Het uitbroeden van kippeneieren is een van de leukste aspecten van het houden van kippen. Als alles goed gaat, heb je na 21 dagen lieve en schattige kuikentjes rondlopen. Het is geweldig om te zien hoe je vanuit niets, een ei, een kuiken, ziet opgroeien. Eenden, kwartels en ganzen hebben andere broedtijden. Deze kun je terugvinden in de broedgids. Kuikens van pluimvee hebben warmte nodig om te groeien. Daarom kun je de eieren het beste in de lente en zomer uitbroeden. In de broedperiode leggen de meeste pluimvee soorten één ei per dag. Als ze bevrucht zijn door een haan noemen we het een broedeieren.

Broedeieren Bewaren

Wil je de eieren uitbroeden dan is belangrijk om de broedeieren op de juiste manier te bewaren om de vruchtbaarheid te behouden. Na 10 dagen neemt de vruchtbaarheid aanzienlijk af en het is dan ook belangrijk dat de eieren na de leg zo snel mogelijk uitgebroed worden. Bewaar de eieren in een koele omgeving met een temperatuur van 10 graden Celsius. Zorg ervoor dat de luchtvochtigheid tussen de 55-70% is, dit voorkomt waterverlies in het ei. Om te voorkomen dat de broedeieren wegrollen en stuk gaan, kan je het beste gebruik maken van eierrekken of eierendozen. Hier passen de eieren goed in en hebben ze extra bescherming.

Methoden van Uitbroeden

Eieren uitbroeden kan met een broedmachine of door de kip zelf. Enkele rassen die snel broeds worden zijn zijdehoenders, Cochin krielen en Wyandotte krielen. Er zijn ook rassen die niet zo goed zijn in het uitbroeden van eieren, sommige kippenrassen worden niet broeds of verlaten het nest te vroeg. Leghybrides worden zelden broeds en ook landhoeders hebben deze eigenschap. Hiervoor, en om meer eieren tegelijk uit te broeden zijn er broedmachines ontwikkeld. Een goede broedmachine geeft hoge betrouwbaarheid in het succesvol uitbroeden van eieren.

Natuurlijk Broeden door een Kip

Zodra een hen (een vrouwtje) klaar is om te broeden, dan wordt ze broeds. Een broedse kip blijft overdag op het nest zitten, zet haar veren op als er een hand in de buurt komt en kan een knorrig geluid maken. Als een van de hennen broeds is geworden kun je die het beste uit het kippenhok halen zodat ze in alle rust kan broeden en de andere dames geen nieuwe eieren aan het nest toevoegen. Broedse kippen hebben een sterk ruikende ontlasting. Alleen bevruchte eieren kunnen uitgebroed worden. Hiervoor heb je een haan nodig. Heb je geen haan, dan kun je bijvoorbeeld broedeieren kopen op Marktplaats of bij een hobbyfokker.

Gebruik nep eieren om te controleren of de kip echt broeds is. Als de kip 2 dagen op de nep eieren heeft gebroed kun je deze vervangen door echte eieren. Een oneven aantal eieren geeft het beste resultaat. Dit komt omdat de kip de eieren onder het borstbeen omrolt. Het uitbroeden van kippeneieren duurt 21 dagen. Na uitkomst zullen de eerste kuikens zich binnen 24 uur laten zien. Plaats de kloek (kip met kuikens) in een eigen hok zonder zitstok en legnest, maar met voldoende water en kuikenvoer.

Belangrijke punten bij natuurlijk broeden:

  • Allereerst moet je nadenken of je een goede huisvesting hebt voor de kloek met kuikens.
  • Broedeieren moeten schoon zijn, geen afwijkende vorm hebben en mooi glad zijn. Je moet de eieren echter niet schoon gaan boenen in water, dan gaat de natuurlijke beschermlaag er af.
  • Ook is het zinvol om van te voren te bedenken wat je met eventuele hanen gaat doen. Gemiddeld is 50 % van de kuikens een haantje. Soms meer, soms minder.
  • Je merkt dat een hen broeds is als ze als een brede pannenkoek op het nest blijft zitten, klokkende geluiden maakt, alle eieren die je voor haar neerlegt onder zich schuift en je desnoods in je handen pikt als je te dicht bij komt. Blijft dit zo een paar dagen doorgaan, dan is ze echt broeds.
  • Als je broedeieren wil onder leggen doe je dat het best door de eieren te merken met potlood, niet met pen of viltstift. Die gemerkte eieren schuif je dan aan de achterzijde in het donker onder de hen. En uiteraard alle andere eieren die er eventueel al lagen eerst verwijderen.
  • Hen daarom met broedeieren afgezonderd van de rest laten zitten zodat ze rustig kan broeden. Ook in het geval van meerdere broedse hennen deze ieder apart zetten met hun eieren. Samen broeden kan leiden tot het roven en vernielen van elkaars eieren. Een simpel schot ertussen is vaak al voldoende.
  • Niet teveel eieren onder de hen leggen, ze moet het broedsel goed kunnen bedekken met haar lichaam. Niet meer dan 10-11 eieren per hen. Ze moet ze volledig kunnen bedekken. Doe je er teveel onder dan zullen sommige eieren niet of later ontwikkelen en de hen heeft er een te zware klus aan. Zeker ook niet maar 1 of 2 eieren onder de hen leggen.
  • Alle eieren in 1 keer inleggen, dus op dezelfde dag alle broedeieren er onder en zorgen dat er door andere hennen niets bijgelegd kan worden.
  • De dag van het onder leggen is dag 0, de dag erna is dag 1. De hen zal ongeveer 21 dagen broeden voordat er kuikens komen. Bij sommige krielsoorten kan het vanaf dag 19, uitkomst bij andere soorten kan tussen 21 en zelfs wel 25 dagen.
  • Hen niet steeds lastig vallen met van nest af zetten en eieren bekijken.
  • Zorgen dat ze kan eten en drinken op het moment dat ze daar behoefte aan heeft maar haar niet dwingen van het nest af te gaan om te eten/drinken. Gewoon vers water en een goede graanmengeling neerzetten op een plaats die ze kent. Sommige hennen komen maar eens in de zoveel dagen van het nest af. Dit is normaal. Wanneer ze van het nest komt legt ze ook een enorme stinkende drol.
  • 1 x eieren schouwen om te weten welke eieren bevrucht zijn en welke niet. Dit doe je dag 6-7 voor gevorderden, dag 10 of 12 voor onervaren schouwers. Zo kan je er goed doorheen kijken.
  • Na dag 18 zeker niet gaan kijken, dat verstoort het broedproces en de uitkomst. De kloek komt vanzelf haar kuikens tevoorschijn als zij het tijd vindt. Menselijk ongeduld is funest voor de uitkomst. Rond dag 19-21 draait het kuiken en wordt de luchtkamer aan de bolle kant van het ei aangepikt. Hierdoor krijgt het kuiken zuurstof. Dan gaat hij zich weer draaien om de schaal aan te pikken. Het kan vanaf dat moment 3-24 uur (soms nog langer) duren voordat het kuiken ook echt helemaal uit het ei is. Als de kuikens uit het ei komen duurt het nog geruime tijd voordat ze opgedroogd zijn.

Broedmachine Gebruiken

Broedmachines zijn ontwikkeld om het broedproces van de kippen na te bootsen. Met de broedmachine kan je de juiste luchtvochtigheid en temperatuur instellen om kippeneieren en van ander pluimvee uit te broeden. Er zijn broedmachines die de eieren automatisch voor je keren en broedmachines waar dit handmatig dient te gebeuren. De eieren moet namelijk minimaal twee keer per dag gedraaid worden. Voor het uitbroeden van eieren zijn er drie factoren waar je rekening mee dient te houden om een succesvolle uitkomst te garanderen.

  1. Elke broedmachine heeft een thermostaat die de temperatuur regelt. Samen met een thermometer kun je de temperatuur in de gaten houden en op de juiste hoogte afstellen welke nodig is voor het type eieren dat je wilt uitbroeden. Dit is daarom de basis.
  2. Door de juiste luchtvochtigheid kan de luchtkamer in het ei groeien. Dit hebben de kuikens nodig om de eierschaal te kunnen aanpikken. Is de luchtkamer niet groot genoeg, dan zullen de kuikens sterven in het ei. Voor de eerste 18 dagen adviseren wij een luchtvochtigheid van 40-50% en voor de laatste 3 dagen een luchtvochtigheid van 70%.
  3. In de eerste 18 dagen van het broeden moeten de eieren minimaal twee keer per dag gedraaid worden. Sommige machines hebben een keerautomaat, dan wordt dit voor je gedaan. Doe je het met de hand, zorg dan dat je op het ei met potlood een kruisje zet en op de andere kant een nulletje.

Voordat je gaat broeden met een broedmachine, wil je zeker weten dat de broedmachine goed werkt en stabiel is. Zet minimaal 48 uur voor het inleggen van de eieren de broedmachine aan. De juiste waarde hangt af van het type machine, het ras en persoonlijke ervaring. Om te beginnen stel je de machine met een ventilator af op 37,5 graden Celsius of een broedmachines met stilstaande lucht op 37,7 graden Celsius. De luchtvochtigheid stel je af op 40-55%. Voor fazanten, kwartels, ganzen of eendeneieren zijn deze temperaturen iets anders.

Belangrijke punten bij het gebruik van een broedmachine:

  • Temperatuur van je broedmachine ruim van te voren instellen en zorgen dat deze constant blijft. Eventueel door er eerst eieren uit de supermarkt in te leggen. Hier ruim de tijd voor nemen, dus broedeieren koel bewaren tot ze veilig ingelegd kunnen worden in een goed afgestelde machine. Motorbroeder 37.8 (mag tussen 37.7 en 37.85, hoger is te warm).
  • Zorgen voor een goede luchtvochtigheid. Deze ligt ideaal tussen 40-55 procent. Totdat de eieren zijn aangepikt, dan kan je iets verhogen maar niet teveel. Ook met deze waarden komen eieren wel uit.
  • Je begint de dag na het inleggen pas te tellen.
  • Ook hier schouwen op dag 6-7 voor gevorderden en dag 10-12 voor onervaren schouwers. En daarna de bevruchte eieren met rust laten.
  • Vanaf dag 18 niet meer keren ( bij volautomaat dus de keerinrichting verwijderen), broedmachine daarna dicht laten.
  • Je kan op dag 18 eventueel nog een keer schouwen voordat je ze terug legt zonder keerinrichting. Zo kan je zien of er afgestorven embryo's zijn.
  • Als de kuikens uitkomen kunnen deze nog gemakkelijk 24-48 uur in de gesloten broedmachine blijven. Dus laat uitgekomen kuikens zolang zitten. Ze kunnen nog teren op de opgenomen dooier en hebben de eerste 2 dagen nog geen voer en water nodig.

Eieren Inleggen

Als de broedmachine goed is afgesteld en stabiel is, kun je de eieren inleggen. Als je geen eigen kippen hebt, kun je broedeieren van hobbyfokkers kopen of op Marktplaats.

Eieren Schouwen

Op dag 5-7 controleren we of de eieren bevrucht zijn. Door met een schouwlamp in de eieren te schijnen kun je zien of er zich wat in het ei ontwikkelt. De ontwikkeling van het kuiken begint met een puntje die zichtbaar wordt, later komen hier bloedvaten bij. Eieren die niet bevrucht zijn haal je uit de broedmachine. Ook gebruik je de schouwlamp later in het proces om de groei van de luchtkamer te volgen. Eieren schouwen kan lastig zijn voor de beginner en het is daarom ook belangrijk dat de juiste schouwlamp hiervoor wordt aangeschaft. Elke schouwlamp heeft wel zijn eigen voordelen. Kies een lekker in de handliggend lamp met het lieft een rubberring. Hiermee sluit die goed op het ei waardoor er geen licht in je oog schijnt. Ook is dan de inhoud van het ei veel beter zichtbaar.

Gereed Maken voor Uitkomst

Op dag 19 moet de luchtvochtigheid omhoog. Ook keren we de eieren niet meer zodat de kuikens in alle rust kunnen uitkomen. Op dag 20/21 worden de eieren aangepikt door de kuikens en komen ze uit. Help de kuikens niet als het niet lukt, dit worden zwakke dieren. Het is erg zielig maar het is uiteindelijk beter voor de dieren zelf.

Wat Je Niet Moet Doen

  • Eieren in water gaan testen: hardnekkige fout!
  • De eieren besproeien met water en eventueel azijn: je moet ze niet besproeien.
  • De kuikens uit het ei gaan "helpen" als het je allemaal te lang duurt. Sterke kuikens komen zelf uit, al kan dat soms wel 24 uur na aanpikken zijn. Zeker niet gaan plukken aan het vlies (amnion) als daar nog adertjes zichtbaar zijn. Het kuiken bloedt daardoor meestal dood omdat de bloedtoevoer nog via het vlies gaat. Te vroeg om uit te komen dus. En een kuiken dat niet zelfstandig uit het ei komt is vaak een zwak kuiken. Als je dat gaat 'helpen' zet je dus bewust een zwak dier op de wereld. Niet goed voor de volgende generaties. In de natuur worden die eieren uitgeselecteerd en verstoten.

Een kip laten broeden doe je niet voor jouw home-cinema. De kip moet het werk goed kunnen doen, zonder bemoeienissen. Als je dat geduld niet kan opbrengen: niet (laten) broeden.

labels: #Ei

Zie ook: