De inhoud van onze gewone broodtrommel ligt steeds meer onder vuur, maar tegelijkertijd zeggen bronnen dat brood juist een prima keuze is, mits je de juiste soort kiest. Daarom hebben we de experts gevraagd om de gezondste broodsoorten en hun gezondheidsvoordelen te rangschikken, zodat je een weloverwogen beslissing kunt nemen de volgende keer dat je trek hebt in een boterham.

Wat is het gezondste brood?

Het antwoord is ingewikkeld en niet alle broden zijn gelijk, ze variëren enorm in smaak en voedingswaarde. Supermarktbrood valt vaak in de categorie ultra bewerkt voedsel en bevat vaak toegevoegde zouten en suikers en weinig voedingswaarde. Andere opties zoals authentiek zuurdesembrood, lijnzaadbrood en pumpernickel- of roggebrood worden gemaakt met minimale bewerking en bevatten meer voedingsstoffen, waardoor ze beter zijn voor onze gezondheid.

Hoewel veel supermarktbrood in de ultra bewerkt-categorie valt, zegt men dat versgebakken brood met minimale ingrediënten (bloem, water, gist, zout) niet ultra-bewerkt is.

Verschillende Soorten Brood en Hun Voordelen

Wit Brood

Wit brood wordt gemaakt met geraffineerd meel en bevat weinig voedingsstoffen, waaronder vezels (het bevat ongeveer 0,6 gram per sneetje en volgens het overheidsadvies zouden we er allemaal 30 gram per dag van moeten krijgen) en bevat meestal toegevoegde suiker, zout en conserveermiddelen. Het is belangrijk om te weten dat Britse molenaars en meelproducenten vanaf eind 2026 verplicht zijn om niet-volkoren tarwemeel te verrijken met foliumzuur om ernstige hersen- en ruggengraatafwijkingen bij baby's te voorkomen en de gezondheid van zwangere vrouwen te verbeteren. Dit zal de voedingswaarde van het eten van producten op basis van wit meel, waaronder witbrood, vergroten.

Volkoren Brood

100 procent volkoren brood wordt gemaakt van alle drie de delen van de graankorrel: zemelen, tarwekiemen en endosperm. Dit zorgt ervoor dat alle beste voedingsstoffen in het brood behouden blijven. Onderzoek suggereert dat regelmatig volkorenbrood eten kan helpen beschermen tegen chronische ziekten, zoals hartziekten en bepaalde vormen van kanker. Volkorenbrood is over het algemeen gezonder dan witbrood, vanwege het hogere vezelgehalte (ongeveer 2 gram per sneetje, meer dan het dubbele van witbrood). Vezels zijn belangrijk voor de gezondheid van onze darmen en omdat 80 procent van het immuunsysteem zich in de darmen bevindt, hebben ze ook invloed op onze algehele gezondheid. De gezondste keuze is 100 procent volkoren - kijk maar op het etiket. Volkorenbrood levert langdurige energie en helpt bij de spijsvertering.

Roggebrood

Er zijn veel verschillende soorten roggebrood, van donkerbruin tot lichtbruin. Dit type brood is gemaakt van roggemeel en zit boordevol B-vitaminen en vezels. Het bevat ook lignanen - plantaardige stoffen die in verband worden gebracht met een verminderd risico op hart- en vaatziekten, overgangsklachten, osteoporose en borstkanker. Kies idealiter voor donker roggebrood (of pumpernickel), omdat het minder bewerkt is en meer voedingsstoffen bevat. Roggebrood kan ook een goede optie zijn voor mensen die op hun bloedsuikerspiegel letten. Roggebrood, met name de stevige varianten gemaakt met volkoren roggemeel, hebben over het algemeen een lagere glycemische index. De glycemische index verwijst naar het systeem dat de snelheid meet waarmee voedingsmiddelen met koolhydraten de bloedsuikerspiegel verhogen.

Lijnzaadbrood

Hoewel je het minder vaak in de supermarkt vindt, is lijnzaadbrood een gezonde keuze die ook nog eens heerlijk smaakt. Lijnzaadbrood is zeer vezelrijk en een goede bron van omega 3-vetzuren. Het is goed voor de darmen en ondersteunt ook de gezondheid van het hart. Probeer er één te kiezen met lijnzaad als eerste ingrediënt, want dan is het vezelgehalte hoger.

Gekiemd Graanbrood

Je vindt dit soort brood eerder in een natuurvoedingswinkel dan waar dan ook, maar de overstap kan de moeite waard zijn als je op zoek bent naar een licht verteerbaar brood. Gemaakt van gekiemde granen, zijn ze vaak gemakkelijker te verteren en hebben ze mogelijk een hoger voedingsprofiel. Dit komt doordat gekiemde tarwe meer eiwitten en vezels bevat, minder koolhydraten en een lagere glycemische index heeft.

Zuurdesem

Zuurdesembrood wordt anders gemaakt dan andere soorten brood, namelijk met een levend starter met wilde gist en melkzuurbacteriën. Het ondergaat een fermentatieproces dat tijd kost, waardoor een goed, authentiek zuurdesembrood een hoge prijs heeft. Het is rijk aan voedingsstoffen en gemakkelijker te verteren, dus het kan een goede keuze zijn voor mensen die spijsverteringsproblemen hebben met normaal brood. Authentiek zuurdesembrood is een van de gezondste keuzes, vooral als het gemaakt is met volkorenmeel. Het fermentatieproces in zuurdesem creëert nuttige melkzuurbacteriën, die de biologische beschikbaarheid van voedingsstoffen zoals ijzer en zink kunnen verhogen. Overstappen op zuurdesem kan ook de darmgezondheid verbeteren door te werken als een mild prebioticum en de glycemische index te verlagen, wat leidt tot een stabielere bloedsuikerspiegel. Niet alle zuurdesems zijn echter hetzelfde. Controleer altijd de etiketten, want sommige ‘zuurdesembroden’ worden commercieel geproduceerd en missen deze voordelen mogelijk.

Is Brood uit de Supermarkt Slecht voor Je?

Het is de makkelijkste en meest voor de hand liggende manier om je ochtendsandwich te kunnen maken - maar is het kopen van je brood in de supermarkt schadelijk voor je gezondheid? Massageproduceerd (supermarkt)brood wordt beschouwd als ultra bewerkt omdat het meestal toegevoegde zouten en suikers bevat, en additieven en ingrediënten die normaal gesproken niet in de thuiskeuken worden gebruikt, zoals emulgatoren. Hoewel sommige fabrikanten voedingsstoffen toevoegen - zoals ijzer, niacine (B3) en thiamine (B1) - is het meeste supermarktbrood geen gezonde keuze. Of supermarktbrood over het algemeen goed of slecht voor je is, hangt af van de voedingswaarde van de ingrediënten. Volkoren- of volkorenvarianten met veel vezels en weinig toegevoegde suikers en kunstmatige ingrediënten zijn over het algemeen goede opties. Veel supermarktbrood bevat echter geraffineerde bloem, toegevoegde suikers en conserveermiddelen, waardoor het minder voedzaam kan zijn en kan bijdragen aan problemen zoals bloedsuikerpieken.

Brood van Gekiemde Granen: Een Nadere Beschouwing

In de zoektocht naar goede vervangers voor brood is brood op basis van gekiemde granen een interessante optie. Er gaan alleen gekiemde granen in, verder zijn er geen ingrediënten. Het voordeel hiervan is dat je een enorm voedzaam broodje krijgt, wat als het goed is minder (of geen?) gluten zou bevatten. Dus meer vitamines, minder gluten. Ook zou het vergeleken met normaal brood beter zijn voor mensen met een snel metabolisme.

Naast gewone tarwe kan dit ook met bijvoorbeeld Spelt, Rogge en Quinoa. Je zou dus ook eventueel diverse soorten kiemen kunnen mengen: met wellicht een nog gezonder resultaat. Broden van gekiemde zaden zouden milder en zoeter van smaak zijn dan volkoren brood.

Wat maakt gekiemd brood zo speciaal?

Al van oudsher worden voor brood ongekende graankorrels gebruikt die werden gedroogd en geplet, al wil dat natuurlijk ook niet zeggen dat er nooit eens brood van gekiende zaden werd gemaakt. De hamvraag is natuurlijk of dit echt zoveel gezonder is dan een gewone volkoren boterham. Daar is de wetenschap nogal verdeeld over. Het voordeel van kiemen is dat het fytinezuur van de tarwe is afgebroken en de hoeveelheid vitamine is toegenomen. Ook wordt er gluten afgebroken ( gluten lectine) in aminozuren. Dit maakt gekiemd brood sowieso beter verteerbaar en voedzamer dan gewoon volkoren brood.

Het afbreken van de gluten gebeurt tijdens het kiemen. Als de tarwe 100% is gekiend zijn er nauwelijks nog gluten aanwezig, maar ze zijn dus ook niet volledig verdwenen. Dit wordt vaak door fabrikanten een beetje onder het kleed geschoven. De kiem zelf is op zich glutenvrij. Maar de rest van het zaad wordt ook gewoon in het meel mee verwerkt, en deze bevatten nog wel gewoon gluten. Tenzij het duidelijk op een verpakking wordt vermeld ( 100% glutenvrij) zijn kiembroden dus niet glutenvrij en daardoor niet geschikt voor Coeliakie-patiënten.

Voedingswaarde en Verzadiging

Gekiemd brood lijkt in vergelijking met volkoren brood niet specifiek veel meer gezonde eigenschappen te bezitten. Qua vitaminen, mineralen, vezels en vetten lijken ze zo’n beetje op hetzelfde neer te komen, al zijn de vitaminen en mineralen wel iets hoger. Kiembrood is zwaar en compact waardoor een klein sneetje al enorm verzadigd. Dit heeft een gunstig effect op ons gewicht/over-eten. Het heeft erg gunstige koolhydraat-bronnen waardoor het brood voor duur-sporters in het bijzonder zeer geschikt blijkt.

Nadelen van gekiemd brood

Het brood bevat dankzij de speciale bereiding meer ( eigen) suikers. Dit scheelt echt aanzienlijk veel i.v.t gewoon volkoren brood, maar liefst 12-14%. Een ander minpunt is, dat je het brood, eenmaal geopend, binnen 24-36 uur moet consumeren. In verpakte vorm is het langer dan een half jaar houdbaar. Dit komt dankzij de pasteurisatie in de verpakking zelf na het bakken.

Zelf gekiemd brood maken

Je kunt zowel biologische tarwe als rogge of spelt of gerst gebruiken. Deze kun je in de biowinkel kopen ( graan). Zet 300 gram graan naar keuze in ruim water en laat deze enkele uren weken. Laat de granen daarna goed uitlekken. Doe ze in een glazen pot en zet deze pot weg op een koele, droge, donkere plaats. Spoel de massa twee keer per dag om. Maal de kiemen fijn met een staafmixer en voeg een heel klein beetje water toe, tot er een compacte massa ontstaat. Doe de massa in een klein broodblik. Verwarm de oven voor op 50 graden. Bak het brood in het midden van de oven gaar in ongeveer 7-10 uur, liefst nog langer. Zodra het brood stevig en compact is geworden, is het brood klaar.

Je kunt aan het deeg van alles toevoegen, zoals zaden en pitten. Voor meer smaak kun je ook wat keltisch zeezout toevoegen. Dan wordt het brood niet zo erg zoet van smaak.

Conclusie over gekiemd tarwebrood

Gekiemd tarwebrood is gezond, maar niet zeer veel gezonder dan volkoren brood. Afhankelijk van toevoegingen en bewerkingsprocessen kunnen er grote verschillen zijn. De meeste gekiemde tarwebroodjes bevatten alleen biologische tarwe. Maar kunnen dus ook net zo lief andere toevoegingen bezitten zoals broodverbeteraars dus let goed op de ingrediënten. Qua gluten moet er ook worden opgepast. Het heeft het imago glutenvrij te zijn, maar dit is zelden echt het geval. Tenzij de fabrikant zijn product 100% glutenvrij verklaart is het brood echt vrij van gluten en kan het veilig worden gebruikt door Coeliakie-patiënten. Mijd je gluten om andere redenen, dan is gekiemde tarwebrood wel gunstig. Het bevat minimaal gluten, waardoor het lichter verteerbaar is. De extra vitaminen, mineralen en eiwitten zijn niet spectaculair hoger dan in volkoren brood, maar toch….elk beetje meer telt Hou rekening met de natuurlijke suikers in het brood. Per 100 gram ligt dat toch op zo’n 18 gram, wat aanzienlijk hoger is dan volkorenbrood.

Algemene Tips voor een Gezondere Broodkeuze

  • Kies Volkoren: Hoe minder bewerkt, hoe beter, en hoe minder ingrediënten, hoe beter!
  • Lees het Etiket: Controleer de ingrediënten en voedingswaarden.
  • Vermijd Supermarktbrood: Overweeg zelf bakken of koop bij een gerenommeerde bakker.
  • Matigheid: Alles is oké als het met mate wordt geconsumeerd.

Vergelijking van Voedingswaarden per Broodsoort (per sneetje)

Broodsoort Calorieën (kcal) Vezels (gram)
Witbrood Ongeveer 75 0.6
Volkorenbrood Ongeveer 80 2

Let op: Voedingswaarden kunnen variëren afhankelijk van het merk en specifieke ingrediënten.

labels: #Brood

Zie ook: