Jaarlijks wordt er per persoon gemiddeld zo'n 148 liter koffie gedronken. Al sinds het ontstaan van koffie buitelen gebruikers over elkaar heen met theorieën over de voor- en nadelen van de cafeïnerijke drank. Maar helpt koffie nou echt om van een kater af te komen? Naar de gevolgen van koffie en koffiegebruik wordt al jarenlang onderzoek gedaan.

Nederlanders blijken één van de grootste koffiedrinkers ter wereld. Zo drinken ze gemiddeld 8,4 kg koffie per persoon per jaar. Hiermee staan Nederlanders in de top 5 van grootste koffiedrinkers ter wereld. De reden? De verkrijgbaarheid van koffie. Zo is koffie op het werk bijvoorbeeld bijna niet meer weg te denken. Maar is koffie eigenlijk gezond? En wat zijn de nadelen ervan?

De Voordelen van Koffie

Of koffie gezond is? Ja, het drinken van koffie heeft zeker veel voordelen. Het is een natuurproduct en bevat veel goede voedingsstoffen. Maar dat is niet het enige!

  • Stimulerende werking: Van nature komt er in koffie cafeïne voor. Cafeïne is een stofje met een stimulerende werking en is niet per definitie slecht. Zo gaat het vermoeidheid uit de weg; je krijgt er meer energie van! Daarom beginnen veel mensen de dag met een kopje koffie - een energieke start van de dag.
  • Verbeterde concentratie: Daarnaast kun je je door cafeïne beter concentreren. Je wordt alerter en het concentratieniveau gaat omhoog. Doordat je alerter bent en je beter kunt concentreren gaan je prestaties ook omhoog.
  • Verlaagt risico op type 2 diabetes: Koffie verlaagt de kans op type 2 diabetes. Volgens onderzoek uit The American Journal of Clinical Nutrition hebben mensen die dagelijks koffie drinken minder kans om diabetes type 2 te krijgen dan mensen die nooit koffie drinken. Koffie vertraagt waarschijnlijk de opname van glucose in je lichaam waardoor er minder insuline wordt aangemaakt. Dit gaat een hoge bloedsuikerspiegel tegen.
  • Beschermt tegen hart- en vaatziekten: Volgens een onderzoek van het Kangbuk Samsung ziekenhuis in Seoul zouden mensen die 3 tot 5 koppen koffie per dag drinken minder kans hebben op hart- en vaatziekten dan mensen die dit niet doen.
  • Lagere kans op Alzheimer: Verder blijkt er volgens Amerikaanse onderzoekers een verband te zijn tussen het drinken van koffie en een lagere kans op Alzheimer. Deze onderzoekers zeggen dat cafeïne direct tot de hersenen kan doordringen en daar het ziekteproces kan beïnvloeden.

Het drinken van 2 tot 4 koppen koffie per dag hangt samen met een ongeveer 10% lager risico op hartziekten en een ongeveer 10% lager risico op een beroerte. Daarnaast is er sterk bewijs dat het drinken van 5 koppen koffie per dag in vergelijking tot geen koffie drinken samenhangt met een 30% lager risico op diabetes type 2. Dit laatste verband is vergelijkbaar voor koffie met cafeïne en decaf.

Het American Institute for Cancer Research/World Cancer Research Fund (AICR/WCRF) concludeerde in 2018 juist dat het drinken van koffie het risico op lever- en baarmoederkanker verlaagt.

Koffie kán vele voordelen hebben. Cafeïne is opwekkend. Het verhoogt je energie en vermindert vermoeidheid. De antioxidanten zijn beschermers van onze lichaamscellen. Daardoor kan het een beschermende werking hebben tegen bepaalde chronische ziekten. Onderzoeken wijzen uit dat het chlorogeenzuur in koffie de groei van kankercellen remt, met name bij maag-, darm en leverkanker. De polyfenolen in koffie worden in verband gebracht met afname van hartziekten. Het zorgt voor aanmaak van dopamine en verhoogt zo de alertheid. Het lijkt de aanmaak van vetcellen te remmen. Ook kan het helpen om de kans op diabetes, Alzheimer en Parkinson te verkleinen. Koffie werkt beschermend op de lever en nieren. Koffie verbetert, door cafeïne, cognitieve prestaties omdat het de verbindingen tussen hersengebieden lijkt te versterken.

De Nadelen van Koffie

Maar het drinken van koffie heeft niet alleen maar voordelen.

  • Bloeddruk en slapeloosheid: Van te veel cafeïne kan de bloeddruk stijgen, wordt je slapeloos en kun je nerveus en rusteloos worden. Zeker in de avond kan dat als minder prettig worden ervaren en zelfs leiden tot slapeloosheid, oorsuizen of duizeligheid.
  • Cortisol aanmaak: Koffie kan leiden tot de aanmaak van meer cortisol in je lichaam. Dit is een stresshormoon dat ervoor zorgt dat energie die opgeslagen zit in je cellen vrijkomt. Deze energie wordt vervolgens niet gebruikt, maar weer opgeslagen in je lichaam. Dit gebeurt vaak als vet rond je buikstreek.
  • Verslaving: Koffie (cafeïne) is verslavend. Als je normaal gesproken 4 of meer koppen koffie per dag neemt en daar ineens mee stopt, dan ervaar je ontwenningsverschijnselen. Je lichaam verlangt naar de cafeïne. Dit kan leiden tot hoofdpijn en slechte concentratie. Iedereen die meer dan drie koppen koffie per dag drinkt en daar opeens mee stopt, zou de gevolgen moeten merken. Hoofdpijn en concentratieproblemen zijn de meest gebruikelijke klachten.
  • Leverproblemen: Koffie kan slechte invloed hebben op je lever. De leverenzymen in je lichaam maken gifstoffen onschadelijk (koffie is een van die gifstoffen). Als je te veel koffie neemt, heeft je lever het steeds drukker met het onschadelijk maken van die gifstoffen, waardoor deze minder goed gaat werken.
  • Hoofdpijn: Koffie kan leiden tot hoofdpijn. Als je koffie drinkt kunnen je aderen namelijk verstijven. Drink je geen koffie, dan ontspannen ze weer. Dit verstijven en ontspannen leidt tot hoofdpijn. Drink je doordeweeks (bijvoorbeeld op je werk) dus veel koffie en in het weekend een stuk minder, dan kan dat leiden tot hoofdpijn in het weekend.

Cafeïne zorgt voor een versnelde hartslag en ademhaling en een verhoging van de lichaamstemperatuur. Met andere woorden: het verhoogt het energieverbruik en zorgt ervoor dat er sneller vetten in de bloedbaan worden gelanceerd. Sommige mensen zijn gevoelig voor koffie, of beter gezegd voor cafeïne.

Helaas heeft koffie niet alleen voordelen. Het kan ook (vele) nadelen hebben. Daar zal je vooral last van hebben als je er van drinkt. Koffie kan de opname van mineralen zoals ijzer verminderen. Het vermindert de doorbloeding, vooral in de hersenen. Te veel koffie kan de bloeddruk verhogen. Ongeveer een kwart van de koffie komen mycotoxines (aflatoxine) voor. Deze schimmelstoffen kunnen schadelijk zijn. Koffie bevat acrylamide, een kankerverwekkende stof. Je kunt er hoofdpijn van krijgen.

Koffie en Cholesterol

In koffie zit het stofje cafestol dat het LDL-cholesterol verhoogt. Een teveel aan LDL-cholesterol in je bloed blijft plakken aan de binnenkant van je bloedvaten. Dat vergroot de kans op bijvoorbeeld een hartaanval of beroerte.

De minste cafestol zit in koffie gezet met een papieren filter, koffie van koffiepads, koffie gezet met een percolator en in oploskoffie. In koffie gemaakt met cups, espresso en in koffie gemaakt met een mokkapot (ook wel moka of Italiaanse koffiepot genoemd) zit gemiddeld meer cafestol. In koffie van een cafetière (ook wel doordrukkoffie of French press genoemd) en zeker in kookkoffie (ook wel Turkse of Griekse koffie genoemd) zit de hoogste hoeveelheid cafestol.

Hoe beter koffie gefilterd is, hoe minder cafestol en hoe gezonder deze is. De hoeveelheid cafestol in deze soort koffie is laag.

Hieronder staat per koffiesoort hoeveel je er vanwege de hoeveelheid cafestol per dag het beste maximaal van kunt drinken. Hierbij houden we ook rekening met cafeïne.

Gezonde volwassenen kunnen ongeveer 400 milligram cafeïne per dag innemen zonder dat negatieve effecten te verwachten zijn. Dat komt neer op, naast 3 kopjes groene of zwarte thee, ongeveer 5 kopjes koffie per dag (1 kopje is 125 milliliter).

In de volgende tabel wordt de hoeveelheid cafestol per koffiesoort weergegeven:

Koffiesoort Cafestol gehalte
Papieren filter koffie Laag
Koffiepads Laag
Percolator koffie Laag
Oploskoffie Laag
Cups koffie Gemiddeld
Espresso Gemiddeld
Mokkapot koffie Gemiddeld
Cafetière koffie Hoog
Kookkoffie Zeer Hoog

Cafeïne: Positief en Negatief

Vooral het belangrijkste bestanddeel, cafeïne, is daarbij onderwerp van discussie. Niet geheel ten onrechte, want cafeïne heeft een belangrijk nadeel.

De cafeïne in koffie kan positieve en negatieve effecten hebben. In kleine hoeveelheden kan het je alertheid en concentratie verhogen, en je sportprestaties verbeteren. Maar te veel cafeïne kan zorgen voor rusteloosheid, hoofdpijn en slaapproblemen.

Cafeïne helpt bovendien spierpijn te onderdrukken en verkleint de kans op huidkanker. Een ander voordeel: cafeïne zorgt voor scherpte en energie en dat is erg handig tijdens trainingen, die als doel hebben vet te verbranden.

Vochtbalans en Koffie

Je hebt misschien weleens gehoord dat je altijd een glaasje water moet drinken naast je kop koffie of espresso, omdat je anders zou uitdrogen. Maar is dit wel zo? Uit het Nationaal Koffie- en Thee Onderzoek is gebleken dat meer dan twee derde van de koffiedrinkers niet weet hoe dit nu zit. Je lichaam verliest niet meer vocht bij het drinken van koffie.

Koffie onttrekt geen vocht aan het lichaam en help dus ook niet tegen een kater: de alcohol zul je er echt uit moeten zweten.

Koffie en Zwangerschap

Het advies voor zwangeren is om niet meer dan 2 koppen cafeïnevrije koffie te drinken op een dag. In 1 onderzoek naar cafeïnevrije koffie werd gevonden dat bij zwangeren die 3 of meer koppen cafeïnevrije koffie dronken op een dag, het risico op een miskraam hoger was.

Alternatieven voor Koffie

Koffievervangers worden volop verkocht, maar die hebben een compleet andere samenstelling dan het originele product. Mensen die geen koffie willen drinken, maar wel van de voordelen van cafeïne willen profiteren, kunnen ook thee of cola nemen. Ook nu geldt: drink met mate, want te veel cola levert te veel suiker op. En dat maakt het juist lastig om je te concentreren.

In koffievervangers, zoals Bambu, zit geen cafeïne. Meestal zijn ze gemaakt van geroosterde en gemalen cichoreiwortel, eventueel met zetmeelstroop, geroosterd voorgekiemd graan of mengsels van deze grondstoffen.

Tips voor Verantwoord Koffie Drinken

  • Drink maximaal drie koppen koffie per dag. Zo voorkom je de negatieve effecten.
  • Kies voor cafeïnevrije koffie om de hoeveelheid cafeïne te verminderen (al zit er dan evengoed nog ongeveer 2 tot 4 mg cafeïne in).
  • Voeg geen suiker, zoetjes en melk toe, maar drink je koffie zwart; dat maakt koffie gezond. Neem dus ook geen koffie met een smaakje zoals van de Starbucks!
  • Om je metabolisme te verhogen kun je koffie het beste op een nuchtere maag drinken.

Zoals alles, moet dus ook het drinken van koffie met mate gebeuren. Verder is er geen verband tussen het dagelijks drinken van koffie en een hoger risico op overlijden.

labels:

Zie ook: