Voor foodies is een trip naar de Baltische staten een aanrader. Op het eerste oog hebben Estland, Letland en Litouwen een eenvoudige en ambachtelijke kookcultuur. De Baltische keuken bevat sporen van de Nordic Cuisine, is gevoed door tradities van buurlanden als Polen en Rusland maar verrassend genoeg ook door Italië.

De Estse Keuken: Een Overzicht

De Estse keuken is een boeiende mix van traditionele en moderne invloeden, geworteld in de rijke geschiedenis van het land. Schone lucht, veel en gevarieerde natuur, duidelijk verschillende seizoenen… Estland heeft ze en het zijn belangrijke ingrediënten voor al het lekkere eten dat je in Estland kunt proeven. Hoofdingrediënten zijn vaak aardappelen, roggebrood, varkensvlees en verschillende vissoorten uit de Baltische Zee.

Daarnaast houdt het land traditionele manieren om natuurlijke, seizoensgebonden ingrediënten te gebruiken en groenten, paddenstoelen en bessen te conserveren springlevend. Duitsland en Rusland hebben lange tijd een grote invloed gehad op het leven in Estland. Het is dus niet verbazingwekkend dat de Estse keuken Duitse en Russische trekjes heeft. Maar er zijn ook invloeden te zien uit Scandinavië - steeds meer zelfs.

Die pure, lokale ingrediënten zou je kunnen bestempelen als ware superfoods uit de natuur van Estland. Ze groeien in de bossen en op de velden, zitten bomvol met vitaminen en hun kleuren zorgen ervoor dat het water je in de mond loopt. In de herfst zijn ze op hun verst, maar je kunt er het hele jaar van genieten in de vorm van jam of sap.

Traditionele Gerechten en Ingrediënten

Denk je bij Estlands eten vooral aan zuurkool, bloedworst en aspic? Dat kun je er inderdaad eten, maar er is zoveel meer! Elke regio heeft zijn eigen specialiteit, wat komt doordat men vooral afhankelijk was van wat groeide op het land. Esten zijn dol op zult, bloedworst en balkenbrij. Ook gerookte ham wordt veel door Esten gegeten. Een typisch Ests gerecht is ‘verivorst’, een bloedworst die vooral tijdens de kerstperiode wordt gegeten.

De belangrijkste producten voor de Estlandse keuken zijn brood, aardappels en varkensvlees. Stoofpot van zuurkool met bloedworst is een populair gerecht bij de lokale bevolking van Estland.

Hier zijn enkele traditionele gerechten die je zeker moet proberen:

  • Mulgikapsat: Een stoofpot met zuurkool en varkensvlees.
  • Kilu: Een soort haring, geserveerd op een stukje roggebrood met een gekookt ei.
  • Pannenkoek met kaviaar: Omdat de kaviaar zo zout is wordt deze gecombineerd met de zoete pannenkoek.
  • Pirukad: Kleine deeggerechten gevuld met wortel, rijs en vlees.
  • Bloedworst: Een worst bestaande uit een mengsel van bloed, vet, spek, kruiden en vulmiddelen zoals gerst of brood.
  • Seene salat: (Bos)paddenstoelen salade.
  • Kama Talkkuna: Snack dat gemaakt word van een traditioneel Fins en Estlands meelmengsel van gebrande gerst, rogge en haver- of tarwemeel.
  • Rosolje: Traditionele bietenschotel met aardappelen en haring met vinaigrette.
  • Verivorst: Bloedworst, gemaakt van varkensbloed.
  • Karask: Gerstbrood dat veel lijkt op cake. Het is een eenvoudig gerecht met een zachte smaak.

Roggebrood en Meer

Er zijn veel soorten brood in Estland, maar het bekendste is het zware, ‘zwarte’ roggebrood waarop ik eerder al in Letland verliefd werd. Estland was in de middeleeuwen al een belangrijke exporteur van rogge. En nog steeds vragen Esten die zijn geëmigreerd hun familieleden om roggebrood naar ze op te sturen.

Sõir is afkomstig uit Setomaa in Zuid-Estland. Het is een zachte kaas die wordt gemaakt van volle melk, cottage cheese, boter, eieren, zout en karwijzaad. Je eet hem bij het ontbijt of als tussendoortje op brood of crackers, maar ook bij de lunch of het avondeten bij gekookte aardappels. En zeker met Midzomer (Jaanituli)!

Ook populair in Estland is kohuke, een snoepje op basis van kwark met daaromheen chocola of karamel. Ze ontstonden zo’n 70 jaar geleden, toen Estland deel uitmaakte van de Sovjet-Unie. In het Estlandse Zuivelmuseum kun je ze zelf maken.

Nog een zoetigheid die echt bij Estland hoort, is marsepein. Er wordt zelfs een genezende werking aan toegeschreven. Het mengsel van amandelen en suiker werd al in de middeleeuwen gegeten in Estland.

Visgerechten en Zeevruchten

En omdat Estland bijna 3.800 km aan kustlijn heeft, vallen er natuurlijk ook visgerechten en zeevructen te proeven. Vooral in de zomer kun je daarvoor terecht in restaurants aan de kust. Sprot is iets wat Esten veel eten - bijvoorbeeld op dat lekkere donkere roggebrood. Ze zijn betaalbaar en zitten ook nog eens vol met gezonde omega-3-vetzuren.

Hier zijn enkele aanbevolen visrestaurants:

  • Restaurant Tulivee op het strand van Liimala bij de jachthaven van Purtse.
  • Restaurant Ruhe bij de haven van Neeme, op een half uur van Tallinn.
  • Visrestaurant Dirhami, waar je uitkijkt op Osmussaar en de zonsondergangen echt schitterend zijn.
  • Grand Holm Marina Restaurant in Haapsalu, dat behalve om vis ook bekendstaat om de goede cocktails en koffie die je er kunt bestellen.

Dranken in Estland

Qua drank zijn bier en wodka het meest populair. Ook de kruidendrank Black Balsam (45%) uit het buurland Letland is erg geliefd.

En wat drink je daar dan bij als je in Estland bent? Bier natuurlijk! Bier is big in Estland en je kunt je hart er ophalen aan eindeloos veel speciaalbieren (waar je trouwens ook een bad in kunt nemen).

Distilleerderij Lahhentagge op het eiland Saaremaa wil ik hier niet laten ontbreken. Zij maken tonic met een wel heel bijzonder ingrediënt: kerstboomnaalden. Verder zit er ook kardemom in deze Estonic Soda.

Natuurlijk mag een lokaal drankje niet ontbreken:

  • Kwas/Kvas: een gegiste drank, gemaakt van zwarte rogge.
  • Kihnu Mark: Wodka van de Estlands vennootschap Remedia. Het drankje bestaat uit veertig procent alcohol.
  • Frisdrank Linnuse Kali: Een wat chemische frisdrank die eruit ziet als cola.
  • Vana Tallinn: Een romige koffie likeur met een vleugje kaneel.

Terviseks!

Eetgewoonten in Estland

Esten eten vaak thuis, maar de lunchcultuur in steden is levendig. Veel cafés bieden dan betaalbare dagschotels.

Het voorgerecht is meestal soep, maar het is ook wel eens een koude schotel van vlees of vis. Ze eten doorgaans roggebrood en/of gewoon brood met boter en eieren. Deze eieren worden op verschillende manieren klaargemaakt, bijvoorbeeld in combinatie met vleeswaren.

Naast brood en eieren wordt er veel kwark, kaas, worst, tomaat, radijsjes, komkommer en augurken gegeten. Wat nog een oude gewoonte is, is het eten van pap, als ontbijt. Deze pap wordt meestal gemaakt van haver, gort of griesmeel. Langzamerhand wordt een granenontbijt met een zuur melkproduct steeds populairder.

Deze lunch bestaat meestal uit soep en/of een koude schotel als voorgerecht. Daarna worden veel aardappelen, groenten en vlees gegeten. Varkensvlees is het meest populair in Estland, maar wild is weer erg belangrijk in het najaar. Varkensvlees wordt gewoon gebraden, maar ook heel vaak tot worst verwerkt. Bloedworst is een echt nationaal gerecht in Estland. Dit wordt meestal gegeten in combinatie met rode bessenjam en gekookte aardappels. Wat een typische warme maaltijd is in Estland, is gekookte aardappelen met zure roomsaus, uienringen en zoute haring.

Verder verwerken de Esten aardappelen ook graag in ovenschotels.

Wat betreft buitenlandse producten zijn bijv. pizza, hamburgers, tonijn(salade) en Griekse sla met feta intussen al behoorlijk bekend geworden. Ook biologisch eten wordt langzaam populairder.

Het diner in Estland is net als de lunch ook een warme maaltijd, maar deze maaltijd is wat lichter dan de lunch. Maaltijdsoepen zijn erg populair als avondeten.

Veel Esten eten ’s avonds voor ze gaan slapen ook nog een klein hapje.

Na het eten wordt er nog volop nagenoten van verschillende soorten kleine gebakjes.

Seizoensgebonden Eetgewoonten

Eetgewoonten in voorjaar en zomer: De Esten zijn gek op barbecueën. Dit is dan ook iets wat ze ’s zomers regelmatig doen.

Eetgewoonten in het najaar en de winter: In het najaar en de winter eten ze vooral wild, gevogelte, bospaddenstoelen, peulvruchten, knollen en fruit. Het eten wordt in deze periode meestal ingemaakt, gedroogd en gerookt. Vooral donker roggebrood, leib, is erg populair. Verder eten de Esten ook veel zuur en zoet brood bij het warme eten. Als zich speciale gelegenheden voordoen, eten de Esten graag zoete broodjes met rozijnen, kaneel en kardemon. Oud brood wordt niet weggegooid, maar de Esten gebruiken dit vaak om broodpap van te maken.

Soepen

Soep wordt in Estland vaak vermengd met zure room, melk of yoghurt. Dit wordt regelmatig als maaltijdsoep gegeten. In voorjaar en zomer worden er meestal lichte soepen gegeten.

Restaurants

Naast de gewone lokale restaurants zijn er ook veel Azerbeidjaanse of Russische restaurants in Estland. In de Estlandse restaurants kun je o.a. hertenvlees en everzwijn eten.

Als je ooit in de hoofdstad van Estland, Tallinn bent, is het de moeite waard om een keer een bezoek te brengen aan het middeleeuws restaurant “Olde Hansa”. Alles hier is in middeleeuwse stijl, zowel het interieur als de kleding van de bediening. De bediening komt bij jou aan tafel om uitgebreid uit te leggen wat er allemaal te eten is. Er zijn verschillende soorten bieren te verkrijgen. De alcoholvrije bieren zijn in Estland de meest populaire soorten. Ook wodka is een populair drankje en het is net als bier in veel verschillende smaken te krijgen. Dan zijn er ook nog verschillende likeuren.

labels:

Zie ook: