakkerij Openingstijden in 2024-2025

Hieronder een overzicht van de openingstijden van de bakkerij in 2024 en 2025:

labels: #Brood

Zie ook:

• Bakkerij Bart Roermond Retailpark: Verse Broodjes & Meer!
• Bakkerij Bart Druten: Vers brood & Lekkernijen!
• Bakkerij Bart Heerenveen: Ambachtelijk Brood & Gebak
• Bakkerij Bart Elst: Vers Brood & Heerlijke Gebakjes
• Ontdek het Verbazingwekkende Gewicht van Chocolade Paaseitjes – Alles Wat Je Moet Weten!
• Zelf Wiener Schnitzel Maken: Het Ultieme Recept Voor Perfecte, Knapperige Schnitzels!