Het gaat slecht met de egel in Nederland. Egels hebben steeds minder ruimte om te leven, raken uitgehongerd of worden overreden. Gelukkig zijn er manieren waarop je deze geliefde tuindieren kunt helpen.

Egels in Nederland

Egels zijn een beschermde diersoort in Nederland. In Nederland komt één egelsoort voor, de Europese egel (Erinaceus europaeus). Een volwassen egel weegt ongeveer 1,5 kg en heeft een lengte tussen de 18 en 30 cm. Het lijf is bol, met veel stekels (tot wel 8000) en ze hebben een spitse neus. De egels is vooral ‘s avonds en ‘s nachts op pad en legt dan zo een aantal kilometer af. Heeft hij eenmaal een fijne route gevonden, dan blijft hij deze gebruiken. Je kan daardoor regelmatig dezelfde egel tegenkomen. Als een egel schrikt, rolt hij zichzelf op. De stekels beschermen hem. Dit levert egels de nodige stress op. Het kost zeker 5 minuten om weer te kunnen ontspannen.

Je komt egels in Nederland eigenlijk overal tegen. Ze verblijven in natuurgebieden, maar komen ook graag in bewoond gebied en kunnen in bosjes, parken en tuinen zitten. Het zijn nachtdieren die vooral ‘s avonds en ‘s nachts rondscharrelen op zoek naar eten. Dit doen ze behoorlijk luidruchtig. Ze knorren, brommen, smakken en zorgen voor veel geritsel als ze wroeten tussen bladeren. Ondanks dat ze behoorlijk zichtbaar zijn, gaat het niet goed met de egel. Doordat ze steeds minder ruimte krijgen, is in 10 jaar tijd de populatie met 50% teruggelopen.

Wanneer Kun Je Egels Helpen?

Egels kan je het hele jaar door helpen, vooral tussen maart en december kunnen ze jouw hulp goed gebruiken. Ligt de temperatuur nog boven het vriespunt? Egels ontwaken vaak eind maart, begin april. Dit is afhankelijk van de temperatuur en de lichaamsvoorraad. Als een egeltje in het voorjaar ontwaakt is het tot 30% van zijn lichaamsgewicht kwijtgeraakt. Uit hun winterslaap gaan egels direct op zoek naar eten om op gewicht te komen. Eenmaal op krachten breekt de paringstijd in mei aan. In juni of later in de zomer bouwen ze vaak een nestje. Meestal beschut onder een haag, een stapel takken, in een composthoop of in het egelhuis waarin ze overwinterd hebben.

Wat Eten Egels in het Wild?

Egels zijn omnivoren. Dat betekent echter niet dat ze letterlijk alles eten. Egels zijn carnivoren en hun belangrijkste voedselbron zijn insecten en wormen. Vooral na regenachtige nachten zijn egels vaak te vinden op zoek naar regenwormen en andere insecten. In de herfst is hun voedselvoorraad schaarser en kunnen ze ook kevers, spinnen en slakken eten.

Een belangrijke voorwaarde voor deze insecten is dat er groen aanwezig is in je tuin. Daarbij kun je denken aan grasvelden, maar ook simpelweg aan struiken of bloemen. Soms eten egels ook kleine hoeveelheden vlees. Dit kan bijvoorbeeld zijn als ze een muis of een vogeltje vangen. Egels eten ook graag fruit, vooral bessen. Dit is een goede aanvulling op hun dieet, omdat fruit belangrijke voedingsstoffen bevat die ze nodig hebben. Ook zachte zaden doen het vaak goed.

Bij Egelbescherming Nederland is het uitgangspunt van het bijvoeren van egels dat het zo dicht mogelijk moet aansluiten bij het natuurlijke voedselaanbod. Egels zijn echte carnivoren, vleeseters dus. De fysiologie van een egel lijkt het meest op de fysiologie van een kat. Daarom worden egels in de egelopvangcentra voornamelijk gevoerd met kattenbrokjes, nat voer voor katten en natuurlijk altijd vers water.

Wat Kun Je Egels Voeren?

De voeding die je egels geeft is bijvoeding. Egels kun je bijvoeren met egelvoer. Dit bevat de juiste hoeveelheid aan calcium, fosfor, zink en biotine voor sterkere stekels. Vaak wordt aangeraden om kattenvoer te geven aan egels. Maar dit mist belangrijke elementen, zoals insecten en biotine. Zorg ook voor een schaaltje met vers water. Heel belangrijk: geef géén melk aan egels. Egels kunnen geen lactose verwerken. Geef ook geen enkelvoudige voeding.

Meelwormen, stukjes pinda, havermout en gepelde zonnepitten kunnen onderdeel zijn van goed egelvoer. Maar geef je deze voeding op zichzelf? Dan kan dat leiden tot gezondheidsproblemen door een verkeerde verhouding aan calcium en fosfor. Plaats het water niet te dicht bij jouw huis. Het liefst in een rustige hoek in jouw tuin.

De Egelbescherming raadt kattenbrokjes aan, omdat de fysiologie van de egel sterk lijkt op die van een kat. Ons advies is dan ook om voornamelijk kattenbrokjes en vers water te geven.

Wat Egels Niet Mogen Eten:

  • Melk: Egels zijn lactose-intolerant en kunnen hier erg ziek van worden. Ook lactosevrije melk is geen goed alternatief.
  • Brood: Brood heeft geen voedingswaarde voor egels en kan hun spijsvertering verstoren.
  • Gekruid of zout voedsel: Dit is schadelijk voor egels.
  • Gedroogde meelwormen: Hoewel egels gedroogde meelwormen eten, bevatten ze veel fosfor, wat kan leiden tot een verstoorde calcium-fosforbalans en gezondheidsproblemen zoals Metabolic Bone Disease (MBD) Het is beter om ze niet te voeren of slechts in zeer kleine hoeveelheden als incidentele traktatie aan te bieden
  • Zonnebloempitten (zonnepitten): Hoewel het aantrekkelijk lijkt, zijn zonnebloempitten niet geschikt voor egels vanwege het hoge fosforgehalte.

Tips voor het Voeren van Egels

Om egels effectief te voeren, is het belangrijk om enkele eenvoudige richtlijnen te volgen.

  • Kies een beschutte plek voor het voer, zodat andere dieren zoals katten er niet bij kunnen.
  • Aangezien egels nachtdieren zijn, is het ‘s avonds aanbieden van voedsel het meest effectief.
  • Houd de voederplek hygiënisch door deze regelmatig schoon te maken, wat helpt bij het voorkomen van ziektes.
  • Vergeet niet om altijd een ondiepe schaal met vers water aan te bieden, wat vooral tijdens droge periodes van levensbelang is voor egels.

Een Egelvriendelijke Tuin Creëren

We snappen het wel, er gaat niets boven een nette tuin. Maar voor egels is een tuin zonder bladeren een tuin zonder beschutting. En juist die beschutting hebben ze hard nodig tijdens de koude en vochtige wintermaanden. Toch liever een opgeruimde tuin? Hark dan de bladeren en laat een hoopje liggen in je tuin. Bladeren bieden beschutting, maar je kan de egels in je tuin een nóg fijner huis bieden.

Met een egelhuis zitten de egels er altijd warmpjes bij, ook in de koude wintermaanden. Het is een ideale schuil- en nestplaats. Plaats het egelhuis op een rustige plek in je tuin onder wat begroeiing. Zorg voor een laagje droge bladeren op en rondom het egelhuis. Het meest ideale huisje voor een egel bestaat uit 2 delen: een toegangstunnel en het huisje zelf. Het egelhuisje kan je alvast voorbereiden door op de bodem hooi, krantenpapier, oude bladeren of een schone doek te leggen. Het egelhuis moet op een koele plek geplaatst worden waar de temperatuur niet hoger is dan 15 ° C. Tijdens de winterslaap heeft de egel geen daglicht nodig. Als de egel in het voorjaar wakker wordt, komt hij pas naar buiten als de temperatuur vijftien tot twintig graden is.

Egels verplaatsen zich vaak van de ene tuin naar de andere. Maak het ze makkelijker door een kleine opening te maken in je schutting van ongeveer 14x14 cm. Zo kunnen ze ook naar de tuin van je buren, zonder dat ze de autoweg hoeven over te steken.

Andere Tips voor een Egelvriendelijke Tuin:

  • Beschutte plekjes: Zorg voor beschutte plekjes in je tuin en genoeg voer en water. Laat bladeren gerust eens liggen en plaats een egelhuis op een rustig plekje.
  • Natuurlijke bestrijdingsmiddelen: Gebruik alleen natuurlijke bestrijdingsmiddelen die ongevaarlijk zijn voor egels.
  • Veiligheid: Wees voorzichtig met het wieden van onkruid en het maaien van gras. Een ongeluk zit in een klein hoekje. En heb je een robotmaaier? Laat deze dan alleen overdag draaien. Ook bij het omspitten van composthopen is het belangrijk om goed op te letten. Egels kunnen zich gemakkelijk verschuilen tussen je tuinafval.
  • Doorgangen: een egel heeft vaak meerdere tuinen als leefgebied. Door doorgangen te creëren kunnen egels zich ’s-nachts makkelijker verplaatsen. Bij een heg lukt dit altijd aan, bij een schutting kun je doorgangen maken van ca.
  • Composthoop: op composthopen komen vaak slakken af, die egels ontzettend lekker vinden. (Een egel kan wel 40 slakken opeten op een nacht).
  • Dichte begroeiing en stappels takken: egels zijn van nature schuw vinden het fijn om tussen dicht begroeiing te lopen. Ze bouwen graag nesten onder stapels takken.
  • Gif in de tuin: Egels zijn gevoelig voor bijvoorbeeld slakkengif en muizengif, die ze binnen kunnen krijgen door het eten van slakken, muizen of korrels zelf.
  • Netten die over fruit hangen: ter bescherming tegen vogels, moeten minstens 30cm boven de grond hangen.
  • Flessen, blikken, ijzerdraad, buizen: die rondslingeren.
  • Robotgrasmaaiers: deze maaiers worden vaak 's nachts aangezet en dat is ook het moment dat egels actief zijn. Jonge egeltjes zitten precies op de hoogte van de robotmaaier en raken gewond door de messen.

Wat te Doen Bij Problemen?

Egels zijn vooral ‘s nachts actief en slapen overdag. Wees daarom voorzichtig met het wieden van onkruid en het maaien van gras. Een ongeluk zit in een klein hoekje. En heb je een robotmaaier? Laat deze dan alleen overdag draaien. Ook bij het omspitten van composthopen is het belangrijk om goed op te letten. Egels kunnen zich gemakkelijk verschuilen tussen je tuinafval.

Gebruik alleen natuurlijke bestrijdingsmiddelen die ongevaarlijk zijn voor egels. Chemische bestrijdingsmiddelen kunnen nuttig zijn tegen insecten en slakken. Maar juist deze dieren vormen het diner van de egels in je tuin. Heb je slakken in je tuin en loopt er een egel bij jou rond? Dan heb je geluk! Egels eten namelijk slakken.

Egels zijn een beschermde diersoort in Nederland. Merk je dat een egel het echt moeilijk heeft in je tuin? Bel dan de dierenopvang. Er zijn verschillende egelopvangen in Nederland die egeltjes opvangen en verzorgen. Ze hebben ervaring met zieke en gewonde egels en kunnen deze diertjes de beste zorg bieden.

Hoe Overwinteren Egels?

Als de temperaturen dalen, is er ook minder voedsel beschikbaar voor de egel. Daarom houden egels een winterslaap. Tijdens de winterslaap is de ademhaling een stuk lager, de stofwisseling wordt trager en de lichaamstemperatuur van het egeltje gaat drastisch naar beneden. Zo spaart de egel energie en kan hij met minder voedsel overleven. Tijdens de winterslaap verliest een egel toch al gauw 30% van zijn lichaamsgewicht. Het is dus belangrijk dat ze flink eten voordat ze aan de winterslaap beginnen.

Volwassen egels gaan over het algemeen tegen eind november in winterslaap. Een jonge egel doet dat iets later, namelijk pas tegen eind december. Ze zijn langer op zoek naar voedsel zodat ze een goede buffer kunnen opbouwen. Zodra het buiten warmer dan ongeveer 12 - 15° C is, wordt de egel weer wakker. Vaak is dat in maart of april.

Hoe warmer en zachter de winter, des te korter is de winterslaap. Het kan zelfs voorkomen dat de egel helemaal niet in winterslaap gaat.

labels:

Zie ook: