Een democratie is een land met een bestuursvorm waarin het volk (de volwassenen bevolking van het land) regeert.

In de praktijk noemen ook tal van autocratische landen zich een democratie. Noord-Korea gaat bijvoorbeeld officieel als de Democratische Volksrepubliek Korea door het leven.

In een democratie heeft het volk (demos) de macht.

Kinderen spelen ook een rol in de democratie. Kinderburgemeesters vertegenwoordigen alle leeftijdgenoten - de jongste burgers in een gemeente.

Via de kinderburgemeester kun jij in jouw gemeente meedenken en meepraten over alle zaken die voor kinderen belangrijk zijn. Het is heel belangrijk dat volwassenen naar kinderen luisteren en hen serieus nemen.

De kinderburgemeester luistert goed naar de kinderen die in de gemeente wonen. Kinderparticipatie betekent dat jij in jouw gemeente kan meedenken en meepraten over alle zaken die voor kinderen belangrijk zijn.

De Fundamenten van de Democratie

Maar er is geen land ter wereld waar het volk iedere keer zelf besluiten neemt over het bestuur van het land: het land is te groot en er zijn te veel mensen om iedereen steeds bij elkaar te roepen voor het nemen van belangrijke beslissingen.

In de stadstaten van het Oude Griekenland namen burgers daadwerkelijk beslissingen, inmiddels is de parlementaire democratie de norm. Daarin kiezen burgers voor vertegenwoordigers, die namens hen het land leiden.

Je leeft in een democratische rechtsstaat, dat wil zeggen dat je leeft in een land met een aantal vaste regels (grondrechten), die je naast plichten ook bescherming bieden. In Nederland vinden we vrijheid heel belangrijk, zo belangrijk dat er in de Grondwet geschreven staat dat iedereen recht heeft op vrijheid.

Voor iedereen die jonger dan 18 jaar is, zijn er kinderrechten. Je hebt er recht op om veilig en gezond op te groeien. Je hebt recht op een naam en op ouders of andere verzorgers die je liefde en aandacht geven.

Die je goed te eten, genoeg kleding en een veilig thuis geven. En die ervoor zorgen dat je naar school gaat. Want naar school moet je. Dat is je recht, maar ook je plicht. Je gaat naar school om te leren over de wereld en om te ontdekken waar jij goed in bent en wat je leuk vindt. Ook heb je recht op vrije tijd om te spelen en uit te rusten.

Je hebt het recht om je mening te geven. En als er iets vervelends met je gebeurt of als je ziek wordt, heb je recht op hulp en goede verzorging.

Kinderrechten staan boven de Nederlandse Grondwet. Dat betekent dat alle mensen die beleid maken altijd de kinderrechten mee moeten nemen in de discussie, in de overwegingen en in de besluitvorming.

Dan ben je niet te laat om ook te denken aan wat er voor kinderen nodig is om veilig, gezond en gelukkig op te kunnen groeien.

De Rol van de Overheid

De gemeente is samen met de provincie en het Rijk (de landelijke regering in Den Haag) de overheid van ons land. Gemeenten staan het dichtst bij de burgers: in het stadhuis kun je als bewoner terecht een paspoort of ID-kaart, maar ook voor vragen en hulp.

De gemeente zorgt voor een veilige, schone en fijne omgeving, bijvoorbeeld op het gebied van huisvesting, gezondheidszorg, verkeer, openbare orde, cultuur en onderwijs.

Om een land te besturen is de regering onderverdeeld in verschillende ministeries. De onderwerpen van de ministeries (de landelijke overheid) zijn dezelfde als die van de gemeenten (lokale overheid). De landelijke regels en wetten worden vaak door de gemeenten uitgevoerd.

Ieder ministerie heeft eigen onderwerpen waarover nagedacht wordt en waarvoor wetsvoorstellen (regels) worden gemaakt. Met elkaar zorgen de ministeries ervoor dat alles goed ge-regel-d wordt in een land. Op ieder ministerie werken honderden of duizenden mensen die onderzoek doen, oplossingen voor problemen bedenken en controleren of alles goed gaat en de wetten goed uitgevoerd worden.

De baas van ieder ministerie is de Minister. Een persoon wordt door zijn of haar partij gekozen als Minister wanneer die partij, na de verkiezingen en samen met andere partijen, de regering vormt en het land mag regeren.

In de Tweede Kamer zitten alle partijen die gekozen zijn tijdens de verkiezingen, dus ook de partijen die niet regeren. Zij controleren of de regering met alle Ministers en ministeries hun werk goed doen, bedenken nieuwe wetten en controleren of de wetten goed uitgevoerd worden.

Kinderparticipatie en Kinderrechten

Het Nederlands Genootschap van Kinderburgemeesters (NGKb) is een soort club waar gemeenten die een kinderburgemeester hebben aangesteld, lid van zijn of kunnen worden. Er zijn nu meer dan 140 Kinderburgermeesters, maar er zijn 342 gemeenten… op naar de 342 kinderburgemeesters en kindergemeenteraden!

Het NGKb zet zich in voor kinderparticipatie en de kinderrechten.

Andere Regeringsvormen

Als je een land wil leiden, kun je dat op meerdere manieren doen. Je kunt zelf alle macht pakken, of het volk laten regeren. Welke regeringsvormen zijn er allemaal? En wat zijn de verschillen?

  • Oligarchie: klein clubje aan de macht.
  • Autocratie: een persoon heeft het voor het zeggen.
  • Tirannie: een bruut persoon heerst.
  • Dictatuur: een of enkele personen hebben de macht.
  • Theocratie: god is de baas.
  • Monarchie: koning is de baas.
  • Republiek: kan van alles inhouden.

Misschien denk je wel: die begrippen lijken verdraaid veel op elkaar. Correct. Ze sluiten elkaar dan ook zeker niet uit.

De Waarde van Vrijheid

Zonder dat je het beseft, leef je in Nederland in vrijheid en kun je zeggen en doen wat je wilt. Al zijn er natuurlijk wel grenzen.

Doen waar je zin in hebt zonder overheidsbemoeienis, dat is wat we vandaag onder vrijheid verstaan. Maar deze manier van denken is een uitvinding uit de achttiende eeuw, zegt historicus Annelien de Dijn.

‘Geef me vrijheid of geef me de dood!’ Het zou een understatement zijn te zeggen dat de advocaat Patrick Henry sterke gevoelens had bij het woord ‘vrijheid’.

Het was 23 maart 1775. Amerika was nog een kolonie van Groot-Brittannië toen de 39-jarige Henry zijn vurige, inmiddels beroemde speech voor vrijheid hield.

Volgens hem was dat wat de Britse overheersing inhield: slavernij. De afgevaardigden van Virginia, de staat waar Henry vandaan kwam, tegenover wie hij zijn pleidooi afstak, moesten zich volgens hem aansluiten bij de strijd tegen de Britten.

En zo geschiedde: de advocaat wist zijn toehoorders te overtuigen en daarmee begon de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog.

Niet veel later sloeg aan de andere kant van de Atlantische Oceaan ook de vlam in de pan. In Nederland, Frankrijk en Polen braken aan het einde van de achttiende eeuw revoluties uit, waarbij opstandelingen monarchieën omver probeerden te werpen in naam van de vrijheid.

Deze revolutionairen waren de grondleggers van de moderne democratieën. Zij streden voor vrijheid en bedoelden daarmee: een vorm van zelfbestuur.

Zo hadden de oude Grieken het ook gezien, en daarna de Romeinen, en de humanisten uit de renaissance: gedurende het grootste deel van de geschiedenis werd onder vrijheid ‘bestuur door het volk’ verstaan.

Meer dan tweeduizend jaar lang betekende vrijheid niet: kunnen doen waar je zin in hebt. Het betekende niet: met rust gelaten worden en lekker genieten van je eigendommen.

Evenmin betekende het: een kleine staat die zich zo min mogelijk met zijn inwoners bemoeit.

Nee, een bestuur waarin vertegenwoordigers van het volk deelnamen, dát gold eeuwenlang als de beste garantie op vrijheid, omdat de wetten van het land dan een reflectie zouden zijn van de volkswil. Het ging erom wie de macht had, niet hoeveel macht de staat heeft.

Hoe anders is dat vandaag. De mensen die nu het vurigst over vrijheid praten, keren zich dikwijls tegen de democratische overheid. Tegen het beleid om iets aan corona of stikstof te doen, en zeker ook tegen klimaatbeleid, want dat is de opperste bemoeienis.

Wie van vrijheid houdt, bepaalt zelf wel hoe hoog hij de verwarming zet. Of zoals een deelnemer aan een conservatieve conferentie in de VS het stelde: ‘Ze zullen mijn thermostaat uit mijn dode, verstijfde handen moeten wrikken.’

Daarin klinkt weliswaar een echo door van Patrick Henry’s platte vrijheid-of-de-dood-retoriek, maar wat hier wordt verdedigd is een heel ander soort vrijheid dan vroeger.

Niet langer het collectieve ideaal dat zich afzet tegen overheersing, maar vrijheid als individuele verworvenheid die met hand en tand verdedigd moet worden tegen de vermeende betutteling - of zelfs onderdrukking - door een democratische overheid.

labels:

Zie ook: