Je ziet vást weleens iemand in de supermarkt lopen en je in één oogopslag weet: “Jou vind ik leuk. Met jou wil ik wel een beschuitje eten.” Dat dat niet bij iedereen gebeurt is maar goed ook, dan zouden we allemaal op elkaar vallen, en dat zorgt alleen maar voor chaos.

Sommige talen zijn inherent sexy. De meest banale woorden klinken plotseling mysterieus en intrigerend als ze door een native speaker in het Frans of het Italiaans worden uitgesproken. Voor het Nederlands geldt dat betreurenswaardig genoeg niet. In het Woordenboek voor Populair Taalgebruik op Ensie.nl staat ‘een beschuitje met iemand willen eten’ als volgt gedefinieerd: ‘Met iemand eens een dag of een nacht willen doorbrengen; meer specifiek: seks willen hebben.’

De oorsprong van de uitdrukking

De oorsprong van deze uitdrukking ligt, hoe kan het ook anders, bij de marketing. Beschuitfabrikant Bolletje lanceerde begin jaren negentig een tweetal reclames waarin de uitspraak voor het eerst geïntroduceerd werd. De opzet was voor beide reclames hetzelfde: twee aantrekkelijke jonge vrouwen zitten giebelend op een terras met een glaasje rode wijn.

Het is een vaststaand feit in de reclamewereld: sex sells. Dit geldt zelfs voor een rol beschuit, zo ongeveer het minst opwindende product in de supermarkt (met uitzondering van die yoghurtjes die je darmflora stimuleren). Dat een bloedmooi model de etenswaar aanprijst op tv is te begrijpen.

De metafoor en metonymie achter de uitdrukking

Als metafoor is de kwaliteit van de uitdrukking twijfelachtig. Daarvoor moet er namelijk een overeenkomst zijn tussen het beeld dat de metafoor vormt en datgene waar het naar verwijst. Een metonymisch verband is misschien duidelijker aan te tonen. Hierbij moet de beeldspraak zich op de een of andere manier verhouden tot de werkelijke kenmerken van datgene waar het naar verwijst.

De enige associatie die eventueel te ontdekken valt tussen beschuit en seks, is dat je geliefde na een passievolle nacht een ontbijtje voor je klaarmaakt. Op zich een logische associatie, behalve dat beschuit niet bepaald een romantische maaltijd is. Bovendien vindt het ontbijt, als het goed is, pas ná het moment suprême plaats, maar de uitdrukking verwijst eerder naar de daad zelf. Ook dit verband is dus niet ijzersterk.

Voorbeelden uit de context

De uitdrukking is door de jaren heen in verschillende contexten gebruikt:

  • "(1994) (sch. of euf.) met iemand eens een dag of een nacht willen doorbrengen; meer specifiek: seks willen hebben."
  • "Job Cohen, kortom, daar zou je eigenlijk best weleens een beschuitje mee willen eten."
  • "Ze mist de in homokringen heel gewone darkroom en vraagt zich verwonderd af of hetero's dan werkelijk met elke verovering een beschuitje willen eten?"
  • "In de film wordt hij door Thelma gebruikt voor een nachtje vrijen, vervolgens gaat hij er als een stiekum wijf met haar geld vandoor. Dat beeld sprak enorm aan, en dat zie je wat later, in iets bravere vorm, terug in de reclame. Een groep meisjes zit een jongen te bestuderen, vervolgens concluderen ze dat ze met hem wel 'een beschuitje willen eten'. Ook daar wordt de man als lustobject benaderd."
  • "Ik mengde me onder het publiek en liep langs de ramen, die vrijwel allemaal bezet waren. Verrek, daar had je de Bananenbar, ingeklemd tussen een gokhal en een paar peeskamertjes. Voor de deur stonden twee portiers met wie ik niet graag een beschuitje zou willen eten, maar ik vermande me en stapte over de drempel."
  • "Die kerel eet het liefst beschuit met meisjes, begrijp je?"
  • "Terwijl ik geïnteresseerd naar haar zat te luisteren, schoten tegelijkertijd allerhande banaliteiten door mijn hoofd. Ik geloof dat ik het er best op zou kunnen en met haar wil ik wel eens een beschuitje eten, zo liet ik mijn gedachten de vrije loop."
  • "Dingen roepen als ‘Dat zei mijn vrouw vannacht ook al’ of ‘Daar wil ik wel een beschuitje mee eten’. Veel vrouwen vinden dat irritant."
  • "Zeg nou eens eerlijk, schat! Heb je tijdens ons huwelijk nooit over een andere vrouw gedacht: met haar zou ik weleens een beschuitje willen eten?"
  • "Op de foto’s ziet hij eruit als een gozer met wie ik gerust een beschuitje wil eten, maar denkend aan de wijze woorden van mijn vriend plaats ik bij mijn bestelling het dringende verzoek om recent beeldmateriaal."
  • "Ton Druppers en ik maken meer werk waar ik trots op ben, zoals een collectieve campagne voor beschuit. “Daar zou ik weleens een beschuitje mee willen eten”, je hoort het thema vandaag nog. Om beschuit jonger en spannender te maken, maken we onder andere een filmpje met twee meisjes op een terras, die een knappe jongen observeren. “Daar zou ik weleens een beschuitje mee willen eten” - het wordt uitgesproken door Froukje de Both, toen nog geen BN”er maar een onbekend fotomodel."
  • "Niet iedereen wil hier hetzelfde. Sommige mannen willen even snel aan hun trekken komen. “Ze noemen mij kieskeuriger”, lacht Henk. “Ik ga alleen met mannen waar ik wel een beschuitje mee zou willen eten."

Beschuit met muisjes: een andere traditie

Als je op kraambezoek gaat, weet je een ding zeker: dat je beschuit met muisjes krijgt. Het is een oer-Hollandse traditie wanneer er een baby is geboren. Maar waarom eigenlijk en waar komt deze traditie vandaan? Wanneer de baby is geboren of al voor de geboorte gaan de kersverse ouders naar de winkel om beschuiten en muisjes te kopen. Deze lekkernij geef je bezoek die de pasgeboren baby komen bewonderen. En dat is hartstikke Nederlands: in geen enkel ander land eten ze beschuit met roze of blauwe muisjes bij een geboorte.

Oer-Hollandse traditie

Het is een bijzondere en oer-Hollandse traditie, die niet helemaal uit de lucht komt vallen. De muisjes worden gemaakt van anijszaadjes, die gaven ze al aan het einde van de middeleeuwen aan de pas bevallen moeders. Anijs helpt namelijk bij het stimuleren van de aanmaak van moedermelk. Dat was in die tijd broodnodig, omdat er nauwelijks alternatieven waren als de moedermelk niet goed op gang kwam. Vanaf de achttiende eeuw werd anijszaad niet alleen meer door de moeder gegeten, maar ook door het kraambezoek. Weer een eeuw later kwam het beschuitje erbij en vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw werden de muisjes blauw, roze en wit gemaakt.

Muisjes voor vruchtbaarheid

Over de reden dat anijszaadjes muisjes worden genoemd, bestaan verschillende verhalen. De een zegt dat dit komt doordat het steeltje uit het bolletje steekt en daarmee op een muisje lijkt. De ander zegt dat het staat voor vruchtbaarheid, omdat de muis zich razendsnel kan voortplanten.

Nationale bekendheid

Beschuit met muisjes kreeg pas écht nationale bekendheid in 1938, bij de geboorte van prinses Beatrix. Bij een grote publiciteitsstunt werd een groot blik met oranje geboortemuisjes aangeboden op paleis Soestdijk. Dat bleek een schot in de roos. Sindsdien smeren we allemaal een laag boter op een beschuit, die we vervolgens met muisjes bestrooien.

Originele ideeën om muisjes te gebruiken

Beschuit met muisjes is natuurlijk een klassieker, maar je kunt de muisjes ook op creatieve manieren gebruiken. Versier bijvoorbeeld chocoladezoenen met roze of blauwe muisjes voor een speelse en smakelijke traktatie. Ook cupcakes of taarten kunnen prachtig worden gedecoreerd met muisjes. Voor een extra feestelijk effect kun je zelfs kiezen voor gouden muisjes, gecombineerd met blauwe of roze tinten, om een unieke draai aan de traditie te geven.

labels:

Zie ook: