Met trots kijk je naar het resultaat waar je bloed, zweet en tranen in hebt gestopt. Maar wat zie je daar? Een aangevreten blad? Slakken! Wat nu? De slak kan voor aardig wat frustratie zorgen. Maar laten we niet vergeten dat het ook een leuk en mooi dier is. Iedereen heeft wel eens last van naaktslakken. De vraag is: hoe pak je dit aan? Er zijn vele middelen tegen slakken op de markt van wegvangen tot afdoden.

Slakken horen ook in een natuurvriendelijke tuin omdat ze dood materiaal opruimen en dit als voedingsstof teruggeven aan de bodem. Maar je wilt niet dat ze je mooie planten opeten. Dus hoe kun je deze slakken op een milieu- en diervriendelijke manier bestrijden? Er zijn verschillende strategieën om een slakkenplaag op een natuurlijke manier aan te pakken. Je kunt bijvoorbeeld natuurlijke vijanden aantrekken, barrières creëren of slakken lokken en verwijderen.

Slakken en hun rol in de tuin

Een naaktslak is een weekdier, want de slak bestaat voor 80% uit water. De meeste slakken leven in de zee of zoet water. Slakken zijn overigens de enige weekdieren die ook op land kunnen leven. Slakken (zowel naaktslakken als huisjesslakken) worden ook wel buikpotigen genoemd, omdat ze geen poten hebben. Sommige soorten naaktslak voeden zich met vers groen blad.

Onder andere de gewone wegslak die we vaak aantreffen in tuinen heeft een voorkeur van levende planten. Daarnaast staan wortels, zaden, fruit en dood organisch afval op hun menu. Een naaktslak kan gedurende de nacht de helft van het eigen lichaamsgewicht opeten. Zoals je weet verraden naaktslakken hun aanwezigheid door de achtergelaten slijmsporen die doorgaans ’s morgens goed te zien zijn.

Naaktslakken leven overigens voor het grootste deel onder de grond. Daar zijn ze veilig voor hun natuurlijke vijanden. Bovendien kunnen de slakken zichzelf onder de grond beter beschermen tegen uitdroging. Bij warm en droog weer zie je dan ook weinig tot geen slakken zien, maar als het regent juist des te meer. Naast de naaktslak zijn er ook huisjesslakken.

Je herkent de huisjesslak aan het harde deksel, ofwel het huisje op hun rug. De slak kan zich terugtrekken in het huisje waardoor het zich kan beschermen tegen natuurlijke vijanden. Huisjesslakken zijn echte opruimers in de tuin. Ze voeden zich met micro-organismen, schimmels en rottend materiaal. De meeste huisjesslakken eten geen groene planten met uitzondering van de Segrijnslak.

De Segrijnslak leeft van jonge groene blaadjes en scheuten en kan net als sommige naaktslakken een ware ravage aanrichten in de tuin. Er zijn wereldwijd wel 75.000 soorten slakken bekend. De rode (grote) wegslak, ofwel de ‘Arion rufus’, is de meest voorkomende slak in onze gebieden. Deze slak is donkerbruin of oranje van kleur. Verder kan de rode wegslak 15 cm lang en 2 cm breed worden.

Zowel naaktslakken als huisjesslakken kunnen niet tegen vorst en droogte. De meeste slakken gaan bij te droog, te koud of te warm weer zich terugtrekken en in rust. Zo overwinteren huisjesslakken onder stenen, hout of in spleten. Ze trekken zich dan terug in hun huisje en maken dit dicht met een slijmlaag die verkalkt tot een sluiting. Op deze manier zijn ze beschermd tegen kou, uitdroging en natuurlijke vijanden.

Naaktslakken kunnen zich niet terugtrekken in een huisje. Daarom kruipen deze slakken diep onder de grond in de winter. Ze doen dan letterlijk een winterslaap die twee tot vier maanden kan duren. In de zomer kunnen ze een gelijkaardige zomerslaap doen van enkele weken. Dit gebeurt met name als het heel warm en droog is. Vandaar dat je in de winter en bij warme, droge periodes ook weinig last hebt van slakken, tenzij je een schaduwtuin hebt.

Het lijkt dan alsof er geen slakken meer zijn, want de planten worden niet aangevreten. Zodra de omstandigheden stabiliseren en het dus vochtig of comfortabel warm is, dan komen de naaktslakken uit de grond tevoorschijn. Op dit moment breken ook de huisjesslakken zich uit hun schelp. Deze periode valt over het algemeen samen met het groeiseizoen van onze planten. Dat werkt voor de slakken in hun voordeel, want zo kunnen ze smullen van het opkomende groen.

In bepaalde jaren kun je meer last hebben van slakken. Er zijn dan simpelweg meer slakken dan in andere jaren. Dit heeft te maken met de twee elementen waar slakken gevoelig voor zijn: kou en droogte. Bij een strenge winter bevriezen er namelijk meer slakken dan bij een zachte winter. Daarnaast komen er bij een vochtig jaar meer slakkeneieren uit dan in een droog jaar. De poep van de slakken, het restant dat terug in de bodem komt na vertering, is net zo voedingsrijk als bij regenwormen en zorgt dus voor een betere plantengroei.

De Merel: Een natuurlijke vijand van slakken

Merels zijn dol op fruit. Merels zoeken hun voedsel vaak op de grond, op een kort gemaaid gazon of tussen afgevallen bladeren. Merels (Turdus merula) zijn omnivoren en eten een gevarieerd dieet dat bestaat uit insecten, wormen, slakken, bessen, fruit, zaden en ander plantaardig materiaal. Vooral in het broedseizoen, wanneer ze hun jongen voeden, eten ze veel insecten, waaronder rupsen, spinnen en kevers. In de winter voeden merels zich voornamelijk met bessen en ander fruit dat aan bomen en struiken hangt.

Op het menu van de merel staan vooral regenwormen en slakken. Die laatste steelt hij van de zanglijster omdat hij er zelf niet in slaagt het slakkenhuis open te breken. Vader Merel voert zijn kroost jonge Naaktslakken. De een na de ander verdwijnt in de keel van het jong. En nou gaat me ook een licht op. Dat schrapen is om de slijmlaag van de naaktslak af te halen. Blijkbaar vinden niet alleen wíj die slijmlaag slecht verteerbaar. Het is fascinerend om te ontdekken welke vogels eten naaktslakken.

U zult verrast zijn om te weten dat er een breed scala aan vogelsoorten is die naaktslakken als een belangrijk onderdeel van hun dieet beschouwen. Merels en zanglijsters zijn bijvoorbeeld fervente slakkeneters. Ze zijn vaak te zien terwijl ze met hun scherpe snavels de zachte lichamen van de slakken uit hun schelpen pikken. Ook spreeuwen en eksters zijn bekend om hun voorkeur voor naaktslakken. Deze vogels zijn opportunistische eters en passen hun dieet aan op basis van wat er beschikbaar is. Naaktslakken vormen een gemakkelijke prooi voor hen, vooral na een regenbui wanneer de slakken in groten getale tevoorschijn komen.

Hoe je merels kunt aantrekken in je tuin

Je merkt inmiddels wel hoe belangrijk het is om de biodiversiteit in je tuin te bevorderen. Elk insect of dier, hoe groot of klein ook, maakt deel uit van ons zeer delicate ecosysteem en is nuttig, zelfs slakken. Vooral zanglijsters zijn verzot op huisjesslakken en laten op sommige plaatsen een kerkhof aan lege schelpen achter.

Zorg met andere woorden voor genoeg biodiversiteit in je tuin zodat er meer egels en lijsters worden aangetrokken. Deze eten immers veel slakken. Zolang je dit niet voor elkaar krijgt, kun je je toevlucht nemen tot bovengenoemde maatregelen. Naargelang de situatie is de ene oplossing beter dan de andere. Zeker is dat je best preventief werkt, want dit zorgt ervoor dat je een overlast van naaktslakken voorkomt.

Natuurlijk kan wat voeren geen kwaad, met name de oudervogel is daarmee gebaat. De jonkies krijgen dit echter niet toegestopt. Gooi wat gedeukte appels of peren op een open plek in je tuin, in de buurt van struiken of een haag. De kans is groot dat de merel er snel gebruik van maakt. Daarnaast kun je hem ook bekoren met brood, gewelde krenten en rozijnen, kaasresten en gekookte aardappelen.

Ikzelf heb vorig jaar met al die droogte, de merels de helpende hand toegestoken. In mijn natuurtuin heb ik regelmatig de daar staande potten verzet. Onder die potten is het altijd wat vochtiger en daar zitten wormen graag, maar ook pissenbedden enzovoorts. Daar zag je de oudervogels dankbaar gebruik van maken. Ook heb ik mijn composthoop wat opengetrokken, ook al zo’n goede voedselbank.

Hebt u niets van dit al in uw tuin, dan kan de voedertafel een rol spelen. Tegenwoordig kun je bij vissportwinkels, tuincentra en dierenwinkels van alles kopen. Levende meelwormen bijvoorbeeld, zet die maar eens klaar in een schaaltje, gegarandeerd succes. Wilt u niet naar de winkel, dan is de visserstruc een uitkomst. Trappel maar eens op een grasveld en de wormen komen u tegemoet. Veel vogels doen dat ook, ze doen net of het regent en die domme wormen trappen er nog in ook.

Andere natuurlijke vijanden van slakken

Slakken kennen veel natuurlijke vijanden. Egels, spitsmuizen, maar ook reptielen zoals kikkers, padden, hagedissen, ringslangen en hazelwormen eten namelijk slakken. Vogels zoals zanglijsters, spreeuwen, eksters en merels en zelfs kippen en loopeenden kunnen talloze slakken verorberen. Daar komt nog eens bij dat sommige insecten, zoals loopkevers, enkele spinnen en spinachtigen, zoals de hooiwagen, wel een stukje slak lusten.

Een onverwachte natuurlijke vijand is het lookglansslakje. Deze slakkensoort is bijzonder, want ze eten graag slakkeneitjes in plaats van groene plantendelen. Het is wat lastiger om die naaktslakken te zien vangen - per slot van rekening hebben Kikkers geen jongen op sleeptouw die elke seconde gevoerd moeten worden, zoals de Merel dat heeft.

Ook Egels staan erom bekend dat ze wel een Slakje lusten. En wel meer dan één Slakje ook. Voor mijn Merels en voor mijn Bruine Kikker….en hopelijk snel voor een Egel! Kom maar naar mijn tuin jongens, vreet al die Slakken maar lekker op!

Tips om slakken te weren zonder gif

Het is dan ook de hoogste tijd dat alle schadelijke middelen van de markt verdwijnen, want er zijn zeer goede natuurlijke middelen tegen slakken voorhanden. Het vermijden van het gebruik van pesticiden is een belangrijke stap bij het aantrekken van slak-etende vogels in uw tuin. Je kunt een hindernis maken tegen slakken rond planten die snel aangevreten worden.

Bij grotere planten kan kippengaas om de stam helpen. Neem kippengaas met een kleine maasbreedte en vouw het tot ongeveer 25 cm hoog, zodat de slakken er niet langs of doorheen kunnen. Zijn de plantjes nog jong, bescherm ze dan tegen slakken met een huls die je maakt door de boven- en onderkant van een plastic drankfles af te snijden. Steek deze zo’n 5 cm in de grond.

Probeer een rand van 5 cm met koffiedik (met cafeïne), geplette knoflooktenen, kapotte schelpen, cacaodoppen, fijngemaakte eierschalen, sparrennaalden of lavagruis. Je kunt ook aaltjes kopen bij een tuincentrum of op internet. Dit zijn ultrakleine wormpjes, die slakken infecteren met een (alleen voor hen) dodelijke bacterie. Je giet de wormpjes uit op plekken met veel slakken.

Slakken kun je het eenvoudigst bestrijden door bladeren regelmatig te controleren en de beestjes eraf te plukken. Je kunt ze ook naar één plek lokken. Maak daarvoor een slakkenschuilplaats van bleekselderij, koolbladeren, een halve sinaasappel of vochtige stukken karton. Slakken kruipen hier in, waarna je ze er alleen maar uit hoeft te halen. Een goede slakkenval maak je zelf door een (jam)potje of kommetje met bier te plaatsen: de slakken kruipen erin en verdrinken.

Wat te doen tegen slakken in huis?

Een naaktslak in huis, daar griezel je bij! Je ziet wel regelmatig slakken tegen ramen omhoog kruipen. Dat is niet leuk want de slijmsporen zijn moeilijk te verwijderen, maar in je keuken, badkamer, kelder of kruipruimte slakken tegen komen is nog erger. Zowel huisjesslakken als naaktslakken kunnen binnen voorkomen. Slakken houden immers van vochtige, donkere ruimtes.

Wil je de slakken in huis bestrijden? Probeer in eerste instantie te achterhalen hoe de slakken binnenkomen. Slakken hebben maar een heel kleine opening nodig, want ze kunnen zich heel lang uitrekken. Hierdoor kunnen slakk...

Tabel: Natuurlijke vijanden van slakken

Dier Type Slak Voordeel
Merel Naaktslakken, Huisjesslakken Vermindert slakkenpopulatie, eet ook andere insecten
Egel Naaktslakken, Huisjesslakken Nachtelijke jager, ruimt ook ander ongedierte op
Kikker Naaktslakken, Kleine slakken Houdt van vochtige omgeving, effectieve jager
Pad Naaktslakken Kan grote hoeveelheden slakken eten
Hazelworm Slakken Houdt slakkenpopulatie in toom
Spitsmuis Slakken Snelle jager, eet ook insecten en larven
Kippen Naaktslakken, Kleine huisjesslakken Scharrelen actief, pikken slakken van de grond

labels:

Zie ook: