Dat ik transvetten opnieuw onder de aandacht breng, komt door een artikel dat ik onlangs las. Een aantal jaren na het verbod op transvetten was er sprake van een daling van het aantal hartinfarcten. Ik ben ervan overtuigd dat het vermijden van transvetten en industrieel bewerkte vetten een belangrijke stap is als je graag fit, gezond, vrolijk en met een gezond gewicht door het leven wilt gaan. Daarom neem ik in dit artikel transvetten onder de loep. Ik leg je uit waarom deze vetten geen aanwinst zijn voor je vitaliteit en gezondheid.

Wat zijn transvetten?

Heel kort geformuleerd, zonder allerlei scheikundige termen, zijn transvetten vetten die van oorsprong vloeibaar waren maar die door industriële bewerking een vaste structuur (zoals verzadigd vet) hebben gekregen. Oliën en vetten worden op grote schaal bewerkt om de houdbaarheid van zowel eindproduct als olie flink te verlengen (ranzigheid voorkomen), het volume te vergroten, de structuur te verbeteren, invriezen mogelijk te maken en een ‘vet mondgevoel’ te geven. Het is bovendien een goedkope manier om vet aan je product toe te voegen: de gebruikte vloeibare oliën zijn goedkoop. Door de verandering van de structuur kan het gebruikt worden voor de bereiding van harde margarines, frituur-, bak- en braadvetten en voor het maken van gebak, brood, koek, sauzen, snacks etc.

De Geschiedenis van Transvetten

Begin vorige eeuw kwam verzadigd vet in het beklaagdenbankje. Het zou hart- en vaatziekten veroorzaken. Daarom werd er massaal overgestapt op omega 6-vetzuren. Dierlijke verzadigde vetten als boter, reuzel en ossenwit gingen in de ban en we kregen er halvarine, margarine, bakboters en frituurvetten voor terug. Deze vervangers bestonden vooral uit zonnebloemolie. Nu, een eeuw later, tonen steeds meer onderzoeken aan dat dit niet zo’n handige keuze was. Door verzadigd vet in de ban te doen en veel meer bewerkte omega 6-vetzuren en koolhydraten als vervanging in onze voeding te adviseren, kregen we juist meer hart- en vaatziekten, overgewicht, diabetes etc.

Transvet in chips

Het frituren van aardappels op hoge temperaturen kan er namelijk voor zorgen dat dit vet in transvet omgezet wordt. Een vet dat het cholesterolgehalte in je bloed verhoogt, en daarmee de kans op hart- en vaatziekten.

De Rol van Industrieel vs. Natuurlijk Transvet

Vooraanstaande wetenschappers zeggen dat het niet uitmaakt of je natuurlijk of industrieel transvet eet. Daar denken veel voedingswetenschappers echter totaal anders over. Bovendien zijn zij ervan overtuigd dat vooral de overmaat aan industrieel vet slecht voor je is. Het ‘natuurlijke transvet’ CLA kan juist positieve effecten op je (hormonale) gezondheid hebben, blijkt uit onderzoek. Het vermindert namelijk de aanmaak van ontstekingsbevorderende stoffen (prostaglandines)(2a) CLA komt voor in zuivel en vlees van loslopende, grazende herkauwers als koe en schaap. Het positieve effect zien we uiteraard alleen bij matig gebruik ervan.

Transvetten in onze voeding

Tegenwoordig zit er veel minder transvet in deze producten door aanpassing van de techniek en het gebruik van andere grondstoffen. Nu leveren dierlijke transvetzuren de grootste bijdrage aan de totale hoeveelheid transvetzuren in voeding. 35,5 % van de totale transvetzuren komt uit zuivel en 22% uit vlees. De Gezondheidsraad raadt aan om te zorgen dat niet meer dan 1% van de calorieën (= 1 energieprocent) die je op een dag nodig hebt van transvet komt. Voor een vrouw die 2.000 kilocalorieën per dag binnenkrijgt, komt dit neer op niet meer dan zo’n 2 gram transvet per dag. Gemiddeld eten we in Nederland ongeveer 0,7 gram transvet per dag. Dat is dus minder dan de bovengrens van de Gezondheidsraad.

Gezondere Chips Alternatieven

Toch zijn er tegenwoordig een aantal varianten op de markt, die een stukje gezonder (of in ieder geval minder ongezond) lijken te zijn! Is light chips gezonder dan normale chips? En hoe zit dat met oven chips? En groentechips?

Chips is ongezond doordat het in olie of vet op een hele hoge temperatuur wordt gebracht. Door deze hoge temperatuur verandert een deel van het vet uit de olie in transvet. Dit is de meest ongezonde soort vet die er is, het heeft een negatief effect op ons cholesterolgehalte en verhoogt de kans op hart- en vaatziekten. Ook ontstaan er andere gevaarlijke stoffen, zoals acrylamide. Tenslotte bevat ons chipje gewoon hele grote hoeveelheden vet, waardoor het ontzettend calorierijk is.

Vergelijking van Verschillende Soorten Chips

De ‘gezonde’ chips varianten bevatten iets minder calorieën. Erg veel scheelt het echter niet. De oven baked chips bevat de minste calorieën en vet. Opvallend is dat de groentechips veel meer suiker bevatten dan de andere soorten. Er zijn dus inderdaad soorten chips op de markt die (iets) minder calorieën en vet bevatten. De oven baked chips komen wat dit betreft het beste uit deze vergelijking. Toch kun je ze naar mijn idee echt niet gezond noemen.

De Waarheid over Paprikachips

Je eet géén gemalen paprika’s en ook geen flinterdunne schijfjes paprika, zoals je dat wél doet met aardappels bij gewone aardappelchips. De meeste paprikachips komen aan hun smaak door ‘paprikakruiding’. Dat betekent dat de chips op smaak zijn gebracht met specerijen, waarvan paprikapoeder er één is. In een portie paprikachips is de gemiddelde hoeveelheid zout zelfs 0,68 gram. Voor volwassenen geldt het advies om maximaal 6 gram zout per dag binnen te krijgen. Een teveel aan natrium geeft namelijk een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, doordat je bloeddruk van natrium stijgt. Wie op zijn zoutinname wil letten, kan dus beter voor een (klein) zakje naturelchips gaan.

Alternatieven voor conventionele chips

Een zak groentechips bevat meestal een combinatie van pastinaak, wortel, rode biet en zoete aardappel. Ondanks dat groentechips meer voedingsvezels bevatten dan reguliere aardappelchips, is deze snack niet per definitie gezonder. Groentechips worden namelijk ook gefrituurd in hete olie. Daarnaast bevat groentechips veel meer suiker. Wortel, rode biet, zoete aardappel en pastinaak bevatten namelijk veel natuurlijke suikers. De oven baked chips worden - zoals de naam doet vermoeden - gebakken in de oven (met olie) totdat ze knapperig zijn. Hoewel deze chips minder vet bevatten, zijn ze niet bij uitstek gezond te noemen. In de light variant zit weliswaar minder vet dan in gewone chips, maar er zitten meer koolhydraten in. Het verschil in calorieën tussen 'magere' chips en normale aardappelchips is daarom erg klein. Per 100 gram bevatten gewone chips zo'n 542 kilocalorieën ten opzichte van 490 kilocalorieën in light chips.

Top 7 Gezondere Chips Opties

Voor de meest gezonde chips kun je onderstaande toplijst* raadplegen.

Product Inhoud Aantal verzadigde vetten* Aantal kcal* Aantal kcal per 100 gram
XXL Nutrition Protein Chips 50 gram 0,5 gram 180 kcal 360 kcal
Body & Fit Smart Chips 23 gram 0,2 gram 92 kcal 401 kcal
WeCare Chips 25 gram 0,2 gram 100 kcal 395 kcal
Food2Smile Popped Chips 75 gram 1,1 gram 302 gram 403 kcal
Lay’s Oven Baked 150 gram 1,4 gram 663 kcal 442 kcal
Eat Real Chips 45 gram 1,2 gram 202 kcal 449 kcal
Cheetos Nibb-it Sticks 110 gram 2,1 gram 518 kcal 471 kcal

*Gebaseerd op basis van de inhoud (per zak)

Hoeksche Chips

Deze ambachtelijke chips, zonder kunstmatige smaakstoffen of allergenen, zijn door boeren uit de Hoeksche Waard gebakken in zuivere zonnebloemolie. Voor deze chips worden alleen duurzaam geteelde aardappelen gebruikt. Hoeksche chips bevatten vooral onverzadigde vetzuren, slechts 4% verzadigde vetzuren en geen transvetten. Omdat de teelt en verwerking van de aardappelen op eigen bedrijf plaatsvindt hebben de chips weinig foodmiles, of carbonfootprints.

Zelf Chips maken

Ik maak mijn chips al jaren in de oven. Super eenvoudig. En je kunt de complete regie in handen houden. Ik maak mijn chips van groenten en zoete aardappelen. Hoe dunner je de plakjes snijdt, hoe knapperiger. Je kunt er van alles aan toevoegen zoals wat zuivere pure oliën ( kokosolie, olijfolie, avocado olie) verse en gedroogde kruiden & specerijen, tamari, Aminos, en natuurlijk Keltisch zeezout. Snij voor een flink portie een zoete aardappel in de schil in zo dun mogelijke plakken. Dit kun je ook met een kaasschaaf doen. Doe de chips in een kom en voeg een scheutje tamari en een flinke snuf Keltisch zeezout toe.

labels:

Zie ook: