Apen staan bekend om hun speelse karakter en acrobatische kunsten, maar wat eten ze eigenlijk? In dit artikel duiken we in de fascinerende wereld van het apenvoer, van de diëten in Apenheul tot de eetgewoonten van apen in het wild.

Apenheul: Gezonde Voeding voor een Gezond Leven

De bijna 300 apen in Apenheul verdienen de beste leefomstandigheden: een ruim en natuurlijk ingericht verblijf, maar óók gezonde en duurzame voeding. Sinds 1 december eten de apen van Stichting Apenheul van de verse groente en fruit van Van Gelder. Hiervoor hebben Stichting Apenheul en Van Gelder groente & fruit de handen ineengeslagen.

Het dieet van de apen in Apenheul is gebaseerd op de voedingsstoffen die ze in het wild binnenkrijgen. Het voedsel dat de apen in Apenheul krijgen, is qua voedingswaarde vergelijkbaar met wat ze in hun natuurlijke omgeving eten. De apen in Apenheul moeten voldoende vitamines en mineralen binnen krijgen om gezond te blijven. De 37 apensoorten die Apenheul rijk is, krijgen daarom elk een specifiek samengesteld menu voorgeschoteld.

Waarom Geen Bananen?

Je zou zeggen dat er dagelijks een grote lading bananen naar Apeldoorn gestuurd moet worden. Dat is dan ook één van de redenen waarom de apen geen bananen eten. Niets is minder waar, want bananen zijn niet bepaald gezond voor de apen. Bananen in het wild bevatten namelijk meer vezels en minder suikers dan bananen uit de supermarkt.

Groenten als Hoofdvoedsel

De apen in Apenheul eten vooral veel groente. Andijvie is één van de meest gegeten groentesoorten onder de dieren in Apenheul. De dertien gorilla’s in Apenheul eten dagelijks zeker 40 kilo andijvie.

Duurzaamheid in Apenheul

Apenheul is een stichting die zich met hart en ziel inzet voor de apen en hun leefgebied in het wild. Het Apenheul Natuurbehoudfonds steunt projecten over de hele wereld om de apen en hun leefgebied te beschermen. Een deel van de opbrengst van Apenheul komt hieraan ten goede.

Stichting Apenheul is dichtbij en ver weg bewust bezig met duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Apenheul beschikt over het gouden Green Key certificaat, een certificaat voor duurzame organisaties in de vrijetijdssector. Dit is dan ook één van de redenen dat Apenheul in Van Gelder groente & fruit een geschikte partner ziet.

Ook kweekt Apenheul zelf wilgentakken in natuurgebied het Weteringse Broek. Bijna 3.000 wilgenstammen groeien daar uit tot lage knotwilgen, waarvan de takjes en bladeren gebruikt worden als lekkere en gezonde snack voor de apen. Voornamelijk gorilla’s zijn dol op de wilgentakjes.

Diëten in Andere Dierentuinen

Elk dier z’n eigen dieet. De meeste dierentuinen hebben hun eigen dieetkeuken met een diëtist om per dier te kijken wat er nodig is en hoeveel. Elk dier heeft een eigen dieet die is aangepast op hun natuurlijke leefomgeving en hun maagdarmstelsel. Zomaar wat hooi neergooien is er dus niet bij.

Groente en fruit komt zoveel mogelijk van lokale boeren en hebben we een regionale leverancier. Het kan dan wel gaan om producten die niet geschikt zijn voor in de supermarkt, maar die wel goed zijn voor dieren. “Een komkommer die krom is of een appel die wat minder glanzend is, maakt de dieren niks uit. De producten die de supermarkt niet kan verkopen, daar spelen wij op in. Er wordt ook gekeken naar de tijd van het jaar. Pompoenen komen er nu aan dus die voegen wij dan toe aan de dagmenu’s. Dat is een stukje verrijking. Soms gebeurt dat ook door bijvoorbeeld een extra boom neer te leggen.”

Sommige dieren eten exotische vruchten. Dan wordt er gezocht naar vruchten die er qua voedingswaarden, structuur en vezels op lijken. Wildlands heeft daarnaast een eigen kas, waar bepaalde vruchten groeien: “Het bekendste voorbeeld is dat apen bananen eten. En dat klopt, maar dat zijn wel andere bananen dan die wij in winkel hebben. We hebben zelf een grote tropische kas waar meerdere soorten (waaronder) rode bananen groeien, die wel gezond zijn voor apen, meer vezels minder suiker. Deze kunnen we onze dieren ook aanbieden.”

Om aan bomen en bladeren te komen heeft Wildlands een deal gemaakt met Staatsbosbeheer: “Staatsbosbeheer wijst buiten het broedseizoen om, plekken aan die gesnoeid moeten worden. Dan gaan er twee mensen uit het park naar het bos om bepaalde bomen te snoeien. Een deel hiervan gaat de diepvries in, zodat dieren ook in de winter blad kunnen eten. De rest wordt vers gevoerd aan vooral de Giraffen. We hebben een eigen weiland voor gras en hooi krijgen we weer van boeren uit de regio.”

Het enige wat niet direct uit de regio komt is het zogenaamde droogvoer. Om het voer voor planteneters als giraffen af te wisselen krijgen zij luzernebrokken die speciaal ontwikkeld zijn voor dierentuindieren. Deze worden geïmporteerd uit Frankrijk waar een bedrijf zit dat hier gespecialiseerd in is.

Voor de grote roofdieren, zoals de leeuw en ijsberen hebben we stukken rund (konijnen, ganzen etc.. Vaak komt rundvlees dat niet verkocht kan worden bij de slager de kant van de leeuwen en ijsberen in de dierentuin op. Dat kan ook vlees zijn dat om de een of andere reden niet geschikt is voor mensen, maar wel veilig is voor roofdieren. “Dan moet je denken aan een dier op een boerderij dat in gewond is geraakt doordat het bijvoorbeeld in het prikkeldraad terecht is gekomen. Daardoor krijgt het dier een stressreactie en dat proef je in het vlees. En dat is niet geschikt voor mensen. Maar als je kijkt naar leeuwen die jagen op de savanne, krijgen de prooidieren ook zo’n stressreactie. Dus voor de leeuwen maakt dat geen verschil. Op die manier weten we precies wat we ze voeren en zitten de juiste documenten erbij.”

Wat ook gebeurd is dat een ander dier overlijdt in de dierentuin gevoerd wordt aan de roofdieren. “We hebben zelf een ongeval met een zebra gehad. Dat dier heeft een mooi leven gehad, maar moesten we laten inslapen, omdat hij niet meer kon herstellen. Hij heeft geen medicijnen gehad, dus dat is het beste vlees wat we kunnen aanbieden, dus dat gaat naar roofdieren. We weten wat er mee gebeurd is en hebben de goede documenten. Zo gaat het met vee ook. Een dier dat een antibioticakuur niet bijvoorbeeld gaat niet naar de leeuwen.”

Sommige dieren hebben natuurlijk een vrij specifiek dieet. “Vis kopen we gewoon bij de vishandel. De strekking is, zoals jij je boodschappen doet, doen wij dat in principe ook. Alleen wij kopen wat grotere partijen in. Onze insecten komen van een regionale leverancier die ook aan de dierenwinkels in Emmen en omstreken levert.

Tot slot is er nog de pluktuin waar verschillende soorten planten, kruiden en bloemen gekweekt worden die weer als verrijking aan de dieren gegeven kunnen worden. “Dit zorgt voor een beetje afwisseling van vitaminen en mineralen. Pas geleden hebben we bij de maki’s een bos bloemen neergelegd uit onze pluktuin.

De Evolutie van Voedselvoorkeuren: Apen en Gekookt Voedsel

CAMBRIDGE - Ook apen eten liever gekookt voedsel. Ze eten vlees, aardappelen en wortels liever gaar dan rauw, zo blijkt uit experimenten waarover het Britse wetenschappelijke tijdschrift New Scientist donderdag bericht. CAMBRIDGE - Ook apen eten liever gekookt voedsel.

Volgens de onderzoekers wijst dit erop dat de mens mogelijk is begonnen met koken zodra hij vuur kon maken en per toeval ontdekte hoe je eten kunt garen, bijvoorbeeld doordat voedsel in het vuur viel. Waarschijnlijk hadden onze voorouders evenals de mensapen een aangeboren voorliefde voor gegaard voedsel.

Volgens de antropologen van de Amerikaanse universiteit Harvard die voor de apen gingen koken, speelt de invoering van het koken een centrale rol in de menselijke evolutie. Gekookt voedsel is makkelijker te verteren en de voedingsstoffen zijn makkelijker op te nemen. Dit zou de opmaat zijn geweest naar anatomische veranderingen bij de homo erectus zo'n 1,8 miljoen jaar geleden: de hersenen werden groter en de tanden kleiner.

Voedselrituelen in ARTIS

In dit verhaal ontdek je de unieke eetgewoonten van de dieren in ARTIS. Elke morgen rond 7.30 uur rijdt vanuit het voedselmagazijn het eerste voedseltreintje door ARTIS. Vier of vijf karren boordevol met voer voor de grote planteneters zoals de olifanten, giraffen en zebra’s. Een uur later volgt het tweede treintje, met vlees en vis, konijnen, ratten en muizen, krekels en sprinkhanen, groente, fruit en droogvoer.

Smaak, proeven en ruiken zijn belangrijk bij het keuren van voedsel. Is het nog wel goed? Ruikt iets niet lekker, dan willen we het niet eens proeven. Smaken verschillen niet alleen individueel, maar ook per soort. De meeste zoogdieren kunnen vijf smaken onderscheiden: zoet, zuur, zout, bitter en de ‘vijfde smaak’ umami (hartigheid). Uit recent onderzoek blijkt dat dit niet voor alle (zoog)dieren geldt. Pure vis- en vleeseters zoals katten en zeeleeuwen kunnen bijvoorbeeld geen zoet proeven. De pinguïn mist zelfs drie van de vijf smaken. Hij kan alleen nog proeven of iets zuur of zout is. Toch zijn de Afrikaanse pinguïns in ARTIS best kieskeurig zijn als ze haring krijgen.

Elk dieet vraagt om een bijpassend gebit. Zo hebben olifanten vier grote kiezen om de vaak harde plantendelen zoals takken te vermalen. Die kiezen slijten daarbij enorm. Maar achter elke kies groeit een nieuwe kies. Olifanten wisselen vijf keer in hun leven. Knaagdieren hebben vier lange snijtanden die alsmaar doorgroeien. Die blijven scherp en op lengte doordat ze bij het knagen over elkaar heen bewegen. En elkaar zo letterlijk slijpen.

Dieren in ARTIS krijgen hun voedsel aangeboden door de dierverzorgers, op een manier die zo veel mogelijk past bij het dier. Zeeleeuwen zijn bijvoorbeeld in de natuur gewend achter vissen aan te jagen. Daarom krijgen ze in ARTIS hun vis niet in een bakje, maar op een speelse manier toegeworpen. Zo kunnen ze al hun vaardigheden inzetten om die haring of makreel net voor de ander te pakken te krijgen. Dit is een vast ritueel geworden van de ‘dierverzorger vertelt’, een van de dagelijkse activiteiten in ARTIS.

Misvattingen over Dierentuindieten

Mensen doen onbewust nog wel eens wat aannames die niet met de praktijk overeenkomen als het om voedsel voor de dieren in moderne dierenparken gaat. Eén van die aannames is dat dierentuinen regelmatig naar veilingen rijden en dan meenemen wat er die dag is doorgedraaid. Zo zal het vroeger ongetwijfeld regelmatig gegaan zijn, maar tegenwoordig hebben vrijwel alle dierentuindieren een uitgekiend dieet.

Een ander hardnekkig misverstand is dat apen vooral veel bananen te eten krijgen. Sterker nog, de apen in Burgers’ Zoo krijgen alleen bij hoge uitzondering een banaantje. De bananen die wij mensen heerlijk vinden, zijn telkens verder aangepast naar onze smaak en staan inmiddels bijzonder ver van de wilde bananen uit het oerwoud af.

Op Discovery en Animal Planet zien we regelmatig hoe een troep leeuwinnen met de nodige moeite een gnoe of zebra overmeesteren en zich vervolgens tegoed doen aan de prooi. Wat we niet zien, is dat die leeuwinnen verschillende mislukte jachtpogingen hebben ondernomen alvorens deze geslaagde jacht een feit werd. In werkelijkheid eten de leeuwen in Burgers’ Zoo dus veel minder grote stukken vlees dan algemeen wordt aangenomen. In het Arnhemse dierenpark krijgen de leeuwen zelfs niet eens elke dag te eten!

Tenslotte nog een laatste punt dat voor veel lezers als een verrassing komt: de hoge kwaliteit van het voedsel dat de dierentuindieren krijgen. Dieren die gezond, gevarieerd en nauwkeurig gedoseerd te eten krijgen en bovendien voedsel krijgen voorgeschoteld dat qua voedingsstoffen dicht in de buurt komt bij wat de dieren in het wild eten, zullen een grotere kans hebben op een gezond leven zonder al te veel ziekteverschijnselen.

Mythes over Dieren en Hun Voeding

Soms zitten zaken heel anders in elkaar dan je denkt. Hier zijn enkele veelvoorkomende mythes over dieren en hun voedsel:

  1. Een olifantenkerkhof ligt bezaaid met botten en slagtanden. Nee, ze kwamen juist om… te overleven! Dat heeft te maken met hun gebit.
  2. Als er gevaar dreigt, steken struisvogels hun kop in het zand. De grote Afrikaanse loopvogel heeft een veel betere manier om zich te redden: rennen!
  3. Je eet gemiddeld vier spinnen per jaar in je slaap. Spinnen blijven liever bij mensen uit de buurt.
  4. Piranha’s verslinden hun prooi binnen een paar seconden. De vissen gebruiken hun vlijmscherpe tandjes om fruit te eten dat in het water is gevallen, of dode dieren die in de rivier drijven.
  5. Een kameel kan dankzij die grote bulten op zijn rug twee weken zonder water. In die grote bulten zit vet. Dat kan hij goed gebruiken als hij een aantal dagen geen voedsel of water kan vinden.
  6. Vleermuizen gebruiken echolocatie om de weg te vinden. Die echolocatie is vooral bedoeld om insecten te vangen.

De Oorsprong van Luxe Voedingsmiddelen

Veel van wat nu als luxe wordt gezien en duur betaald, is ooit als armeluiskost begonnen. Sterker nog, als apenvoer. Een van de sterke verhalen over de wording van de diersoort die mens wordt genoemd, gaat over grote apen die aan zeekusten verzeild raakten en daar schelpdieren aten. Wie nu oesters eten wil moet er, in elke geval in eethuizen, vet voor betalen.

Orang-oetans en Vis

Wetenschappers hebben ontdekt dat de orang-oetans regelmatig vis uit poeltjes halen. De orang-oetans visten meestal alleen, maar in enkele gevallen werkten ze samen.

Het is indrukwekkend dat de orang-oetans zo goed kunnen vissen. Zeker als u in ogenschouw neemt dat de dieren helemaal niet kunnen zwemmen. Dat ze toch de moeite nemen om door het water te waden, komt waarschijnlijk omdat vis zo voedzaam is.

labels:

Zie ook: