Dit is mijn boekverslag over "Het Gouden Ei", de derde thriller van Tim Krabbé (*1943 te Amsterdam), verscheen in juni 1984. De roman of novelle van 98 bladzijden is verdeeld in vijf hoofdstukken, waarvan het laatste maar twee bladzijden beslaat; de andere tellen er 19, 16, 27 en 18.

Het boekje kreeg veel aandacht in de pers en was vrijwel onmiddellijk een commercieel succes. In 1993 verscheen de elfde druk, waarmee de totale oplage op ruim 30 000 kwam. Daarnaast verschenen twee uitgaven voor middelbare scholieren: een als Bulkboek met een oplage van 40 000 en een als Grote Lijster met een oplage van 80 000. In 1994 waren de vertaalrechten verkocht aan Amerika, Engeland, Duitsland, Frankrijk, Zweden, Denemarken, Noorwegen, Italië, Polen en Japan. In 1988 werd het verfilmd door George Sluizer onder de titel Spoorloos, naar een scenario van Krabbé zelf; de film kreeg een Gouden Kalf en de Prijs van de Nederlandse Filmkritiek.

Samenvatting van het verhaal

Samen met zijn vriendin Saskia Elhvist gaat Rex Hofman op vakantie naar Frankrijk. Onderweg stoppen ze bij een benzinestation. Nadat ze een ruzietje goed hebben gemaakt gaat Saskia wat te drinken kopen in het benzinestation. Intussen beseft Rex hoeveel hij eigenlijk van haar houdt, hij wil haar nooit meer kwijt. Maar Saskia blijft heel lang weg en als Rex haar gaat zoeken, blijkt ze spoorloos verdwenen te zijn. Een grote zoekactie wordt ingezet, maar Saskia blijft spoorloos.

Dan gaat het verhaal 8 jaar later weer verder. Rex heeft intussen een nieuwe vriendin, Lieneke, met wie hij samen op vakantie is in Italië. Onder een partijtje badminton krijgt Rex de gedachte om met Lieneke te gaan trouwen. Maar als hij haar ’s avonds ten huwelijk wil vragen, blijkt toch dat Saskia nog tussen hen in staat en ze besluiten om toch nog niet te gaan trouwen. Die nacht heeft Rex een nachtmerrie die ook Saskia eens had toen ze nog jong was. Rex zit opgesloten in een gouden ei dat door de ruimte vliegt. Hij moet er voor eeuwig in blijven en alleen als het andere gouden ei dat door de ruimte vliegt hem raakt, zal hij sterven en is hij uit zijn lijden verlost.

Dan gaat het verhaal weer 8 jaar terug. Het gaat in dit hoofdstuk over de persoon Raymond Lemorne, de ontvoerder en moordenaar van Saskia. Er wordt beschreven dat toen Raymond eens een meisje van de verdrinkingsdood had gered, hij bij zichzelf bedacht dat het heel makkelijk was om ongestraft een misdaad te plegen. Deze zieke gedachte gaat hij steeds verder uitwerken. Hij koopt een afgelegen huisje, een pistool en een besteld een fles chloorkalk. Ook bedenkt hij hoe en waar hij het vrouwelijke slachtoffer gaat pakken. Zo bedenkt hij een truc dat hij zijn arm in een mitella doet, bij een druk benzinestation gaat staan en aan een jonge vrouw vraagt of ze misschien even wil helpen met zijn aanhangwagentje te koppelen. Ondertussen zal hij de vrouw bedwelmen en haar ontvoeren. Tijdens dit plan vermoordt hij ook nog tussen door 2 onschuldige kampeerders. Zijn plan mislukt steeds, totdat hij Saskia tegenkomt. Voor ze het weet heeft hij haar in de auto bedwelmd en haar meegenomen.

Dan gaat het verhaal weer 8 jaar verder. Rex en Lieneke zijn terug van vakantie. Door het huwelijksaanzoek en de nachtmerrie, besluit Rex, als een soort eerbetoon aan Saskia, een grote reclamecampagne te houden in Franse bladen. Eerst krijgt hij geen serieuze reacties hierop, maar na een tijdje komt er een 50 jaar oude man naar hem toe (Raymond Lemorne), die vertelt dat hij weet wat er met Saskia is gebeurd. Hij vertelt dat ze dood is. Hij wil het Rex, die de man herkend van een foto genomen van het benzinestation waar hij met een mitella voor de ingang stond, wel uitleggen hoe ze is vermoord, maar alleen door hetzelfde met hem te doen. Rex twijfelt, maar gaat toch mee, uit liefde voor Saskia. Ze rijden naar het benzinestation, waar Lemorne precies de situatie naspeelt zoals bij Saskia. Rex neemt ook het slaapmiddel in. Als hij weer wakker wordt merkt hij dat hij levend begraven is in een kleine kist.

Het boek eindigt dat Lieneke Rex als vermist opgeeft. Er komt een maandenlange speurtocht, maar die levert niets op. Net als Saskia 8 jaar terug, is Rex nu ook van de aardbodem verdwenen.

Analyse

Thema's

De thema’s zijn dood en liefde, omdat de liefde tussen Rex en Saskia erg belangrijk is voor het verhaal en omdat de dood van zowel Saskia en later van Rex zo’n raadsel is. Centraal in het verhaal is de verdwijning van Saskia, Rex probeert haar te vinden, en Raymond Lemorne die haar ontvoering voorbereidt.

De belangrijkste thema’s in het boek zijn (de omgang met) de dood van een geliefde en (2) onzekerheid. Het boek laat zien hoe Rex omgaat met de verdwijning van Saskia en de onzekerheid die daar bij hoort.

Een belangrijk (leid)motief in het verhaal is het gouden ei zelf. Het komt vaak terug in het boek d.m.v. de nachtmerries, maar is ook een symbool voor de angst en eenzaamheid die Rex voelde tijdens de 8 jaar van de vermissing van Saskia én die Rex en Saskia gevoeld hebben tijdens hun ontvoering zelf.

Daarnaast zijn er nog thema's als misdaad, angst en eenzaamheid.

Motieven

Saskia, de vriendin van Rex, heeft toen ze 10 was gedroomd dat ze in een gouden ei zat dat door het heelal vloog. Ze kon in het gouden ei niets doen en het was er donker. Ze kon niet dood gaan. Alleen als het tegen het andere gouden ei zou botsen, zou het ei uit elkaar spatten en de ingewanden een worden. Rex zou eigenlijk het liefst een met Saskia worden. Later wordt deze droom werkelijkheid, wanneer Rex en Saskia in een aparte kist zitten waaruit ze nooit verlost zullen worden. Ze zijn eindelijk een….

Het gouden ei is een thriller, een genre waarvoor ‘spanning’ een essentieel begrip is. Die spanning wordt hier opgewekt door de chronologische bouw en het perspectiefgebruik.

Personages

  • REX HOFMAN: een medewerker van een wetenschappelijk jeugdtijdschrift. Hij is 9 jaar ouder dan Saskia en hij is in 1983 41 jaar oud. Hij doet net als Lemorne graag ‘gedachtenspelletjes’; Dan krijg ik bijvoorbeeld te horen dat ze ergens leeft, ze is heel gelukkig en zo En dan mag ik kiezen: ze blijft zo doorleven of ik zal alles te weten komen, in ruil voor haar dood. Dan laat ik haar dood gaan, zegt Rex tegen Lieneke. Hij vindt het vreselijk dat hij het raadsel niet kan oplossen. Hij heeft verschillende vriendinnen, maar alleen met Saskia wilde hij echt een zijn. Rex is een round character, want zijn gedachten over de verdwijning van Saskia veranderen in de loop van de tijd. Rex is ook koppig: na 8 jaar wil hij het zoeken nog niet opgeven. Ik denk ook dat Rex wel dapper is, hij weet dat hij dood gaat als hij erachter komt wat er met Saskia gebeurde, maar hij laat het toch gebeuren.
  • RAYMOND LEMORNE: is op het eind van het verhaal 49 jaar. Hij is een keurige Fransman, scheikundeleraar, getrouwd en heeft 2 dochters. Hij wordt geobsedeerd door de gedachte dat hij dingen zou kunnen doen die je normaal niet zou doen: van een flat springen, een misdaad plegen. Hij is volkomen gewetenloos: zonder enige schuldgevoelens schiet hij twee kampeerders dood en bereidt hij zijn perfecte misdaad voor. Het enige dat telt is het experiment. Hij voelt zich ook ‘feestelijk slecht’.
  • LIENEKE: Rex vriendin, ze wordt niet zo uitvoerig beschreven. Ze heeft roodgespoeld wriemelhaar en ze is ongegeneerd ijdel. Ze houdt niet van autorijden en ze heeft een beetje last van claustrofobie. De verhouden tussen Rex en haar is heel goed, ze plagen elkaar wel eens, maar dat is (volgens Rex) alleen maar omdat ze zoveel van elkaar houden. Net als Saskia niet een belangrijk personage. Het gaat vooral om Rex’ verhouding tot haar. Rex dacht eindelijk weer in staat te zijn tot een langdurige relatie met een vrouw, maar na zijn nachtmerrie over het Gouden Ei van Saskia blijkt dat Saskia altijd tussen Rex en Lieneke in zal blijven staan.
  • SASKIA EHLVEST: was de vriendin van Rex. Ze heeft last van claustrofobie en is snel bang. Zij wordt op het begin van het boek ontvoerd.

Perspectief en Tijd

Het is een ik-perspectief, in sommige hoofdstukken ligt het perspectief bij Rex, in andere bij Raymond, en in het laatste hoofdstuk bij Lieneke. Het eerste hoofdstuk beschrijft een avond en een nacht (28 Juli 1975), hoofdstuk 2 enkele dagen tijdens de vakantie. De vertelde tijd in hoofdstuk 3 is 25 jaar, in hoofdstuk 4 vijf dagen en in hoofdstuk 5 enkele weken tot oneindig. De totaal vertelde tijd is 33 jaar.

Het verhaal loopt vrij continu door, maar soms zijn er flashbacks. Het boek is grotendeels geschreven in verleden tijd. Het verhaal speelt zich voornamelijk af in Frankrijk. (in de buurt van Autun) Hoofdstuk 2 in Zuid-Italië. Hoofdstuk 4 speelt zich grotendeels af in Buitenveldert.

Het verhaal is verteld door een auctoriale verteller. Het verhaal is niet-chronologisch geschreven. Hoofdstuk 1 speelt zich af in 1975, het jaar van de vermissing van Saskia. Hoofdstuk 2 speelt zich al 8 jaar later af, tijdens de nieuwe vakantie van Rex en Lieneke. Hoofdstuk 3 gaat echter terug in de tijd en stelt Raymond Lemorne voor en de manier waarop hij de ontvoering en moord pleegde.

Stijl

Tim Krabbé heeft een prettige schrijfstijl. Hij neemt geen omwegen en beschrijft alles kort en bondig. Hierdoor leest het boek lekker en snel. De stijl van Krabbé zorgt dat iedere lezer geboeid raakt door het verhaal. Je wil doorlezen en niet stoppen, want het boek verveelt nooit. Je leeft mee met het verhaal van de personages en na hoofdstuk 3 ook met het lot van Rex. De lezer weet namelijk al wat er met Saskia gebeurd is en dus ook wat Rex te wachten staat als hij meegaat met Lemorne.

Plaats in de literatuurgeschiedenis

Tim Krabbé werd geboren op 13 april 1943 in Amsterdam. Hij woont daar nog steeds. In 1960 heeft hij eindexamen HBS-B aan het Spinoza Lyceum gedaan. Sinds 1967 schrijft hij boeken.

Hij is getrouwd geweest met Liz Snoijink, en heeft een zoon Esra. Zijn vader en grootvader waren en zijn bekende schilders, evenals zijn broer Jeroen, die ook acteur is. Zijn moeder is filmvertaalster en schrijfster. Hij heeft ook wat geacteerd, en een tijdje psychologie gestudeerd aan de GU in Amsterdam, maar van beroep is hij altijd schrijver geweest. Zijn debuten als schrijver en als journalist vielen samen in 1967.

Zijn romans zijn in 12 talen vertaald, en vier ervan zijn verfilmd. 'Spoorloos', naar Het Gouden Ei, waar hij zelf het scenario voor schreef, won het Gouden Kalf 1988 voor de beste Nederlandse film. Hij wordt nog steeds gedraaid in Amerika, en in 1993 werd er daar een remake van gemaakt onder de titel 'The Vanishing.' Niet zo goed als het origineel.

Indeling

Het boek is ingedeeld in 5 hoofdstukken, hoofdstuk 1 speelt zich af in 1975, hoofdstukken 2, 4 en 5 in 1983 en hoofdstuk 3 van 1950 tot 1975.

Motto

Het motto is de verdwijning van Saskia, ik denk ook dat dat het belangrijkste van het boek is. Dit is ook de aanleiding.

labels: #Ei

Zie ook: