Voedselallergieën worden vaak geassocieerd met de kindertijd. Lactose-allergie en pinda-allergie komen inderdaad veel voor bij baby’s en jonge kinderen, en meestal neemt die allergie af als een kind ouder wordt. Toch kunnen allergieën ook later in het leven opduiken. Volwassenen kunnen soms zomaar allergisch reageren op dingen die ze voorheen altijd wel zonder problemen konden eten. Hoe komt dat eigenlijk?

Oorzaken van allergieën op latere leeftijd

Wetenschappers weten niet precies wat het mechanisme is achter voedselallergieën die zich pas in de volwassenheid voordoen, maar er zijn verschillende theorieën. Het is wel duidelijk dat sommige allergieën in families voorkomen en dat er sprake van een erfelijke component kan zijn. Maar toch wijten de meeste allergologen de plotselinge opkomst van een allergie in de volwassenheid eerder aan een verandering in omgevingsfactoren. Die kunnen het afweersysteem triggeren terwijl dat voorheen niet het geval was.

Zo kan een virale of bacteriële infectie als het ware een knop omzetten, en het afweersysteem activeren. Daarnaast speelt ook de hormoonhuishouding een rol, vooral bij vrouwen. Het is niet ongewoon dat voedselallergieën bij vrouwen opduiken tijdens de pubertijd, rond een zwangerschap of rond de menopauze.

Geneesmiddelen en alcoholgebruik kunnen daarnaast de zuurbalans in de maag en darmen beïnvloeden, en dat kan betekenen dat het lichaam voedsel op een andere manier afbreekt dan voorheen. Soms raakt daardoor het immuunsysteem getriggerd in een IgE-gemedieerde respons. Als reactie maakt het lichaam onder andere histamine aan, die veel van de bekende allergiesymptomen kan veroorzaken: jeuk, roodheid en zwellingen.

Type I en Type IV allergieën

Er bestaan verschillende typen allergische reacties.

  • Type I allergie (onmiddellijk type): Dit is het “klassieke” allergietype dat we zien bij hooikoorts, astma, voedselallergieën, insectensteken, etc. Mensen met een erfelijke aanleg (atopie) ontwikkelen dit soort allergieën vaak al op jonge leeftijd . Het contact met het allergeen (bijv. graspollen, kattenroos, pinda’s) leidt binnen enkele minuten tot maximaal een half uur tot klachten, omdat het immuunsysteem onmiddellijk reageert. Typische symptomen zijn niesbuien, loopneus, jeukende ogen, galbulten (huiduitslag) of benauwdheid (astma). Type 1-reacties worden veroorzaakt door IgE-antistoffen die aan bepaalde cellen (mestcellen) gebonden zitten. Zodra het allergeen bindt aan die IgE op de cellen, geven ze direct ontstekingsstofjes zoals histamine af, wat de allergische symptomen veroorzaakt.
  • Type IV allergie (vertraagd type): Dit is een ander mechanisme, bekend van contactallergieën. Hierbij spelen antistoffen geen rol, maar wel bepaalde witte bloedcellen (T-cellen). Type IV allergie kan ook optreden bij mensen zónder atopische aanleg voor hooikoorts of astma. Het ontstaat doordat je huid langdurig en herhaaldelijk in contact komt met een stof. Bij voldoende vaak contact raakt het immuunsysteem “getraind” om die stof te herkennen; je wordt als het ware langzaam allergisch. Elke nieuwe blootstelling leidt vervolgens tot een lokale immuunreactie (ontsteking) in de huid op de contactplek. Deze reactie komt vertraagd op gang: meestal pas één à twee dagen na het contact ontstaan er klachten als roodheid, jeuk en blaasjes (eczeem) op de plek die met het allergeen in aanraking is geweest . Vandaar de naam vertraagde allergie. Bekende voorbeelden zijn nikkelallergie (bijvoorbeeld een jeukende eczeemplek onder een horlogebandje of oorbel) en parfumallergie (uitslag op de huid na gebruik van een geparfumeerde crème). Ook bepaalde beroepsgroepen lopen risico: zo ontwikkelen kappers na jaren werken met haarverf of verzorgingsproducten geregeld een contactallergie, en mensen in de chemische industrie kunnen na langdurige blootstelling aan chemicaliën allergisch contacteczeem krijgen.

Veelvoorkomende allergenen

Hoewel mensen in principe voor elk ingrediënt allergisch kunnen zijn, zijn negen producten verantwoordelijk voor meer dan 90% van alle voedselallergieën. Dat zijn:

  • Pinda’s
  • Noten (o.a. cashews, walnoten, hazelnoten)
  • Melk en melkproducten
  • Eieren
  • Schaaldieren
  • Vis
  • Soja
  • Graan
  • Sesam

Bij kinderen zijn pinda- en melkallergie de meest voorkomende, maar bij volwassenen zijn schaaldieren het vaakst de boosdoener. Geschat wordt dat 3% van alle volwassenen met een vorm van schaaldierallergie te maken heeft.

Symptomen en Ernstige Reacties

Soms kunnen allergieën heftiger reacties veroorzaken, zoals overgeven, ademnood en vaatverwijding. De ernstigste reactie is anafylaxie, of een anafylactische shock. Dat is een potentieel levensbedreigende allergische reactie, die behandeld moet worden met een adrenaline-injectie. Mensen met ernstige allergieën, bijvoorbeeld voor pinda of voor insectensteken, dragen vaak een zogeheten epi-pen bij zich om meteen te kunnen reageren als zich een allergische reactie voordoet.

Allergie vs. Intolerantie

Er is wel een verschil tussen een allergie en een intolerantie. Vaak verwarren mensen de twee. Een voedselintolerantie wordt niet veroorzaakt door een IgE-gemedieerde reactie. Symptomen kunnen variëren van een opgeblazen gevoel tot vermoeidheid en lusteloosheid. Lactose-intolerantie en glutenintolerantie zijn veel voorkomende intoleranties, en hoewel ze voor ongemak kunnen zorgen zijn het geen allergieën en is er geen gevaar voor anafylaxie.

Ook kan er sprake zijn van het orale allergie syndroom, waarbij allergische verschijnselen optreden zonder dat er echt sprake is van een allergische reactie. Als mensen allergisch zijn voor stuifmeel van een bepaalde boom, dan kan het eten van het fruit van die boom een tintelend gevoel in de mond teweeg brengen, of blaasjes in de mond. Er is dan echter geen gevaar voor een anafylactische reactie. Het is wel verstandig om het advies van een allergoloog in te winnen als zoiets zich voordoet.

Behandeling van allergieën

Het goede nieuws is dat er wel medicijnen ontwikkeld worden die effect hebben. Zo is in de V.S. onlangs de eerste orale immunotherapie voor pinda-allergie bij kinderen goedgekeurd, en de verwachting is dat dit middel ook bij volwassenen ingezet kan worden. Daarnaast zijn er diverse studies gaande voor andere veel voorkomende voedselallergieën.

Allergieën kunnen dus vrij onvoorspelbaar komen en gaan, maar gelukkig kun je je immuunsysteem best een handje helpen, zelfs als je er pas op je veertigste last van krijgt. Dat gebeurt met de gebruikelijke allergiepilletjes die symptomen onderdrukken, maar er is ook een behandeling die het immuunsysteem zelf aanpakt: immunotherapie.

Rösken: “Immunotherapie bestaat al heel lang, wel honderd jaar. Het principe is nog steeds hetzelfde: blootstelling aan een allergenenextract, om je immuunsysteem te trainen om minder heftig te reageren op het allergeen.

Voor de meesten zijn allergieën prima beheersbaar met allergiepillen en neusspray. Maar ook voor de grotere pechvogels zijn er inmiddels betere behandelingen, zoals smelttabletten in combinatie met op maat gemaakte injecties. Die zorgen ervoor dat je immuunsysteem een ander soort reactie ontwikkelt: een beschermende reactie, in plaats van een allergische reactie. En daar heb je veel minder last van. Immunotherapie is nu nog best duur, maar dat kan in de toekomst beter worden.

Immunotherapie is nu nog best duur, maar dat kan in de toekomst beter worden. Is het dan voor iedereen met allergieën in de toekomst een oplossing? “Ik zie vooral een toekomst voor me waarbij we beter snappen hoe je op jonge leeftijd je immuunsysteem kan trainen, door bijvoorbeeld kinderen vroeg in aanraking te laten komen met allergenen in de natuur,” zegt Rösken. “Daarnaast gaan we hopelijk ook wat beter voor de natuur zorgen, waardoor de pieken minder worden.”

labels: #Ei

Zie ook: