E-nummers... wat moeten we ermee? Wat doen ze in ons eten? Hebben deze stoffen effect op onze gezondheid? Regelmatig spreek ik klanten in de winkel die brood willen zonder toegevoegde E-nummers, of zoals wij ze noemen: broodverbetermiddelen.

Wat zijn E-nummers?

De officiële definitie van E-nummers is "door de EU goedgekeurde hulpstoffen". Oftewel, stoffen waarvan de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) heeft aangegeven dat deze veilig gebruikt kunnen worden in voedingsmiddelen. Dat klinkt allemaal heel belangrijk, maar wat betekent dit precies? En in hoeverre kunnen we er dan ook op vertrouwen dat deze stoffen onze gezondheid niet schaden? Tik op Google eens ´e-nummers´ in en je krijgt heel wisselende berichten te zien. Als consument zie je dan door de bomen het bos niet meer!

Waarom E-nummers?

De EFSA is in het leven geroepen om ons te beschermen tegen schadelijke stoffen in ons voedsel. Dit was nodig na een aantal grote voedselschandalen in de geschiedenis. Om te voorkomen dat producenten zomaar van alles in hun producten kunnen verwerken, is er een lijst opgesteld met hulpstoffen die veilig zijn voor de volksgezondheid. Iedere producent mag alleen deze hulpstoffen gebruiken en andere middelen zijn niet toegestaan.

Het is echter niet zo dat E-nummers alleen vanwege voedselschandalen in het leven zijn geroepen. De vraag naar langer houdbare producten steeg. Steeds meer voedsel werd vervoerd over langere afstanden en supermarkten wilden grotere voorraden in kunnen kopen. Wij willen immers alles voor handen hebben, is het niet?

Bovendien is het vermijden van E-nummers praktisch onmogelijk, omdat er ongeveer 350 stoffen een E-nummer hebben gekregen. Ook onze broden bevatten een aantal E-nummers. Hierdoor bakken we een zo natuurlijk mogelijk brood dat lang vers blijft, een goede structuur heeft en niet uit elkaar valt.

We gebruiken niet meer E-nummers dan nodig en de E-nummers die wij gebruiken, zijn geen enge stoffen. Dit zijn namelijk veel van nature voorkomende stoffen, die door de EU heel simpel een nummertje hebben gekregen. Bijvoorbeeld E300 (L- ascorbinezuur), wat wij gebruiken als meelverbeteraar, is eigenlijk vitamine C! Ook E920 is een meelverbeteraar, dit zijn plantaardige bestanddelen van eiwitten die van nature voorkomen in grassen en granen. Dit zorgt voor een luchtiger brooddeeg.

Daarnaast worden er nog emulgatoren en conserveermiddelen gebruikt in de vorm van calcium, natrium, citroenzuur en kalium. En het leuke is: het lichaam maakt bij de vertering ook geen onderscheid tussen de vitamine C in een banaan of de E300 in een brood.

Brood Bakken Zonder E-Nummers

Regelmatig krijg ik de opmerking over mijn recepten: Ik heb geen keukenmachine. Hoe kan ik je recept dan maken? Speciaal voor deze mensen een recept waar je geen keukenmachine voor nodig hebt. Hoe fijn is dat? Het is een kwestie van een beetje ingrediënten mengen in een kom. Half uurtje in de oven en klaar is je kwarkbrood.

Zoals je van mij gewend bent is het brood zonder E-nummers, suiker en andere gekke toevoegingen. Het basisrecept van dit kwarkbrood heb ik gevonden op instagram. Voor de vulling heb ik gekozen voor cranberry’s, rozijnen, kokos en kaneel. Natuurlijk kun jezelf voor een hele andere vulling kiezen. Er zijn variaties genoeg te verzinnen. Zo heb ik zelf ook nog een recept gemaakt voor mini kwarkbroodjes.

Basis Broodrecept Zonder E-Nummers

Hieronder vind je een basisrecept om zelf brood te bakken zonder E-nummers. Je kunt dit recept aanpassen naar je eigen smaak.

Ingrediënten:

  • 500 gram meel (bijvoorbeeld 400 gram broodmeel en 100 gram bloem)
  • 300 ml water
  • 1 eetlepel gist
  • Scheutje kokosolie
  • Eventueel bakkerszout (zie verpakking meel)
  • Zaden naar keuze (bijvoorbeeld zonnebloempitten of gierst)

Bereiding:

  1. Meng het meel met het water en laat 15 minuten rusten.
  2. Voeg de gist en kokosolie toe en kneed het deeg in een keukenmachine (of met de hand) voor 5-10 minuten.
  3. Laat het deeg in een kom met een vochtige theedoek erover 1 uur rijzen op een warme plek.
  4. Haal het deeg uit de kom, kneed het uit tot een platte rechthoek en rol het op tot een brood.
  5. Leg het brood op bakpapier, maak de bovenkant vochtig en bestrooi met zaden.
  6. Bak het brood in de oven voor ongeveer 30 minuten op 220 graden Celsius.

Als het brood mooi bruin is en hol klinkt als je erop tikt, dan is het gaar. Het brood gaat bij mij de vriezer in en ik haal er het aantal sneetjes uit die we op dat moment eten. Zo wordt er niets weggegooid. Zelfgebakken brood vult beter dan 'gekocht' brood, en het geeft veel voldoening om je eigen brood te bakken.

Biologisch Brood

Stap over op biologisch brood, want biologische bakkers gebruiken geen synthetische broodverbeteraars. Zo krijg je op een natuurlijke manier een knapperige korst met een zacht kruim. De biologische bakker gebruikt graan dat zonder chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest wordt geteeld. In dit deeg zitten geen onnatuurlijke toevoegingen die de houdbaarheid moeten verlengen of de smeuïgheid van het brood vergroten, en ook zitten er geen chemische geur- en kleurstoffen in. Daarnaast krijgt biologisch brood extra tijd om te rijzen. Zo krijg je een voedzaam en natuurlijk product vol smaak.

Hoe Herken Ik Biologisch Brood?

Let altijd op het label: wanneer je brood koopt in een winkel waar zowel gangbare als biologisch broden worden verkocht, dan moet het duidelijk zijn welke biologisch is.

  • Het brood is voorverpakt en er staat een sticker op met het Europese biologisch keurmerk.
  • Het biologisch brood is voorzien van eetpapier (of ouwel) waar het Europese biologisch keurmerk op staat.

In een winkel waar ook niet-biologische producten verkocht worden, is het verplicht om het Europese biologisch keurmerk op de verpakking te hebben. Let daar dus altijd op.

Alternatieven voor Broodverbetermiddelen

Veel ambachtelijke bakkers kiezen nog voor de “ gezonde weg” en gebruiken geen broodverbetermiddelen in hun broden. Zij laten het deeg ongeveer 10-20 uur rijzen. Industrieel brood ( dus al het brood uit supermarkten) bevatten altijd broodverbetermiddelen, sommigen zelfs in extreme hoeveelheden.

Eigenlijk zijn broodverbetermiddelen overbodig in brood. Ze worden vooral toegevoegd om een brood aantrekkelijker, langer vers en houdbaar te houden, maar vooral om productieprocessen te versnellen. Geef je het deeg simpelweg meer ( rijs) tijd, bereik je hetzelfde effect.

Als het op meest gezond brood aankomt in supermarkten, kunnen we het beste kiezen voor zeer simpel volkorenbrood. Volkorenbrood moet wettelijk gezien aan bepaalde richtlijnen voldoen.

We kunnen tegenwoordig “ vers” afgebakken brood kopen in de supermarkt. Dit komt dagelijks bevroren of gekoeld binnen, en worden meestal bewaard in de vriezer. De broden worden voorgebakken en meestal ingevroren. In deze broden zitten vaak wat minder additieven dan het brood wat uit de fabriek dagelijks vers wordt afgeleverd.

Zelf Brood Bakken: Tips en Variaties

Brood bakken is super leuk, en je weet precies wat er in je brood zit. Hieronder volgen enkele tips en variaties om je eigen brood nog lekkerder te maken.

Ingrediënten van Brood

Brood bak je met meel of bloem. Wat voor bloem of meel je gebruikt, is geheel persoonlijk. Zelf let ik wel op wat gezond is. Want zeg nu zelf, witbrood is heerlijk, maar niet echt de meest gezonde optie. Witbrood wordt namelijk gemaakt van tarwebloem, gezeefd tarwemeel. Uit het meel worden alle grove stukjes gezeefd, dus ook alle vezels bijvoorbeeld. Deze vezels zijn juist erg goed voor je spijsvertering en zorgen ervoor dat je lang vol blijft. Meel is dan ook veel voedzamer dan bloem. Daarom gebruik ik het liefst zoveel mogelijk meel.

Mijn favoriete soorten meel zijn emmer, spelt en eenkoren. Wel merk ik dat, wanneer ik brood bak met deze drie meelsoorten, het brood erg compact en zwaar wordt. Om die reden meng ik vaak wat tarwebloem door het andere meel heen. Hierdoor wordt het brood iets lichter en minder compact.

Naast dat je meel of bloem nodig hebt, heb je voor het bakken van brood maar weinig nodig. Met zout, gist en water ben je er eigenlijk wel. Dit zijn ingrediënten die de meeste mensen eigenlijk altijd wel in huis hebben. Ideaal dus.

Soorten Gist

Voor het bakken van brood zijn er drie soorten gist die je kunt gebruiken, namelijk verse, droge of instant gist. Instant gist is de meest bekende soort gist. Deze gist wordt geactiveerd als het met water in aanraking komt. Dit proces hoef je, in tegenstelling tot verse en droge gist, niet eerst te activeren voordat je ermee gaat bakken. Daarnaast is instant gist erg lang houdbaar. En dan vooral als het bakje of zakje met gist dichtzit. Is het eenmaal open, dan verliest de gist snel zijn kracht. Daarom bewaar ik mijn gist in de vriezer.

Keukengerei voor het Bakken van Brood

Je kunt het deeg voor brood kneden met de hand of met een keukenmachine. Het kneden met de hand zorgt ervoor dat je het deeg goed kunt voelen. Hierdoor merk je goed op hoe het deeg is en of er wellicht nog iets toegevoegd moet worden om het beter te maken. Je kunt uiteraard ook een keukenmachine met deeghaak gebruiken.

Basisrecept voor Brood Zonder E-Nummers

Wat heb je nodig voor 1 brood?

  • 350 gram meel
  • 150 gram bloem (en wat extra bloem om het aanrecht mee te bestrooien)
  • 6 gram gist
  • 10 gram zout
  • 300 ml lauwwarm water

Wat voor keukengerei heb je nodig?

  • Een mengkom (als je er twee hebt, is dit super handig)
  • Een houten lepel of deeggarde
  • Cakeblik
  • Elektrische keukenweegschaal
  • Bakpapier (optioneel)

Hoe Bak Je Het Brood?

  1. Doe het meel en de bloem in een kom. Voeg hieraan het zout en de gist toe. Zorg ervoor dat het zout en de gist elkaar niet raken.
  2. Voeg hierna het water toe. Roer het mengsel goed door met de houten lepel of deeggarde.
  3. Kneed het deeg voor ongeveer 10 minuten.
  4. Maak een bolletje van het deeg en doe dit in een (schone) kom. Dek de kom af met een vochtige theedoek en laat het deeg een uur rijzen.
  5. Na een uur ga je het deeg opnieuw kneden. Doe dit voor ongeveer 5 minuten. Vorm je deeg en doe het hierna in het cakeblik.
  6. Laat het deeg nog een uur rijzen. Dek het deeg daarvoor wederom af met een vochtige theedoek.
  7. Verwarm de oven ondertussen voor op 220 °C.
  8. Bak het brood voor ongeveer 35 minuten.

Het brood is klaar wanneer het hol klinkt als je erop klopt. Laat het brood even afkoelen en eetsmakelijk!

Variaties

Een aantal variaties om je brood extra lekker te maken zal ik alvast met jullie delen:

  • Voeg rozijnen, krenten en/of noten toe. Je krijgt dan een heerlijk noten-rozijnenbrood bijvoorbeeld.
  • Voeg melk in plaats van water toe en gebruik alleen maar tarwebloem. Je krijgt dan een heerlijk melkbrood.
  • Voeg een zadenmix toe.

Wanneer ik iets aan het deeg toevoeg, zoals rozijnen of zaden, doe ik dit meestal als het deeg voor de eerste keer kneed. Het deeg is dan nog iets minder stug en daardoor kun je nog goed iets aan het deeg toevoegen.

Factoren Die Het Brood Kunnen Beïnvloeden

Deeg rijst namelijk veel sneller als het lekker warm is. In de zomer heb ik dan ook mijn grootste en best gerezen broden kunnen bakken, omdat de warme temperaturen ervoor zorgde dat het deeg goed kon rijzen.

Gezond Brood Bakken Zonder Broodverbeteraar

Wilt u brood bakken zonder broodverbeteraar? Een goede keuze! Een gezond brood zonder E-nummers vraagt wel om wat extra aandacht tijdens het bakproces, maar met liefde voor bakken is dat vast geen probleem. Zonder broodverbeteraar komt het bakken van brood vooral aan op de juiste techniek en goede ingrediënten. Het bakken van gezond brood kost ook wat extra tijd, maar het resultaat mag er zijn.

Kies Het Juiste Meel Als Basis

De kwaliteit van uw meel is bepalend voor het eindresultaat. Versgemalen meel bevat meer natuurlijke enzymen, voedingsstoffen en smaak. Wilt u het beste brood zonder toevoegingen bakken, dan vindt u in ons assortiment diverse geschikte soorten meel en bloem:

  • Tarwebloem en tarwemeel voor een klassiek wit of volkorenbrood
  • Speltbloem en speltmeel voor een zachtere, nootachtige smaak
  • Roggemeel en roggebloem voor stevige, donkere broden
  • Boekweitmeel, havermout, maismeel, gerst en teffmeel voor glutenvrije of alternatieve variaties

Extra Smaak Met Natuurlijk Voordeeg

Als u brood wilt bakken zonder broodverbeteraar, dan kunt u werken met een voordeeg zoals poolish of biga. Dat is een mengsel van meel, water en een klein beetje gist dat u enkele uren of een nacht laat staan voordat u het aan uw uiteindelijke deeg toevoegt. Het geeft uw brood meer smaak, een betere structuur en een mooie korst, allemaal zonder kunstmatige hulpmiddelen.

Andere Natuurlijke Alternatieven Voor Broodverbeteraar

Wilt u uw brooddeeg wat extra ondersteuning geven zonder poolish of biga, dan zijn er ook andere natuurlijke middelen die u kunt gebruiken zonder kunstmatige toevoegingen. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Een paar druppels citroensap werken verstevigend en maken uw deeg veerkrachtiger, wat handig is bij broden met minder sterke gluten zoals spelt, of bij volkorenbroden.
  • Een kleine hoeveelheid zuurdesemstarter voor extra smaak en binding.
  • Een scheutje olijfolie voor een zachtere kruim.

Kneden Is Nu Belangrijker Dan Ooit

Broodverbeteraar wordt vaak gebruikt om het glutennetwerk in brooddeeg te versterken en het deeg luchtiger te maken. Maar ook als u een brood wilt bakken zonder broodverbeteraar kunt u een luchtig brood en elastisch brood krijgen, zeker als u uw brooddeeg behandelt met zorg, rust en voldoende rijs. Het is dan wel van belang dat u uw brooddeeg goed en stevig kneedt. Of u nu met de hand werkt of een keukenmachine gebruikt, het is belangrijk dat uw brooddeeg soepel aanvoelt en elastisch is. Alleen door goed te kneden ontstaat een glutennetwerk dat tijdens het rijzen luchtigheid geeft.

Zo Laat U Brood Zonder Toevoegingen Rijzen

Om brood luchtig te laten rijzen zonder broodverbeteraar is een natuurlijk rijsmiddel onmisbaar. In de meeste recepten wordt gewerkt met gist, dat van oudsher wordt gebruikt om deeg volume en luchtigheid te geven. Een alternatief daarvoor is het gebruik van een zuurdesemstarter: een mengsel van bloem en water dat door natuurlijke fermentatie krachtig genoeg is om uw brood te laten rijzen.

Rust En Tijd Zorgen Voor Het Beste Resultaat

Wilt u graag een luchtig brood bakken zonder broodverbeteraar, geeft u het deeg dan voldoende tijd om te rijzen. Met een eerste rijs van één tot twee uur bij kamertemperatuur geeft u het deeg de kans om volume te ontwikkelen. Als u vervolgens het deeg een tweede rijs laat ondergaan na het vormen, zorgt u voor de beste structuur. Wilt u dat uw brood meer smaak krijgt? Dan is het een goed idee om uw afgedekte brooddeeg langzaam (minimaal acht uur) in uw koelkast te laten rijzen.

labels: #Brood

Zie ook: