Etiquette regels zijn eigenlijk gedragsregels voor aan tafel. We noemen ze ook wel tafelmanieren. Eet je thuis aan tafel gezellig met je eigen gezin of met vrienden dan gelden er vaak andere regels dan wanneer je een zakelijk diner hebt. Vooral als het dan ook nog met een voornaam iemand is, of als er op hoogwaardig niveau zaken worden gedaan. In dit blog bespreken we alle etiquetteregels. Zowel vóór het diner, tijdens het diner als na het diner.

Voor het Diner

Voor een zakelijk of formeel diner wordt verwacht dat je op tijd komt. Zorg altijd dat je ruim op tijd aanwezig bent. Houd rekening met drukte in het verkeer. Als je binnenkomt groet je de gastheer en gastvrouw. Een uitgebreid gesprek voeren is nu nog uit den boze. Wel kun je hen bedanken voor de uitnodiging. Als je partner en kinderen ook mee zijn en zij nog nooit eerder kennis hebben gemaakt, stel je hen aan de gastheer en gastvrouw voor. Volgens etiquette hoor je bij een formeel diner nooit met lege handen aan te komen.

Algemene Fatsoenregels aan Tafel

Laten we beginnen met enkele fatsoenregels. Regels die ongeacht formeel of informeel diner gelden aan tafel.

  • Met volle mond praten kan echt niet. Slik altijd eerst je eten door voordat je iemand beantwoord of een gesprek aan gaat.
  • Is het eten warm? Ga dan niet als een gek op het eten blazen. Het ziet er niet erg charmant uit en is onfatsoenlijk.
  • Te veel eten opscheppen is ook iets dat we gevoelsmatig nogal graag doen. Maar netjes is het niet. Schep niet te veel op er volgt vast nog wel een tweede ronde.
  • Bij formele etentjes eet of drink je niet eerder tot dat de gastheer of vrouw dit aangeeft.
  • Ligt er een servet op tafel? Dan hoor je deze gevouwen op je schoot te leggen. Voordat je drinkt veeg je eerst je mond met het servet af. Zo worden vetvlekken op het glas voorkomen.

Bestekgebruik

Er gelden ook regels voor het bestek. Als gast gebruik je je bestek van buiten naar binnen. Not done is het bestek zo neerleggen dat ze met het handvat op tafel liggen en het mes of de vork op de rand van het bord. Wil je even een pauze inlassen maar daarna nog wel weer verder eten? Leg dan het mes en de vork kruislings op je bord. Ben je klaar met eten?

Het Organiseren van een Formeel Etentje

Organiseer je zelf een formeel etentje? Een tafel hoort zo mooi mogelijk gedekt te zijn. Als je een diner organiseert is dat ook wat je wilt. Een mooi gedekte eettafel zorgt ervoor dat het eten zo mooi mogelijk uitkomt en er smakelijker uitziet. Gebruik een chique damast tafelzeil of kies voor een rustig ogend, het liefst effenkleurig tafelkleed. Zorg dat het tafelzeil of het tafelkleed aan alle kanten van de tafel minstens 20 cm overhang heeft. Zet de borden netjes op tafel en leg er een servet bij. Let op: Er horen geen beschadigingen in de borden te zitten. De servetten kun je mooi vouwen. Het bestek leg je als volgt neer: de vork leg je links van het bord. Aan de rechterkant leg je direct naast het bord het mes. Deze dient met de snijkant naar het bord te liggen. Daarnaast komt de soeplepel.

Wanneer Etiquette Toe Te Passen

Natuurlijk hoef je niet elk etentje helemaal volgens etiquette uit te voeren. Het ligt vaak aan de mensen die je uitnodigd, de reden van de uitnodiging en waar jij je zelf prettig bij voelt. Het is in ieder geval prettig om wat regeltjes te weten zodat je ze kunt toepassen op momenten wanneer jij dat nodig acht.

Tips voor Eten in een Chique Setting

Wij heten niet voor niets ‘Manners’ en laten je daarom graag weten hoe jij je op bepaalde momenten als een gent kunt gedragen. Vandaag behandelen wij een aantal eenvoudige tips voor eten in een chique setting. Nette kledij is een must voor een chic restaurant en mag nooit en ten nimmer worden vergeten. Een jasje en een overhemd doen al wonderen en vormen een prima basis voor de meeste (casual) diners. Wanneer je mensen hebt uitgenodigd voor een diner, is het gebruikelijk dat zij als eerst bestellen. Wanneer jij de kosten op je neemt, kun je vooraf al regelen dat het financiële deel is afgehandeld.

Wanneer je een keuze maakt uit een wijnselectie kun je gerust aangeven wat je voorkeur heeft en welk gerecht je hebt besteld. Hierbij kun je een wijnsoort aanwijzen in jouw prijsklasse. De sommelier zal dan binnen deze prijsklasse een selectie maken. Indien je geen fijnproever bent op het gebied van wijn, gedraag je dan ook niet zo. Het klinkt wellicht wat vreemd, maar foto’s maken van je bord is absoluut geen schande meer vandaag de dag. Wees uiteraard wel discreet en probeer geen andere gasten te storen. Kortom, even snel een kliekje van je bord en vervolgens weer verder, is geen enkel probleem. Wanneer er klanten bij zijn is een heel ander verhaal. In dat geval kun je het fotograferen beter overslaan.

Wacht altijd tot je gastheer het stille gebaar maakt door zijn/haar servet op de schoot te leggen voor aanvang van de maaltijd. Wanneer je opstaat om bijvoorbeeld gebruik te maken van het toilet, kun je je servet tijdelijk op je stoel leggen. Na afloop van de maaltijd plaats je het servet aan de linkerkant van je bord. Ook hier wacht je mee tot je gastheer het initiatief toont. Wanneer je samen met iemand uit eten bent, adviseren wij om niet over de tafel te strekken/leunen om iets van diens bord te proeven. Wanner je met bekenden bent, kun je gerust iets laten proeven. Dit kun je doen door een klein hapje op bijvoorbeeld het broodbord door te geven.

Roepen, fluiten of ‘hé-en’ zijn 3 prachtige voorbeelden van hoe je niet de aandacht van de ober dient te vragen. Oogcontact is de meest subtiele vorm van aandacht. Indien iets wat je besteld hebt niet geheel gaar is, kun je dit gerust terugsturen naar de keuken. Het is echter wel jouw verantwoordelijkheid (als gastheer) om de anderen te vertellen dat zij zonder jou mogen beginnen. Om awkwardness te voorkomen, adviseren wij om een gelijk aantal gangen te bestellen als je gasten te bestellen. Ook is het verstandig om in een gelijk tempo te dineren, zodat je anderen niet oncomfortabel laat voelen wanneer jij je bord al leeg hebt.

Wanneer je uitgegeten bent is het niet de bedoeling dat je je bestek willekeurig op of naast je bord legt. De gebruikelijke plaatsing, zodat het personeel weet waar zij aan toe zijn, is: mes en vork naast elkaar van linksboven naar rechtsonder, met het mes boven en de vork daaronder. Bij een zakendiner is het gebruikelijk dat je de zakelijke onderwerpen pas na afronding van het voorgerecht aansnijdt. Wanneer de tafel is afgeruimd kunnen de zaken beginnen. Tot slot is het belangrijk om je tafelmanieren te gebruiken: Veeg je mond regelmatig af met het servet. Snijd één stuk vlees of vis per keer af en eet dit eerst op alvorens je nog een stuk snijdt. Boter op je brood smeren doe je op je bord, niet in de lucht. Kijk in, niet over, je glas tijdens het drinken. Zit rechtop en houd je armen en ellebogen boven tafel.

Bestek Neerleggen: Hoe Het Hoort

Nog niet helemaal zeker van je zaak? Bestek neerleggen: het heeft bij ons al meerdere keren voor gênante situaties gezorgd. Het is geen noodgeval, een lepeltje of vork aan de verkeerde kant van je bord. Maar als je je úren hebt uitgesloofd in de keuken, is het wel zo fijn om de gedekte tafel op orde te hebben. Zoals ‘t heurt, zeggen we dan. De etiquette voor het neerleggen van je bestek? Dat lijkt soms wel een escaperoom. Waar begin je? Hoort je vork links of rechts? Die lepels, waar horen die dan? En hoe moet je je bestek neerleggen na het eten? Wat een gepuzzel. Vorken liggen altijd links van het bord. Leg je bestek van buiten naar binnen neer. Het bestek dat je nodig hebt voor het voorgerecht, leg je aan de buitenkant. Het bestek voor het dessert leg je niet links en rechts, maar horizontaal boven het bord. Ben je uitgegeten? Dan leg je je bestek schuin neer op je bord, met de punten van het bestek naar linksboven gericht.

Legt één van de gasten zijn of haar bestek in een punt (als een omgekeerde V) op het bord, met het mes in de vork gehaakt? Dan betekent dat dat diegene het eten niet lekker vond, het geen leuke avond vond… of dat diegene niet op de hoogte is van de juiste tafeletiquette.

Wat Je Absoluut Moet Vermijden

Over het algemeen hebben de waarschuwingen betreffende dingen, die men onder alle omstandigheden dient te vermijden de overhand en daarom willen wij ons daarmede het eerste bezig houden. Zij, die gesteld zijn op goede vormen en manieren (en dit geldt óók voor dagelijksch gebruik in den huiselijken kring!) moeten niet:

  • Leunen, noch over de tafel hangen
  • Niet eten met de ellebogen op de tafel geplant
  • Niet met open mond eten, niet smakken, niet slurpen, niet morsen
  • Nimmer met de vingers de spijzen aanraken
  • Niet praten met eten in den mond, niet drinken met eten in den mond
  • Geen eten - ook geen kruimels - uit den mond laten vallen
  • Geen groote happen nemen noch de mond haastiglijk vol proppen
  • Nimmer aardappelen met het mes snijden
  • Niet spelen met het dessertzilver, dat boven aan het bord ligt, noch de steel van het wijnglas tusschen de vingers laten draaien, noch pilletjes draaien van broodkruimels
  • Onder het praten niet gesticuleeren met vork, mes of lepel in de hand
  • Ten slotte: niet prakken! d.w.z. eten fijndrukken met de vork, de verkregen substantie omroeren en nog eens omroeren en ten slotte naar den mond brengen; ook stapele men z'n bord niet torenhoog op.

Alvorens den mond aan glas of kopje te zetten vege men met het servet de lippen af. Bij het plaats nemen zorge men ervoor niet te ver van den tafelrand te gaan zitten. Het servet wordt open gevouwen doch niet heelemaal, het blijft als een lange, smalle driedubbelige reep over de knieën liggen. noch in het vest gestoken of in de halsopening van de japon. Het mes wordt in bovenhandschen greep vastgehouden precies zooals men een trapleuning of het handvat van een fietsstuur vasthoudt. Nooit met een opgeheven pink en nimmer zooals men een schrijfpen hanteert.

Bij het verorberen van een ragoutachtige (brijachtige) spijs, zooals roereieren, hâché met puree, poulet met rijst e.d. (ook erwten en boonen!) die zonder mes alleen met een vork worden gegeten, houde men de vork in de rechterhand (en een stukje brood voor het optasten in de linkerhand) en hanteere de vork als lepel, d.w.z. De lepel wordt vastgehouden zooals men een schrijfpen vasthoudt. Aanbeveling verdient het den soeplepel niet heelemaal vol te scheppen, teneinde morsen te voorkomen. Een soepbord mag even schuin gehouden worden voor het laatste restje mits - men het gedeelte van den rand dat het dichtst bij den etenden persoon is heel even optilt en niet het buitengedeelte van den rand. Het getuigt van zeer slechte tafelmanieren om van een hoog opgetasten lepel of vork beetje bij beetje af te happen.

Terwijl men het hapje kauwt wordt langzaam op het bord het volgende hapje gereed gemaakt, zoodat het nuttigen van een bordvol rustig achter elkaar kan geschieden.

Vingerkommen dienen om er de toppen van de vingers in te steken (niet de geheele hand!) na het schillen van fruit e.d. Het afvegen van vingers, waaraan vruchtensap kleeft aan het servet is onbehoorlijk. ten van gestoofde vruchten, - compôte - op den lepel deponeert. Nimmer worden deze op het bord gespuwd. Pitten van rauw klein fruit (kersen) worden in de tot een kokertje gevormde hand gedeponeerd en op het bord gelegd. Bij het verwijderen van vruchtenpitten op den lepel is het beleefd de linkerhand voor den mond te houden.

Wanneer de gerechten worden rondgediend legge men na zich bediend te hebben de vork en lepel weer netjes op den schotel d.w.z. zoo dat zij er niet gemakkelijk afvallen en zoo dat zij ook niet in de saus glijden, hetgeen voor een volgenden gast buitengewoon onaangenaam is. Wenscht men van een gerecht niet te gebruiken dan heeft men slechts zacht - neen dank U - te zeggen. Het is volkomen correct om in zoo'n geval b.v. te zeggen: - géén kip meer, dank U - alleen nog wat compôte - of indien men van alles nog wat wil: - ja alsjeblieft.

Wenscht men van een gerecht nogmaals te gebruiken dan legge men na het leegeten van het bord vork en mes gekruist neer: de vork met de tanden naar beneden. Bij het opstaan van tafel evenals bij het zittengaan schuive men den stoel onhoorbaar weg. Zij die vaak in (goedkoope) restaurants eten hebben de gewoonte het eetgerei met het servet af te vegen. Het behoeft nauwelijks betoog, dat dit aan tafel van een gastvrouw hoogst onbehoorlijk is.

Boven omschreven tafelmanieren gelden in hoofdzaak ook voor kinderen, die buiten en behalve het opgesomde moeten leeren zwijgen wanneer ouderen aan het woord zijn. Aanbeveling verdient het de kinderen tijdens den dagelijkschen maaltijd te laten praten en vertellen. Men leere het kind als het aan tafel iets te vragen heeft terwijl er gasten zijn, vork en mes neer te leggen, op te houden met eten en de moeder vragend aan te zien ten teeken dat er iets is. Zij, die het eerste bediend zijn wachten tot de gastvrouw gaat eten met toe te tasten. Tenzij dat deze zegt: niet op mij wachten hoor!

Specifieke Gerechten en Etiquette

Artisjokken worden per halve of vierde op het bord gelegd (indien klein van formaat soms een heele). Een artisjok bestaat uit een zachte schijf, waarin dakpansgewijze harde groene bladeren steken. Heeft men zoo'n halve artisjok op het bord met een beetje saus er naast, dan trekke men een voor een de harde oneetbare bladeren er uit met de rechterhand, doope het zachte glazige uiteinde in de saus en zuige het zachte deel er af. Aan een zoo'n groot blad is dus bijna niets eetbaars. wijze van het zachte eetbare uiteinde ontdaan, dan houdt men de kern of een deel van de kern over. Men hapt er een flink stuk af en legt het uiteinde op het bord.

Aardbeien worden met vork en lepel gegeten of alleen met de vork. Appelen en peren worden met de linkerhand aangevat, waarna men ze met de rechterhand, die het fruitmes hanteert in vier partjes snijdt. Nadat men het fruitvorkje in het vruchtvleesch heeft gestoken schilt men het partje, dat men van het bord omhoog heft. Bananen worden met de linkerhand aangevat; met de rechterhand, die het fruitmesje houdt maakt men aan een der uiteinden een inkeping, waarna de schil in reepen wordt afgepeld. Sinaasappelen kan men afschillen en vervolgens in partjes breken, die men dan met vork en mesje nuttigt na ze in tweeën te hebben gesneden.

Bouillon in koppen wordt gelepeld zoolang deze zeer heet is. Broodjes: Voor soepbroodjes aan een diner heeft men veelal een apart klein bordje of schoteltje. Het broodje wordt met de vingers gebroken. Men houdt - als er sprake is van boter - een stukje brood in de linkerhand en botert dat met het mes, dat in de rechterhand wordt gehouden. Broodjes geroosterd en belegd met kaas, hard ei, ansjovis e.d. Cream crackers of toast bij oesters geserveerd, worden op het kleine bordje gelegd of naast het groote bord op het tafellaken.

Doperwten worden als ze groot en melig zijn aan de vork geprikt, als ze klein zijn met de vork (met de tanden van de vork naar boven) gelepeld. Kievitseieren worden hard gekookt opgediend (d.w.z. zalfachtig) meestal op een bedje van sterkers. Een kievitsei wordt gewoon met de vingers gepeld. Vervolgens plaatst men het gepelde ei met de punt naar boven op de palm van de linkerhand en drukt het (van boven naar beneden) plat met de palm (niet met de vingers!) van de rechterhand. Van het platgedrukte ei wordt vervolgens het puntje afgesneden waarna men het (steeds met de vingers) in zout doopt, dat men op den rand van het bord heeft geschept, waarna men het ei in enkele hapjes verorbert.

Kreeft wordt met vischvork en mes gegeten. Voor het tevoorschijn brengen van het vleesch uit de scharen bezigt men een kreeftenvorkje: een staafje, dat aan het uiteinde in twee heel kleine tandjes uitloopt. Olijven worden nooit met een vork gegeten, doch aan een scherp gepunt dun houtje geprikt (genre tandenstoker) en daarvan af gegeten. Salade wordt niet fijn gesneden op het bord. Een maal doorsnijden is voldoende. Spaghetti wordt om de vork gedraaid met de linkerhand, na in de saus te zijn gedoopt, met het mes aangedrukt en snel naar den mond gebracht.

De Basis Eten Etiquette

De meest basic basisetiquette (niet smakken, mes en vork gebruiken, niet spelen met je eten) worden er met de paplepel, hup, ingegoten. Maar staat er binnenkort een etentje op de planning waarbij de verwachtingen op het gebied van etiquette nét iets hoger liggen? Geen paniek, komt allemaal goed. Leuk hoor! Zo'n chic etentje. De haren zitten strak in de lak en je hebt jezelf in je mooiste panty gehesen. De voorbereidingen verliepen voorspoedig, tijd voor het diner zelf. Misschien een beetje voor de hand liggend, maar toch: wees op tijd. ‘Fasionably late’ is niet echt een ding, als het om etiquette gaat.Ga pas aan tafel wanneer de gastheer/-vrouw aangeeft dat dit kan.Breng een cadeautje mee voor de gastheer en/of gastvrouw. Met lege handen aankomen is niet zo netjes.

Mooie servet hè, die daar naast je bord. Hoewel het erg leuk staat op de prachtige gedekte tafel, ligt die servet er niet voor de sier. Tijdens het diner leg je de servet dubbelgevouwen op schoot. Gebruik hem om je mond mee af te vegen voordat je een slok van je drinken neemt, om vetvlekken op je glas te voorkomen.Eet en drink pas wanneer de gastheer/-vrouw begint met eten en drinken of aangeeft dat je mag beginnen.Oef... Zoveel bestek. Waar moet je beginnen? Werk van buiten naar binnen. Het bestek voor het eerste gerecht ligt helemaal aan de buitenkant. Ligt er bestek boven je bord? Dat is bedoeld voor het dessert!Houd de vork in je linkerhand en het mes in je rechterhand. Bestek van hand wisselen is niet de bedoeling.

Wij Hollanders houden nogal van lekkere prakjes, gezien het feit dat we een wijd assortiment aan stamppotjes hebben. Toch raden we aan: prak je eten niet. DûhWe gaan er stiekem vanuit dat de volgende dingen al op de automatische piloot gaan, maar toch niet verkeerd om even te noemen:Niet met volle mond praten.Gerecht iets te flauw? Vraag netjes of iemand de peper en zout aan wil geven, in plaats van over je buurvrouw of -man heen te buigen.Neem niet te groten happen.Hoewel dit nogal per cultuur verschilt, wordt het in Nederland over het algemeen niet gewaardeerd wanneer je met veel geluid eet. Een boer laten na het eten is absoluut not done.Even een korte eetpauze? Leg je bestek kruislings over je bord.Ben je klaar met eten?

Etiquette in de Horeca

Bij een groot en chic diner is het altijd leuk om wat aandacht te besteden aan de etiquette. Maar je kan het natuurlijk zo gek (of juist fancy) maken als je zelf wilt! Toch altijd weer even die twijfel… Op welke manier hoor ik mijn mes en vork neer te leggen om te laten zien dat ik klaar ben met eten, hoe hoor ik mijn servet neer te leggen of wanneer hoor ik een vrouw voor te laten gaan? In de volksmond worden dit ook wel ‘goede manieren’ genoemd. Binnen de horeca vertalen we deze goede manieren naar het begrip: etiquette. Volgens het woordenboek ‘de kunst van de welgemanierdheid’, oftewel net even iets meer doen dan strikt noodzakelijk is. De toef slagroom op je warme chocolademelk of de scheut jus op de hutspot met worst. Nét dat beetje extra waar je onverwacht mee uit de hoek komt.

Gastvrijheid staat in het teken van de verwachtingen van de gast waarbij het personeel het visitekaartje is. Het correct indekken van een tafel, het hanteren van tafelmanieren en het bieden van een perfecte service. Op veel manieren maak jij indruk op je gasten! Begrijp jij het belang van een stevige handdruk? Het hanteren van etiquette regels is niet enkel van belang binnen de horeca. Ook in het openbaar, op je werk en onderweg zijn er veel kleine geschreven én ongeschreven regels. Gebeld worden aan tafel? Er zijn een aantal kleine regels die in het dagelijks leven een grote bijdrage leveren aan het hanteren van de etiquette regels. Pak het slim aan en begin klein!

Kleine Regels met Grote Bijdrage

Vraagt een tafelgenoot naar het zout? Wijzen is een grote no go. Voor de mobile addicts onder ons: je telefoon hoort niet op tafel. Weg ermee! Als goed is, is dit er van kleins af aan al ingestampt. Toch even voor de zekerheid: praten doe je alleen met een lege mond. Kom nooit aan met lege handen wanneer je ergens bent uitgenodigd. Op een roltrap ga je altijd rechts staan zodat links mensen met haast kunnen passeren. Jezelf betrapt op een regel waarbij je je van geen kwaad bewust was? Vanaf nu weet je beter!

Culinaire Etiquette

Hoe heurt het eigenlijk? Niet met je ellebogen op tafel of praten met volle mond. Deze basis’regels’ kennen we allemaal wel uit de culinaire etiquette. Maar wist je dat in Aziatische landen je linkerhand niet op tafel mag liggen omdat deze als onrein wordt gezien? Dat in onze contreien het begroeten met de rechterhand als vreedzaam teken wordt gezien? Zomaar wat wetenswaardigheden uit het boekje ‘Culinaire etiquette’ wat ik vond in een tweedehands boekenstalletje.

Toch staan er ook handreikingen in waar we wel degelijk wat aan hebben. Rond feestelijke dagen of gebeurtenissen zoeken mensen soms toch nog even naar de juiste volgorde. Hoe leg ik dat bestek ook alweer neer? En waar moeten de wijnglazen staan? Bij een etentje dat bestaat uit drie gangen ligt de vork links en mes en lepel rechts. Het dessertbestek ligt boven het bord. Lepeltje wijst naar links en vorkje naar rechts. Ga je echt uitpakken met 4 of 5 gangen? Dan werk je van buiten naar binnen. Het bestek, waarschijnlijk mes en vork, voor je eerste gang ligt aan de buitenkant. Rechts volgt dan de lepel. Dan mes en vork voor een tweede tussengerecht en tenslotte, mes en vork voor het hoofdgerecht. Dessertbestek ligt ook nu weer boven je bord.

Brood serveer je altijd links. Kijk ook eens naar de positie van het bestek en de wijnglazen. Wijnglazen met een steel pak je bovenaan de steel vast en nooit bij de kelk. Heb je een uitnodiging ontvangen voor 20.00 uur ’s avonds? Krijg je als gastvrouw of -heer een bosje bloemen? Zeg dan niet ‘dat had je niet moeten doen!’ Je brengt de gever in verlegenheid. Wordt er brood geserveerd op een klein bordje links van je? Breek er kleine stukjes af en besmeer deze met boter. Gerechten op een bord serveer je rechts van je gast. Loop je met een schaal rond de tafel dan bied je van links aan. Ben je uitgenodigd in een restaurant? Probeer dan subtiel uit te vissen binnen welke prijsklasse je gastheer bestelt.

Vind je het lollig om dit boekje te bestellen? Tweedehands is ‘Culinaire etiquette’ (ISBN13: 9789038915593) hier en daar nog te vinden. Als je mooi gedekt hebt wil je natuurlijk ook iets bijzonders op tafel zetten.

labels:

Zie ook: