Zelf likeuren maken is voor veel Italiaanse gezinnen een traditie. Natuurlijk kopen Italianen ook meestal kant-en-klare limoncello in de winkel. Maar wat je zelf maakt geeft echt voldoening! Thuis likeuren maken is niet moeilijk, maar het goed maken ervan vergt wat aandacht.

De basisprincipes van likeur maken

Het zelf maken van likeur lijkt misschien best moeilijk, maar dat is het eigenlijk niet. In principe hoef je zelf helemaal niets te destilleren en kun je gewoon voor een sterke drank zoals wodka of jenever kiezen. Met de drank als basis is het tijd voor de ingrediënten, zoals kruiden en specerijen. Of in dit geval koffiebonen. De gekozen ingrediënten bepalen de uiteindelijke smaak. Hiervoor moet je ze wel even laten trekken in de sterke drank.

Bij het maken van likeur zijn er enkele belangrijke componenten:

  1. Alcohol: Noodzakelijk voor het bewaren van de likeur en geeft de likeur haar ziel. Het alcoholpercentage moet minimum 15% zijn. Vele soorten sterke drank kunnen als basis dienen, let echter op voor een eventuele eigen overheersende smaak.
  2. Water: De likeur bestaat immers uit circa 70% of meer uit water. Het water wordt ook toegepast om bepaalde harde bestanddelen van sommige fruitsoorten wat smeuïger te maken om zodoende smaak- en geurstoffen te extraheren. Heeft het water een hardheid dat zachter is dan 8 0D (8 Duitse graden) dan is het geschikt voor gebruik. Eventueel aanwezig chloor kan middels kort koken verwijderd worden. Toepassen als het water weer is afgekoeld.
  3. Suiker: Aangezien suiker moeilijk oplost in water, en water onze likeur verdunt, maken we dikwijls gebruik van suikersiroop.
  4. Zuur: Levert een belangrijke bijdrage aan frisheid en aangename smaak van een likeur. Vrijwel alle fruitlikeuren bezitten van nature zuren en hebben het ook nodig voor de smaak.
  5. Smaakstoffen: Meestal gebruiken we hiervoor smakelijke en geurende vruchten(sappen), kruiden, koffie, thee, chocolade, noten etc.. Deze ingrediënten vormen het eigen karakter van de likeur.

Methoden om geur- en smaakstoffen te winnen

Er zijn een aantal methoden om de geur- en smaakstoffen te winnen: destilleren, digereren, percoleren, macereren, infusie, essences en extracten.

Macereren

Macereren heeft tot doel de in de plantendelen aanwezige aromastoffen met alcohol of mengsel van alcohol en water te extraheren. Door inweking en ontsluiten van de cellen in de plantendelen komen de aromatische extractstoffen in de oplossing. In alcoholoplossing met een hoog percentage alcohol gaan bij voorkeur in oplossing die stoffen die in alcohol oplosbaar zijn zoals etherische oliën, vetten en harsen. In alcoholoplossing met een laag percentage alcohol gaan die aromaten welke in water oplosbaar zijn zoals bitterstoffen, organische zuren, hogere moleculaire stikstofverbindingen en koolhydraten (o.a. suikers). De benodigde tijdsduur kan variëren van enkele uren (verse kruiden) tot meerdere dagen. Om de aromaten goed uit te trekken is een week meestal voldoende.

Likeur kleuren

Aangezien niet alle aromaten een mooie kleur opleveren, kan het wenselijk zijn een likeur te kleuren of soms licht bij te kleuren. Van oudsher werd al met kleuren gewerkt om dranken een aantrekkelijk uiterlijk te geven.

Koffielikeur maken

Voor mij was de eenvoud van het maken van een likeur daarom een goede reden om eens zelf een koffielikeur te maken. Ik ben namelijk een groot liefhebber van koffie en af en toe een ‘borreltje’ op zijn tijd kan zeker op mijn waardering rekenen. Voor het maken van een koffielikeur had ik gelukkig een goede basis in huis, want niet zo lang geleden had ik een fles wodka gekocht. Ik heb er dit keer voor gekozen om de likeur in de oude wodkafles te doen.

De wodka geeft de likeur een neutraal karakter. Wil je het minder neutraal hebben, dan kun je de wodka in het recept vervangen door bijvoorbeeld Jenever of een andere sterke drank. Verder staat het je natuurlijk vrij om andere ingrediënten toe te voegen. Denk bijvoorbeeld aan kruidnagel of kaneel. Wil je echt helemaal gek doen, dan is het gebruik van chilipepers misschien ook een leuke optie.

Tips voor koffielikeur

  • Hoe lang laten trekken? Je kunt de likeur al na een paar dagen gebruiken, maar voor de beste smaak laat je hem minimaal 2 tot 4 weken staan. Hierdoor mengen de smaken zich beter en wordt de likeur zachter.
  • Welke koffiebonen? Verse, medium tot donker gebrande koffiebonen zorgen voor een rijke en volle smaak. Espresso-bonen geven een extra krachtige smaak aan je likeur.
  • Zonder alcohol? Ja, je kunt een alcoholvrije versie maken met bijvoorbeeld vanille-extract, suikerwater en een koffiesiroop.
  • Houdbaarheid? Als je de likeur goed afsluit en op een donkere, koele plek bewaart, blijft hij zeker 6 maanden tot een jaar goed. Schud de fles af en toe om de smaken goed te mengen.
  • Hoeveelheid suiker? Ja, je kunt de hoeveelheid suiker aanpassen naar smaak. Minder suiker geeft een drogere likeur, terwijl extra suiker zorgt voor een zoetere en vollere smaak.

Chocoladelikeur recept

Een mogelijk recept voor chocoladelikeur met 96% alcohol (pas op: dit is een voorbeeld, wees voorzichtig met pure alcohol):

  1. Neem 60 gram cacaobonen, 30 gram geroosterde hazelnoten, een kruidnageltje, een puntje kaneel en foelie per 1 liter 60% alcohol.
  2. Laat dit 5 dagen macereren.
  3. Distilleer lang door, omdat de cacaosmaak pas laat komt.
  4. Na destillatie op drinksterkte brengen.

Andere likeur recepten

Er zijn veel verschillende soorten likeuren die je zelf kunt maken. Hier zijn enkele voorbeelden:

  • Limoncello
  • Amaretto
  • Crème de cassis / Kir
  • Abrikozenlikeur
  • Chocolade-pepermuntlikeur
  • Morellenlikeur
  • Notenlikeur

Extractie methoden

Verschillende begrippen voor de koude en warme extractie van aromas en bestanddelen:

Extractie Beschrijving
Macereren Een vorm van koude extractie, waarbij de vloeistof de kleur en aromas opneemt. Voorbeeld: het weken van fruit in alcohol of water. Macereren op hogere temperatuur, bijv 70C, wordt ook wel digereren genoemd. Engelstaligen noemen het infusion.
Percoleren Dit is het (herhaald) overgieten van de grondstoffen in een filter, meestal met alcohol over kruiden.
Destilleren of Hete extractie Hete extractie wordt meestal toegepast op de schillen, zaden en bloemen van fruit en groenten. Bij hete extractie worden de grondstoffen in alcohol geweekt en vervolgens wordt het mengsel gedestilleerd. Dit gebeurt vacuum en bij lage temperaturen om zoveel mogelijk smaak in het eindproduct te krijgen. Ook essentiele olien gaan mee.
Infusie Bij het overgieten met heet water of olie spreekt men over infusie. Denk aan thee of koffie.
Decoctie Bij decoctie wordt het plantaardig of dierlijk materiaal gekookt, zoals bij het maken van bouillon.

Hoe lang laten trekken?

Controleer het resultaat dagelijks en schud de vloeistof. Hoe groter het alcohol percentage, hoe sneller de extractie. In een koude omgeving zal het proces vertragen. Volgens onze informatie kan het geen kwaad om producten langer te laten trekken dan nodig. Verklein je basisproducten, oftewel vergroot het oppervlak, voor snellere extractie. Fruit met harde schil, zoals ananas of vijgen, in stukjes snijden. Noten en zaden hakken. Citrusfruit schillen en het witte gedeelte wegsnijden. Borstel indien mogelijk het fruit goed schoon om eventuele pesticiden af te wassen. Vanilleboontje doorsnijden in de lengte.

Product Tijdsduur
Specerijen, cacaopoeder 1 dag - 1 week
Koffiebonen (grof gemalen) 15 minuten, hoe langer hoe bitterder
Theeblaadjes (groene of zwarte) 12 uur
Fruit 1-2 weken
Bessen, vanilleboon en gedroogd fruit 1 week - 1 maand
Citrusfruitschillen, gember, chilipeper, citroengras 2 weken - 1 maand
Noten, cacaobonen en zaden 2 weken - 1 maand

labels:

Zie ook: