Pannenkoeken zijn al eeuwenlang een geliefd gerecht over de hele wereld, en er bestaan talloze tradities en verhalen rondom dit eenvoudige, maar veelzijdige baksel. Van speciale dagen tot culturele varianten, de pannenkoek is meer dan alleen een maaltijd; het is een symbool van gezelligheid, traditie en creativiteit.

Nationale Pannenkoekdag

Elk jaar wordt Nationale Pannenkoekdag gevierd op een vrijdag in maart. Het is dé dag waarop kinderen pannenkoeken bakken voor ouderen. In 2007 werd begonnen met zo’n 60 deelnemende scholen. Inmiddels is Nationale Pannenkoekdag uitgegroeid tot een landelijk evenement waaraan in 2019 bijna 1.500 scholen meededen! Maar liefst 79.000 ouderen werden in 2019 door ongeveer 75.000 leerlingen verwend met zelfgebakken pannenkoeken.

De Geschiedenis van de Pannenkoek

De eerste vermeldingen van pannenkoeken zijn in China en Nepal te vinden. Dit oude recept werd door kruisvaarders meegenomen naar Europa in de 12e eeuw. Ook de Romeinen waren dol op pannenkoeken, zij noemden ze ‘Alita Docia’ (Latijns voor ‘wat zoetigs’). Zij maakten de pannenkoeken niet met meel, water en eieren, maar met melk, eieren en bloem. Door de geschiedenis heen zijn er vele verschillende vormen en smaken van de pannenkoek bedacht. Er verschenen steeds meer varianten met ingrediënten die hun oorsprong vonden in de lokale culturen.

Pannenkoeken Over de Hele Wereld

Pannenkoeken worden over de hele wereld gebakken. Soms in hartige vorm, zoals in Afrika, soms in zoete vorm, zoals in België en Nederland. Er zijn veel varianten van de pannenkoek, die allemaal hun eigen geschiedenis hebben.

  • In Engeland en Frankrijk staat hij bekend als crêpe. De crêpe wordt vaak afgetopt met limoensap of siroop.
  • De Schotten noemen het Ulster. Deze vorm lijkt veel op de Amerikaanse Flapjack en wordt geserveerd in kleine stukjes.
  • In Australië wordt de pannenkoek gegeten als dessert en in Amerika juist als ontbijt.
  • Bij onze buren in Duitsland staat hij bekend als Pfannkuchen. Soms wordt hij in repen gesneden en in of bij de soep gegeten.
  • In Scandinavische landen wordt de pannenkoek vaak gegeten met slagroom en jam. In Zweden kennen ze verschillende soorten, soms worden ze hier gebakken, soms gefrituurd.
  • In Rusland heb je blini’s, pannenkoekjes van boekweitmeel met een hartige vulling.

Er zijn ook varianten in Afrika, Maleisië, de Filipijnen en vele andere landen. Waar je ook heen gaat, er is altijd wel een pannenkoek in een of ander vorm te vinden.

Sint Pannekoek

Sint Pannekoek is een van oorsprong Rotterdamse traditie en wordt ieder jaar, door heel het land, gevierd op 29 november. Op Sint Pannekoek bakt de vrouw des huizes een grote stapel pannenkoeken. Wanneer de heer des huizes ’s avonds thuiskomt, heeft iedereen een pannenkoek op zijn hoofd. Zij roepen hem tegelijkertijd toe: “Een vrolijke en gezegende Sint Pannekoek!” Tegenwoordig zijn er allerlei varianten in gebruik om dit feest te vieren. De gewoonte om een pannenkoek op het hoofd te leggen is echter gelijk gebleven.

De traditie wordt als eerste vermeld in 1986 in de bekende strip ‘Jan, Jans en de kinderen’ (getekend door Jan Kruis). Inmiddels is bekend dat de oorsprong van dit feest nog veel ouder is. Sint Pannekoek is ontstaan in 1899.

Het Verhaal Achter Sint Pannekoek

Volgens de strip van Jan Kruis wil Catootje alleen pannenkoeken eten en opa Tromp vraagt daarop aan Jans wat voor dag het vandaag is. En voilà: we hebben er een feestdag bij…Jan Kruis houdt het hier niet bij. Sint Pannekoek wordt inmiddels ook gewoon echt gevierd! Mensen maken foto’s van zichzelf met een pannenkoek op hun hoofd. En geloof het of niet, maar in 2016 werd het zogenaamde 30-jarig bestaan van het feest gevierd!

De term werd voor het eerst gebruikt in de schoolagenda van Jan, Jans en de kinderen 1986-1987, waarin tekenaar en schrijver Jan Kruis het verhaal weergeeft van Catootje die geen zin heeft in boontjes als avondeten. Opa Tromp, die ook aan tafel zit, schiet te hulp.

Volgens Opa Tromp, vier je Sint Pannekoek zo: thuis worden pannenkoeken gebakken wenst men elkaar een ‘vrolijke en gezegende Sint Pannekoek’. Waarbij men een pannenkoek op het hoofd heeft liggen. In het originele stripverhaal benadrukt Opa dat men op die manier vader verrast, als hij na moe van een lange werkdag thuiskomt, maar uiteraard kan elk gezinslid op deze vrolijke manier onthaald worden.

Hoe Vier Je Sint Pannekoek?

Natuurlijk zul je dan in de eerste plaats voor pannenkoeken moeten zorgen. Maar je kunt op de site ook nog een heus draaiboek vinden en dingen die je tijdens het feest kunt doen. Je kunt bijvoorbeeld een bingo spelen en hiervoor dingen downloaden of kleurplaten. Je kunt zelfs meedoen met het verspreiden van het feest! Want je kunt flyers, spandoeken en dergelijke tegen kostprijs kopen.

Uiteraard horen er pannenkoeken bij en misschien is het een grappig idee om ook de legende van Sint Pannekoek voor te lezen. Die vind je hier. Zo maak je het nog echter! En je snapt meteen waarom je een pannenkoek op je hoofd zou moeten leggen.

De Pannenkoek: Meer Dan Alleen Eten

De pannenkoek, prachtig rond, goudgeel van de eieren, glanzend van de stroop, is al heel lang gelden gezien als symbool van de stralende zon of van de volle maan. Als na de lange donkere januari maand de dagen zichtbaar begonnen te lengen. De zon meer draagkracht kreeg ende aarde verwarmde zodat die het zaad kon ontvangen en men naar de maan keek om de juiste tijd voor het zien te berekenen.

In Engeland hoorden pannenkoeken bij de terug kerende lente. Ze werden gebakken tijdens de Vasten, die vaak eind februari begon, zes en halve week voor Pasen.

Tips voor het Perfecte Pannenkoekenbeslag

Maak allereerst het pannenkoeken beslag: Klop de bloem, zout, eieren en melk door elkaar met een garde. Doe de ingrediënten bij elkaar in een kom en klop met een garde tot een egaal beslag.

Tips voor het Bakken van Pannenkoeken

Verwarm de koekenpan op hoog vuur en bak hierin de noten. Doe dit zonder olie of boter, want dit is enkel om meer smaak te krijgen. Verhit een klontje boter in de (pannenkoeken)pan en schep er wat beslag in. Bak de pannenkoek aan de andere kant ook gaar, en laat daarna op een warm bord glijden.

Volgens kok Edwin Veneman moet je een pan exclusief voor pannenkoeken gebruiken en hem nooit met zeep afwassen. Heet water is voldoende. Verder moet de pan niet te warm zijn als je begint met bakken, en doe je er goed aan je baksel pas om te draaien als de bovenkant gestold is.

Variaties op de Pannenkoek

Er bestaan heel veel soorten pannenkoeken, zoals flensjes, galettes, dikke pancakes, chapati’s en de verschillende granen pannenkoeken.

Het is aardig om pannenkoeken te variëren: met rozenwater, rum, cognac of sherry in een beslag. En vooral de bloemgedeelte te gedeeltelijk te vervangen door boekweitmeel en stijfgelagen eiwit toe te voegen op de Russische manier. En geurige honing smaak goed op een pannenkoek maar gerookte sprotjes.

Om een pannenkoek galette te maken, leg je een pannenkoek weer terug in de pan, zet de pan op een laag vuur. Strooi wat kaas en spekjes over de bodem. In een andere pan bak je een spiegeleitje, strooi ook hier wat kaas, spekjes, tomaatjes en eventueel bosuitjes over. Als het eitje goed is, leg je dit in het midden van de pannenkoek. Vouw de randen van de pannenkoek naar binnen over het gebakken eitje heen.

Natuurlijk kun jij je ook uitsloven met het bakken zelf en gaan voor een pizzapannenkoek of een lekkere spek/kaaspannenkoek. Ook hierin zijn heel veel variaties te bedenken en denk maar eens aan de pannenkoeken die je bij een pannenkoekenboerderij kunt krijgen!

labels: #Pannenkoeken #Pannenkoek

Zie ook: