Het gevoel dat eten blijft hangen in de keel kan verschillende oorzaken hebben. De medische benaming voor problemen met slikken is dysfagie. Wanneer er sprake is van een dysfagie, kunnen o.a. slikklachten ontstaan. Op deze pagina vindt u algemene informatie over slikklachten en de daarbij behorende klachten. Slikklachten zijn klachten die tijdens het slikken ontstaan. Het kan zijn dat het eten en drinken niet goed zakt (passageklachten). Ook hebben mensen soms last van verslikken.

Wat zijn Slikproblemen?

Als je eten of drinken niet goed kunt doorslikken, noemen we dat slikproblemen. Het kan zijn, dat u ondanks de uitleg van uw KNO-arts nog vragen heeft of dat u meer informatie wilt. Aarzel dan niet contact op te nemen met uw KNO-arts en om nadere uitleg te vragen.

Er zijn 2 soorten problemen met slikken:

  • Verslikken: Het eten of drinken komt in de luchtpijp.
  • Het eten blijft steken in je mond, keel of slokdarm.

Als je moeite hebt met slikken, heb je steeds 1 of meer van deze klachten:

  • Je moet hoesten tijdens het eten.
  • Je moet kokhalzen: je hebt het gevoel dat je moet overgeven.
  • Je eten of drinken komt weer omhoog nadat je geslikt hebt.
  • Je eten of drinken komt door je neus naar buiten.
  • Je voelt een brok in je keel.
  • Je knoeit tijdens het eten.
  • Je verliest speeksel.
  • Je hebt een slechte adem.
  • Je bent bang om te stikken.
  • Je stem klinkt anders na het eten.
  • Je kunt het eten niet doorslikken. Het blijft in je mond zitten.

Deze klachten maken eten en drinken vervelend. Je wilt misschien liever niet meer eten of drinken. Of je doet dat liever niet meer samen met anderen.

Oorzaken van Slikproblemen

Bij slikproblemen gaat er iets niet goed in je mond of keel. Bijvoorbeeld:

  • 1 of meer spieren werken niet goed.
  • De spieren werken niet goed samen.
  • 1 of meer zenuwen werken niet goed.
  • De hersenen sturen geen goede signalen naar de spieren en zenuwen.

Dat er iets niet goed gaat met de spieren of zenuwen in je mond of keel, kan hierdoor komen:

  • Je hebt een keelontsteking door een virus, bacterie of schimmel.
  • Je wordt ouder.
  • Je gebruikt bepaalde medicijnen. Bijvoorbeeld medicijnen waardoor je spieren of zenuwen minder goed werken. Of medicijnen waar je een droge mond van krijgt, zoals plastabletten.
  • Je hebt een ziekte, zoals een zenuwziekte of spierziekte, de ziekte van Parkinson, kanker, schade aan de hersenen of een afwijking aan je slokdarm.
  • De mond of keel is veranderd door een behandeling voor kanker.
  • Je hebt een verstandelijke beperking.

Slokdarmkanker en Passageklachten

In het begin geeft slokdarmkanker meestal geen duidelijke klachten. Vaak ontstaan de symptomen van slokdarmkanker pas als de tumor al gegroeid is of als er al uitzaaiingen zijn. De meest voorkomende klachten zijn het gevoel dat eten niet goed zakt of problemen met slikken.

Symptomen van Slokdarmkanker

Klachten die kunnen wijzen op slokdarmkanker zijn:

  • Eten blijft hangen of het gevoel dat eten niet goed zakt (passageklachten)
  • Pijn of een vol gevoel achter de borst
  • Pijn bij het slikken
  • Hoesten en/of verslikken tijdens of na het eten
  • Minder eetlust en afvallen
  • Vaak eten opboeren of hikken
  • Bloed in de ontlasting (zwarte ontlasting) of bloed braken

Eten blijft hangen (passageklachten) is de meest voorkomende klacht bij slokdarmkanker. Een tumor in de slokdarm kan ervoor zorgen dat eten kan blijven hangen of blijven steken. Je kunt ook het gevoel hebben dat het eten niet goed of langzamer naar beneden zakt. In het begin is dat vooral bij vast voedsel. Later kan het ook moeilijk worden om vloeibaar voedsel door te slikken.

Klachten door Bloedingen

Als het slijmvlies van de slokdarm door de tumor beschadigd is, kunnen er kleine bloedingen in de slokdarm ontstaan. Klachten die hierop kunnen wijzen, zijn:

  • Vermoeidheid en duizeligheid
  • Zwarte ontlasting (bloed vanuit de slokdarm dat in de ontlasting is gekomen)
  • Bloed braken

Wanneer naar de Huisarts?

De klachten die hierboven staan, hoeven niet te betekenen dat je slokdarmkanker hebt. Ze kunnen ook een andere oorzaak hebben. Ga altijd naar de huisarts bij deze klachten:

  • Eten dat blijft hangen of het gevoel dat het niet goed zakt (passageklachten)
  • (Veel) afvallen zonder reden
  • Bloed braken
  • Bloed in je ontlasting of zwarte ontlasting

Ga ook naar de huisarts als je van de andere klachten langer dan 2 weken last hebt.

Het Brokgevoel

Het brokgevoel kan een bijkomende klacht zijn van een lichamelijke afwijking. Het is een vervelend gevoel alsof er iets in de keel blijft steken. Meestal zit dit gevoel ter hoogte van het strottenhoofd. Het brokgevoel in de keel is in veel gevallen een gevoel waarvoor geen duidelijke oorzaak is. Een enkele keer is er wel een duidelijke oorzaak van het brokgevoel.

De meest voorkomende oorzaken zullen hierna worden besproken. Helemaal achter op de tong bevindt zich de tongamandel. Door deze ligging is de tongamandel meestal niet direct in de keel zichtbaar. Het komt een enkele keer voor dat de tongamandel zich vergroot. Deze vergrote tongamandel kan dan een brokgevoel geven. Dit brokgevoel kan ook ontstaan als de tongamandel chronisch ontstoken is. Bij een ontsteking kunnen ook andere klachten, zoals keelpijn, een vieze smaak en koorts optreden.

In en rondom het strottenhoofd lopen spiertjes, onder andere die van de stembanden. Bij verkeerd stemgebruik wordt een deel te intensief gebruikt. De slokdarmingang is een kringspier die bij een aantal patiënten een te hoge spanning heeft. Dit kan als een brokgevoel worden ervaren. Bij mensen met een middenrifbreuk werkt het klepmechanisme tussen slokdarm en maag onvoldoende. Hierdoor kan maagzuur in de slokdarm omhoog komen.

De schildklier ligt pal voor en onder het strottenhoofd. Een vergrote schildklier kan soms zo tegen het strottenhoofd drukken dat dit merkbaar wordt als een brokgevoel. Vaak zijn er ook bijkomende klachten van een te traag of te snel werkende schildklier. De randen van de halswervels raken op oudere leeftijd aan de voorzijde verdikt. Hiervan is sprake als het slijmvlies in de keel langdurig wordt geprikkeld door neus- en neusbijholtenproblemen, maagzuur, prikkelende stoffen of droge lucht. Bij bepaalde ziekten, zoals suikerziekte en bloedarmoede, kan het slijmvlies chronisch ontstoken zijn.

Hierover maakt men zich vaak de meeste zorgen. Een kwaadaardige aandoening van het slijmvlies van de keel, het strottenhoofd of de slokdarm is gelukkig zeer zeldzaam. In geval het brokgevoel samengaat met stemverandering, moeite met eten, het gevoel dat het eten in de slokdarm blijft hangen, gewichtsverlies en oorpijn is onderzoek door een kno-arts binnen 6 weken na optreden van de klachten noodzakelijk.

Oorzaken van een Brok in de Keel

  • Stress of angst
  • Brandend maagzuur
  • Een Zenker divertikel in de slokdarm
  • Keelkanker (zelden)

Diagnose en Onderzoek

Problemen met slikken kunnen vanzelf weer overgaan. Ben je verkouden of heb je griep en heb je hierdoor moeite met slikken? Dan kun je meestal weer goed slikken als je verkoudheid of griep over is.

Heb je problemen met slikken, maar ben je niet verkouden en heb je geen griep? Dan stuurt de huisarts je door naar het ziekenhuis. In het ziekenhuis onderzoeken artsen waar de problemen met slikken door komen.

Bij slikklachten is er een belangrijke rol weggelegd voor de logopedist om het slikken te verbeteren. De logopedist kan u tips/oefeningen geven om het slikken krachtiger te laten verlopen of om te voorkomen dat u zich verslikt. Soms wordt geadviseerd om dranken in te dikken met speciaal verdikkingspoeder van de apotheek, omdat dikkere vloeistoffen/dranken minder snel aanleiding geven tot verslikken. Indien er twijfel is of iemand met slikklachten nog voldoende voedingsstoffen en vitamines binnenkrijgt, kan een diëtiste worden geraadpleegd om ervoor te zorgen dat u zo gezond mogelijk kunt blijven eten en bijvoorbeeld niet verder afvalt.

Soorten Onderzoek

  • Radiologisch slikonderzoek: Met behulp van een röntgenapparaat bekeken worden hoe de slikbeweging en de voedselpassage verloopt.
  • Endoscopisch onderzoek: Tijdens dit onderzoek wordt met een slangetje met camera via de neus uw keelholte beoordeeld.

Behandelingen en Oplossingen

Problemen met slikken kunnen vanzelf weer overgaan. Ben je verkouden of heb je griep en heb je hierdoor moeite met slikken? Dan kun je meestal weer goed slikken als je verkoudheid of griep over is.

  • Dieet - aanpassingen: het eten of drinken wordt in een andere vorm geadviseerd.
  • Compensatie: je leert tijdens het eten en drinken hoe je verslikken kan vermijden.

Behandeling van Achalasie

De behandeling van achalasie is gericht op de werking van het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag. Als dit sluitspiertje weer goed kan openen, kan voedsel door de zwaartekracht beter door de slokdarm heen. De verkramping van het sluitspiertje moet dus behandeld worden.

Methoden omvatten:

  • Pneumodilatatie of ballondilatatie: Het sluitspiertje wordt opgerekt met een ballon.
  • Myotomie volgens Heller: De chirurg snijdt het sluitspiertje een klein stukje in.
  • Per-orale endoscopisch myotomie (POEM): Een minder invasieve procedure via de mond.
  • Botox injecties: Botox werkt spierontspannend en wordt geïnjecteerd in de spieren in de slokdarmwand.

Tips om Klachten te Verminderen

Bij achalasie kunnen allerlei klachten optreden. Veelvoorkomend zijn problemen bij het slikken, het omhoog komen van doorgeslikt voedsel en gewichtsverlies. Hieronder staan tips die je kunnen helpen de klachten te verminderen. Dit zijn algemene adviezen en werken daarom niet voor iedereen.

  • Snijd de harde korsten van het brood en besmeer het met smeuïg beleg.
  • Drink iets bij iedere hap.
  • Vermijd vezelig vlees zoals rundvlees. Kip, wild of vis zijn meestal gemakkelijk door te slikken.
  • Snijd het vlees of de vis heel fijn of maal het met behulp van staafmixer of keukenmachine. Ook groenten kan je pureren of fijn snijden.
  • Gaargekookte groente zijn meestal gemakkelijker door te slikken dan rauwkost.
  • Een maaltijdsoep is een goede variant voor de warme maaltijd.
  • Je kan de aardappelen smeuïg maken met behulp van jus, appelmoes, saus of bouillon of vervangen door puree.
  • Eet rustig en kauw goed.
  • Drink voldoende tijdens en na de maaltijd.
  • Vermijd hele grote maaltijden.

labels:

Zie ook: