Niets is lekkerder dan een zelfgekweekt tomaatje! Tomaten zijn één van de meest populaire groentes in de Nederlandse moestuin. Je ziet in elke moestuin wel één of meerdere soorten tomaten staan. In deze blog delen we de beste tips om tomaten in je moestuin te laten groeien.

Verschillende soorten tomaten

Tomaten zijn er in allerlei soorten en maten. De meeste tomaten zijn rood, maar je heb ook speciale soorten, zoals gele tomaten, gestreepte tomaten en zelfs zwarte tomaten!

  • Cherrytomaat: De cherrytomaat is een kleine tomaat, hij wordt vaak niet groter dan een golfballetje. De cherrytomaat is zoet van smaak en wordt vaak gebruikt in Italiaanse gerechten zoals pizza en pasta. Ze zijn ook erg lekker om als tussendoortje te eten.
  • Romatomaat: De romatomaat heeft een lange, ovale vorm. Deze tomaat heeft minder zaden en meer vlees aan de binnenkant.
  • Vleestomaten: Vleestomaten zijn mooie grote tomaten. Soms kunnen ze wel meer dan vijfhonderd gram wegen! Net zoals de romatomaat bevat een vleestomaat minder zaden en meer vlees.
  • Trostomaten: De naam verraadt het eigenlijk al: trostomaten zijn tomaten die samen aan een tros groeien. Als je deze tomaten bewaart, kan je ze het beste aan de tros laten zitten. Hierdoor blijven ze langer vers. Trostomaten zijn geschikt om in de soep of in een salade te gebruiken.

Zaaien van tomaten

Wanneer je kan beginnen met het zaaien van tomaten, is afhankelijk van of je de tomaten in een kas of in de volle grond wilt laten groeien. Tomaten kan je binnen in een kasje voorzaaien vanaf februari of maart. Omdat het in maart langer licht is dan in februari, begin ik zelf past vanaf half maart met het voorzaaien van tomaten. Als je tomaten buiten in de volle grond wilt zaaien, kan je het beste na half mei beginnen. Tomaten houden namelijk van warmte en vanaf half mei is er vaak geen kans meer op vorst. Houd wel even de weersvoorspellingen in de gaten, want het komt soms voor dat het rond half mei toch nog een keer vriest.

Zaaien kun je in maart en eerste week april. Je kunt tomaten in de gehele maand maart zaaien, en eventueel ook in de eerste week van april nog wel. Je zaait tomaten binnen, ze kunnen geen vorst verdragen dus de jonge planten mogen pas vanaf 12 mei (IJsheiligen) naar buiten. Zaai 1 zaadje per potje van 5 x 5 centimeter (of liever nog een iets groter potje, 9 x 9 centimeter). Dek het zaadje in het potje af met maximaal 0,5 centimeter zand of potgrond/zandmengsel.

Tomaten zijn echte zomergroentes en doen er ongeveer zes weken over om van een zaadje uit te groeien tot een plant met rijpe tomaten. Té lang voor ons klimaat. Bovendien ontkiemen de zaadjes pas rond de 21°C. Daarom moet je ze rond eind maart binnen voorzaaien. Het opgekweekte plantje zet je rond eind mei in je bak. Zodra je de zaailingen op ziet komen haal je het folie weg. Ze komen vast niet allebei tegelijk op, maar na een week zullen ze beide wel opgekomen zijn.

Voor het voorzaaien heb je dit nodig:

  • MM-voorzaaimix
  • MM-airpotjes (zowel de kleine als de grotere maat)
  • doorzichtige keukenfolie
  • struiktomaat zaden

Ik gebruik zelf de compact rootrainer om tomaten binnen op de vensterbank voor te kweken. Je kan ook een andere kweekkas met een doorzichtig deksel gebruiken. De temperatuur in het kasje moet tussen de twintig en dertig graden zijn, zodat de tomatenzaden goed kunnen ontkiemen. Vul je rootrainer of zaaitray met zaai- en stekgrond en verdeel de zaden over de grond. Denk eraan dat niet alle zaden opkomen, dus zaai niet precies voor het aantal tomatenplanten dat je graag wilt, maar zaai wat extra. Bedek de zaden met een klein laagje zaai- en stekgrond en maak de grond nat met een plantenspuit. Zet je rootrainer of kweekkasje op een warme, lichte plek. Herhaal het sprayen met de plantenspuit dagelijks. Zorg dat de grond vochtig is, maar niet te nat. Na tien tot twintig dagen zul je zien dat de zaden opkomen. Draai je kasje elke dag om, zodat je zaailing niet scheef gaat hangen. Blijf ook nu elke dag water geven.

Verzorging van tomatenplanten

Houd de tomaten tot 12 mei in huis, na de kieming mogen ze wel wat koeler worden gezet (naar ongeveer 15 graden) maar ook weer zo licht mogelijk in een zonnig raamkozijn. Bedenk waarin je de tomatenplant buiten wilt gaan telen. Verplant de zaailingen als ze minimaal 10 centimeter groot zijn (vanaf 12 mei) en geef ze het zonnigste plekje in de tuin.

Vanaf dat moment zet je de potjes op de lichtste plek die je hebt, maar liever niet al te warm. Houd de mix vochtig en draai de potjes elke dag een kwartslag om. Plantjes langere tijd goedhouden op de vensterbank is best lastig. Je moet ervoor zorgen dat ze veel licht krijgen en niet al te warm staan. Dus wel vol in de zon, maar niet warmer dan 20 graden. Draai ze elke dag een kwartslag om om scheefgroei te voorkomen, en houd de mix vochtig. Na weer een dag of 10 zet je de plantjes over in een grotere pot met alleen mix.

Als het plantje eenmaal naar buiten mag, heb je dit nodig:

  • een vak van 30x30 cm met een luchtige, voedzame aardemix
  • een plek met minstens 6 uur zonlicht per dag

Met andere woorden: een MM-mini, of een vak in een Makkelijke Moestuinbak, gevuld met Makkelijke Moestuinmix. Op deze aardemix gaat het kweken van struiktomaat echt super makkelijk. Kweek je op een slechte kwaliteit (pot-)grond, dan is het al veel lastiger en zal het resultaat tegenvallen.

Verspenen

Als je de rootrainer hebt gebruikt om in voor te zaaien, kan je de deksel gebruiken om water te geven. Vul het deksel voor de helft met water en laat de rootrainer daar een kwartier in staan. Je zaailingen kunnen op deze manier genoeg water opnemen. Het is tijd om de tomaat te verspenen wanneer deze vier blaadjes heeft: twee kiembladeren en twee echte bladeren. De eerste twee bladeren die de zaailing ontwikkelt zijn de kiemblaadjes. Alle bladeren die daarna aan de zaailing groeien zijn echte bladeren.

Gebruik voor het verspenen van je tomatenzaailing een potje van negen centimeter en nieuwe potgrond. Als je zoals ik de rootrainer hebt gebruikt om in voor te zaaien, is het verspenen eenvouding. Open de cellen van de rootrainer en haal je zaailing met grond en al uit de cel. Zet je zaailing in het potje en vul aan met de potgrond, tot net boven de kiembladeren. Als je een zaaitray hebt gebruikt om je tomaten in voor te zaaien, kan je de het verspenen makkelijker maken door een verspeenset te gebruiken. Vul je potje met potgrond en prik hier een gat in met de gatenprikker uit de verspeenset. Gebruik daarna de verspeenvork uit de set om de tomatenzaailing voorzichtig uit de zaaitray te halen. Probeer de wortels hierbij niet te beschadigen. Stop de zaailing in het potje en bedek met potgrond tot net boven de kiembladeren. Geef de tomatenplantjes water nadat je ze hebt verspeend.

Afharden

Tomaten hebben zes tot acht weken nodig om in huis te groeien voordat je ze kan uitpoten. Maar voordat je ze buiten of in de kas kunt uitplanten, moet je de tomatenplantjes eerst laten afharden. Door de plantjes te laten afharden, laat je ze langzaam wennen aan het verschil in de temperatuur binnen en buiten. Zo worden de planten sterker en zijn ze minder gevoelig voor ziektes.

Uitplanten

Als je planten goed gewend zijn aan de buitenlucht, kies je de mooiste uit en zet je die over naar je buitenbak. In deze levels zorg je goed voor je plant, en zal je de eerste bloemetjes ontdekken. Na het uitplanten geef je om de 4-5 weken nog wat extra voeding (2 eetlepels of 30 ml) en rond juli zullen de eerste tomaatjes rijpen.

Tomaten houden van warmte en veel zonlicht. De beste plek om tomaten te planten is daarom een plek waar ze minimaal zes tot acht uren zonlicht krijgen. Dit is vaak een plek op het zuiden. De beste plek voor tomaten is een kas, omdat de temperatuur daar vaak boven de twintig graden blijft. Tomaten hebben veel ruimte nodig, dus zet ze niet te dicht op elkaar.

Bemesting

Om goed te kunnen groeien, hebben tomaten een voedingsrijke grond nodig met veel organisch materiaal, zoals compost. Als de grond in je moestuin niet genoeg voeding bevat, kan je de tomaten bijvoeden met bijvoorbeeld vloeibare plantenvoeding. Als je tomaten in de kas laat groeien, is een goede luchtcirculatie ook belangrijk.

Hark 2 weken voor je de tomaten buiten uitplant wat algemene moestuinvoeding door de grond. Als je de tomatenplant(en) in potten of zakken houdt, dan zit er voor 8 weken genoeg voeding in de potgrond.

Tomatenplanten houden van voeding. zitten allerlei mineralen die planten nodig hebben voor een goede groei. Die mineralen stopt de plant ook in zijn vruchten en dat proef je! Mijn ervaring is dat veel mensen niet genoeg bemesten of zelfs helemaal niet hun tomatenplanten bemesten. Maar zelf leef ik ook niet op alleen water en gaan er ook een heleboel boterhammen in. 😉 En wat voor mij geldt, geldt ook voor een tomatenplant. Dus goed bemesten! Voor mijn eigen kweek van tomaten gebruik ik nooit kunstmest, maar alleen organische mest en compost. Van kunstmest krijg je prachtige tomatenplanten, maar de smaak is echt veel minder.

Zelf maak ik vroeg in het voorjaar een geul van z’n 20 cm breed en 35 cm diep. Vroeger maakte ik plantgaten, maar omdat ik rond de 75 tomatenplanten kweek is een geul makkelijk. Vervolgens maak ik een mengsel van de volgende organische meststoffen: Ik ga uit van z’n 300 gram per tomatenplant. Op de geul gooi ik verse compost en op de compost plant ik de jonge tomatenplanten.

Dieven en ondersteunen

Tomaten zijn geen dieven, maar je moet ze wel dieven. Dieven is een ander woord voor het verwijderen van zijtakken. In de oksels van tomatenplanten groeien nieuwe zijtakken, waar uiteindelijk een nieuwe top in wordt gevormd. Deze nieuwe zijtakken moet je weghalen, zodat de plant zijn energie kan gebruiken voor het geven van vruchten, in plaats van in het maken van een nieuwe top. Je kan deze eenvoudig met de hand verwijderen. Als er tomaten beginnen te groeien aan je tomatenplant, worden de takken erg zwaar. De tomaat kan daarom wel wat ondersteuning gebruiken. Zet een spiraal of bamboestok naast de stam van de tomaat en bind de stam hier om de vijftien tot twintig centimeter aan vast.

Nu komt het belangrijkste van het verzorgen. Als de tomatenplant ongeveer 30 centimeter hoog is bind je met een draadje of bindertje de dikke steel van de tomatenplant aan de stok vast, doe dat niet te vast want die stam wordt nog dikker en moet dus nog mee kunnen groeien. Dieven: als je de stengel goed aan blijft binden zie je boven elk blad een nieuw klein stengeltje komen. Dat wordt een dief genoemd, en het is heel belangrijk om deze dieven in een jong stadium te verwijderen. Als je dat niet doet gaan er heel veel van deze dieven groeien, ze worden dan net zo groot als de hoofdstengel, het zorgt ervoor dat er heel veel stengels en bladeren en bloemen komen maar weinig of geen tomaatjes.

Water geven

Geef je tomaten voldoende, maar niet te veel water, dit kan leiden tot wortelproblemen. De tomaat heeft genoeg water als de grond er omheen vochtig is. Giet het water zo dicht mogelijk bij de grond bij de tomatenplant en let er op dat de grond niet doorweekt raakt.

Tomaten kweken heeft één groot voordeel: ze hebben niet heel veel water nodig. Heb jij even mazzel, dat scheelt weer werk…! Ze hebben enkel 1 keer per week water nodig. Mocht het toch wel erg droog zijn of de bladeren gaan krullen, dan betekent dit dat ze wat water kunnen gebruiken.

Bestuiven en Toppen

Voordat er een tomaat gaat bloeien uit de bloemen van de tomatenplant, moeten de bloemen worden bestoven. Als je de tomaten buiten hebt staan, doen de bijen en hommels dat, maar als ze in de kas staan hebben ze een beetje hulp nodig. Dit kan je heel eenvoudig doen door zachtjes tegen de plant aan te tikken. Het stuifmeel verspreidt zich dan vanzelf en zal op deze manier de bloemen bevruchten.

De tomatenplanten kun je op een gegeven moment ‘toppen’. Ik doe dit altijd als de plant ongeveer 6 bloemen trosjes heeft aangemaakt. Door de plant te toppen, gaat de energie meer naar de vruchten dan naar nog meer blaadjes. Om die reden knip je de bovenkant van de plant eraf als er 3 trossen tomaten boven elkaar bloeien. Zo stop je de groei en bloei maar bevorder je de vorming en rijping van vruchtjes.

Oogsten

Verder geef je regelmatig water en haal je onkruid en lelijk blad weg. In dit stadium, dat je ongeveer 16 weken na het zaaien bereikt, zijn de eerste tomaatjes klaar. Ze blijven eerst lange tijd witgroen en verkleuren dan langzaam naar heldergeel. Dan kan je ze plukken. Bij warm zonnig weer gaat het snel, bij koeler weer veel langzamer.

Tomaatjes zijn het lekkerst als ze goed rijp zijn maar nog wel stevig. Als je ze te lang laat hangen worden ze zacht en melig. Probeer het dus een beetje uit. Goed rijpe tomaatjes pluk je van de plant af: het steeltje breekt gemakkelijk af. De tomaten zijn te oogsten als het velletje wat meeviert en ze gekleurd zijn, naar de kleur die ze horen te krijgen. Wat een omslachtig antwoord, zal je nu misschien denken. Maar je hebt niet enkel rode tomaten, maar ook paarse, witte, gele, oranje, groene en zwarte. Er zijn duizenden verschillende tomaten rassen, met ieder weer een andere kleur en vorm.

Blijf dieven verwijderen en aanbinden indien nodig. Oogst de tomaatjes wanneer ze goed rijp zijn. Dat doe je door het tomaatje in je hand te nemen en dan met je duim op het knikje te drukken dat in het steeltje zit waar het tomaatje aan vast zit, het tomaatje laat dan inclusief kroontje makkelijk los.

Tips voor de zoetste tomaten

  1. Kies de juiste tomatensoorten: Het begint allemaal met de juiste keuze van tomatenvariëteit. Het ene tomatenras is nu eenmaal niet zo smaakvol als het ander.
  2. Zorg voor een zonnige locatie: Tomaten houden van zonlicht. Kies daarom een zonnige locatie in je tuin waar de tomaten minstens 6 tot 8 uur direct zonlicht per dag ontvangen.
  3. Bemesten: Tomatenplanten houden van voeding. zitten allerlei mineralen die planten nodig hebben voor een goede groei. Die mineralen stopt de plant ook in zijn vruchten en dat proef je!
  4. Watergeven: Voordat je zelf helemaal stopt met watergeven van je tomatenplanten, kijk wel in wat voor grondsoort je kweekt. Je moet altijd goed naar je planten kijken.
  5. Rijpen aan de plant en tomaten bewaren: Een tomaat die groen geoogst wordt en vervolgens op de fruitschaal rijpt, is qua smaak niet te vergelijken met een tomaat die aan de plant rijp. Laat de tomaten dus aan de plant rijp worden.

Met deze tips en aanwijzingen hopen we je te helpen om een goede opbrengst van lekkere cherrytomaatjes te krijgen!

labels:

Zie ook: