De geschiedenis van Huizen gaat ver terug. Al in 1382 wordt voor het eerst melding gemaakt van het dorp Huussem. Anders dan in plaatsen in de buurt stonden er in Huizen stenen huizen, in plaats van de standaard plaggenhutten. Aan de stenen huizen dankt Huizen zeer waarschijnlijk haar naam.

Van Boerendorp naar Vissersdorp

Hoewel Huizen bekend staat als een vissersdorp, bestond de bevolking oorspronkelijk uit boeren, de latere Erfgooiers. De Erfgooiers hadden het recht om gronden samen te gebruiken, de meenten. De boerderijen lagen rond de Nederlands-Hervormde kerk, het oudste gebouw van Huizen.

Toen de Huizers in de zeventiende eeuw begonnen met vissen, was er geen haven. Toch trokken de vissers met hun botters de Zuiderzee op. De visvangst losten ze illegaal op een zandbank voor de kust. Met karren werd de vis door het water aan wal gebracht. In 1807 werd vissen wettelijk goedgekeurd en kwamen er plannen voor een haven. Er werd grond gekocht van de Erfgooiers en in 1854 legden de eerste botters in de haven aan. Rond de haven ontstonden bedrijven als een visrokerij en een scheepswerf.

Rond 1860 beleefde de Huizer visserij haar grootste bloei, maar liefst 125 botters trokken er iedere dag op uit om hun visnetten te vullen. De visserij nam aan het einde van de 19e eeuw steeds verder af. De genadeklap kwam in 1932; met de aanleg van de Afsluitdijk werd de Zuiderzee afgesloten.

Andere Inkomsten en Uitbreiding

Ondernemend als de Huizers zijn, gingen ze op zoek naar andere bronnen van inkomen. Velen vonden werk in de bouw. Nog steeds heeft Huizen veel bouwbedrijven. Maar ook de kaashandel was een goede manier om geld te verdienen. Op dit moment bezit Huizen verschillende industrieterreinen waar veel bedrijven zijn gevestigd.

Het aantal inwoners groeide verder door. Rond 1900 trokken rijke mensen van het Gooi, ook naar Huizen. Hier vonden zij een gezonde en bosrijke omgeving. Dicht in de buurt van de straatweg Amsterdam-Amersfoort ontwierpen bekende architecten als TH. Rueter, J.W. Hanrath, K.P.C. de Bazel, H.C. Elzinga en de Huizer Jan Rebel voor hun welgestelde opdrachtgevers monumentale huizen.

Huizen in de 20ste Eeuw

De Tweede Wereldoorlog ging ook aan Huizen niet voorbij. Zowel Joodse als niet-Joodse inwoners werden slachtoffer van de macht van de bezetter. Het herdenkingsmonument op het Prins Bernhardplein herinnert ons aan de slachtoffers van oorlogen, waaronder de Tweede Wereldoorlog. Voor het monument liggen zwart granieten tegels met de namen van slachtoffers van oorlogsgeweld.

Na de Tweede Wereldoorlog breidt Huizen zich uit. Als Huizen in 1967 een groeikern wordt, vindt er een echte bouwexplosie plaats. De meentgronden, nu Oostermeent, worden bebouwd en in korte tijd ontstaan er tienduizend woningen. In 1995 startten de bouwactiviteiten in het Vierde Kwadrant, de laatste nieuwbouwwijk van Huizen. Beroemde architecten ontwierpen hier bijzondere projecten. Een van deze bijzondere projecten zijn de Panoramawoningen en Sfinxwoningen, gelegen aan het Gooimeer, van architectenbureau Neutelings/Riedijk.

In het Huizen van nU is er ruimte voor de 'nieuwe ouderen', voor gezinnen met kinderen en voor jongeren. Er is aandacht voor de stijgende zorgbehoefte van ouderen en voor betaalbare woningen voor jongeren. Er is een bloeiend verenigingsleven en er zijn sport, recreatie en culturele voorzieningen die aansluiten bij de wensen van alle inwoners. Een levendig centrum waar je kunt winkelen, funshoppen en gezellig een terrasje kunt pikken op het Oude Raadhuisplein. En aan het water het mooie Nautisch Kwartier. Er is veel te doen en er zijn in de haven veel mogelijkheden voor watersport, recreatie, lekker eten en drinken. Mensen vanuit de hele regio komen naar Huizen voor ontspanning en plezier.

Culinaire Tradities van Huizen

Het Gooise dorp Huizen stond de afgelopen twee eeuwen bekend als vissersplaats aan de Zuiderzee, met een karakteristieke cultuur. Hier hoorden onder meer klederdracht en dialect bij, maar ook eigen gerechten. Op feestdagen werden zoete lekkernijen, zoals boerenjongens, speculaas en wikkelkoek, gegeten. Minstens zo lekker is de broeder, een krentenbrood dat tegenwoordig nog steeds wel eens gemaakt wordt.

Speciale Gerechten uit Huizen

  • Boerenjongens: Bij de viering van een Huizer bruiloft werden steevast boerenjongens gegeten. Het was een feestelijk gebeuren.
  • Broeder: Broeder is de benaming voor een krentenbrood met een zoete kern, dat vaak gegeten werd met warme melk en stroop. Een andere naam voor broeder is ‘Jan-in-de-zak’.
  • Wikkelkoek: De wikkelkoek of wikkelbrood is een ambachtelijk kerstbrood met een vulling van amandelspijs, boter, kaneel en rozijnen. Oorspronkelijk afkomstig uit Duitsland, is de koek in Huizen de afgelopen decennia zeer populair geworden.
  • Speculaas: Speculaas wordt traditioneel met Sinterklaas gegeten. Huizen kent een bijzondere traditie rondom Sinterklaas. Voor de Tweede Wereldoorlog werd het namelijk niet op 5 december, maar op kerstavond (‘kursaauwud’) gevierd. Kruijmers speculaasjes (‘mannetjies’) zijn inmiddels landelijk bekend.

Recepten

Boerenjongens: Was de rozijnen en laat ze goed uitlekken. Breng ze met 2½ dl water, pijpkaneel en suiker aan de kook en houd ze ca.10 min tegen de kook aan. Laat het mengsel afkoelen en verdeel over twee goed schoongemaakte weckpotten. Giet de brandewijn erover en sluit de potten goed af.

Broeder: Zeef de bloem boven een kom en voeg het zout toe. Verwarm de melk lauwwarm en los de gist op met wat lauwe melk. Giet de gistoplossing bij de bloem en doe het ei erbij. Al roerend de rest van de lauwe melk er bij gieten tot het een mooi glad beslag is. Het beslag 1 uur afgedekt met een vochtige doek op een warme plek laten rijzen. Was de rozijnen en laat ze goed uitlekken. Schep de rozijnen door het beslag. Laat in een braadpan met een middellijn van circa 20 cm. 1 eetlepel olie goed warm worden. Doe het beslag in de pan en bak de onderkant van de broeder op hoog vuur snel bruin. Zet het vuur laag en laat de broeder in 1 uur gaar worden. Neem een breinaald en prik daarmee in het gebak om te zien of het gaar is. Neem de broeder uit de pan. Doe nog een eetlepel olie in de pan en bak ten slotte ook de andere kant van de broeder mooi bruin. Verwarm de stroop, naar gewenst met een beetje boter.

Wikkelkoek: Maak een beslag van de bloem, suiker, boter, melk, gist en krenten of rozijnen. Dit deeg moet een half uur rijzen. Bereid ondertussen de vulling. Je kunt kiezen voor een traditionele amandelspijsvulling, maar ook bijvoorbeeld een appelvulling (geraspte appels, kaneel, rozijnen en suiker) of een cacaovulling (cacao en confituur). Als het deeg gerezen is, kun je het in twee stukken verdelen. Rol elk stuk uit tot een rechthoek. Bestrijk het deeg gelijkmatig met de gewenste vulling en wikkel het tot een rol. Laat de wikkelkoek nog 20 minuten narijzen op het bakblad. Bestrijk hem daarna met een losgeklopt ei, prik er enkele keren met een vork in en bak de wikkelkoek 30 minuten op 150 graden.

Speculaas: Zeef 125 gram zelfrijzend bakmeel met 60 gram donkerbruine basterdsuiker, 1 eetlepel speculaaskruiden en een mespunt zout in een kom. Voeg 80 gram koude, harde boter toe en snijd deze in stukjes. Kneed er met koele hand een samenhangend deeg van en zet het deeg, goed verpakt, tenminste één dag in de koelkast. Verwarm de oven voor op 175 graden. Beboter de bakplaat. Bestrooi de speculaasvormpjes met rijstebloem, druk het deeg zorgvuldig in de speculaasvormpjes en snijd met een mes het boven de plank uitstekende deeg weg. Draai de plank met een klop op het aanrecht, zodat het deeg van de vorm loskomt. Leg de speculaasjes met een pannenkoeksmes op de bakplaat met een onderlinge afstand van 2 centimeter. Plaats de bakplaat in het midden van de voorverwarmde oven en bak de speculaasjes in ongeveer 20 minuten gaar en bruin. Je kunt natuurlijk ook uit een uitgerolde plak deeg zelf figuren snijden.

labels:

Zie ook: