Basmatirijst, een 'sjieke' rijstsoort die in de lokale volksmond 'koninginnenrijst' wordt genoemd, wordt in India geconcentreerd in het noordwesten, aan de voet van de Himalaya verbouwd. 80 procent van hun productie wordt voor goede prijzen verkocht naar West-Europa, het Midden-Oosten en andere delen van India. Tientallen jaren verbouwen de boeren van Punjab zonder problemen basmatirijst. Door gebruik van bestrijdingsmiddelen en kunstmest stijgen de opbrengsten enorm.

Echter, de niet beoogde effecten van de succesvolle intensivering van de basmatirijstteelt komen naar boven. Medisch onderzoeker Gurtej Singh krijgt argwaan door het hoge sterftecijfer onder zijn familieleden en in zijn dorp, waar bijna iedereen basmatirijst verbouwt. Hij begint een onderzoek en vreest net als andere onderzoekers dat de pesticiden zijn doorgedrongen tot het grondwater en de bevolking langzaam vergiftigen.

De Impact van Bestrijdingsmiddelen

In de jaren zestig begon in India het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Daardoor nam de oogst van onder meer basmatirijst met dertig tot veertig procent toe. Maar sinds enkele jaren krijgen steeds meer boeren en familieleden van boeren allerlei verschillende soorten kanker.

Rond 1960 begon men met het gebruik van deze middelen tijdens de ‘Groene revolutie’. Om een hongersnood te voorkomen werd volgens een Amerikaans model industrieel boeren geïntroduceerd. Het bracht weliswaar welvaart, maar tegenwoordig niet meer. De laatste jaren oogsten de gangbare boeren niet alleen rijst, maar ook ziektes en dood.

Ook rijstboer Hermesh Singh is een van de Punjab-boeren aan de voet van het Himalayagebergte. Hij gebruikt grote hoeveelheden bestrijdingsmiddelen, ondanks dat zijn vrouw chemotherapie ondergaat. De boer ziet geen andere mogelijkheid, zonder de pesticiden krijgt hij geen goede oogst en weinig te eten.

Het Probleem van Overdosering

De meeste boeren gebruiken minstens de dubbele dosis pesticiden. "We konden de etiketten niet lezen en wisten niet hoeveel we overal van moesten gebruiken," zegt Gurbhej. Ook de winkels adviseren hoge doses, zodat ze meer kunnen verkopen. Voor beschermende kleding is het te warm en er is geen geld voor. De giftige stoffen komen vervolgens in het grondwater terecht. Greenpeace vond in twintig procent van de grondwatermonsters hoge concentraties nitraten, die kankerverwekkend zijn.

Een fundamenteel probleem zijn de gebruiksaanwijzingen met hun kleine lettertjes of in de verkeerde taal (hindi, terwijl de gebruikers punjabi spreken). Gebruikers lezen ze niet en vertrouwen op de verkopers om ze uit te leggen hoe en in welke dosering de middelen te gebruiken zijn. Dat wakkert opportunisme en onoordeelkundig gebruik aan. Over beschermende kleding of maskers lijkt niemand zich druk te maken (te warm, niet praktisch, te duur, 'is er gewoon niet').

Kankergevallen in Punjab

"Sinds een jaar of vijftien hoor ik dat er ieder jaar meer kankerpatiënten zijn. Ze zijn er in ieder dorp in de omgeving. En kijk maar naar het aantal kankerklinieken. Tien jaar terug was er eentje, nu zijn het er twintig, misschien wel vijfentwintig." zegt Gurbhej Singh. Een onderzoek uit 2015 bevestigt het beeld: negentig mensen op de honderdduizend hebben kanker in Punjab, terwijl het er landelijk tachtig op de honderdduizend zijn.

Twee feiten zijn helder, zegt Gurpreet Singh, arts en plaatsvervangend rector van de Adesh universiteit. "In Punjab komt meer kanker voor dan in andere regio's in India en hier worden de meeste giftige chemicaliën gebruikt. Daarin zitten stoffen die kankerverwekkend zijn." De arts vertelt dat kanker twintig tot dertig jaar nodig heeft om zich te ontwikkelen bij langdurige blootstelling aan kankerverwekkende stoffen. "Sinds de jaren zestig en zeventig gebruiken boeren veelvuldig giftige stoffen op het land en sinds de jaren negentig van de vorige eeuw komt in Punjab meer kanker voor. Ik heb het gevoel dat we alleen nog maar aan het begin staan van de problemen." Dokter Gurpreet Singh stelt dat de effecten tot nu toe nog maar het topje van de ijsberg zijn.

De giftige stoffen lijken overigens niet in de rijstkorrel zelf terecht te komen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit testte vorig jaar 63 monsters basmatirijst en in geen werd een te hoge hoeveelheid bemestings- en bestrijdingsmiddel aangetroffen.

Alternatieven en Voorzorgsmaatregelen

De dringende oproep anno 2017: koop biologische basmatirijst. Wie de gezondheid van zichzelf en andere hoog heeft zitten doet er goed aan om voorzorgsmaatregelen te nemen. Zorg ervoor dat je gevarieerd eet. Beweeg zo veel mogelijk.

Hoewel sommige rijstsoorten meer vezels, eiwitten of antioxidanten bevatten, passen alle rijstsoorten in een voedzaam, goed afgerond dieet. Rijst, dat in veel landen een basisvoedsel is, voorziet miljarden mensen over de hele wereld van een goedkope, voedzame energiebron. Er zijn vele variëteiten van dit populaire graan die verschillen in kleur, smaak en voedingswaarde. Sommige zijn ook rijk aan voedingsstoffen en krachtige plantenverbindingen, zoals antioxidanten.

Verschillende Soorten Rijst en Hun Voedingswaarden

Hieronder een overzicht van verschillende soorten rijst en hun voornaamste kenmerken:

Soort Rijst Kenmerken Voordelen
Zilvervliesrijst Bevat zemellaag en kiem Meer vezels en eiwitten, bevordert vol gevoel, reguleert bloedsuikerspiegel
Zwarte Rijst Diepzwarte kleur Hoogste antioxidantwerking, rijk aan anthocyanen, kankerwerende eigenschappen
Rode Rijst Diep gepigmenteerd Meer eiwitten en vezels, boordevol flavonoïde antioxidanten
Wilde Rijst Zaden van aquatische grassen Meer vezels en eiwitten, vermindert risicofactoren voor hartziekten
Witte Rijst Zemelen en kiem verwijderd Vaak verrijkt met B-vitaminen en ijzer, kan onderdeel zijn van een evenwichtige maaltijd

Zorg ervoor dat je gevarieerd eet en verschillende soorten rijst consumeert om van alle voordelen te profiteren.

labels:

Zie ook: