Als u moet overgeven (kotsen of braken) komt alles wat in uw maag zit, ineens met golven weer uit uw mond naar buiten. Alles wat u eet en drinkt, wordt door de spieren van de slokdarm en de maag naar de darmen gebracht. Overgeven kan meestal geen kwaad. Bij misselijkheid is overgeven vaak een opluchting. Let op: u verliest wel veel vocht als u vaak moet overgeven, zeker als u ook diarree of koorts heeft.

Wat veroorzaakt misselijkheid en overgeven?

Misselijkheid en braken kunnen heel veel oorzaken hebben. Misselijkheid en overgeven kan door veel oorzaken ontstaan. Dit kan variëren van een voedselvergiftiging, zwangerschap en wagenziekte tot een reactie op geneesmiddelen. Je lichaam probeert zich op allerlei manieren te beschermen, bijvoorbeeld tegen bedorven eten en vergif. Als je lichaam dan ‘denkt’ dat je iets gegeten of gedronken hebt dat niet goed voor je is, kan het reageren met misselijkheid en overgeven. Misselijkheid zorgt ervoor dat je niets meer wilt eten of drinken. Braken zorgt ervoor dat de ‘gevaarlijke’ stoffen uit je maag verdwijnen.

De arts zal je eerst vragen stellen over je voorgeschiedenis (wat voor ziekte je hebt en hoe je behandeld bent) en je klachten.

Veelvoorkomende oorzaken:

  • Voedselvergiftiging: In eten en drinken kunnen bacteriën, virussen, schimmels of parasieten zitten die je ziek kunnen maken. Van de meeste heb je geen last. Door besmet eten en drinken kun je misselijk worden, buikpijn krijgen, overgeven en diarree krijgen.
  • Stress en spanningen: Soms is braken het gevolg van erge spanningen of angsten. Ook erg tegen iets opzien, bijvoorbeeld school of werk, kan een aanleiding tot overgeven zijn. Wanneer je stress hebt, doet dit vreemde dingen met je lichaam. Het kan lichaamsfuncties beïnvloeden en er bijvoorbeeld voor zorgen dat je spijsvertering minder goed werkt. Tip: probeer je stressfactoren te achterhalen en er iets aan te doen.
  • Reisziekte: Reisziekte kan optreden door beweging in de auto of op zee op een boot.
  • Zwangerschap: Ochtendmisselijkheid is een teken van de vroege zwangerschap.
  • Medicijnen: Gebruik van bepaalde medicijnen kan leiden tot misselijkheid.
  • Evenwichtsstoornissen, migraine of hersenschudding: Deze beïnvloeden het braakcentrum in de hersenen.
  • Hoge of lage bloeddruk: Kunnen voor misselijkheid zorgen.

Andere oorzaken van misselijkheid:

  • Onaangename geuren
  • Wanneer je onsmakelijke of schokkende dingen ziet moet je soms overgeven
  • Alcohol overconsumptie
  • Bestralingstherapie en chemotherapie
  • Anorexia nervosa
  • Boulimia nervosa
  • Diabetische ketoacidose
  • Gebruik van pijnstillers zoals Diclofenac, anticonceptiva, hartmedicatie, antibiotica
  • Hepatitis
  • Hersenschudding
  • Hersentumor of hersenvliesontsteking
  • Hevige pijn
  • Hyperthyreoïdie (overactieve schildklier)
  • Hypoparathyroïdie (traag werkende bijschildklier)
  • Migraine
  • Koorts (vaker bij kinderen)
  • Overactieve bijschildklieren
  • Oorontsteking (middenoor)
  • Voorhoofdsholte ontsteking; elke infectie kan met misselijkheid gepaard gaan
  • In zeldzame gevallen kan misselijkheid en braken duiden op een ernstige of zelfs levensbedreigende probleem. Bijvoorbeeld hartfalen, leverfalen of leverkanker

Symptomen van misselijkheid

  • Een wee gevoel in de maag
  • Water in de mond
  • Overgeven
  • Zweten
  • Oprispingen
  • Maagkrampen

Wat te doen bij misselijkheid en overgeven

Als je gezond bent, kan braken over het algemeen geen kwaad en de klachten duren meestal één tot vier dagen. Als je alleen last hebt van overgeven, dan hoef je je ook geen zorgen te maken over uitdroging. Maar als je ook last hebt van diarree of koorts en je hebt weinig dorst, dan wordt de kans op uitdroging groter. Vooral ouderen kunnen snel uitgedroogd raken, met name bij gebruik van plastabletten. Wees ook extra alert als je kindje jonger is dan 2 jaar en last heeft van overgeven en diarree. Neem bij twijfel altijd even contact op met je huisarts.

Als je moet overgeven, kan je het beste wachten tot je maag weer tot rust is gekomen. Zorg ervoor dat je elke vijf tot tien minuten iets drinkt, zeker bij herhaaldelijk overgeven, om slapte en uitdroging te voorkomen. Het maakt niet heel veel uit wat je dan precies drinkt. Elke soort vocht is in dit geval goed. Als je je heel slap voelt, kan een kopje bouillon helpen. Door het overgeven verlies je namelijk ook zout, wat je met de bouillon weer aanvult. Zodra je je weer wat beter voelt, kan je langzaam meer gaan drinken en proberen weer wat te eten.

Bij vaak overgeven en diarree verliest u niet alleen vocht maar ook zouten. U kunt een speciaal drankje maken om dit verlies aan te vullen en uitdroging tegen te gaan.

  • poeder dat bij de apotheek of drogist te koop is.

Soms vinden kinderen het eng als ze moeten overgeven.

Medicijnen

Meestal zijn er geen medicijnen nodig. De huisarts zal je geen medicijn tegen overgeven geven. Je wordt namelijk niet sneller beter door dit medicijn.

Er zijn 2 medicijnen die je soms kunt gebruiken.

  • ORS is een drankje met speciale suikers en zouten. Je koopt het als drankje of poeder waarmee je zelf het drankje maakt. Lees eerst de bijsluiter. Meng ORS met water, niet met eten of ander drinken. Neem ORS als je meer kans hebt op uitdroging of al uitgedroogd bent. Bijvoorbeeld:
    • als je minstens 6 keer per dag poep hebt zo dun als water
    • als je meer dan 4 keer per dag moet overgeven
    • als je door koorts veel zweet en je te weinig drinkt of veel dorst houdt
    • als je ouder bent dan 70 jaar
  • Medicijn om minder vaak te poepen Ben je op reis? Of moet je lang doorwerken zonder naar de wc te moeten? Het zorgt ervoor dat je minder vaak moet poepen. Je wordt er niet sneller beter door. Een bijwerking is verstopping. Slik het niet langer dan 2 dagen. Gebruik loperamide niet:
    • als je koorts hebt
    • als je bloed bij je diarree hebt
    • als je zwanger bent of borstvoeding geeft
    • bij kinderen jonger dan 8 jaar

Medicijnen tegen bacteriën zijn bijna nooit nodig.

Sommige medicijnen kunnen door de diarree minder goed of helemaal niet werken.

Voedingstips bij diarree en overgeven

Een paar dagen niet of minder eten is niet erg. Je hoeft jezelf niet te dwingen om te eten. Als je weer trek hebt, kun je weer eten waar je zin in hebt. Begin met kleine beetjes. Als je kunt eten, voel je je meestal meteen wat beter. Helemaal niet eten of een speciaal dieet is niet nodig.

Drink voldoende

Bij diarree en overgeven is het belangrijk dat je extra vaak drinkt (2 of 3 liter per dag). Hoe meer diarree of overgeven, hoe meer je moet drinken om niet uit te drogen. Drink bijvoorbeeld elke keer een glas water, thee of bouillon nadat je diarree had. Drink kleine beetjes tegelijk als je overgeeft. Bijvoorbeeld elke 5 tot 10 minuten 1 of 2 slokken. Zo hou je toch wat vocht binnen. Als je je wat beter voelt, kun je langzaam weer wat meer in 1 keer gaan drinken. Als je ook koorts hebt, is drinken nog belangrijker.

Drink geen zoete dranken als de diarree langer dan 1 week duurt of steeds terugkomt. Dus geen appelsap, melk, energie-dranken, frisdranken en light-dranken (zoals cola light). Soms kunnen de darmen tijdelijk minder goed tegen deze drank als je diarree hebt (gehad).

Bij buikkrampen kun je het beste kleine beetjes eten en drinken. Als er iets in je maag komt, merken je darmen dat ook. Soms krijg je dan weer een golf van diarree. Dat betekent niet dat je iets verkeerds gegeten hebt. Je maag en darmen zijn nog gevoelig. Ook als je in 1 keer veel drinkt, kun je meteen naar de wc moeten.

Hygiënemaatregelen

Voorkom dat je anderen ziek maakt:

  • Was je handen met water en zeep.
  • Droog daarna je handen goed af met een schone handdoek of papieren doekjes. Gooi de doekjes meteen weg.
  • Was en droog je handen elke keer als je naar de wc bent geweest. En voordat je eten of drinken klaarmaakt.
  • Was gebruikte glazen, borden en bestek goed af.
  • Leg uit aan de mensen om je heen dat ze dezelfde adviezen moeten volgen.

Wanneer een arts raadplegen?

Bij aanhoudende misselijkheid is het belangrijk een arts te raadplegen. Denk hierbij aan braken dat langer dan twee dagen aanhoudt bij volwassenen. Voor kinderen geldt 24 uur. Of bij perioden van misselijkheid en braken die langer dan enkele weken aanhouden.

labels:

Zie ook: