Heb je last van gaten of kale plekken in je gazon door vogels? Pikken en/of graven zij je gras kapot? Dan is de kans groot dat er een insectenplaag zoals emelten of engerlingen aanwezig is in je gazon. Deze larven vormen namelijk een lekkere snack voor vogels. Een insectenplaag verdwijnt helaas niet vanzelf.

Vogeltjes op je gazon is normaal gesproken geen probleem. Zij pikken waarschijnlijk her en der een regenworm uit de bodem onder het gras. Dat is juist een goed teken, want regenwormen in je gazon wijzen op een gezonde bodem. Een ander verhaal wordt het wanneer vogels in grote getalen op je gazon aanwezig zijn en deze helemaal kapot pikken. Dat is een waarschuwingsteken dat er meer aan de hand is.

Waarom woelen vogels in je gazon?

Het is frustrerend om te zien hoe vogels je zorgvuldig onderhouden gazon overhoop halen. Maar waarom doen ze dit eigenlijk? Vogels woelen in je gazon omdat ze op zoek zijn naar voedsel, zoals insecten en larven. Ook kunnen ze aangetrokken worden door zaden en granen, of op zoek zijn naar nestmateriaal.

Insecten en larven

Eén van de meest voorkomende redenen waarom vogels in je gazon woelen, is dat ze op zoek zijn naar voedsel. Vogels zoals merels, spreeuwen en kraaien zijn dol op insecten en larven die zich onder het gras bevinden. Vooral in het voorjaar en de zomer, wanneer insecten en hun larven overvloedig aanwezig zijn, kunnen vogels je gazon regelmatig bezoeken op zoek naar een smakelijke maaltijd. Zie je veel vogels? Check dan altijd even met welk insect of larve je te maken hebt. Sommige larven kunnen voor een enorme plaag zorgen waardoor je gazon snel achteruit gaat.

Emelten en engerlingen

Emelten zijn de larven van langpootmuggen en leven in de grond waar ze zich voeden met graswortels en jonge plantjes. Dit kan leiden tot kale plekken en verzwakte grasmatten. Vogels zoals kraaien en eksters zijn gek op emelten en graven in je gazon om deze larven te vinden en op te eten. Hoewel dit gedrag je gazon flink kan verstoren, is het een natuurlijke manier om de populatie van deze schadelijke larven onder controle te houden. Zoek je toch een andere natuurlijke manier? Bekijk dan de aaltjes tegen emelten

Een andere specifieke boosdoener in je gazon is de engerling, de larve van de mei- of junikever. Deze larven leven ondergronds en voeden zich met de wortels van je gras, wat leidt tot bruine en dode plekken in je gazon. Vogels graven deze larven op om ze op te eten. Hoewel het frustrerend is om je gazon overhoop gehaald te zien worden, helpen de vogels je door deze schadelijke larven op te ruimen. Om toch wat meer balans in je gazon te krijgen hebben we aaltjes tegen engerlingen. Bij grote oppervlaktes kan je onze Ecosprayer gebruiken om de aaltjes gelijkmatig uit te zetten.

Zaden en granen

Naast insecten en larven kunnen vogels ook aangetrokken worden door zaden en granen in je gazon. Dit kan het gevolg zijn van het strooien van graszaad of het gebruik van bepaalde soorten bemesting. Vogels hebben een scherp oog voor voedsel en zullen niet aarzelen om te graven als ze denken dat er iets lekkers te vinden is.

Nestmateriaal

In het voorjaar zijn veel vogels bezig met het bouwen van nesten. Ze zoeken dan naar geschikte materialen zoals gras, takjes en bladeren. Het woelen in je gazon kan een manier zijn om aan deze materialen te komen. Hoewel dit schadelijk kan zijn voor je grasmat, is het een natuurlijk gedrag dat hoort bij het voortplantingsseizoen van vogels.

Bodemstructuur en vocht

Een goed onderhouden gazon trekt regenwormen en andere bodemorganismen aan, die de grond beluchten en voedingsstoffen recyclen. Vogels zijn dol op deze wormen en zullen zeker gaan graven om ze te vinden, vooral na een regenbui wanneer de wormen dichter bij het oppervlak komen. Zie je veel regenwormen? Dat is een zeer goed teken, dan is je bodem namelijk gezond.

Vogels kunnen ook aangetrokken worden door vochtige grond, omdat dit de aanwezigheid van voedsel zoals wormen en insecten signaleert. Het regelmatig besproeien van je gazon kan dus onbedoeld vogels aantrekken die op zoek zijn naar een gemakkelijke maaltijd. Let op met het overmatig besproeien van je gazon. Dit trekt niet alleen ongewenste dieren en insecten, maar kan (vooral met warme temperaturen) ook zorgen voor een verminderde weerbaarheid van je planten.

Wat kun je doen om je gazon te beschermen tegen woelende vogels?

  • Onderhoud je gazon goed: Een gezond gazon is minder aantrekkelijk voor insectenplagen. Regelmatig maaien, beluchten en bemesten kan helpen om de bodemstructuur te verbeteren en de aanwezigheid van schadelijke insecten te verminderen.
  • Gebruik biologische bestrijdingsmiddelen: Het gebruik van aaltjes (nematoden) is een uitstekende manier om schadelijke insecten en larven op een biologische manier te bestrijden. Aaltjes zijn microscopisch kleine wormpjes die parasiteren op insectenlarven en ze doden. Dit vermindert de voedselbron voor vogels en helpt je gazon gezond te houden.
  • Houd je gazon vrij van zaden en granen: Probeer te voorkomen dat er zaden of granen op je gazon terechtkomen die vogels kunnen aantrekken.
  • Gebruik vogelverschrikkers: Eenvoudige vogelverschrikkers of glinsterende voorwerpen kunnen helpen om vogels af te schrikken. Verplaats ze regelmatig om te voorkomen dat vogels eraan gewend raken.
  • Dek je gazon af: Tijdens periodes waarin vogels bijzonder actief zijn, kun je overwegen om kwetsbare delen van je gazon tijdelijk af te dekken met netten of een andere barrière.
  • Moedig de aanwezigheid van roofdieren aan: Roofvogels en katten kunnen helpen om de vogelpopulatie in je tuin onder controle te houden. Dit kan indirect bijdragen aan minder woelgedrag in je gazon.

Gazon herstellen en graszaad beschermen

Je gazon kun je eenvoudig herstellen door nieuw gras in te zaaien. Gebruik hiervoor graszaad dat snel ontkiemt en vestigt. Voor een nog sneller herstel van de grasmat (ook bij lage temperaturen), gebruik je speciale mest die de beworteling en groei sterk stimuleert.

Om te voorkomen dat vogels het graszaad opeten, kun je de volgende maatregelen nemen:

  • Reflecterend materiaal: Vogels schrikken van de schittering van de zon. Je kunt ze dus verjagen door reflecterend materiaal in je tuin te bevestigen. Een huis-tuin-en-keukenoplossing is aluminiumfolie maar online is ook speciaal vogel-afschriklint verkrijgen. Span het horizontaal over je gazon of bevestig smalle strookjes met een prikker in de grond.
  • Net over je gazon: Een efficiënte manier om vogels weg te houden van het graszaad, is door een net over je gazon te spannen. Gaas, bijvoorbeeld kippengaas, heeft hetzelfde effect. Span het materiaal op ongeveer 5 centimeter boven de grond, dan kunnen de vogels er nét niet bij. Kies wel voor een fijnmazige variant, vogels kunnen creatief te werk gaan als ze op zoek zijn naar voedsel. Ondersteun het net in de hoeken, maar ook op andere plekken op het gazon. Zo voorkom je dat het op de grond gaat hangen, wat als gevolg kan hebben dat het kiemende graszaad verstrikt raakt in het net.
  • Namaakroofdieren: Vogels komen liever niet in gebieden waar roofdieren actief zijn. Spotten ze een havik, vos of uil, dan halen ze het niet in hun hoofd om in jouw tuin te komen, hoe lekker dat hapje ook is. In de professionele landbouw worden ze al jaren gebruikt, maar ook bij huisbezitters worden ze steeds populairder: strategisch geplaatste namaakroofdieren die de vogel ervan weerhouden op het gazon te landen. Je kunt de statische neproofdieren in diverse (online) winkels bestellen.
  • Roofvogelvlieger: Alles wat wappert, schrikt vogels af. Maar de hawk kite, een vlieger in de vorm van een roofvogel, is toch wel de koning onder de vogelverschikkers. Deze roofvogelvlieger gaat alle kanten op en lijkt vanuit de verte net een echte havik. Het voordeel is dat vogels er door de onvoorspelbare bewegingen niet aan gewend raken.
  • Geluid: Wil je vogels verjagen met geluid? Dat hoge geluiden katten afschrikken, wist je waarschijnlijk wel. Maar dat deze zelfde ultrasoon apparaatjes hetzelfde effect hebben op vogels, is misschien wel nieuw voor je. Op ingestelde tijden of op basis van beweging geeft het apparaat een piep, te hoog voor het menselijk gehoor, maar luid en duidelijk voor de vogel. Mooi meegenomen: veel van deze verjagers werken op zonne-energie. Je kunt ook zelf een vogelverjager in elkaar knutselen met metalen plaatjes, aluminium blikjes of half opengeknipte plastic flessen.
  • Vogelafstotend graszaad: Er is speciaal vogelafstotend graszaad op de markt gebracht dat zó’n slechte smaak heeft, dat de vogels ontmoedigd raken het op te eten.
  • Mulch: Vogels pikken het graszaad op dat boven op het gazon ligt. Maak het ze nóg moeilijker door de bodem tijdelijk te bedekken met mulch. Mulch is een natuurlijke bodembedekker die de grond vochtig houdt, onkruidgroei tegengaat en in dit geval net ingezaaid graszaad beschermt tegen dieven.

Hoe kan je graszaad sneller laten kiemen?

Je laat graszaad sneller kiemen door rekening te houden met de natuurlijke omstandigheden. Gras heeft een minimale bodemtemperatuur nodig van 10 °C en voldoende water. Zaai net voor een regenbui of geef na het zaaien water met een sproeier met een zachte straal, zodat het graszaad niet wegspoelt. Voor een nog sneller resultaat gebruik je snelkiemend graszaad.

Vogels in de tuin: een handje helpen

Help jij de merel in jouw tuin een handje? De merel zit in bijna elke tuin en op bijna elk balkon. 'Piet, piet, piet!' roept ie als je er rondloopt. Je kunt op 5 manieren je tuinmerel helpen, of in elk geval het leven gemakkelijker maken. Zo bied je (natuurlijk) voedsel, en veilige plekken om te rusten of te broeden. Maak je ook een echte mereltuin?

  1. Merels zijn gek op wormen en die vinden ze in jouw gazon. In een echte mereltuin mag een klein grasveldje daarom niet ontbreken. Al zaai je maar een paar vierkante meter graszaad in, dan zijn ze al blij en is het territorium naar hun gevoel compleet.
  2. Een klassieke nestelplek voor merels is een lekkere dichte klimop. De bladeren bieden bescherming tegen katten en andere rovers en de late bessen zijn welkom voedsel voor de ouders.
  3. Merels en andere lijsterachtigen houden van fruit en zijn best bereid er ruzie om te maken. Leg een paar halve appels of peren voor ze op de grond in de tuin en strooi er wat rozijntjes bij. Vechten ze elkaar nou de tuin uit?
  4. Struiken met bessen zoals de lijsterbes of vuurdoorn zijn niet alleen voor de merel, maar eigenlijk voor alle tuinvogels een must.
  5. Ruim de tuin niet spik en span op, maar laat her en der in een paar rommelhoekjes wat bladeren en takken liggen. Of maak een composthoop.

Wat eten vogels?

Vogels hebben een gevarieerd dieet afhankelijk van hun soort en leefomgeving. Het begrijpen van de voedselkeuzes van vogels helpt om hun behoeften te begrijpen en hun leefomgeving te behouden.

In Nederland hebben tuinvogels verschillende voedselvoorkeuren. Sommige vogels zijn zaadeters en geven de voorkeur aan zonnebloempitten, havervlokken en andere zaden. Andere vogels, zoals merels en lijsters, zijn fruiteters en genieten van bessen en appels. Insectenetende vogels, zoals de koolmees, mezen en vinken, worden aangetrokken door meelwormen en larven. De huismus en de ringmus hangen graag rondom een voederplek met zaden. Ook de vink en groenling smullen graag van zonnebloempitten en ongebrande pinda’s. Kleine zaadeters als de winterkoning en roodborst zijn dol op verse zaden, rozijnen en stukjes (onbewerkte) pinda. Het is belangrijk om een gevarieerd dieet aan te bieden, zodat verschillende soorten tuinvogels kunnen genieten van hun favoriete voedsel.

Veiligheid is een belangrijke factor bij het voeren van tuinvogels. Het is essentieel om ervoor te zorgen dat het voedsel dat je aanbiedt veilig is voor vogels om te consumeren.

Veilig vogels voeren:

  • Gebruik vogelvoeders die speciaal zijn ontworpen voor tuinvogels als de specht of roodborst. Deze voeders zijn gemaakt van vogelvriendelijke materialen en hebben de juiste vorm en grootte voor vogels om comfortabel te eten, wat bijdraagt aan de vogelbescherming.
  • Zorg ervoor dat het voedsel schoon en vers is. Verwijder oude voedselresten regelmatig en vul de voederbakken met vers voedsel om vogels gezond te houden.
  • Plaats voeders op een veilige plaats, uit de buurt van potentiële roofdieren zoals katten. Plaats ze ook op een plek waar vogels gemakkelijk op zoek kunnen gaan naar voedsel en waar ze zich veilig voelen.
  • Voorkom overvoeding. Geef vogels alleen de juiste hoeveelheid voedsel die ze kunnen consumeren, om voedselverspilling te voorkomen en gezondheidsproblemen te vermijden.

Door tuinvogels veilig te voeren, kun je niet alleen genieten van hun aanwezigheid in je tuin, maar ook bijdragen aan hun welzijn en overleving.

Soort voedsel Voorkeur van tuinvogels
Zaden Zonnebloempitten, havervlokken, andere zaden
Fruit Bessen, appels, ander fruit
Insecten Meelwormen, larven, andere insecten

Grote vogels zoals roofvogels hebben specifieke voedselkeuzes vanwege hun jacht- en voedingsgewoonten. Roofvogels staan erom bekend dat ze vis en andere grote prooien eten, terwijl watervogels afhankelijk zijn van wetlands voor hun voedselvoorziening.

Roofvogels Voedselkeuzes
Zeearend Vis, watervogels, kleine zoogdieren
Visarend Vis, slangen, kleine zoogdieren
Visuil Vis, amfibieën, schaaldieren
Watervogels Voedselbronnen in wetlands
Eenden Waterplanten, insecten, kleine vis
Zwanen Waterplanten, gras, kleine waterdieren
Ganzen Waterplanten, gras, granen

Tijdens het broedseizoen hebben vogels specifieke voedselstrategieën om hun jongen te voeden en te ondersteunen. Het is belangrijk om te begrijpen of het bijvoeren van vogels in de lente en zomer werkelijk noodzakelijk is.

Insecten en wormen zijn rijke en essentiële voedselbronnen voor kuikens. Ze bevatten belangrijke voedingsstoffen zoals eiwitten, vetten en mineralen die jonge vogels nodig hebben voor gezonde groei en ontwikkeling. Veel vogels, zoals merels, spreeuwen en koolmezen, voeden hun kuikens met een gevarieerd dieet van insecten en wormen.

Hieronder een tabel met voorbeelden van insecten en wormen die dienen als voedsel voor kuikens:

Insecten Wormen
Muggenlarven Regenwormen
Vliegen Mestkevers
Spinnetjes Emelten
Bladluizen Piere

Bessen en zaden spelen een belangrijke rol in het dieet van vogels, vooral tijdens bepaalde seizoenen wanneer andere voedselbronnen schaars zijn. Vogels gebruiken bessen als een bron van vocht en voedingsstoffen, en zaden zijn een rijke bron van energie. Het begrijpen van de rol van bessen en zaden in het dieet van vogels kan ons helpen om hen van geschikt voedsel te voorzien en om een gevarieerde voedselbron in onze tuinen te creëren.

Vogelvoeding speelt een belangrijke rol bij het ondersteunen van vogels in onze tuinen, en vetbollen, meelwormen en ander vogelvoer zijn populaire opties om vogels te voeden. Het is echter essentieel om te weten wanneer en hoe je vogels extra voeding kunt bieden, vooral tijdens de koudere maanden wanneer voedselbronnen schaars zijn.

Do’s en dont’s bij het maken van zelfgemaakte vetbollen:

  • Do’s: Gebruik ongezouten vet zoals reuzel of plantaardig vet. Voeg voedzame ingrediënten toe, zoals zaden, pinda’s of gedroogde vruchten. Gebruik een stevige vorm, zoals een plastic bakje of een speciale vetbolhouder. Plaats de vetbollen op een plek waar vogels gemakkelijk bij kunnen.
  • Don’ts: Gebruik geen gezouten vet, omdat dit schadelijk kan zijn voor vogels. Voeg geen kunstmatige kleurstoffen, suiker of zout toe aan de vetbollen. Gebruik geen vormen van glas of blik die kunnen breken of roesten. Hang de vetbollen niet op plekken waar roofdieren gemakkelijk bij kunnen.

Wat kun je voeren in plaats van brood?

Brood is geen hoofdvoeding voor vogels en kan in grote hoeveelheden schadelijk zijn. Het vult hun maag, waardoor ze minder ruimte hebben voor voedsel dat voedzamer is. Dit kan leiden tot tekorten aan belangrijke voedingsstoffen en gezondheidsproblemen, zoals bijvoorbeeld overgewicht. Daarnaast kan droog brood de keel en mond van vogels irriteren en een risico op verstikking vergroten. Ook kan oud brood schimmels bevatten die giftig zijn voor vogels en ziektes kunnen veroorzaken.

Geschikte alternatieven voor brood:

  • Stukjes fruit zoals appel, banaan of bessen
  • Zaden en noten (ongezouten en ongebrand)
  • Ongezouten en ongezoete kaas
  • Gekookte aardappelen (zonder zout of kruiden)

Als je vogels in de tuin wilt voeren, kun je beter kiezen voor:

  • Zonnebloempitten - Rijk aan vetten en energie.
  • Havermout - Rauw of geweekt in water.
  • Gekookte rijst - Zonder zout of kruiden.
  • Gedroogde insecten - Zoals meelwormen.
  • Bessen en druiven - Een natuurlijke energiebron.

Het nut van vogels in de tuin

Vogels zijn een essentieel onderdeel van ons Eco-systeem. Ze eten bessen en verspreiden de zaden. Ook eten ze bladluizen, rupsen, muggen, vliegen en wormen. Ze zijn dus echte opruimers en ware bondgenoten in onze tuin. Op wereldschaal zijn de vogels nog veel belangrijker. In de tropen en in zuidelijke gebieden is bestuiving door vogels net zo belangrijk als bestuiving door insecten.

Je kunt een vogelvriendelijke tuin creëren door verschillende hoekjes in je tuin te maken en te kiezen voor inheemse planten en struiken. Snoei hagen en struiken niet zolang ze bessen en zaden dragen voor de vogels. Zorg voor goede schuilplaatsen, dat kan in bomen en struiken of in vogelkasten. Het najaar is een goede periode om vogelhuisjes op te hangen. Zo kunnen de vogels in de winter wennen aan de huisjes en erin schuilen. In het voorjaar worden ze dan bemand als nestgelegenheid.

labels:

Zie ook: