Natuurlijk tomaat! Van tomaten is bewezen dat ze erg gezond zijn. Tijdens of na het lezen van deze informatie zal u tot de conclusie komen: 'Laat ik maar stoppen met lezen over tomaten, ik kan er beter een paar gaan eten!'

Voordelen van Tomaten

Tomaten zijn verzadigd met vitamine C, zink, calcium en ijzer, maar belangrijker nog is dat tomaten zeer rijk zijn aan lycopeen. Deze stof heeft bewezen te werken tegen kanker.

Lycopeen: Een Krachtige Antioxidant

Tomaten zijn rijk aan lycopeen. Dit is een natuurlijk pigment waaraan tomaten hun rode kleur danken. Het wordt vooral tijdens het rijpingsproces in tomaten gevormd. Hoe roder de tomaten, hoe meer lycopeen ze bevatten. Tomaten die geler zijn bevatten minder lycopeen.

Lycopeen behoort tot de groep van de carotenoïden en staat bekend als een krachtig antioxidant. Als gevolg van allerlei omzettingsprocessen komen in het lichaam vrije radicalen vrij. Vrije radicalen kunnen schade aanbrengen aan een cel en spelen een belangrijke rol in het verouderingsproces.

Huidveroudering

Onderzoek toont aan dat tomatenpuree werkt tegen rimpels en huidveroudering. Dat is nog eens een goedkoop alternatief voor dure antirimpelcrèmes! Let wel, het werkt pas effectief als je 10 eetlepels tomatenpuree per dag eet aangelengd met 10 gram olijfolie. De toevoeging van een beetje vet zorgt voor een nog betere opnamecapaciteit. Lycopeen is immers een vetoplosbaar antioxidant.

Bij de proefpersonen uit het onderzoek was de aanmaak van de procollageenlaag in de huid sterk toegenomen. Procollageen is een eiwit dat de huidstructuur helpt verbeteren. Bovendien was de huid 30% beter bestand tegen het schadelijk effect van UV-stralen.

Koken of Rauw?

Bij de meeste groentes gaat koken meestal gepaard met enig verlies aan voedingsstoffen. Maar bij tomaten blijkt de beschikbaarheid van lycopeen uit een licht gestoofde tomaat groter dan uit een rauwe tomaat. Onder invloed van de verhitting worden de celwanden in de tomaat afgebroken waardoor meer lycopeen vrijkomt. Daarnaast wordt lycopeen onder invloed van hitte ook omgezet in een meer biologisch beschikbare vorm.

Ketchup en Pizza

Als tomaten zo gezond zijn dan is ketchup dit ook…toch? Deels is dit waar. In ketchup zijn gekookte tomaten verwerkt. In ketchup zit dan ook veel lycopeen en dit is gezond. Maar in ketchup zit ook veel suiker, bijna 45 klontjes en dat is niet goed voor je. Dus laten we het zo stellen, ketchup is een gezond alternatief voor mayonaise. Maar let op de hoeveelheid suiker die in ketchup zit.

Voor de saus op de pizza geldt hetzelfde. De tomaten in de saus zijn verwerkt en gekookt en daardoor bevatten ze meer lycopeen. Maar daarnaast bevat de saus ook suiker, zout en vetten en dat is minder gezond. Het zijn vooral die toevoegingen die de pizza minder gezond maken, zoals salami, kaas en de korst.

Bescherming tegen Kanker en Hart- en Vaatziekten

Van lycopeen (zoals hierboven vermeld) is aangetoond dat het bescherming biedt tegen kanker. De bewijzen zijn het sterkst bij prostaatkanker. Naast de beschermende werking van lycopeen is ook een therapeutische werking vastgesteld.

Mannen met prostaatkanker kregen drie weken voordat de prostaatklier geheel of gedeeltelijk zou worden verwijderd tomatenlycopeen toegediend. Na analyse van het klierweefsel bleek dat de lycopeengebruikers kleinere tumoren hadden. Het PSA (prostate specific antigen) in het lichaam bepaalt de kans op uitzaaiingen; een hoog gehalte verhoogt de kans.

Uit een studie onder 725 mannen van middelbare leeftijd bleek dat de mensen met een laag gehalte lycopeen 330 % meer risico liepen op een hartaanval of beroerte dan mensen met een hoger lycopeengehalte in hun bloed. In een andere studie werd de dikte van de kransslagader van 520 gezonde mensen gemeten.

Mannen met een laag lycopeengehalte in het bloed hadden gemiddeld een 18% dikkere kransslagader dan mannen met een hoger dan gemiddeld lycopeengehalte. Een dikkere kransslagader wijst op atherosclerose (aderverkalking). Lycopeen lijkt dus bescherming te bieden tegen hart- en vaatziekten.

Andere Gezondheidsvoordelen

  • Tomaten stimuleren de aanmaak van Procollageen. Dit is een eiwit dat de huidstructuur helpt te verbeteren en daarmee zorgt voor huidverjonging.
  • Bovendien is van carotenoïden, waartoe lycopeen behoort, bekend dat ze een mate van bescherming bieden tegen de schadelijke effecten van UV straling van de zon.
  • Een tomatenextract met o.a. lycopeen als werkzame bestanddeel, blijkt een gunstig effect te hebben op de bloeddruk.
  • Omdat lycopeen in relatief hoge concentraties aanwezig is in de testikels en in spermavloeistof en lagere gehaltes zijn waargenomen bij onvruchtbare mannen werd het volgende onderzoek uitgevoerd. Na drie maanden was het spermagehalte in 66% van de gevallen aanmerkelijk gestegen en bij 53% was de beweeglijkheid van de spermatozoïden met een kwart verbeterd.
  • Alledaagse ongemakken als hoofdpijn, vermoeidheid en slapeloosheid hebben veelal als oorzaak de zuurheid van het lichaam.

Nadelen en Aandachtspunten

Bij ongezonde voedingsmiddelen denk je niet meteen aan tomaten. Toch komt ook af en toe de vraag op of tomaten wel zo gezond zijn. Tomaten behoren tot de nachtschadeplanten en deze hebben een slechte naam. Dat komt doordat er mensen zijn die gevoelig reageren op deze planten.

Als je gevoelig bent voor nachtschadeplanten, reageer je op de alkaloïden in deze gewassen. Het klopt dat deze stoffen je stofwisselingsorganen kunnen belasten en zelfs giftig kunnen zijn. Dan moet je er echter extreem veel van binnenkrijgen of tomaten op een ongebruikelijke manier eten. Rode, rijpe tomaten daarentegen staan bol van de gezonde stoffen.

Anti-nutriënten: Lectines en Saponinen

Aan de andere kant heeft de tomaat ook een ongezonde kant. Er bestaan vele verschillende anti-nutriënten, maar één van de anti-nutriënten die het meest voorkomen in onze dagelijkse voeding zijn lectines en saponinen.

Niet iedereen heeft er heel erg last van, maar als je beschermingslaagje in je darmen te dun is, wel. Anti-nutriënten kunnen het lastig maken om vitaminen en mineralen op te nemen. Deze anti-nutriënten binden zich vast aan voedingsstoffen zoals ijzer of zink. Dit zorgt ervoor dat deze stoffen lastig tot niet opgenomen kunnen worden.

Saponinen komen vooral voor in voedingsmiddelen van de zogenaamde ‘nachtschade’: paprika, tomaat, aubergine, aardappel, maar saponinen zitten ook in peulvruchten en granen (ook wel moderne landbouwproducten). Het woord ‘saponine’ komt van het Latijnse woord voor zeep: ‘sapo’. Saponinen hebben zeepachtige eigenschappen, zoals schuimvorming.

Saponinen en de Darmen

Saponinen die loskomen in ons lichaam hebben een schadelijk effect op de darmwand. De darmcellen worden geprikkeld/geïrriteerd, waardoor ze gemakkelijker stoffen doorlaten. De darmwand wordt hierdoor verhoogd doorlaatbaar en de kans dat er dus slechte stoffen ons lichaam/de bloedbaan binnen komen is veel groter.

Het zit namelijk zo: Zodra er stoffen ons lichaam binnenkomen die niet verteerd zijn of niet binnen hadden mogen komen, wordt ons immuunsysteem geactiveerd. Bij elke hap anti-nutriënten wordt het immuunsysteem dus geactiveerd. Echter, je merkt hier niet gelijk iets van. Anti-nutriënten leiden vaak pas op de lange termijn tot klachten en ziekten.

Let op! Dit is alleen het geval als je voor een lange tijd in aanraking komt met grote hoeveelheden anti-nutriënten. Normale porties op dagelijkse of wekelijkse basis kunnen geen kwaad.

Rijpe Tomaten vs. Onrijpe Tomaten

In onderstaande tabel kun je zien hoeveel saponinen er zitten in tomaten. Er zit een groot verschil in de hoeveelheid saponinen in onrijpe en rijpe tomaten. Zo'n rijping zorgt er namelijk voor dat bijna alle saponinen in een tomaat onschadelijk worden gemaakt.

Type Tomaat Saponinen Gehalte
Onrijpe Tomaat Hoog
Rijpe Tomaat Laag

De tomaten uit de winkel of van de groenteboer zitten vaak ook boordevol saponinen. Dit omdat de tomaten niet zongerijpt zijn. In het proces van massaproductie worden tomaten vaak onrijp geoogst, omdat ze nog dagen onderweg zijn naar de supermarkt/groenteboer. Dit maakt de tomaten in Nederland minder gezond!

Hoe Gezond Zijn Tomaten?

Het antwoord hier luidt: de meeste voedingsmiddelen zijn niet of alleen of gezond of ongezond. Het is daarom ook niet per se de bedoeling om ‘slechte’ voedingsmiddelen in het geheel te vermijden. Dat wordt namelijk erg lastig. Daarnaast zou je per ongeluk erg eenzijdig kunnen gaan eten en ook dat is natuurlijk niet goed.

Mensen met prikkelbare darmen kunnen zich zorgen maken over hun toch al geïrriteerde darmen, die belast zouden kunnen worden door de alkaloïden in tomaten. Er blijkt echter geen bewijs te zijn dat tomaten de symptomen van prikkelbare darmen zouden kunnen verergeren.

Mensen met auto-immuunziekten, zoals reuma, kunnen de angst hebben dat nachtschadeplanten hun darmen belasten en daarmee ontstekingen kunnen verergeren. Ook hiervoor is geen bewijs gevonden.

labels:

Zie ook: