Dikke maag na het eten: Oorzaken en oplossingen

Een opgezette buik is een veel voorkomende klacht die wordt veroorzaakt door de opbouw van de druk in de maag of buik. Behoorlijk wat mensen hebben met enige regelmaat last van een opgezette buik, waardoor ze een opgeblazen en ongemakkelijk gevoel ervaren. Een opgezette buik is zelden een teken van een ernstiger probleem. De aanwijzing zit ‘m in de naam. Naast dat je de klacht kunt ervaren, kan je het over het algemeen ook zien aan je buik. De buik kan letterlijk bol gaan staan van een grote hoeveelheid lucht in de buik.

Symptomen van een opgezette buik

Een opgezette buik gaat vaak samen met een opgeblazen gevoel, winderigheid en misselijkheid en kan een erg onaangenaam gevoel geven. Er zijn vier belangrijke symptomen die gepaard gaan met een opgezette buik en geen van deze symptomen zijn bijzonder wenselijk. Een opgezette buik is een vervelende sensatie die je kunt herkennen aan de volgende symptomen:

• De buik is zichtbaar opgezwollen
• Er kan een opgeblazen gevoel zijn, terwijl dat niet zichtbaar is
• Een toename van gassen in de darmen, met als gevolg winderigheid
• Soms is er sprake van misselijkheid of een verminderde eetlust

Oorzaken van een dikke maag na het eten

Er zijn veel verschillende oorzaken van een opgeblazen gevoel in de buik. Een andere veelvoorkomende oorzaak van een opgezette buik is heel natuurlijk, namelijk gasvorming. Ieder mens maakt gas aan in zijn dikke darm en dit wordt geproduceerd door bacteriële gisting van koolhydraten.

Voedselintoleranties

Diarree, winderigheid en een opgeblazen gevoel treden op bij het eten van granen die gluten bevatten wanneer men een glutenintolerantie, coeliakie, heeft. Kinderen met coeliakie hebben vaker diarree en buikpijn. Kenmerkend is dat zij een bolle, opgezette buik hebben. Zij kunnen vermoeid zijn en bloedarmoede hebben. De darmvlokken kunnen beschadigen of kapot gaan, waardoor minder mineralen opgenomen worden.

Melksuikerintolerantie de oorzaak zijn van een opgeblazen gevoel of een opgezette buik. Lactose is een suiker dat voorkomt in melk en in melkproducten, en wordt ook wel melksuiker genoemd. Een intolerantie voor melksuiker veroorzaakt winderigheid, een opgezette buik en diarree. In Nederland kan 15% van de mensen het melksuiker niet afbreken. Daardoor kan diarree ontstaan na het drinken van een glas melk. Lactose wordt vaak aan voedsel en medicijnen toegevoegd.

Histamine-intolerantie

Een opgezette buik, een opgeblazen gevoel, winderigheid of diarree kunnen worden veroorzaakt door hoge spiegels van histamine in de darm. Een toename van histamine ontstaat door een gebrek van het enzym (DAO) dat histamine in de darm afbreekt.

Darmparasieten

Een van de belangrijkste oorzaken van een opgeblazen gevoel in de buik is een besmetting met Dientamoeba fragilis of Blastocystis hominis, parasieten die jarenlang in de darm kunnen verblijven. Bijna geen enkele aandoening veroorzaakt meer een opgezette buik dan deze darmparasieten. Een veel gehoorde klacht bij besmetting met Dientamoeba fragilis is: “Ik heb een opgezette buik alsof ik acht maanden zwanger ben.” Ook Blastocystis hominis veroorzaakt een opgezette buik en een opgeblazen gevoel, winderigheid, misselijkheid en soms jeuk.

Verkeerde voeding

Het eten van brood en andere zetmeelrijke producten is vaak de oorzaak van een opgezette buik of een opgeblazen gevoel. Het niet goed verteren van vetten en zetmeel doet de buik vaak opzwellen en zorgt voor een opgeblazen gevoel. Bij een gebrek aan maagzuur wordt de voeding niet goed verteerd, dit kan leiden tot een opgezette buik of een opgeblazen gevoel.

Andere medische aandoeningen

De ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa kunnen gepaard gaan met langdurige hevige diarree of waterige ontlasting. Dit kan wel 10 maal per dag voorkomen. Wanneer men slechts om de 3 of 4 dagen naar het toilet gaat, ontstaat er een opgezette buik. De druk in de buik wordt als zeer belastend ervaren.

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Mensen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of Irritable Bowel Syndrome (IBS) hebben vaak buikpijn en problemen met de stoelgang. Het is een chronische aandoening, zonder dat er zichtbare afwijkingen in de darm zijn te zien. PDS komt veel voor. Naar schatting heeft 5 tot 10 procent van de Nederlanders er last van. De klachten zijn heel vervelend. Veel mensen met PDS schamen zich ervoor of vinden het moeilijk om over hun probleem te praten.

Oorzaken van PDS

De oorzaak van PDS is niet precies bekend. Waarschijnlijk spelen verschillende factoren een rol. Wel is de kennis over oorzaken en het ontstaan van PDS de laatste jaren toegenomen. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat PDS te maken heeft met de samenwerking tussen de hersenen en de darmen. Onze hersenen en darmen staan voortdurend met elkaar in verbinding. De communicatie tussen hersenen en darmen verloopt via ons zenuwstelsel. We kunnen dit niet bewust zelf sturen of beïnvloeden. Het zenuwstelsel geeft voortdurend signalen van onze darm door naar onze hersenen en andersom.

Hierdoor ervaren we bijvoorbeeld honger, misselijkheid, braken, aandrang voor ontlasting, maar ook buikpijn, diarree en verstopping. Bij PDS maakt de darm te veel of juist te weinig bewegingen. Bij PDS is er mogelijk een verstoring in de communicatie tussen de hersenen en darmen ontstaan. Het lijkt erop dat de darmen te veel of te sterke signalen naar de hersenen sturen waarna de hersenen weer te veel en te sterke signalen naar de darmen sturen. Dit kan verklaren dat mensen met PDS gevoeliger blijken te zijn voor pijnprikkels in de darmen.

Het is niet altijd duidelijk waardoor de verstoring ontstaat, maar het stofje serotonine (gelukshormoon) lijkt een rol te spelen. Dit stofje helpt bij het doorgeven van signalen tussen de darmen en de hersenen. Serotonine wordt voor 90% in de darmen aangemaakt en zorgt ervoor dat de darmen het voedsel kunnen voortbewegen. De hersenen maken ook serotonine aan. Het regelt onder andere onze stemming en eetlust. Een veranderde aanmaak van serotonine kan invloed hebben op de darm-en hersenfunctie. Dit verklaart het mogelijke verband tussen emoties en darmklachten.

De darmwand vormt de scheiding tussen de buiten-en binnenwereld. De darmwand moet stevig en niet beschadigd zijn om bacteriën en schadelijke stoffen tegen te houden. Door verschillende oorzaken kan de darmwand beschadigen en kunnen schadelijke stoffen ons lichaam binnendringen vanuit de darmholte, door de darmwand naar de bloedbaan. Een theorie over PDS is dat het kan ontstaan door schade aan de darmwand, bijvoorbeeld na een ontsteking of infectie. Hierbij worden zenuweinden in de slijmvliezen van de darm gevoeliger. Dit kan klachten, zoals diarree of verstopping veroorzaken.

In onze darmen leven miljarden bacteriën. Dit noemen we ook wel het microbioom. Dit zijn alle micro-organismen die wij met ons meedragen. Deze bacteriën doen veel goeds voor de spijsvetering. De samenstelling van het microbioom van mensen met PDS verschilt van die van gezonde mensen. Een van de andere theorieën is dat bepaalde darmbacteriën verantwoordelijk zouden zijn voor het ontstaan van PDS klachten. Het is belangrijk om het microbioom in balans te houden. Bij een gezond microbioom is er een goed evenwicht tussen de goede en schadelijke bacteriën. Als de schadelijke bacteriën toenemen, kan het microbioom uit balans raken. Hierdoor kunnen klachten ontstaan, zoals diarree of verstopping.

Het voedingspatroon heeft veel invloed op de samenstelling van het microbioom. Vaak ontstaat PDS na een maag-darmontsteking of een voedselvergiftiging. De genoemde factoren kunnen PDS veroorzaken, maar niet iedereen krijgt PDS. Waarschijnlijk is er ook sprake van een aanleg om PDS te krijgen en speelt erfelijkheid een rol.

SIBO en PDS

Een veel besproken onderwerp bij PDS is SIBO. SIBO staat voor ‘Small Intestinal Bacterial Overgrowth.’ Dit betekent dat er te veel bacteriën in de dunne darm zitten. Normaal zitten er in de dunne darm veel minder bacteriën dan in de dikke darm. Deze verandering kunnen klachten geven zoals buikpijn, opgeblazen gevoel, diarree, winderigheid en verstopping. Deze klachten lijken sterk op die van PDS. SIBO komt vooral voor bij mensen die eerder een darmoperatie hebben gehad. Helaas bestaat er nog geen betrouwbare test om SIBO vast te stellen.

Symptomen van PDS

De klachten bij PDS verschillen vaak per persoon en van dag tot dag. Sommige hebben continu klachten, terwijl andere een tijd geen last hebben. De ernst van de klachten varieert ook. Je kan last hebben van diarree, verstopping, of een combinatie van beide. Buikpijn is een veelvoorkomende klacht. De hevigheid van de pijn verschilt per persoon en periode. De pijn kan zeurend zijn of juist bestaan uit hevige krampen of steken. De klachten zijn vaak overdag, maar soms juist ook ’s avonds en ’s nachts.

Vaak heb je last van diarree, verstopping of een combinatie van beide. Soms wisselt dit zelfs op dezelfde dag. Bij diarree heb je dunne of waterige ontlasting, vaak met plotselinge aandrang. Veel mensen hebben een opgeblazen gevoel of een zichtbaar opgezette buik. De klachten worden meestal erger in de loop van de dag en na het eten. Maar ook zonder volle darmen kan je een opgeblazen gevoel hebben. Ontlasting dat voor een langere tijd in de dikke darm zit, kan een opgezette buik geven. Dit is de meeste voorkomende oorzaak van een opgezette buik.

Wanneer er gassen ontstaan in de darmen, kan de buik uitzetten. Om hier ruimte voor te maken, moet het middenrif zich ontspannen en iets omhoog bewegen. Soms gebeurt het tegenovergestelde: het middenrif trekt juist samen en beweegt omlaag. Het laten van winden is normaal, gemiddeld zo’n 15 per dag. Als een wind wordt ingehouden kan dit buikpijn geven en een opgeblazen gevoel.

Diagnose van PDS

Klachten zoals bloed bij de ontlasting, onverklaarbaar gewichtsverlies of koorts horen niet bij PDS. Ga met deze klachten direct naar huisarts. MDL Fonds heeft in samenwerking met de PDSB en mdl-artsen een zelftest gemaakt op basis van deze criteria. Als uit de test blijkt dat je PDS hebt, dan kun je de uitslag printen en meenemen naar de huisarts. Soms weet een huisarts niet zeker of er sprake is van PDS.

Om te bepalen of je PDS hebt, stelt je huisarts vragen over je klachten en onderzoekt je buik. Soms is ook nog onderzoek van bloed of ontlasting nodig om de diagnose te stellen. Je huisarts verwijst je dan door naar een specialist in het ziekenhuis. Dit is om andere aandoeningen uit te sluiten. Op basis van de Rome IV-criteria wordt de diagnose gesteld.

PDS-klachten lijken soms op klachten van andere MDL-ziekten, zoals chronische darmontstekingsziekten, coeliakie en darmkanker. Bij het vermoeden van PDS kan de huisarts verschillende onderzoeken doen. Welke onderzoeken dit zijn is afhankelijke van de klachten die je hebt. Sommige voedingsmiddelen, zoals zuivel, tarwe, cafeïne, bepaalde groenten en fruit, sappen, alcohol, frisdrank met koolzuur of zoetstoffen en kauwgom kunnen de klachten verergeren.

Behandeling van PDS

Er zijn verschillende behandelingen voor PDS. Wat voor de ene persoon werkt, heeft bij de ander geen effect. Je moet dus, samen met je arts of diëtist, op zoek naar een aanpak die voor jou werkt. De basis van de behandeling is altijd de combinatie van anders eten, gezond leven en minder stress. Daarnaast kunnen ook supplementen, medicijnen of andere therapieën helpen.

Helaas worden de meeste mensen met PDS niet volledig klachtenvrij met een behandeling. Bepaalde medicijnen kunnen de klachten bij PDS verminderen. Er zijn verschillende middelen die de ontlasting zachter kunnen maken en kunnen helpen als je vooral last hebt van verstopping of als je ontlasting moeizaam verloopt. Bulkvormers zijn middelen die dezelfde eigenschappen hebben als niet-oplosbare voedingsvezels. Ze kunnen zorgen voor een soepele ontlasting en een goede darmwerking. Bulkvormers binden water vast en maken hierdoor de ontlasting zachter. Het beste kun je ze innemen met yoghurt, vla of havermout.

Een vorm van bulkvormers is psylliumvezels. Je kunt ze zonder problemen langdurig gebruiken, omdat ze de darm niet beschadigen. Darmprikkelende middelen activeren de darmbeweging door een chemische prikkeling van de darmwand. Hierdoor hebben ze een sterk laxerend effect en kunnen ze ook darmkrampen veroorzaken. Voorbeelden zijn bisacodyl en natriumpicosulfaat.

Patiënten met matig tot ernstige PDS met verstopping kunnen baat hebben bij het medicijn linaclotide, dat op 2 manieren werkt: tegen verstopping en tegen pijn. Als je vaak last hebt van diarree kan je arts een diarreeremmer voorschrijven. Dit medicijn zorgt ervoor dat de ontlasting wat vaster wordt. Gebruik diarreeremmers niet dagelijks, tenzij je arts dat voorschrijft. Een voorbeeld is loperamide met als merknamen Imodium® en Diacure®. Bulkvormers kunnen ook helpen bij diarree.

Buikpijn en buikkrampen kunnen een grote invloed hebben op je dagelijks leven. Als pijnstiller kun je paracetamol gebruiken. Ook voor pijnstillers geldt dat je ze beter niet langdurig kunt gebruiken. Wees voorzichtig met het gebruik van aspirine en ontstekingsremmende pijnstillers (zogenaamde NSAID’s), zoals ibuprofen en diclofenac. Bij PDS kan er sprake zijn van verhoogde spierspanning in de darmen. Krampwerende middelen hebben een verslappende werking op de spieren van het maagdarmstelsel. Zij kunnen deze spanning en krampen verminderen. Je huisarts kan je hierover advies geven.

Antidepressiva hebben bij ongeveer één op de vier mensen met PDS in een lage dosering al een gunstige werking op PDS klachten, met name op pijn. Naast medicijnen zijn er andere middelen die een positief effect kunnen hebben op de klachten bij PDS. Al tientallen jaren is pepermuntolie een aanbevolen middel voor de behandeling van PDS. Uit verschillende studies blijkt dat door pepermuntoliecapsules één op de drie mensen met PDS verlichting van hun klachten ervaren. Het belangrijkste bestanddeel is menthol.

Pepermuntolie is verkrijgbaar in capsules. Je kunt dan het beste de maagsapresistente capsules gebruiken, waardoor het middel vrijkomt in de darm en niet al in de maag. Probiotica is een verzamelnaam voor producten met goede darmbacteriën die de microbioom kunnen ondersteunen. Ze zijn verkrijgbaar in pillen, capsules, poeders of drankjes. Een gezond microbioom draagt bij aan een goede spijsvertering, ondersteunt het immuunsysteem en zorgt zo voor een goede darmwerking. Het effect van probiotica op PDS is nog onduidelijk.

Op basis van ervaringen kunnen we zeggen dat sommige mensen met PDS baat hebben bij probiotica. Het is aan te raden om probiotica minstens vier weken achter elkaar te gebruiken om te bekijken of het effect heeft. Daarnaast bestaan er veel verschillende soorten probiotica en is het lastig om aan te geven welke goed zou kunnen werken. Veel mensen met PDS ervaren dat spanning en stress een duidelijke invloed heeft op hun klachten. De buikklachten zijn dan een signaal van het lichaam dat er overbelasting is, net zoals hoofdpijn dat kan zijn.

Je huisarts kan hierover meer informatie geven en je eventueel doorverwijzen. Informeer bij je zorgverzekeraar of een therapie wordt vergoed. Voorbeelden van effectieve therapieën bij PDS zijn hypnotherapie, cognitieve gedragstherapie of bekkenbodemfysiotherapie. Van hypnotherapie/hypnose is wetenschappelijk bewezen dat ongeveer 70 % van de mensen met PDS er baat bij heeft.

Voeding en PDS

Voeding speelt een grote rol bij PDS. Vrijwel alle patiënten geven aan dat voeding van invloed is op hun klachten en dat bepaalde voedingsmiddelen klachten kunnen verergeren en andere deze juist weer kunnen verminderen. Ongeveer 75% van de mensen met PDS-klachten geeft aan baat te hebben bij een verandering of aanpassing in het dieet. Zo helpt het bij sommigen om bijvoorbeeld meer vezels en vocht toe te voegen aan de voeding.

Terwijl bij anderen vezels juist meer klachten geven zoals een opgeblazen gevoel en pijn. Veranderingen in de voeding hebben niet altijd bij iedereen meteen effect. Het kan soms wel enkele weken duren voordat een effect merkbaar is. Ook kunnen sommige klachten de eerste dagen juist wat verergeren maar daarna wel verminderen, bijvoorbeeld wanneer je ineens veel meer vezels gaat eten. Je darmen zijn dan nog niet gewend aan de hoeveelheid vezels en hebben even tijd nodig om daaraan te wennen. Welke voedingsmiddelen klachten veroorzaken is heel wisselend per persoon.

Om erachter te komen welke voeding bij jou klachten geeft, kun je het FODMAP-dieet doen onder begeleiding van een diëtist (zie hieronder). Een voedingsadvies is altijd een advies op maat. Als je zelf voedingsmiddelen mijdt omdat je denkt dat je er klachten van krijgt, bestaat het gevaar dat je voeding uiteindelijk heel eenzijdig wordt. Hierdoor kunnen tekorten aan voedingsstoffen ontstaan, zoals bepaalde vitamines en mineralen. Daarom is het aan te raden om voor voedingsadviezen altijd naar een diëtist te gaan.

Wat te doen tegen een opgezette buik?

Er zijn verschillende dingen die je kunt doen om een opgeblazen of opgezwollen buik te voorkomen:

1. Eet rustig en kauw goed: Door snel te eten of te drinken komt er gemiddeld meer lucht in de buik dan wanneer je rustig eet en goed kauwt. Verder is het raadzaam om geen maaltijden over te slaan. Lege darmen leiden namelijk tot gasvorming.
2. Let op vezelinname: Vezels zijn belangrijk voor een goede stoelgang en kunnen een opgeblazen buik voorkomen. Belangrijk: sommige producten geven extra gasvorming en kunnen bijdragen aan een opgeblazen gevoel. Je kunt overwegen inname van deze producten te matigen als je denkt dat deze het opgezette gevoel veroorzaken. Ook koolzuurhoudende dranken en scherpe kruiden kunnen een opgeblazen gevoel veroorzaken.
3. Drink voldoende water: Als je voldoende water of thee drinkt, ben je altijd goed gehydrateerd en wordt er voldoende van het spijsverteringszuur aangemaakt, wat zorgt voor een goede spijsvertering. Dit kan een opgeblazen gevoel helpen voorkomen.
4. Beweeg regelmatig: Probeer ten minste 20 minuten per dag actief bezig te zijn. Het liefst nog wat langer eigenlijk. Een goede tip is om na het avondeten een korte wandeling te maken buiten. Je onderbuik krijgt dan eigenlijk een soort massage, wat de spijsvertering en stoelgang bevordert.
5. Vermijd overmatige suiker en vet: Teveel suiker of vet kan resulteren in verschillende darmproblemen, zoals diarree, buikpijn of een opgezet gevoel. Probeer inname van voedingsmiddelen met veel suiker en/of vet daarom te vermijden of in elk geval te matigen.
6. Beperk cafeïne: Cafeïne kan ervoor zorgen dat voedsel de maag te snel verlaat. Dat kan zorgen dat je buik opgeblazen voelt. Ook heeft cafeïne de eigenschap om zogenaamde spasmen in de darmen te veroorzaken, wat het opgeblazen gevoel verder kan verergeren. Als je wel eens last hebt van een opgeblazen gevoel kan het dus helpen om minder koffie en cafeïne houdende drank te nuttigen.

Sommige mensen hebben baat bij het drinken van munt- of kamillethee en het eten van knoflook.

Wanneer naar de dokter?

In veel gevallen is een opgeblazen buik niet direct reden tot paniek, omdat er doorgaans iets onschuldigs aan de hand is. Zorg er wel voor dat je het probleem aanpakt. Indien het opgeblazen buikgevoel samengaat met andere klachten is het raadzaam om contact te zoeken met je huisarts. Neem ook contact op met je huisarts als je je zorgen maakt of als je klachten voor je gevoel te lang aanhouden.

Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost als je last hebt van je maag en 1 of meer van deze dingen:

• Je poep is plakkerig en zwart (dus niet donkerbruin).
• Je geeft bloed over.
• Je blijft overgeven. De pijn gaat niet meer weg.
• De pijn is zo erg dat je het niet meer volhoudt.
• Je voelt je suf en valt steeds bijna flauw.
• Je hebt heftige buikpijn en koorts.
• Je hebt heftige buikpijn die erger wordt als je beweegt.
• De pijn wordt erger als je je buik aanraakt of loslaat.
• De pijn wordt erger als je hoest of lacht.

Bel je huisarts op werkdagen of maak een afspraak als 1 of meer van deze dingen voor jou kloppen:

• Je maagklachten veranderen of er komen nieuwe klachten bij.
• Je slikt 4 weken een maagzuur-remmer (PPI) en het gaat niet beter.

Testen bij een opgezette buik

Bij regelmatig een opgezette buik of opgeblazen gevoel, kan ontlastingsonderzoek via Darmklachten.nl helpen. Een daling van gezonde bacteriën in de darm gaat vaak samen met een toename van gisten, wat een opgezette buik als gevolg kan hebben. Het gebruik van een antibioticum kan ook een opgezette buik, een opgeblazen gevoel, winderigheid of diarree tot gevolg hebben. Candida albicans is een gist die gassen vormt en zowel een opgeblazen gevoel als winderigheid veroorzaakt. Candida kan toenemen door het eten van zetmeelrijke producten zoals brood.

Hieronder een overzicht van mogelijke testen:

labels:

Zie ook:

• Dikke Rijst Recept: Zo Maak Je Perfecte, Volle Rijst!
• Dikke pannenkoeken met rozijnen: Het perfecte zondagochtend recept
• Dikke Asperges Koken: De Perfecte Kooktijd & Tips!
• Dikke Pannenkoeken Recept: Zo Bak Je Ze Perfect!
• BBQ Vlees in de Achterhoek: De Ultieme Gids voor de Lekkerste Adressen!
• Ontdek Het Ultieme Heerlijke Rabarbertaart Recept Met Romige Rabarbermoes!