Je hebt het vast voorbij zien komen: er heerst vogelgriep in Nederland. Kippen zitten in lockdown, oftewel er is een ophokplicht. De pechvogels zitten al maanden binnen en er lijkt geen verbetering in zicht. Is het dan eigenlijk nog wel verstandig om eieren te eten?

Wat is Vogelgriep?

First things first, hoe zit het nou precies met vogelgriep? Vogelgriep wordt ook wel vogelpest of aviaire influenza genoemd. Aviaire influenza is een besmettelijke ziekte die vooral bij vogels voorkomt, weet het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Ook worden soms zoogdieren besmet met het virus. Het wordt veroorzaakt door influenzavirus type A, dat zeer besmettelijk is voor onder andere kippen en kalkoenen. Het virus verspreidt zich via mest of stofdeeltjes waarin besmette mestdeeltjes zitten.

Veel trekvogels - met name wilde eenden - dragen het influenzavirus bij zich zonder er zelf ziek van te worden. Maar via de poep van die wilde vogels komt het virus bijvoorbeeld ook in het drinkwater terecht van kippen op een boerderij. Het pluimvee raakt besmet en het virus vermenigvuldigt zich razendsnel als er veel kippen dicht op elkaar leven. Om dit te voorkomen wordt er vaak een ophokplicht ingesteld voor commercieel gehouden kippen als er ergens vogelgriep is vastgesteld.

Soorten Vogelgriep

Wereldwijd zijn er verschillende griepvirussen die vogelgriep kunnen veroorzaken en de ziekte kan alle vogelsoorten treffen. Het virus veroorzaakt klachten aan de luchtwegen bij de vogels en tast het spijsverteringsstelsel en/of het zenuwstelsel aan.

Er zijn twee soorten vogelgriep:

  • Laagpathogene soort (LPAI): Deze soort leidt bij kippen nauwelijks tot ziekte.
  • Hoogpathogene soort (HPAI): Deze soort leidt bij kippen tot ernstige ziekte of de dood.

Bij een uitbraak van een hoogpathogene variant worden veel vogels besmet. Na infectie kunnen vogels al snel ziek worden, meestal binnen een paar uur tot drie dagen. Ook overleven de vogels deze variant vaak niet. Bij de eerste klachten laten de dieren sloom gedrag zien en maken ze geen geluid meer. Later komen er ook ademhalingsproblemen, diarree, oogontstekingen, vreemd draaien met de kop en plotselinge sterfte bij.

Van een laagpathogene variant worden vogels niet of maar een beetje ziek.

Is het veilig om eieren te eten tijdens een vogelgriep uitbraak?

Je wordt niet ziek van het eten van vlees of eieren van besmette kippen. Het virus kan via eieren of vlees niet overspringen op de mens. De eierschaal is een verpakking die het binnenste goed beschermt. Sowieso zijn kipproducten en eieren in de winkel afkomstig van gezonde kippen en dus virusvrij. Voordat de dieren worden geslacht, krijgen ze een gezondheidscheck.

Wel meldt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) dat het verstandig is kippenvlees altijd goed te bakken of te koken totdat het helemaal gaar is. Ook is het verstandig om eieren alleen goed gegaard te eten. Vanuit dat oogpunt is het consumeren van rauwe eieren ook af te raden.

Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) beraadt zich over het versoepelen van deze maatregel. Dat zou inhouden dat eieren afkomstig van kippen die vogelgriep uitscheiden toch als consumptie-ei afgezet zouden kunnen worden. Hierover is LNV in gesprek met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

Het Risico voor Mensen

Vogelgriep is over het algemeen niet heel besmettelijk voor mensen. In uitzonderlijke gevallen kunnen mensen vogelgriep krijgen als ze intensief contact hebben met zieke of dode vogels. Alleen in zeldzame gevallen kan de vogelgriep overgaan van dier op mens. Wie toch besmet raakt met het vogelgriepvirus wordt er niet heel ziek van. De symptomen bij mensen komen overeen met 'normale' griepklachten zoals koorts, hoofdpijn, spierpijn en hoesten. Soms krijgen mensen een oogontsteking van vogelgriep.

Het risico dat iemand met vogelgriep andere mensen besmet, is verwaarloosbaar. Het RIVM adviseert mensen die in contact zijn geweest met een zieke vogel wel contact op te nemen met de huisarts.

Als je griep hebt en ook nog eens besmet wordt met vogelgriep, dan is er een kleine kans dat een nieuwe griepvariant ontstaat. Die kan wel besmettelijk zijn voor mensen en een griepepidemie veroorzaken. Ook mensen met luchtwegklachten kunnen beter uit de buurt blijven van kippen en kalkoenen met vogelgriep. Ga als je erg ziek bent naar de huisarts.

Mensen die ziek worden van vogelgriep krijgen dezelfde symptomen als bij een gewone wintergriep: koorts, hoofdpijn, spierpijn, hoest of conjunctivitis (oogontsteking).

Maatregelen en Preventie

Als vogelgriep bij wilde (water)vogels wordt geconstateerd, dan wordt vaak overgegaan naar een ophokplicht voor commercieel gehouden pluimvee. De pluimveehouder kan kiezen voor vrijwillige vaccinatie tegen vogelgriep. En in tijden van nood kan de overheid de zogenoemde ‘noodvaccinatie’ verplicht stellen.

In het najaar van 2023 is door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)) een vaccinatie-veldproef gestart. Hierbij kregen 1800 eendagskuikens een vaccinatie tegen hoogpathogene H5N1-vogelgriep. De eerste resultaten zijn positief: de 2 geteste vaccins bleken 8 weken na vaccinatie goed te werken tegen infectie met het vogelgriepvirus.

Toch kunnen mensen in sommige gevallen een gewone griepprik krijgen. Het gaat hierbij om mensen die de dieren verzorgen of ruimen. Deze griepprik verkleint alleen de kans dat mensen op hetzelfde moment vogelgriep én gewone griep krijgen. Als één persoon beide ziektes tegelijk heeft, kan een nieuw virustype ontstaan dat mogelijk van mens op mens kan overgaan. Dat willen we met de vaccinatie voorkomen.

Meestal gaat (vogel)griep bij mensen vanzelf over. Vogelgriep bij mensen wordt eigenlijk alleen behandeld als het om een hoogpathogene variant gaat. Door de behandeling is de kans kleiner dat de ziekte zich verder verspreidt of verandert in een variant die van mens op mens kan overgaan. Behandeling start dan het liefst zo snel mogelijk na het begin van de klachten.

Wat te doen bij een vermoeden van vogelgriep?

Bent u bang dat uw kippen of andere vogels vogelgriep hebben? Kom direct in actie, om verdere verspreiding te voorkomen. Neem contact op met uw dierenarts.

Alle houders van vogels zijn verplicht om vogelgriep te melden bij het Landelijk meldpunt dierziekten, via telefoonnummer 045 - 546 31 88.

Bel de gemeente of bel Meldpunt 144 als u een zieke of gewonde vogel vindt. Het is mogelijk dat de vogel aan vogelgriep is doodgegaan. Daarom kan het zinvol zijn dit te melden. Zo helpt u bij het onderzoek naar de verspreiding van vogelgriep in Nederland. Geef het ook door aan de terreinbeheerder.

Ziet u een dode vogel in de natuur? Raak deze dan niet aan! Ligt er een dode vogel in uw tuin of op uw balkon? Dan kunt u hiervan melding maken bij het DWHC of bij SOVON. Als u zelf de vogel opruimt, gebruik dan plastic wegwerphandschoenen of bijvoorbeeld een plastic zak om de vogel op te tillen en weg te gooien. Gooi de vogel - in een dichte zak - in de afvalcontainer.

Vogelgriep bij Koeien

Ook koeien krijgen vogelgriep. Dat was flink schrikken deze week, want hoewel we al wisten dat de huidige vogelgriepuitbraak ook zoogdieren kan besmetten, is de oversprong naar een herkauwer onverwacht. In de media zoomden virologen in op het mogelijke risico voor mensen van de virussprong.

De Amerikaanse overheid is dan ook in eerste instantie op zoek naar hóe de koeien besmet zijn geraakt. Dat zou kunnen doordat wilde vogels het drinkwater met uitwerpselen hebben besmet, maar het kan inmiddels ook al van koe op koe zijn overgedragen. Ook is een melkveehouder besmet geraakt, en boerderijkatten.

Over melk hoeft niemand zich zorgen te maken, benadrukken de Amerikaanse autoriteiten. Melk van zieke koeien komt niet op de markt.

In Nederland zijn de zieke Amerikaanse koeien reden om bloedonderzoek bij herkauwers te gaan doen, aldus de NOS. Om uit te sluiten dat er toch vogelgriepbesmettingen onder herkauwers zijn geweest, is een 'retrospectief' onderzoek aan de orde.

Ook het risico dat u vogelgriep krijgt door kip, eieren of rundvlees te eten, of via melkproducten, is heel klein. Eieren, vlees en melk voldoen aan strenge eisen.

labels: #Ei

Zie ook: