Het gevoel dat eten blijft hangen in de keel kan frustrerend en beangstigend zijn. Het is belangrijk om de oorzaken en mogelijke oplossingen te begrijpen.

Wat zijn slikklachten?

Als je eten of drinken niet goed kunt doorslikken, noemen we dat slikproblemen. De medische benaming voor problemen met slikken is dysfagie. Er zijn 2 soorten problemen met slikken:

  • Verslikken: Het eten of drinken komt in de luchtpijp.
  • Het eten blijft steken in je mond, keel of slokdarm.

Bij slikklachten gaat er iets niet goed in je mond of keel. Bijvoorbeeld:

  • 1 of meer spieren werken niet goed.
  • De spieren werken niet goed samen.
  • 1 of meer zenuwen werken niet goed.
  • De hersenen sturen geen goede signalen naar de spieren en zenuwen.

Een veelvoorkomende oorzaak van dysfagie is een Cerebro Vasculair Accident (CVA), ook wel beroerte genoemd. Om goed te kunnen slikken moeten de spieren van de lippen, tong, kaak, wangen en het strottenhoofd goed functioneren en samenwerken. Wanneer er sprake is van een dysfagie, kunnen o.a. problemen ontstaan bij het transport van voedsel van de mond naar de maag.

Symptomen van slikproblemen

Als je moeite hebt met slikken, heb je steeds 1 of meer van deze klachten:

  • Je moet hoesten tijdens het eten.
  • Je moet kokhalzen: je hebt het gevoel dat je moet overgeven.
  • Je eten of drinken komt weer omhoog nadat je geslikt hebt.
  • Je eten of drinken komt door je neus naar buiten.
  • Je voelt een brok in je keel.
  • Je knoeit tijdens het eten.
  • Je verliest speeksel.
  • Je hebt een slechte adem.
  • Je bent bang om te stikken.
  • Je stem klinkt anders na het eten.
  • Je kunt het eten niet doorslikken. Het blijft in je mond zitten.

Deze klachten maken eten en drinken vervelend. Je wilt misschien liever niet meer eten of drinken. Of je doet dat liever niet meer samen met anderen.

Oorzaken van slikproblemen

Dat er iets niet goed gaat met de spieren of zenuwen in je mond of keel, kan hierdoor komen:

  • Je hebt een keelontsteking door een virus, bacterie of schimmel.
  • Je wordt ouder.
  • Je gebruikt bepaalde medicijnen. Bijvoorbeeld medicijnen waardoor je spieren of zenuwen minder goed werken, of medicijnen waar je een droge mond van krijgt, zoals plastabletten.
  • Je hebt een ziekte, zoals een zenuwziekte of spierziekte, de ziekte van Parkinson, kanker, schade aan de hersenen of een afwijking aan je slokdarm.
  • De mond of keel is veranderd door een behandeling voor kanker.
  • Je hebt een verstandelijke beperking.

Problemen met slikken kunnen vanzelf weer overgaan.

Eten blijft hangen: passageklachten en slokdarmkanker

De meest voorkomende klacht bij slokdarmkanker is het gevoel dat eten blijft hangen of niet goed zakt. Dit heet ook wel passageklachten. Een tumor in de slokdarm kan ervoor zorgen dat eten kan blijven hangen of blijven steken. Je kunt ook het gevoel hebben dat het eten niet goed of langzamer naar beneden zakt. In het begin is dat vooral bij vast voedsel. Later kan het ook moeilijk worden om vloeibaar voedsel door te slikken.

Symptomen van slokdarmkanker

Klachten die kunnen wijzen op slokdarmkanker zijn:

  • Eten blijft hangen of het gevoel dat eten niet goed zakt (passageklachten)
  • Pijn of een vol gevoel achter de borst
  • Pijn bij het slikken
  • Hoesten en/of verslikken tijdens of na het eten
  • Minder eetlust en afvallen
  • Vaak eten opboeren of hikken
  • Bloed in de ontlasting (zwarte ontlasting) of bloed braken

Slokdarmkanker wordt vaak pas laat ontdekt. De kans op genezing is groter als de tumor wel vroeg ontdekt wordt. Het is daarom belangrijk om de symptomen van slokdarmkanker goed te herkennen.

Klachten door bloedingen

Als het slijmvlies van de slokdarm door de tumor beschadigd is, kunnen er kleine bloedingen in de slokdarm ontstaan. Klachten die hierop kunnen wijzen, zijn:

  • Vermoeidheid en duizeligheid
  • Zwarte ontlasting (bloed vanuit de slokdarm dat in de ontlasting is gekomen)
  • Bloed braken

Wanneer moet je naar de huisarts?

De klachten die hierboven staan, hoeven niet te betekenen dat je slokdarmkanker hebt. Ze kunnen ook een andere oorzaak hebben.

Ga altijd naar de huisarts bij deze klachten:

  • Eten dat blijft hangen of het gevoel dat het niet goed zakt (passageklachten)
  • (Veel) afvallen zonder reden
  • Bloed braken
  • Bloed in je ontlasting of zwarte ontlasting

Ga ook naar de huisarts als je van de andere klachten langer dan 2 weken last hebt.

Het brokgevoel

Het gevoel van een brok in de keel (Globus gevoel) komt vrij veel voor. Het is een vervelend gevoel alsof er iets in de keel blijft steken. Meestal zit dit gevoel ter hoogte van het strottenhoofd.

Het brokgevoel in de keel is in veel gevallen een gevoel waarvoor geen duidelijke oorzaak is. Een enkele keer is er wel een duidelijke oorzaak van het brokgevoel. Verschillende aandoeningen kunnen de oorzaak zijn, van onschuldig tot ernstig.

Het gevoel van een brok in je keel heeft meestal geen lichamelijke oorzaak. Stress of angst kan ervoor zorgen dat je (onbewust) de spieren in de hals en keel aanspant. Dit kan een brokgevoel in de keel veroorzaken. Sommige mensen slikken heel bewust speeksel en slijm door dat gedurende de hele dag geproduceerd wordt.

Een enkele keer is een aandoening of afwijking in de keelholte of slokdarm de oorzaak van het brokgevoel:

  • Brandend maagzuur.
  • Een Zenker divertikel in de slokdarm.
  • Keelkanker.

Veel mensen zijn bang voor keelkanker als ze een brok in hun keel voelen. Gelukkig is keelkanker slechts zelden de oorzaak.

Wat te doen bij een brokgevoel?

Als je aanhoudend of regelmatig een brok in je keel voelt, is het verstandig om dit met je huisarts te bespreken. Samen kan je overleggen of stress/of angst de oorzaak kan zijn van deze klacht. De huisarts kan je zonodig verwijzen naar een keel-, neus- en oorarts (KNO-arts). Deze kan de keelholte verder bekijken en onderzoeken.

Soms zal de KNO-arts bijvoorbeeld röntgenfoto's maken van de hals en de slokdarm. Eventueel kan een kijkonderzoek van de slokdarm gedaan worden. De MDL-arts gaat dan met een flexibele slang (endoscoop) via de mond de slokdarm in. Met behulp van een camera op deze endoscoop kan de arts de binnenkant van de slokdarm en eventueel de maag bekijken.

Als er geen lichamelijke oorzaak is, verdwijnt de klacht vaak vanzelf. Soms kan logopedie of fysiotherapie helpen. Door ontspanningsoefeningen leer je de spieren in de hals en keel beter te ontspannen. Het is dus belangrijk om voor jezelf uit te vinden hoe je het beste ontspant. Wanneer een andere aandoening de oorzaak is van de brok in je keel, dan moet die aandoening behandeld worden.

Achalasie

Achalasie is een bewegingsstoornis van de slokdarm. Deze bewegingsstoornis wordt veroorzaakt door een verminderde zenuwvoorziening. De slokdarm krijgt dan minder prikkels die zorgen voor de beweging die de slokdarm maakt. Bij achalasie is de zenuwvoorziening in het onderste deel van de slokdarm verminderd.

Er zijn in dat deel ook minder bewegingen van de spieren in de wand van de slokdarm. Dit heeft tot gevolg dat het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag niet goed kan ontspannen. Het sluitspiertje kan door deze verkramping niet goed meer openen. Daardoor kan voedsel niet weg uit de slokdarm. Het hoopt zich op boven het sluitspiertje waardoor de onderkant van de slokdarm uitzet.

Symptomen van achalasie

De voornaamste klacht is dat voedsel blijft hangen in de slokdarm. We noemen dit ook wel passageklachten. Door de ophoping van voedsel in de slokdarm zakt na een tijdje vocht ook niet goed meer. Slikken wordt hierdoor steeds moeilijker.

Veel mensen krijgen ook last van:

  • een slechte adem
  • pijn en/of krampen in de buurt van het borstbeen
  • het omhoog komen van doorgeslikt voedsel. Dit gebeurt vooral na de maaltijd of als je gaat liggen. Als dit 's nachts gebeurt, kan je je gemakkelijk verslikken. Etensresten kunnen dan in de luchtwegen terecht komen.
  • minder zin in eten en daardoor afvallen.

Diagnose van achalasie

Meestal zijn verschillende onderzoeken nodig voordat duidelijk is dat het om achalasie gaat. Als pijn op de borst de belangrijkste klacht is, is onderzoek nodig om hartklachten uit te sluiten. Vanwege de slikklachten en passageklachten zal de arts ook een gastroscopie voorstellen om andere oorzaken van de klachten uit te sluiten. Een gastroscopie is een kijkonderzoek van de slokdarm en de maag. De arts kijkt met een flexibele slang via de mond in de slokdarm.

Met dit onderzoek zijn eventuele afwijkingen van de slokdarm te zien. Tijdens dit onderzoek kan de arts zo nodig ook een weefselhapje (biopt) nemen. Dit weefsel wordt vervolgens in het laboratorium onderzocht. Soms is tijdens de gastroscopie een uitgezette slokdarm zichtbaar.

Je krijgt bij dit onderzoek een contrastmiddel te drinken, meestal bariumpap. Vervolgens worden röntgenfoto’s gemaakt waarop de bewegingen van de slokdarm te zien zijn. Dit is een drukmeting van de slokdarm. De arts schuift een slangetje via je neus in de slokdarm. Aan dit slangetje zit een instrument dat de druk kan meten.

Behandeling van achalasie

De behandeling van achalasie is gericht op de werking van het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag. Als dit sluitspiertje weer goed kan openen, kan voedsel door de zwaartekracht beter door de slokdarm heen. De verkramping van het sluitspiertje moet dus behandeld worden.

Mogelijke behandelingen zijn:

  • Pneumodilatatie of ballondilatatie: Met behulp van een flexibele slang (endoscoop) brengt de arts via de mond een ballonnetje in de slokdarm. Dit ballonnetje wordt ter hoogte van de sluitspier opgeblazen gedurende een minuut. Hierdoor wordt het sluitspiertje opgerekt.
  • Myotomie volgens Heller: Tijdens de (kleine) operatie snijdt de chirurg het sluitspiertje een klein stukje in. Hierdoor neemt de knijpkracht, en daarmee de verkramping, af. Deze operatie kan ook via een kijkoperatie (laparoscopie) gedaan worden.
  • Per-orale endoscopische myotomie (POEM): Met behulp van een flexibele slang (endoscoop) wordt het sluitspiertje bereikt via de mond, langs de slokdarm, door een ’tunneltje’ te graven tot aan het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag. Deze kringspier kan dan worden doorgesneden, waarna het tunneltje weer wordt gesloten.
  • Botox injecties: Botox (botuline toxine) is een stofje dat geproduceerd wordt door bacteriën. Botox werkt spierontspannend. Het wordt geïnjecteerd in de spieren in de slokdarmwand.

Tips om klachten te verminderen

Bij achalasie kunnen allerlei klachten optreden. Veelvoorkomend zijn problemen bij het slikken, het omhoog komen van doorgeslikt voedsel en gewichtsverlies. Hieronder staan tips die je kunnen helpen de klachten te verminderen. Dit zijn algemene adviezen en werken daarom niet voor iedereen.

  • Snijd de harde korsten van het brood en besmeer het met smeuïg beleg.
  • Drink iets bij iedere hap.
  • Vermijd vezelig vlees zoals rundvlees. Kip, wild of vis zijn meestal gemakkelijk door te slikken.
  • Snijd het vlees of de vis heel fijn of maal het met behulp van staafmixer of keukenmachine. Ook groenten kan je pureren of fijn snijden.
  • Gaargekookte groente zijn meestal gemakkelijker door te slikken dan rauwkost.
  • Een maaltijdsoep is een goede variant voor de warme maaltijd.
  • Je kan de aardappelen smeuïg maken met behulp van jus, appelmoes, saus of bouillon of vervangen door puree.
  • Eet rustig en kauw goed.
  • Drink voldoende tijdens en na de maaltijd.
  • Vermijd hele grote maaltijden.

Als je last hebt van een verminderde eetlust en gewichtsverlies, vraag dan advies bij een diëtist.

labels:

Zie ook: