Broccoli Koken met Bouillonblokje: Een Heerlijk en Eenvoudig Recept

Broccoli is een populaire groente, en dat is niet voor niets: het is smaakvol, erg gezond en veelzijdig in de keuken. Daarom besteden we in dit artikel uitgebreid aandacht aan deze koolsoort. Er zijn echter nog tal van andere leuke en interessante wetenswaardigheden te vertellen over broccoli, zoals de geschiedenis en de groeiwijze van de plant, de voedingswaarde en de verkrijgbaarheid.

De Geschiedenis van Broccoli

Veel groentes die we nu algemeen eten zijn al duizenden jaren in cultuur. Denk bijvoorbeeld aan wortels, uien, doperwtjes en artisjokken. In dat licht bezien is de broccoliplant, verrassend genoeg, een echte nieuwkomer. Eigenlijk pas in de tijd van Linnaeus, begin achttiende eeuw, maakte de groente opgang in onze streken.

De Oorsprong van Broccoli

Er zijn verschillende theorieën over de oorsprong van broccoli. Plantkundig gezien is het een ondersoort van Brassica oleracea, dat we nu simpelweg (wilde) kool noemen. Deze oerkool groeit al sinds de oudheid langs de kusten van de Middellandse Zee en zou daar ook al zeker vijf millennia in cultuur zijn. Mogelijk kwam de plant al eerder voor langs de Zuid-Engelse en Ierse kusten. Het is aannemelijk dat deze oerkool veel weghad van zeekool, met dikke, eetbare bladeren en een vrij open groeiwijze, en ook wel wat van een soort koolzaadplant, maar dan met iets vlezige bladeren en stengels.

Plantenveredeling was in de oudheid nog niet eens bij benadering zo geavanceerd als nu, maar na verloop van honderden tot duizenden jaren werden er toch onmiskenbaar zeer tastbare resultaten gerealiseerd. Door telkens alleen zaden van de favoriete plantensoorten te selecteren ontstonden uiteindelijk vele variëteiten. Zo ontstond in vijfde eeuw voor onze jaartelling in het gebied rond de Middellandse Zee boerenkool, oftewel Brassica oleracea var. acephala: ‘kool uit de moestuin zonder [bloem]hoofd’.

Enkele eeuwen later kweekte men in de omgeving van Italië juist de omgekeerde variant: B. oleracea var. capitata, mét (bloem)hoofd. Dat was dus een voorloper van bloemkool, romanesco en broccoli. Rond diezelfde periode hadden ze in Noord-Europa meer zin in sluitkool, waardoor de voorloper van koolsoorten zoals witte kool, savooiekool en spitskool ontstond. En in Duitsland focuste men zich op de knol. In die omgeving ontstond daardoor koolrabi, zo’n honderd jaar voor het begin van onze jaartelling.

De Botanische Naam van Broccoli

De plantkundige boekhouding begon op die manier behoorlijk ingewikkeld te worden. Al die verschillende kolen, uiteenlopend van savooiekool en spruitjes tot boerenkool en broccoli, zijn immers ondersoorten van B. De botanische naam van broccoli is bijvoorbeeld echt een kunststukje te noemen: Brassica oleracea convar. botrytis var. italica. Niet alleen lang, maar ook informatief. Botrytis, de naam van de ondersoort, heeft namelijk betrekking op de groeiwijze. Het is Latijn voor ‘druiventrosje’.

Die variant ontstond in de vroege middeleeuwen uit B. oleracea var. In de vijftiende eeuw werd voor het eerst bloemkool gekweekt, B. oleracea convar. botrytis var. botrytis. Circa een eeuw later ontstond ook broccoli. Het laatste stukje van de naam, italica, heeft betrekking op de plek waar dat is gebeurd: Italië. Daar kreeg broccoli ook zijn algemeen bekende naam: broccoli is afgeleid van het Italiaanse woord broccolo, ‘het bloeiende hoofd van een kool’.

Pas in de achttiende eeuw vond de broccoliplant zijn weg naar Nederland, België en de rest van de wereld. Daarmee hield de teeltgeschiedenis overigens nog lang niet op. Sterker nog, nog altijd worden er nieuwe broccolisoorten en -kruisingen geteeld.

Hoe Broccoli eruitziet

De broccoliplant is vrij stevig en fors, met een dikke hoofdstengel en grote, stevige bladeren aan vrij lange, eveneens dikke bladstelen. Vaak hebben de bladeren een decoratieve blauwe tint. Vanuit de onvertakte hoofdstengel ontwikkelt zich het bloemhoofd. Afhankelijk van de soort kunnen er ook kleinere bloemschermen uit de bladoksels groeien, zeker nadat het bloemhoofd is geoogst.

Het bloemhoofd kan meer dan een pond wegen en bestaat uit enkele honderden bloempjes. Als ze zich openen verschijnen de kleine gele kruisbloempjes. Broccoli heeft veel weg van bloemkool, maar van dichtbij zijn er toch duidelijke verschillen. Zo groeit het broccolibloemhoofd een stuk minder compact, met grotere, meer afzonderlijke roosjes. De bloemknoppen zijn volledig ontwikkeld, terwijl je bij bloemkool nog pas aanlegsels eet. (Dat verklaart overigens ook waarom je bloemkoolstengeldelen, in tegenstelling tot die van broccoli, nooit hoeft te schillen: ze zijn nog niet voldoende ontwikkeld om vezelige structuren te vormen).

Als je een oogstrijpe bloemkool laat zitten, splitst de krop zich eerst in tal van enkele tientallen centimeters lange stengels. Dan pas gaan de bloempjes bloeien. Broccolibloemschermen openen zich daarentegen amper voordat je de eerste bloempjes kunt zien bloeien. Het openen of doorschieten gebeurt geleidelijk, naarmate er zich steeds meer gele bloemetjes openen. Aan het einde van de bloeitijd zien beide groentes er uiteindelijk weer erg hetzelfde uit, met een tientallen centimeters groot, sterk vertakt bloemenscherm.

Voedingswaarde van Broccoli

Broccoli is erg gezond. Het bevat per 100 gram slechts 35 kilocalorieën en relatief veel vezels, 3,3 gram. Ook zitten er vrij hoge hoeveelheden vitamine B2, B5, B6, B9, C en K in. Mineralen en sporenelementen zijn niet heel indrukwekkend vertegenwoordigd; alleen het gehalte mangaan is meer dan 10% van de dagelijks aanbevolen hoeveelheid per portie van 100 gram. Verder bevat deze groente een reeks aan antioxidanten, waaronder ook een significante hoeveelheid sulforafaan, dat mogelijk beschermt tegen kanker.

Verkrijgbaarheid en Kwaliteit van Broccoli

Broccoli is één van de meest algemeen verkrijgbare groentes. Verse, ongesneden bloemhoofden zijn het hele jaar door te koop bij zelfs de kleinste supermarkten. Ook zie je steeds vaker voorgesneden broccoliroosjes, vers of uit de diepvries. De kwaliteit is prima tot uitstekend, hoewel de snijdwijze soms weinig consistent is. Let er bij het kopen van een verse stronk op dat de kleur mooi donkergroen is en er geen ingedroogde, gelige plekken aan zitten. Hoe dichter en steviger het bloemscherm, hoe beter. Een enkel geopend geel bloempje is niet erg, maar als het er meer zijn, kun je de groente beter laten liggen.

Broccoli Snijden en Schoonmaken

Enig voorwerk is natuurlijk altijd nodig, maar broccoli snijden en schoonmaken is niet lastig en hoeft ook niet langer te duren dan het koken. In principe is broccoli namelijk van a tot z eetbaar. In Italië worden bijvoorbeeld ook wel de bladeren gegeten. In Nederland is dat echter wat minder bekend. Hier krijgen we nog vaak de vraag of de stronk van broccoli eetbaar is. Dat is dus inderdaad zo. Sterker nog, de stronk is misschien wel het lekkerste gedeelte: zacht, romig en mild van smaak. Snijd de roosjes van de stronk. Snijd de stronk in plakjes of blokjes. Doe alles in een vergiet en spoel het even af onder de kraan.

Hoe Broccoli Klaarmaken: Verschillende Bereidingswijzen

Op die simpele vraag zijn verrassend veel antwoorden mogelijk. En die proberen we in dit artikel allemaal te geven. We onderscheiden voor deze groente zeven verschillende bereidingswijzen: koken, stoven, stomen, wokken of roerbakken, broccolisoep bereiden, in de oven klaarmaken en rauw in salades verwerken.

Broccoli Koken

Bij broccoli is koken veruit de meest gebruikelijke bereidingswijze. Toch merken we hier op GroenteGroente.nl dat nog heel veel mensen vragen hebben over het koken van broccoli. Wat is bijvoorbeeld de beste kooktijd om broccoli beetgaar te krijgen? En hoeveel water moet je gebruiken? Om al die vragen in één keer te beantwoorden hebben we het onderstaande stappenplan ontwikkeld.

Doe alles in een grote pan en voeg water toe tot de broccoli ongeveer driekwart onderstaat. Draai het vuur lager en laat de broccoli 3 tot 4 minuten zachtjes koken. Test of de broccoli gaar is: als je een mes of vork zonder veel moeite in een dik stukje kunt prikken, is broccoli perfect beetgaar. Direct afgieten en serveren. De kooktijd is natuurlijk ook afhankelijk van je snijdwijze. Bij heel grof gesneden broccoli is de kooktijd gemakkelijk twee keer zo lang. Als je echter blijft testen op de manier zoals beschreven in het bovenstaande stappenplan zit je altijd goed! Tip: fijner snijden is beter voor een gelijkmatige garing.

Wokken of Roerbakken

Wokken of roerbakken is een goede manier om de lekkere beet te behouden. Je hoeft de groente niet eerst voor te koken: het kan direct de pan in. Wel kun je ervoor kiezen eerst de stamdelen in de pan te doen en de roosjes 1 tot 2 minuten daarna, zodat je zeker weet dat ze niet overgaar worden.

Stomen

Als je maximaal veel smaak en voedingsstoffen wilt behouden, is stomen de beste optie. In ongeveer 5 tot 6 minuten is de groente beetgaar. Tip: dit kan ook prima in de magnetron. Doe de broccoli in een vuurvaste schaal en sprenkel er wat water over. Doe er een paar eetlepels water overheen en dek de schaal af met magnetronfolie. Doe dit 3 minuten op maximaal vermogen in de magnetron.

Stoven

Indien je de broccoli meer smaak wilt meegeven is stoven een goede optie. Zet de groente half onder water (of ander vocht; bouillon is ook zeer geschikt), voeg eventuele kruiden toe en reken een kooktijd van 8 tot 15 minuten.

Broccolisoep

Broccolisoep is een terecht populaire bereidingswijze voor deze groente. Hieronder een eenvoudig voorbeeld:

Broccolisoep Recept

Neem voor vier personen 500 gram broccoli, twee flinke aardappels en twee sjalotten. Snipper de sjalot en fruit deze in wat olijfolie aan. Snijd ondertussen de broccoli en de aardappel in stukjes. Voeg de aardappel toe en doe er een liter kippen- of groentebouillon bij. Kook de aardappel 5 tot 10 minuten tot deze zacht begint te worden. Voeg de broccoli toe en laat de groentes in nog 5 tot 10 minuten gaar worden. Pureer de soep. Maak de broccolisoep af met enkele flinke eetlepels room, of, voor een echt zomerse soep, wat citroensap.

Broccoli in de Oven

De oven is een handig hulpmiddel bij het bereiden van deze groente. De kooktijd is eigenlijk volledig afhankelijk van het recept.

Geroosterde Broccoli Recept

Verwarm de oven voor op 180 graden. Snijd 1 kilo broccoli in grove stukken en doe ze in een ovenschaal. Giet er een royale scheut olijfolie over en verdeel dit over de stukken groente. Op smaak brengen met grof gemalen zwarte peper en wat zout. Schuif het in de oven. Na een minuutje of 15 tot 25 is het prachtig gaar en krokant geroosterd.

Rauwe Broccoli in Salades

Het zal wellicht niet direct bij je opkomen, maar broccoli rauw eten is prima mogelijk. Sterker nog, het is lekker! De groente is rauw mooi knapperig en fris pittig van smaak. Je kunt het bijvoorbeeld goed aan een gevulde maaltijdsalade toevoegen, of bij een andere gemengde salade. Desgewenst kun je het natuurlijk ook eerst even kort koken, zodat je geen al te knapperige bite hebt.

Broccoli Bewaren

Broccoli slinkt amper bij het bereiden. Wil je controleren of de broccoli die je koopt wel vers is? Dat is heel simpel: als de stam gelig is kun je beter voor een andere kiezen. Een enkel gelig of beschadigd roosje is eigenlijk amper een bezwaar. Let daarnaast op of het scherm (de bol) dicht en hecht van structuur is. Broccoli bewaren gaat het beste in de koelkast, in wat plastic. Het blijft dan drie tot vijf dagen goed. Je kunt het ook prima invriezen. Eerst 2 tot 3 minuten blancheren, en dan blijft het minstens drie maanden goed in de vriezer.

Recept: Broccoli Koken met Bouillonblokje Soep

Hier is een eenvoudig recept voor broccolisoep met een bouillonblokje:

Ingrediënten:

• 500 gram broccoli
• 1 liter kippenbouillon of groentebouillon (van een bouillonblokje)
• 1 ui, gesnipperd
• 1 teentje knoflook, fijngehakt
• 1 theelepel komijn
• Kookroom
• Peper en zout naar smaak

Bereiding:

1. Snipper het uitje en snij de knoflook fijn.
2. Snij de roosjes van de broccoli of snij de hele broccoli in stukken.
3. Verhit een beetje olie in een ruime pan en fruit hierin de ui en knoflook even aan.
4. Voeg dan de broccoli toe samen en bak enkele minuten even mee.
5. Schenk er dan de bouillon bij samen met een theelepeltje komijn en laat de soep rustig pruttelen tot de broccoli zacht wordt.
6. Pureer er met een staafmixer een mooi gladde soep van.
7. Indien je soep nog wat dun is kun je hem nog even inkoken waardoor hij wat dikker wordt (reduceren).
8. Breng de soep tot slot verder op smaak met de kookroom, peper en zout.

Alternatieven voor Bouillonblokjes

Om deze soep extra gezond te maken zou ik goed letten op het soort bouillon wat je gebruikt. Uiteraard is een bouillonblokje het allermakkelijkste voor een recept zoals deze. Helaas bevatten de meeste bouillonblokjes tegenwoordig smaakversterkers en het komt steeds meer aan het licht hoe ongezond dat is. Een alternatief hiervoor is zelf bouillon maken, of even goed opletten bij het kopen van bouillonblokjes.

Laat je niet verleiden door woorden zoals ‘natuurlijk aroma’ of ‘gist-extract’ beide zijn gewoon namen voor smaakversterker.

Ik hoop dat dit recept het koken voor jou af en toe wat makkelijker kan maken! Probeer verschillende groentes bij elkaar en experimenteer met toevoegingen.