Kip en gevogelte kunnen een onderdeel zijn van een gezond voedingspatroon, vooral vanwege de eiwitten, vitamines en mineralen. Kippenvlees is het vlees van een kip. Gevogelte is bijvoorbeeld eend of kalkoen. Kip en gevogelte is wit vlees. Er bestaat ook rood vlees. Onbewerkte kip en gevogelte staat in de Schijf van Vijf. In Nederland worden vooral vleeskuikens van de rassen Cobb en Ross gehouden. Deze rassen zijn geselecteerd omdat ze snel groeien.
Bedrijven die kip houden voor het vlees, heten vleeskuikenhouderijen. Bij kuikens is nog geen duidelijk verschil te zien tussen mannetjes en vrouwtjes. De laatste jaren is de ‘kip van morgen’ in opkomst. Dit zijn langzamer groeiende rassen die leven onder (iets) verbeterde omstandigheden.
Verschillende delen van de kip
Veel onderdelen van kip en gevogelte worden gegeten. Behalve kippenvlees zijn er veel producten waarin kip is verwerkt. Vleeswaren zoals kipfilet, of kiprollade bijvoorbeeld. In bewerkte producten zit vlees dat machinaal van kippenruggen en - karkassen is geschraapt. Dit heet separatorvlees. In soepen en sauzen zit vaak kippenvet, dat is onttrokken aan kippenruggen en -karkassen.
Nederland heeft een omvangrijke vleeskuikenhouderijsector. Aan de andere kant importeert Nederland ook veel kip. Kip uit Brazilië komt diepgevroren of gezouten in Nederland aan. Het is vooral bestemd voor de horeca en de vleesverwerkende industrie en wordt gebruikt voor nuggets, kipsaté, kipschnitzels en dergelijke. Uit Thailand komt vooral gekookte en soms ook al gezouten kip.
Voedingswaarde van kip en gevogelte
Vlees van kip en gevogelte is, afhankelijk van het soort gevogelte, rijk aan vitamine B6 en de mineralen fosfor en seleen. Het is een bron van vitamine B2 en het mineraal koper. Daarnaast levert het vitamine B1 en B12, maar duidelijk minder dan andere vleessoorten, zoals rund- en varkensvlees. Varkensvlees bevat veel meer vitamine B1 en rundvlees veel meer vitamine B12 dan kip. Kippenvlees en vlees van gevogelte bevat van nature eiwit en vet. Er zitten geen koolhydraten in.
Wel kunnen er als gevolg van bereiden, bijvoorbeeld paneren (schnitzel, kipnuggets, kipburger), koolhydraten aan het vlees worden toegevoegd. Het vet van kip en kalkoen bevat ongeveer 25% minder verzadigd vet dan rund- en varkensvlees. Verzadigd vet verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Alleen kip met vel zoals kippenpoten bevat duidelijk meer vet en dus meer verzadigd vet. Kip- en kalkoenfilet is mager vlees.
De voedingswaarde van vleesproducten zoals kipnuggets, kipknakworst, kipburgers of vleeswaren zoals gebraden of gerookte kipfilet hangt af van hoe het gemaakt is. Bewerkte kip en gevogelte en vleeswaren van kip kan, net als bewerkt vlees en vleeswaren van rood vlees, schadelijke stoffen bevatten die ontstaan doordat het product is geconserveerd door middel van roken, drogen, zouten of door toevoeging van conserveringsmiddelen.
Onbewerkte kip en gevogelte staat in de Schijf van Vijf samen met andere onbewerkte magere vleessoorten, vis, peulvruchten, tofu, tempé en ei. In de Schijf van Vijf staat bijvoorbeeld kipfilet en kipdrumstick. Binnen de Schijf van Vijf draait het om afwisseling tussen dierlijke en plantaardige producten.
Volgens de Voedselconsumptiepeiling van het RIVM eten volwassenen gemiddeld 18,4 gram kip en kalkoen. Dit is exclusief bewerkt vlees en vleeswaren. Wageningen Economic Research stelt jaarlijks vast wat het vleesgebruik is per persoon. Voor pluimveevlees is dit rond de 22 kilo per jaar. Dit is het karkasgewicht, dus inclusief botten.
In Nederland is kipfilet favoriet. Minder in trek zijn hele kippen, kippenbouten en kippenvleugels. Je kunt kip op allerlei manieren bereiden: van koken, braden, grillen en roerbakken tot barbecueën. Het is belangrijk dat kip door en door gaar is, zodat eventuele schadelijke bacteriën worden gedood. In de winkel zijn voorgegaarde kipproducten te koop. Deze hoef je alleen nog maar even te verwarmen. Bij het barbecueën kun je uit voorzorg het beste voorgegaarde kipproducten gebruiken. Kip kun je ook zelf voorgaren.
Bewaren en veiligheid
Kip en gevogelte zijn gevoelig voor bederf. Het is daarom belangrijk ze goed te bewaren. Je kunt rauwe kip invriezen. De kip blijft dan zo’n 3 maanden goed. Ook bereide kip en vleeswaren van kip blijven zo’n 3 maanden goed in de vriezer. Bij ingevroren kip komen minder ziekteverwekkers voor. Maar ook dan is het belangrijk de kip door en door te verhitten.
Op rauwe kip en gevogelte kunnen ziekteverwekkers voorkomen. De belangrijkste zijn de bacteriën salmonella en campylobacter. Deze komen regelmatig voor. Ook al is maar een deel van de kip ermee besmet, je kunt er wel flink ziek van worden. Dat geldt vooral voor mensen met een verlaagde weerstand, ouderen, jonge kinderen en zwangeren.
In verbrand vlees zitten schadelijke stoffen, namelijk PAK's. Kippen kunnen dierziekten oplopen zoals vogelgriep. Het eten van kip is veilig, óók in tijden van vogelgriep. Alle dieren worden voor het slachten gekeurd. Om vogelgriep te bestrijden, worden kippen die (vermoedelijk) ziek zijn, vernietigd en dus niet verkocht.
Kippen kunnen antibiotica krijgen om infecties te voorkomen en te bestrijden. Na gebruik van antibiotica geldt een wachttijd. De kip of producten van de behandelde kip mag in die tijd niet geslacht of gegeten worden. Na deze wachttijd zijn er praktisch geen resten antibiotica meer te vinden in het kippenvlees. Het grootste risico van vaak antibiotica gebruiken is het optreden van antibioticaresistentie.
Mensen kunnen door het eten van kip dat niet goed verhit is, besmet raken met ziekmakende bacteriën die ongevoelig zijn voor belangrijke antibiotica. Daarom is het belangrijk om kip veilig te bereiden. Het gebruik van antibiotica bij kippen neemt af.
Dierenwelzijn en leefomstandigheden
Dierenwelzijn is ook bij kippen een belangrijk punt van aandacht. De meeste bedrijven houden kippen in grote stallen, waar de ruimte per kip beperkt is. De kippen groeien erg snel en kunnen daardoor problemen krijgen met hun gezondheid. In Nederland moeten alle vleeskuikenhouderijen voldoen aan de regels in de Gezondheids- en Welzijnswet voor dieren. Ook andere Europese landen hebben zulke regels. Zo mogen bedrijven maximaal 42 kilo kip per vierkante meter houden. Dat komt neer op zo'n 19 kippen. Diverse keurmerken schrijven al minder kippen per vierkante meter voor. Buiten Europa is het onduidelijk welke eisen aan het houderijsysteem gesteld zijn.
Van nature is een kip een sociaal dier dat leeft in kleine groepjes van een haan, enkele hennen en kuikens. Kippen hebben voldoende ruimte nodig om te kunnen bewegen en de vleugels uit te slaan. Pikken en krabben doen kippen om voedsel te bemachtigen. In de vrije natuur brengen ze de nacht door in bomen. Hier zitten ze hoog en veilig.
Stress en gezondheidsproblemen
- Stress: Vooral als de kuikens zwaarder worden, hebben ze beperkte ruimte. Ze kunnen dan niet meer zo goed rondscharrelen of in strooisel krabben of pikken. Ook kunnen ze het erg warm krijgen. Dit levert ze veel stress op.
- Gezondheidsproblemen: Door hun snelle groei en hoge gewicht krijgen kuikens vaak gezondheids- en welzijnsproblemen. Ze kunnen niet meer zo goed stofbaden nemen of hun vleugels uitslaan. Soms lopen ze moeilijk of kunnen ze niet meer op hun poten staan. Ook kunnen ze ‘doodgroeien’ (plotseling sterven door acute hartstilstand). Andere problemen zijn wonden aan de poten en ascitis, een dodelijke ziekte veroorzaakt door zuurstofgebrek.
- Honger: De vleeskuikens waarmee wordt gefokt, krijgen uit voorzorg te weinig voer.
Zo'n 70% van de vleeskuikenbedrijven in Nederland behoort tot de gangbare vleeskuikenhouderij. De bezettingsgraad in Nederland ligt gemiddeld op 18 tot 21 kippen per vierkante meter. De kippen krijgen voer te eten met bijvoorbeeld granen, zaden, soja, vismeel en melkbestanddelen. Ze worden na ongeveer 5 tot 6 weken (35-42 dagen) geslacht. Het aantal kuikens in de stal loopt op tot boven de 20.000. Ze kunnen niet naar buiten.
Door de veranderde vraag is ruim 30% van de vleeskuikenhouders overgeschakeld naar langzamer groeiende rassen die leven onder verbeterde omstandigheden. Hieronder vallen de supermarktketen-specifieke invullingen van de ‘Kip van Morgen.’ Kippen met een Beter Leven en een biologisch keurmerk voldeden hier al aan. Deze kippen hebben minder poot- en gezondheidsproblemen dan in de gangbare houderij.
Alle supermarkten in Nederland zijn overgestapt naar de ‘Kip van Morgen’. De supermarkten hebben elk eigen eisen gesteld aan welzijn en leefomgeving die iets beter zijn dan in de gangbare vleeskuikenhouderij. Maar deze nieuwe concepten voldoen nog niet aan het 1 ster Beter Leven keurmerk. Deze kippen leven tussen de 45-49 dagen. De ‘Kip van Morgen’ kan een tussenstap zijn naar het Beter Leven keurmerk.
Verschillende supermarkten streven ernaar dat uiteindelijk alle kip voldoet aan minimaal 1 Beter Leven ster. Het Beter Leven keurmerk van de Dierenbescherming en het biologisch keurmerk stellen strengere eisen aan het dierenwelzijn en de leefomstandigheden. Deze kippen hebben meer ruimte, afleidingsmateriaal en mogelijkheden om hun natuurlijk gedrag uit te oefenen. Hoe meer sterren, hoe beter de eisen aan dierenwelzijn. Deze kippen leven 56 dagen (1 ster) tot 81 dagen (3 sterren). Ze leven met 10 tot 13 kippen per vierkante meter.
Hanen hebben scherpe nagels en sporen aan de poten. Hiermee kunnen hanen de hennen verwonden tijdens het paren, met name op dijbeen, rug en vleugels. De sporen en achterste tenen van de hanen worden al in de broederij verwijderd om de huid- en veerbeschadigingen bij de hennen te beperken. Hierdoor hebben ze minder stress, zijn ze meer aan elkaar gewend, hebben ze voldoende ruimte om te paren en een goede conditie.
Milieu-impact
Van alle soorten vlees heeft kip de minste impact op het milieu. Voor 1 kilo kippenvlees is minder voer nodig dan voor 1 kilo rund- of varkensvlees. Een snelgroeiende kip heeft maar 2 kilo voer nodig om 1 kilo te groeien. De vleeskuikenhouderij produceert veel kippenmest. De pluimveehouderij stoot via de mest ook broeikasgassen uit. De biologische houderij gebruikt meer ruimte. Het grondwater raakt daardoor per hectare minder vervuild. Door de uitloop naar buiten kan de grond op bepaalde plekken wel extra belast raken. Verder hebben biologische kippen meer voer nodig voor ze slachtrijp zijn.
Kippen eten graan en krachtvoer. Daarin zit meestal soja, dat komt voor een deel uit Zuid-Amerika. Daar wordt bos gekapt om in de toenemende vraag naar veevoer te voorzien. Langzaam groeiende rassen zoals biologische kippen hebben meer voer nodig voor ze slachtrijp zijn, omdat ze langer leven. Maar het voer van biologische kippen komt ook vaker uit de regio.
Dierenwelzijn gaat niet altijd hand in hand met goed zijn voor het milieu. Kip uit de gangbare vleeskuikenhouderij heeft het laagste dierenwelzijn, maar is ook het minst slecht voor het milieu. Langzaam groeiende rassen hebben bijvoorbeeld meer voer nodig en scharrelkippen hebben een hoger landgebruik.
Moet je dan kiezen voor het een of het ander? Een tussenoplossing kan zijn dat je kiest voor vlees met een lage milieubelasting, zoals kip, maar wel met een keurmerk voor dierenwelzijn, zoals Beter Leven 2 of 3 sterren of biologisch.
Water toevoegen en etikettering
Het toevoegen van water aan rauwe, onbewerkte kip is niet toegestaan, anders mag het geen vlees heten. Aan bewerkt kippenvlees zoals kipgehakt mag water worden toegevoegd, bijvoorbeeld om het malser of zwaarder te maken. Daarbij worden vaak andere ingrediënten of hulpstoffen toegevoegd om het water te binden. Soms ziet een kipproduct (bijvoorbeeld gemarineerde kipfilet) eruit als een heel stuk vlees zoals een lap of plak. Wanneer er dan meer dan 5% water is toegevoegd, moet dit bij de naam staan als ‘toegevoegd water’.
Op kipproducten moet een ovale afbeelding staan met een afkorting van het land waar de verwerker is gevestigd. Dit geeft aan waar de laatste bewerking heeft plaatsgevonden, niet waar het product vandaan komt.
Er zijn houderijsystemen die meer rekening houden met het welzijn van de kippen. Ze krijgen er meer ruimte, groeien minder snel en kunnen soms naar buiten. Milieu Centraal heeft met medewerking van het Voedingscentrum en andere experts een aantal topkeurmerken aangewezen, die het hoogst scoren op: controle, transparantie, milieu, dierenwelzijn of mens en werk.
Beschermde oorsprongsbenaming (BOB)
Er zijn in Nederland geen kipproducten of producten van ander pluimvee die beschermd zijn vanwege hun oorsprong, samenstelling of traditionele productiemethode. In Spanje en Frankrijk is wel kip met een beschermde oorsprongsbenaming (BOB) te koop. In Spanje gaat het om kip en hoen uit Prat, een gebied rond Barcelona.
Er is ook maiskip en Omega Balanskip te koop. Deze kippen hebben ander voer gekregen. Maiskippen krijgen plantaardig voer, hoofdzakelijk mais. Daardoor kan het vlees wat geler kleuren.
De Groei van Kippen: Van Kuiken tot Volwassen Kip
Welkom bij “Kip van het Vuur,” uw vertrouwde bron voor alles wat met kip te maken heeft, van smakelijke gerechten tot boeiende kennis. Vandaag duiken we in de fascinerende wereld van de groei van kippen, een onderwerp dat zowel boeiend als verrassend kan zijn. Kippen beginnen hun leven als pluizige kuikens, schattig en klein. Gedurende de eerste weken is hun groei ongelooflijk snel. Een pasgeboren kuiken weegt slechts enkele grammen, maar dit verandert snel. Wist u dat een kuiken in slechts een week tijd zijn gewicht kan verdubbelen? Deze snelle groei is te danken aan de voedzame voeding die ze krijgen, en natuurlijk aan de nodige water en zorg.
Groeifasen en Gewichten
In de eerste maanden van hun leven doorlopen kippen verschillende groeifasen. Deze fasen zijn cruciaal voor hun ontwikkeling. Rond de leeftijd van 6 tot 8 weken oud, beginnen de jonge hanen en hennen hun volwassen verenkleed te ontwikkelen. Het is in deze fase dat we al enig onderscheid kunnen maken tussen de jonge haan, die doorgaans iets zwaarder is, en de hen.
Voeding speelt een essentiële rol in de ontwikkeling van kippen. De hoeveelheid eiwit in hun dieet is van vitaal belang, vooral in de vroege stadia. Jonge kippen hebben een eiwitrijk dieet nodig om hun spiermassa en verenkleed goed te ontwikkelen. Bij “Kip van het Vuur” geloven we dat de gezondheid en het welzijn van kippen over meer gaat dan alleen hun gewicht. Een liefdevolle en gezonde omgeving draagt bij aan de levensduur en de kwaliteit van het leven van de kippen. Ras speelt een belangrijke rol in de groei en het uiteindelijke gewicht van kippen. Sommige rassen, zoals de Brahma haan, staan bekend om hun indrukwekkende grootte en gewicht.
Volwassenheid en Slacht
Wanneer kippen de volwassenheid bereiken, rond de leeftijd van 5 tot 6 maanden, beginnen ze eieren te leggen. Dit markeert een belangrijk stadium in hun levenscyclus. Bij “Kip van het Vuur” waarderen we elk deel van de kip voor zijn unieke smaak en textuur. De verwerking in slachterijen speelt een cruciale rol in de kwaliteit van kippenvlees. Grote slachterijen en kleinere, gespecialiseerde bedrijven zoals Duitse slachterijen hebben elk hun eigen methoden en normen. Bij “Kip van het Vuur” geven we de voorkeur aan kippen die halal geslacht zijn, omdat we geloven in het respectvol behandelen van dieren.
De Kwaliteit van Vlees
Kippen die op natuurlijke wijze groeien, hebben vaak een rijker smaakprofiel. Bij “Kip van het Vuur” nemen we trots in het aanbieden van hoogwaardige kipgerechten. De reis van een kip, van een klein kuiken tot een volwassen hen of haan, is er een van groei, verandering en bijdrage aan onze keukens. Bij “Kip van het Vuur” vieren we deze reis door elke hap van onze heerlijke gerechten.
Gemiddeld Gewicht per Fase
Hieronder een overzicht van het gemiddelde gewicht van kippen per fase:
| Leeftijd | Gemiddeld Gewicht |
|---|---|
| 4-6 weken oud | 500 - 700 gram |
Vleesrassen en hun gewicht
Vleesrassen zijn snelgroeiende kippen die speciaal gefokt wordt voor de vleesproductie. Vanaf jongs af aan worden de kuikens al veel gevoed. Dit worden ook wel een vleeskuikens genoemd. Er zijn verschillende rassen die het meest gebruikt worden voor de vleesproductie. Dat zijn kippen zoals: de Mechelse Koekoek, Faverolles, Faverolleskriel, Dorkings, Houdan en de Houdankriel.
Faverolles
Deze prachtige kip is te vinden in 2 soorten, de Franse en het Duitse ras. De Faverolles is een rustige kip die snel mensen vertrouwd. De Faverolles legt ongeveer 180 eieren per jaar en het gewicht van het ei is ongeveer 55 gram. De kleur van het ei verschild, maar is meestal geelbruin. Het gewicht van de haan is ongeveer 4000 gram en bij een hen 3250 gram. De poten van de haan zijn stevig en hebben een ring maat van 24mm. Bij de hen ligt deze meestal bij de 20mm.
Houdan
De Houdan is net zoals de Faverolles van oorsprong Frans. Ook zijn dit vertrouwelijk kippen en tamelijk rustig. Het is daarom ook een makkelijk ras om te houden. Het behoord tot een van de fijnere vleesrassen van kippen. Houdans leggen ongeveer 150 eieren per jaar. Het ei weegt gemiddeld 53 gram en heeft een witte kleur. De Houdans zijn niet alleen vleesrassen, maar ook sierrassen. De kleurslagen van de Houdan zijn zwartbont - parelgrijs en wit. De kam van de Houdan is een bladerkam. Het gewicht van de kip is 3500 gram en van de hen ongeveer 3000 gram.
Mechelse Koekoek
De Mechelse Koekoek is bijzonder groot, lang, zwaar en breed. De kip heeft een gespierde borst en een lange rechte rug. Deze Koekoek weegt dan maar liefst 5000 gram gemiddeld. De hen weegt een kilo’tje minder. De Mechelse Koekoek ligt in een jaar tussen de 140 en 160 eieren. Naast de goede hoeveelheid eieren brengt de kip een zeer goede vleesopbrengst. Het fijne aan het ras is dat ze niet snel over een omheining gaan vliegen. Verder zijn ze kalm en vertrouwen mensen snel. De kleur van de kip is witbruin, maar zijn ook in andere kleuren te krijgen zoals blauw.
labels: #Kip
