Kliekjesdag: wie kent 'm niet? Wij toveren het overgebleven eten van (eer)gisteren maar al te graag om in een nieuwe maaltijd. Versie spinazie is lekker, maar zo’n hele zak eet je niet in één keer op. Morgen koken met restjes, dus. Maar…spinazie opnieuw opwarmen zou voor gifstoffen kunnen zorgen. Mag je spinazie twee keer opwarmen, of is dat gevaarlijk?

Het Verhaal Achter Spinazie Opnieuw Opwarmen

Je hebt gisteren spinazietaart gemaakt. Heerlijk. Daar wil je een dag later eigenlijk nog wel een keer van eten. Maar had je niet gehoord dat spinazie opnieuw opwarmen gevaarlijk is? Hoe zit dat precies?

Over de bladgroente spinazie doen veel feiten en fabels de ronde. Zo zou je het niet in de magnetron mogen doen, helpt het tegen Alzheimer en mag je het niet voor een tweede keer opwarmen. Is dit echt zo?

‘Vroeger communiceerde onder andere het Voedingscentrum inderdaad dat je spinazie beter niet opnieuw kunt opwarmen’, vertelt Wieke van der Vossen. Zij is expert voedselveiligheid bij het Voedingscentrum. ‘Dat is bij veel mensen blijven hangen, maar het advies is een jaar of tien geleden gewijzigd.’ Inmiddels luidt de aanbeveling: je kunt spinazie prima opnieuw opwarmen, mits je het goed gekoeld bewaart.

Waarom werd het opwarmen van spinazie eerst als schadelijk gezien?

Het niet-opwarmadvies was bedoeld om de bacteriën te dwarsbomen. Waarom werd het opwarmen van spinazie een aantal jaar geleden dan nog als schadelijk gezien? Spinazie bevat stoffen die mogelijk riskant zijn: nitrieten. Of beter: nitraten. De bladgroente bevat veel van die chemische verbindingen, die van zichzelf onschadelijk zijn. Maar bacteriën kunnen nitraten omzetten in nitrieten, en die zijn in grotere hoeveelheden wel schadelijk voor ons lichaam.

‘Nitriet kan het zuurstofgehalte in het bloed verminderen’, legt Van der Vossen uit. ‘In heel uitzonderlijke gevallen kan door nitriet ook nitrosamine gevormd worden, en dat is een kankerverwekkende stof.’

Het is niet de eerste keer dat voedingsadviezen aan de hand van nieuw onderzoek worden aangepast.

Nitraat en Nitriet: Wat Zijn de Risico's?

Bladgroenten, waar spinazie onder valt, bevatten nitraat. Dat is een niet-schadelijke stof. De risico’s beginnen pas wanneer nitraat, door bacteriën, omgezet wordt in nitriet. Onder specifieke omstandigheden kan nitriet veranderen in nitrosamines, dat zijn stoffen die in grote hoeveelheden schadelijk voor je gezondheid kunnen zijn.

International Agency for Research on Cancer (IARC) heeft deze stof ingedeeld als ‘waarschijnlijk ziekteverwekkend voor de mens’.

De hoeveelheid nitriet die je via je eten kan opnemen is niet heel hoog. Daardoor is het opwarmen van spinazie niet gevaarlijk. Je moet wel héél veel opgewarmde spinazie eten voordat je de grens overgaat. Het is echter wel zo dat hoe kleiner je bent, hoe minder je van de stof binnen mag krijgen. Daarom is het vooral bij baby’s goed om er alert op te zijn. Ook wordt het zwangere vrouwen afgeraden om spinazie twee keer te verhitten.

Hoe Spinazie Veilig Opnieuw Opwarmen

Er zijn een paar makkelijke regels, waardoor jij onbezorgd van je spinazierestjes kan genieten. Het is belangrijk om de spinazie die je na het bereiden nog een keer wil eten, snel laat afkoelen. Zo zorg je ervoor dat de bacteriën die nitriet produceren, geen vrij spel krijgen. Bewaar het daarna in de koelkast bij 4 graden.

Het Voedingscentrum raadt aan om je koelkast op 4 graden Celsius in te stellen en restjes niet langer dan twee dagen daarin te bewaren. Wil je die spinazietaart pas later opeten, bewaar hem dan in de vriezer.

Het is belangrijk om de spinazie na de eerste bereiding snel te laten afkoelen. Zet je restje daarna gelijk in de koelkast bij 4 °C en laat het vooral niet langer dan twee uur buiten de koeling staan. Zo krijgen de bacteriën die nitriet produceren, minder kans om te groeien. In de koelkast blijft je restje twee dagen houdbaar.

Wacht niet te lang met het opeten van de restjes. Het is het best om het binnen 1 à 2 dagen lekker op te eten. Wanneer je het dan op gaat eten, moet je het écht goed opwarmen. Het is handig om hiervoor de magnetron te gebruiken, omdat het eten daarin snel en goed opgewarmd wordt.

Als je dat doet, is het niet gevaarlijk om spinazie opnieuw op te warmen.

Spinazie Opwarmen in de Magnetron

Je kunt volgens de expert voedselveiligheid spinazie gewoon in de magnetron opwarmen. De magnetron heeft niet een heel goed imago, maar is voor spinazierestjes juist een hele goede uitkomst. Een magnetron warmt je eten namelijk heel snel op.

Het opwarmen van diepvries spinazie in de magnetron zorgt voor een snelle temperatuurstijging waardoor de spinazie minder lang lauwwarm blijft en bacteriën dus minder lang de kans krijgen zich te vermenigvuldigen. Daarvoor is het belangrijk om op een hoog vermogen te warmen zodat de temperatuur sneller stijgt en je dus minder lang hoeft te verhitten. Tevens worden de bacteriën gedood wanneer de spinazie (of maaltijd met spinazie) door en door verhit wordt tot deze stomend heet is (>72°C).

Zorg ervoor dat je de spinazie regelmatig omschept, zodat de hitte goed verdeeld wordt (ook wanneer je een draaiplateau in je magnetron hebt!), het kan namelijk zijn dat wanneer de spinazie niet gelijkmatig verhit is, in de koudere gedeeltes de bacteriën zich nog wel kunnen vermenigvuldigen. Ook is het handig om de spinazie in kleinere porties te verdelen, hiermee zijn ze sneller klaar, hoeven ze minder lang verwarmd te worden en wordt de hitte gelijkmatiger verdeeld over de gehele portie.

Verder raadt het Voedingscentrum aan om de spinazie met een deksel, bord of magnetronfolie af te dekken zodat het vocht in de spinazie blijft en hierdoor kan het ook makkelijker heet worden. Wanneer deze richtlijnen gevolgd worden is deze bereidingswijze niet slechter dan wanneer je spinazie opnieuw opwarmt in de pan. Aarzel dus zeker niet om je magnetron te gebruiken wanneer je spinazie (opnieuw) wilt opwarmen.

Voordelen van Spinazie

Spinazie heeft niet voor niets zo’n gezond imago. De groente bevat naast ijzer onder andere vitamine K, calcium, foliumzuur, antioxidanten én vezels. Ook kan het eten ervan de bloeddruk verlagen en het humeur positief beïnvloeden.

Of de spinazie nu uit een blik, pot of uit de diepvries komt, het bevat evenveel voedingsstoffen als onbewerkte groenten, zegt voedingsexpert Van der Vossen. Diepvriesspinazie wordt bijvoorbeeld direct na de oogst ingevroren. Daardoor blijven veel voedingsstoffen bewaard zoals vitamine c, aldus Van der Vossen.

Het verhitten van spinazie heeft een aantal voordelen ten opzichte van het rauw eten. Gekookte spinazie zorgt voor een 3 maal grotere hoeveelheid bètacaroteen. Dit antioxidant wordt in vitamine A omgezet. Daarnaast kan het lichaam meer ijzer, magnesium en zink uit de spinazie opnemen als die wordt verwarmd. Rauwe spinazie heeft dan weer als voordeel dat de vezels beter behouden blijven. Ook raakt u dan geen oplosbare vitamines kwijt, zoals foliumzuur, dat anders grotendeels verloren gaat in het kookvocht. Daarnaast blijft het aandeel luteïne intact, dat in het geval van koken, stomen of wokken juist aanzienlijk verlaagt. Luteïne staat bekend om de gezondheid bevorderende eigenschappen voor de ogen.

Voor beide soorten is dus wat te zeggen. Door rauwe en verhitte spinazie af te wisselen, krijgt u van beide de beste eigenschappen, dus dat is misschien nog wel de beste optie. U kunt de nadelen van verwarmde spinazie overigens ook nog weer omzetten in voordelen, met de volgende maatregelen: als u de groente in bouillon kookt, blijven de in water oplosbare vitamines daarin achter. Maakt u er spinaziesoep mee, dan gaan vitamines als foliumzuur dus niet verloren.

Feiten en Fabels over Spinazie

Er wordt heel wat gesproken over spinazie. Het zou nitraten bevatten die zich kunnen omzetten tot ‘gevaarlijke’ nitrieten. Is dit echt zo? En geldt het alleen voor spinazie, of zijn er meer groenten die deze nitraten bevatten?

Feit: Van spinazie word je niet sterk. Je wordt sterk van sport en krachttraining in combinatie met voldoende eiwitten. Spinazie bevat weinig eiwit en ook niet uitzonderlijk veel ijzer, zegt Van der Vossen.

Fabel: Spinazie verkleint de kans op Alzheimer. Eigenlijk is er nog te weinig onderzoek naar gedaan.

Feit: Nitraten in spinazie kunnen worden omgezet tot nitrosamines. Wel kunnen hoge temperaturen, wanneer de spinazie bijvoorbeeld aanbrandt, leiden tot vorming van nitrosamines.

Fabel: Je mag spinazie geen tweede keer opwarmen. Je mag spinazie volgens het Voedingscentrum wél twee keer opwarmen. Het is alleen wel belangrijk om spinazie zo snel mogelijk af te laten koelen en in de koelkast te bewaren. Zo verklein je de kans dat bacteriën nitriet gaan produceren.

Feit: Diepvries spinazie even rijk aan vitaminen als ‘verse’.

Fabel: Spinazie mag je niet eten in combinatie met vis. Dit gehalte blijkt echter zo laag te zijn dat gezondheidsrisico’s erg klein zijn, zo schrijft het Voedingscentrum.

Feit: Je moet meer spinazie bereiden omdat het slinkt. De ideale bereidingstijd voor spinazie is ongeveer vijf minuten, zegt Van der Vossen.

Fabel: Je mag spinazie niet in de magnetron doen. Je kunt volgens de expert voedselveiligheid spinazie gewoon in de magnetron opwarmen.

Tips voor het Bewaren en Bereiden van Spinazie

  • Koel spinazie na de eerste opwarmbeurt zo snel mogelijk in de koelkast.
  • Bewaar spinazie niet langer dan twee dagen in de koelkast.
  • Zorg ervoor dat je de spinazie regelmatig omschept bij het opwarmen in de magnetron.
  • Kijk goed naar de bladeren van rauwe spinazie. Wanneer deze verkleuren, slap worden of gaan geuren, kun je ze beter niet meer eten.

Kijk dan goed naar de bladeren. Wanneer deze verkleuren, slap worden of gaan geuren, weet je dat het foute boel is. Je kunt het dan beter weggooien.

Let wel op dat je de spinazie na de eerste keer verwarmen laat afkoelen en meteen daarna in de koelkast of vriezer bewaart. Bewaar bereide spinazie niet langer dan twee dagen in de koelkast. Om te weten of rauwe spinazie nog goed is, kun je kijken naar de bladeren. Wanneer ze een andere kleur krijgen, slap worden of een zurige geur krijgen, kun je ze beter niet meer eten. Wil je rauwe spinazie invriezen?

Samenvatting

Geen zorgen dus, die lekkere spinazietaart mag je gerust weer opwarmen morgen. Maar laat hem niet nog uren uitdampen, en zet hem na de maaltijd meteen in de koelkast.

Er is wel een theoretisch risico, maar dat is heel klein en weegt niet op tegen de voordelen van het eten van spinazie’, zegt Van der Vossen. ‘En je kunt het risico dus klein houden door de spinazie goed gekoeld te bewaren in de koelkast.’

Dit koeladvies geldt naast spinazie ook voor andere nitraatrijke groenten zoals bieten en andijvie.

Het normaal verhitten van spinazie geen kwaad. Wel kunnen hoge temperaturen, wanneer de spinazie bijvoorbeeld aanbrandt, leiden tot vorming van nitrosamines.

labels: #Koken

Zie ook: