In Nederland komen diverse vogelsoorten voor met elk hun eigen unieke kenmerken en leefwijzen. Vogels leggen eieren in verschillende kleuren en patronen, vaak als camouflage of voor temperatuurregulatie.

De Ekster: Een Bekende Vogel met Opvallende Eieren

Eksters zijn algemeen voorkomende vogels in Nederland. Het verenkleed van de ekster lijkt aanvankelijk zwart gekleurd, met witte buik en schoudervlekken. Echter kan een metaalachtige blauw-paarse of groene gloed op de donkere veren waargenomen worden. Ook de kop en poten zijn zwart gevederd en tijdens de vlucht zijn de witte handpennen op de uiteinden van de vleugels zichtbaar. Eksterparen blijven voor meerdere broedseizoenen bij elkaar.

Nest en Broedgedrag

Ze bouwen wel 40 dagen aan hun doorgaans overkapte nest, wat ze in de opvolgende jaren kunnen hergebruiken. De nesten van eksters zijn ook erg geliefd bij andere vogelsoorten, zoals kraaien, ransuilen en torenvalken. In de maanden april en mei worden 2-6 blauw-groene eieren met bruine vlekken gelegd. Deze worden door het vrouwtje uitgebroed, terwijl het mannetje voor haar voedsel zorgt.

Voedsel en Gedrag

Het voedsel van de ekster bestaat uit een scala aan dierlijk en plantaardig materiaal. Zo staan in het voorjaar en de zomer wormen, slakken, insecten en een enkele keer jonge vogels op het menu. In het najaar en de winter doet de ekster zich ook tegoed aan vruchten en zaden. Jonge eksters zwerven in groepjes rond en vallen daardoor snel op. Eksters zijn ontzettend slim en nieuwsgierig. Ze waarschuwen snel wanneer er gevaar dreigt met hun herkenbare ‘ek-ek’ roep. Ook gaan ze graag op onderzoek uit en tonen ze veel interesse in voor hen onbekende voorwerpen.

Bescherming van de Ekster

Eksters zijn net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen (inheems), beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. In Nederland is dat geregeld via de Wet natuurbescherming. Inheemse vogels mogen niet gevangen, gedood, of verstoord worden, en nesten of rustplaatsen mogen niet vernield, beschadigd of verwijderd worden.

Waarom Leggen Vogels Eieren?

De reden waarom vogels eieren leggen zit in het gewicht. Een vogel moet haar hele gewicht de lucht in zien te krijgen en dat kost zo’n klein vogeltje behoorlijk wat kracht/energie. Als de moedervogel haar jongen in haar lijf zou voldragen wordt ze waarschijnlijk (te) zwaar om nog snel en adequaat te kunnen vluchten bij gevaar. En om voldoende voedsel binnen te krijgen vliegen de vogels ook de hele dag van hot naar her. Ook dat zou steeds moeilijker worden en meer energie kosten, waardoor zowel de moeder zichzelf als haar jong in gevaar brengt.

Het Ei-Ontwikkelingsproces

Gelukkig legt een vogel haar eieren niet in één keer. En het ‘ei’ wordt pas een echt ei op het allerlaatste moment. De vrouwelijke vogels hebben veel piepkleine eieren in hun eierstokken, welke zich pas gaan ontwikkelen in de eileider. Het ontwikkelen van de harde schil gebeurt helemaal aan het einde van deze ontwikkeling. En zodra een ei gelegd is, schuiven de andere eieren door en gaat hun ontwikkeling weer verder.

Een soort van lopende band : eerst vormt zich een vlies met dooier, daarna het eiwit wat tevens dient als ‘drinkwater’ voor de vrucht en tot slot vormt zich een mooie, harde beschermlaag om het ‘kuiken’, zijnde de eierschil. Zodra de schil af is, wordt het ei gelegd. De schil van de eieren wordt gemaakt van kalk. Deze kalk krijgt de moedervogel via haar voeding binnen. Als ze te weinig kalk binnenkrijgt, kan ze geen goede schil maken. Eieren die ter wereld komen zonder harde schil worden windeieren genoemd. De ‘eitjes/kuikens’ die op deze manier gelegd worden, zullen helaas niet overleven.

Diversiteit in Eikleuren en Patronen

Niet alle vogeleieren zijn wit, eieren komen in verschillende kleuren voor. Sommige hebben ook prachtige patronen. De uil legt bijvoorbeeld witte eieren omdat deze ’s nachts - de uil is een nachtdier - goed zichtbaar zijn voor de uil. De bruine, gevlekte eieren zijn zo, omdat ze dan in het bruine nest nauwelijks opvallen en daardoor minder makkelijk weggehaald worden door bijvoorbeeld roofvogels.

Eikleuren worden veroorzaakt door voornamelijk twee pigmenten; blauwgroen en roodbruin. Samen met het witte calcium in de eischaal zorgen deze pigmenten in verschillende concentraties voor een grote diversiteit aan kleuren. Zo zijn de eieren van de bosuil wit, die van de kievit lichtbruin met bruine vlekjes en legt de slechtvalk roestbruine eieren.

Allereerst is natuurlijk een schutkleur belangrijk. Als het ei niet opvalt in het nest is het beter beschermd tegen vijanden. Andere eieren hebben geen schutkleur en vallen juist op, zoals bijvoorbeeld de eieren van de bosuil en de kerkuil. In een ei is het niet compleet donker maar er komt ook wat daglicht binnen. Een klein beetje licht is goed voor de ontwikkeling van het embryo.

Maar teveel licht kan schadelijk zijn, daarom is het belangrijk dat dit wordt gereguleerd. Eieren in open nesten zijn daarom vaak donker van kleur en laten zo weinig licht door. Daarnaast absorbeert de kleur blauw minder warmte dan bijvoorbeeld bruin.

Met een goed geisoleerd nestje en een moeder met een dik verenpak erbovenop kan de temperatuur in het nest flink oplopen. De blauwe kleur van de eitjes zorgt er waarschijnlijk voor dat de eitjes niet oververhit raken. Best slim eigenlijk!

Verschillende vogelsoorten, zoals de spreeuw of de ekster, leggen blauwe eieren. Blauwe eieren absorberen minder warmte dan bruine eieren. Hiermee zorgt de blauwe kleur ervoor dat eieren niet oververhit raken.

Broedgedrag van Verschillende Vogelsoorten

Niet alleen de koekoek en de griet (grutto), leggen in de meimaand niet. Sowieso zit er verschil in de broedperiode van verschillende vogelsoorten. Maar ook het klimaat speelt een belangrijke rol. Is het een warm voorjaar dan zullen de vogels eerder met nestelen beginnen dan wanneer het een erg koud voorjaar is. De reden daarvoor is onder meer dat de hogere temperaturen ervoor zorgen dat insecten ook eerder weer tot leven komen, waardoor er voldoende voedsel is en de vogels dus denken te kunnen beginnen met de gezinsuitbreiding.

Merels en mussen (standvogels) beginnen vaak in maart met nestelen. Mezen (standvogels) starten meestal eind maart/begin april hiermee. Maar de ooievaar (een trekvogel) is al vroeg in ons land en begint ook al in maart met broeden. De boerenzwaluw (trekvogel) komen pas ergens tussen eind maart en mei terug naar Nederland en start daardoor ook laat met broeden.

Aanpassing aan Temperatuurschommelingen

Toch proberen vogels wel in te spelen op plotselinge temperatuurschommelingen. Als het na een warmere periode in het voorjaar toch ineens weer kouder wordt, leggen ze bijvoorbeeld niet elke dag een eitje, maar slaan ze een dagje over.

Het Aantal Eieren en Investering in Broedzorg

Hoeveel eieren een vogel legt, hangt vaak samen met de moeite die een vogel stopt in het maken en uitbroeden van eieren, hoeveel eieren er onder een vogel passen en in het aantal te voeden jongen. Oftewel; hoeveel ze ‘investeren’ in hun eieren. Sommige vogels stoppen veel tijd en energie in de eieren zelf. Andere vogels doen meer moeite als de eieren uitgekomen zijn.

Vogelsoort Gemiddeld Aantal Eieren Broedduur
Meerkoet 5-10 25 dagen
Fuut 5 27 dagen
Knobbelzwaan 8 35 dagen

Belang van Bescherming en Onderzoek

De lijst van Nederlandse broedvogels is heel lang. Nederland is een klein land maar heeft wel veel verschillende landschappen: zee, strand, duin, bos, heide, akkers, weiden, ga zo maar door. Daarom zijn er veel verschillende soorten vogels. Niet alleen tijdens de trek in het voor- en najaar als vogels van verre streken ons land passeren, of in de de winter als vogels uit Groenland of Siberië hier overwinteren, maar zeker ook in de zomer. Dan is Nederland het thuis voor onze broedvogels zoals Merel, Huismus en Spreeuw. Soorten waarvan in ons land jaarlijks rond de 1 miljoen broedparen nestelen.

De ekster is een beschermde inheemse vogelsoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen, zijn eksters beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn.

labels: #Ei

Zie ook: