Tegenwoordig zijn we ons steeds bewuster van de invloed die we hebben op het klimaat. Er is van alles wat jij kunt doen. Van slimme keuzes in ingrediënten tot energiezuinige kooktechnieken - ontdek hoe jij een steentje kunt bijdragen aan een beter klimaat, gewoon in de supermarkt en tijdens het koken!

Energie zuinig koken klinkt heel simpel, maar hoe kan je nu echt energie zuinig koken? Energiezuiniger koken lijkt misschien een hele uitdaging, maar dat valt reuze mee en je bespaart er zowel geld als CO2-uitstoot mee. Koken is immers goed voor zo’n 10% van je energierekening. En die willen we allemaal graag omlaag hebben. Maar daarnaast geldt ook: hoe minder energie je verbruikt, hoe minder CO2 je uitstoot.

Kooktechnieken en apparaten

Duurzaam koken is niet moeilijk. Met een paar simpele handelingen kook je energiezuinig, ben je milieubewust bezig en bespaar je geld. Kies bij voorkeur voor een elektrische bron op groene stroom. En onderzoek de mogelijkheid om te stoppen met koken op gas. Aardgas is een fossiele brandstof die eindig is en zorgt voor CO2-uitstoot.

  • Inductie koken: Van de elektrische kookplaten is inductie het zuinigst in energiegebruik. Koken op inductie gaat sneller dan eender welke andere verwarmingswijze. Zo duurt 1 liter water aan de kook brengen op inductie ongeveer 3 minuten, op vitrokeramisch duurt dit 7,5 minuten en op gas bijna 5 minuten. Koken op inductie scoort nu het best. Als je nog op gas kookt, is overstappen naar inductie een slimme keuze voor het klimaat. Inductiekoken is energiezuiniger omdat de warmte direct naar de pan gaat, zonder verspilling. Bovendien gebruik je bij inductie elektriciteit in plaats van gas, en met de opkomst van groene stroom wordt dit steeds klimaatvriendelijker. Ook is inductie veiliger en makkelijker schoon te maken, wat het nog aantrekkelijker maakt!
  • Magnetron: Voor het opwarmen van gerechten is de magnetron energie-efficiënter dan de oven. Wist je dat je met de magnetron de duurzaamste maaltijd kunt bereiden? Verrassend maar waar!
  • Oven: Gebruik de heteluchtstand van de oven in plaats van de conventionele stand met boven- en onderwarmte. Eten bereiden in een (gas)oven is het minst duurzaam omdat het langer duurt; een oven moet voorverwarmen en ovengerechten zijn minder snel klaar. En ben je benieuwd wat zuiniger is: de airfryer of de oven?
  • Waterkoker: Heb je een grotere hoeveelheid kokend water nodig? Gebruik dan je waterkoker. Waterkokers zijn sneller en efficiënter. Ook ideaal als je snel even water op wilt warmen voor je bouillon. Die heeft geen doorkooktijd nodig en slaat meteen af zodra het water kookt. Hierdoor ben je energie zuinig aan het koken.
  • Slowcooker: Kook je eten in een slowcooker. Hoewel dit langer duurt, verbruikt een slowcooker enorm weinig energie. Zo kan een slowcooker urenlang een stoofpotje laten sudderen, en zal er hierna alsnog minder energie verbruikt zijn dan bij het koken in een normale pan. In lage stand verbruikt een slowcooker zo’n 65 watt per uur, terwijl een half uur op een inductieplaat gemiddeld al 700 watt verbruikt, dus 1400 watt per uur.
  • Snelkookpan: Overweeg een snelkookpan aan te schaffen. Dit is de enige tip die we je geven die daadwerkelijk geld kost, maar dat komt omdat het je uiteindelijk 60 tot 70 procent aan energie (en kooktijd) zal schelen. Plus er gaat nauwelijks water in de snelkookpan, dus je vitamines blijven bewaart en het scheelt op de waterrekening. De moeite waard dus om eens te kijken of je het er voor over hebt.Een snelkookpan is energiezuiniger dan een kookplaat of oven omdat je maaltijd in een afgesloten omgeving gaart. Hierdoor hou je de energie en warmte in de pan en verminder je de kooktijd.

Tips voor energiezuinig koken

  1. Gebruik het juiste formaat kookpot en bakpan: Kies een pan die past bij de hoeveelheid die je bereidt. De bodem van je kookgerei moet gelijk zijn aan de kookzone. Het verschil is liefst kleiner dan 4 centimeter. Zet de pan ook op een bijpassende pit, dus waarbij de pan de pit helemaal bedekt. Het is misschien niet het eerste waar je aan denkt, en eigenlijk doen we het waarschijnlijk zonder erbij na te denken. Maar het scheelt echt energie als je de juiste pan op de juiste zone/pit zet. Of je nu vlees, vis of groenten gaat bakken, zorg dat je het juiste formaat van bakpan gebruikt. Als je slechts een zeer kleine hoeveelheid ingrediënten in je bakpan gaat gebruiken heeft geen nut om een bakpan van 32cm te gaan verwarmen hiervoor. Het zal je energie besparen door een kleinere pan te gebruiken en je bent ook sneller klaar.
  2. Gebruik een deksel: Ga je koken in je kookpot? Gebruik dan altijd een deksel. Een deksel op de pan zorgt voor 2 tot 3 keer minder energieverbruik. Wanneer je kookt met het deksel op de pan wordt je eten eerder gaar en kookt het water ook sneller. Dit komt omdat de warmte niet kan ontsnappen wat uiteindelijk zorgt voor 2 tot 3 keer minder energieverbruik. Je bespaart hier wel 2 tot 3 keer meer energie mee!
  3. Kook met weinig water: Gebruik niet te veel water als je kookt. Een klein laagje water - zodat het niet droog kookt - is voldoende. Net genoeg water om stoom te generen tijdens het volledige kookproces is voldoende. Een klein laagje water in de kookpan is vaak al voldoende. Zo behoud je ook meer vitamines in de groente die je kookt.
  4. Verwarm niet langer dan nodig: Verhit eten niet langer dan nodig is. Bij sommige gerechten kun je de kookplaat of de oven al uitzetten voordat de bereidingstijd om is. Tijdens het koken of bakken kan je de restwarmte van je oven en kookplaten gebruiken. Schakel het fornuis al uit even voor het gerecht perfect gaar is. Het zal zachtjes verder garen. Zo bespaar je toch nog een beetje extra energie.
  5. Kook op laag vuur: Koken op half gas of laag gas zorgt voor een 60% lager energiegebruik. Bovendien kan je 45 tot 80% energie besparen door op laag of half vuur of een lage stand te koken. Als water eenmaal kookt, blijft het dat ook doen als je het gas lager zet.
  6. Laat ingrediënten op kamertemperatuur komen: Zeker als je iets moet ontdooien is het veel energiezuiniger om de groente of het vlees ‘s ochtends uit de vriezer te halen, zodat het ‘s avonds is ontdooid als je gaat koken. Dit scheelt ontdooien in de magnetron of au bain marie in de pan. Hetzelfde geldt ook als je de producten van tevoren uit de koelkast haalt. Bijvoorbeeld gelijk als je thuiskomt, maar eerst nog even met een kopje thee op de bank wilt chillen. Tegen de tijd dat je gaat koken is alles op kamertemperatuur waardoor het verwarmen en verwerken minder tijd en energie kost. Laat diepgevroren producten ontdooien in de koelkast. Dat verlaagt het energieverbruik. Het omgekeerde geldt ook: laat restjes afkoelen voor je ze in de koelkast zet. Zo vermijd je een plots temperatuurverschil, waardoor je koelkast harder moet werken.
  7. Hergebruik water: Je kan best je aardappelen samen met je sperziebonen koken. Of verschillende groenten in hetzelfde water garen. De truc van het hergebruiken van water is dat je let op de kooktijd. De producten met de langste kooktijd gaan als eerste in de pan en pas later voeg je daar de andere producten aan toe. Zo is alles tegelijk klaar en heb je geen extra water nodig gehad.
  8. Laat je eten nagaren: Vaak hoeft je pasta/rijst/eieren helemaal niet zo lang te koken. Je kan het vuur of de kookplaat ook eerder uitzetten, doordat het water - en als je elektrisch of keramisch kookt ook de plaat - nog wel even warm blijft, gaat het garingsproces gewoon door. En hetzelfde geldt voor de oven. Een concreet voorbeeld, pasta koken: zodra het water kookt, voeg je de pasta toe en kook je het 2 minuten. Daarna zet je het fornuis uit en laat je het deksel op de pan. Laat de pasta zo staan en tel 2 minuten op bij de resterende kooktijd van de verpakking. Op deze manier bespaar je geld bij het maken van pasta.
  9. Gebruik je afzuigkap niet te vaak: Niet alleen je kookplaat of fornuis gebruiken heel wat energie. Heb je weleens gedacht aan het verbruik van je dampkap? Zet hem daarom zo laag en kort mogelijk aan. Soms is het meer een gewoonte om hem aan te zetten maar niet echt nodig. Laat hem daarom lekker uit als het niet hoeft. Ook een goeie tip is om een raam of een deur op een kiertje te zetten. Warme lucht zoekt namelijk altijd een weg naar koeler terrein.
  10. Kook voor meerdere dagen: Je gasfornuis zo kort en zo min mogelijk aanzetten is toch wel een van de beste adviezen die we kunnen geven en daar hoort ook bij; kook meteen grote porties, waar je meerdere dagen van kunt eten. Op die manier hoef je de dag erna je eten alleen nog maar kort op te warmen en hoef je niet opnieuw een hele maaltijd te bereiden. Als je dan toch aan het koken bent, waarom niet met grotere porties? Dat scheelt energie (want die pan hoeft maar een keer op het vuur) en je kunt er meerdere dagen van eten. Je kan het ook in de vriezer bewaren als je dat handig vindt, dan hoef je het alleen nog maar op te warmen (wel eerst al ontdooien, zie tip 4).
  11. Maak vaker eenpansgerechten en ovenschotels: Op één pit koken is natuurlijk energiezuiniger dan meerdere pitten tegelijk aan hebben staan. Daarom zijn eenpansgerechten ook zo’n uitkomst. Je verbruikt minder energie, maar ook minder water omdat je minder afwas hebt. Wokken is ideaal voor een eenpansgerecht, omdat je in heel korte tijd je maaltijd bereidt. Meestal in maar zo’n 4 tot 6 minuutjes. Maar denk ook aan stoofpotjes, ovenschotels, risotto, quiche, pizza en maaltijdsoepen. Allemaal gerechten die je prima in een pan kan maken.

Duurzame ingrediënten

  • Kook uit het seizoen: Kiezen voor seizoensgroenten is een van de makkelijkste manieren om duurzaam te koken. Seizoensgroenten zijn groenten die niet in een verwarmde kas gekweekt hoeven te worden. Groenten die in het seizoen zijn, hoeven niet geïmporteerd te worden en groeien vaak zonder energie-intensieve kassen. Dit betekent minder transport, minder verpakkingen en een kleinere CO2-uitstoot. Bovendien zijn seizoensgroenten vaak goedkoper en smaken ze beter omdat ze op hun best zijn. Denk in de herfst bijvoorbeeld aan pompoen en pastinaak, en in de zomer aan tomaten en courgette. Ook als je producten afkomstig uit het buitenland koopt, is het beter als het seizoensgroenten zijn.
  • Eet minder vlees: Vervang eens een stuk vlees door een vleesvervanger. Elke dag zonder vlees helpt al! Probeer vlees eens te vervangen door peulvruchten, tofu of tempeh, of kies voor een vleesvervanger.
  • Let op de ingrediëntenlijst: Een van de eenvoudigste manieren om klimaatbewust te koken, is door beter op de ingrediëntenlijst van producten te letten. Veel bewerkte producten bevatten ingrediënten zoals dierlijke producten en palmolie, die beide een flinke impact hebben op het milieu. Dierlijke producten, zoals boter en kaas, vergen vaak veel land, water en energie om te produceren. Daarnaast wordt palmolie vaak gebruikt in bewerkte producten, en de teelt ervan leidt regelmatig tot ontbossing en verlies van biodiversiteit in tropische gebieden.
  • Gebruik wat je in huis hebt: Het meest vervuilende van alles? Het verspillen van voedsel! Herkenbaar: die mango die je van de andere kant van de wereld hebt laten overvliegen die in de vuilnisbak belandt omdat je ‘m uit het zicht had gelegd en daardoor bent vergeten. Echt heel zonde! Dus ben je goed bezig en let je op de producten die je koopt? Zorg dan ook dat ze worden opgegeten.

Voorkom voedselverspilling

Voorkom voedselverliezen tijdens de bereiding door bijvoorbeeld van aardappelen en bepaalde groenten meer op te snijden. Kook niet meer dan nodig, en weeg af hoeveel je precies nodig hebt.Is er nog wat over van je heerlijke maaltijd? Bewaar het in je koelkast, in vacuümzakken of -dozen. Zo blijft de inhoud tot vijf maal langer goed.

labels: #Koken

Zie ook: