Het houden van een vijver kan een prachtige hobby zijn, maar het is belangrijk om te weten welke dieren een bedreiging kunnen vormen voor uw vissen. Verschillende dieren lusten graag een visje, en het is goed om te weten hoe u uw vijver kunt beschermen.

Ratten en vijvervissen

Ratten staan erom bekend dat ze af en toe een kreeftje lusten. Er zijn meldingen van ratten die vissen uit vijvers stelen. Het is echter ongebruikelijk dat ratten alleen de hoofden van de vissen opeten en de rest laten liggen.

Het is belangrijk om te overwegen of ratten een probleem kunnen vormen voor de gezondheid van uw koi. Ook kunnen ratten aan stroomkabels knagen, wat gevaarlijke situaties kan veroorzaken.

Reigers en vijvervissen

De reiger is een veelvoorkomende bezoeker van tuinvijvers. Vissen vormen het hoofdmenu van de reiger, maar hij eet ook kikkers, salamanders, insecten en wormen, jonge vogels en ook wel kleine zoogdieren als mollen, ratten, muizen en zelfs jonge konijnen. Niet al te kieskeurig en daarom ook zeker geïnteresseerd in vijvervissen tot wel een cm of 25.

Reigers zijn beschermd in Nederland en België, waardoor ze minder schuw zijn geworden. Ze bezoeken vijvers meestal in de ochtendschemering. Er zijn verschillende oplossingen om reigers te verjagen, zoals reigerschrik, waterstralen, spiegelende piramides en nepreigers. Echter, reigers zijn intelligent en wennen snel aan deze maatregelen. Het spannen van nylondraden over de vijver kan effectiever zijn.

IJsvogels en vijvervissen

De ijsvogel is een prachtige vogel die af en toe een tuinvijver bezoekt. Hoewel de ijsvogel een viseter is, zal hij niet snel een grote koi aanvallen. Vissen tot een cm of 7 beschouwt de ijsvogel als een lekker maaltje. De ijsvogel zit meestal onbeweeglijk stil op een vaste uitkijkplaats die zich zo'n één tot drie meter boven het water bevindt. Dat kan een over het water uitstekende tak van een boom zijn, maar ook beschaduwde overhangende struiken worden wel als uitkijkplaats gebruikt.

Omdat de ijsvogel schuw is, is het zorgen voor onrust de beste manier om hem te verjagen. Het wegsnoeien van overhangende takken en het spannen van een net over de vijver kunnen helpen om de ijsvogel weg te houden.

Amerikaanse rivierkreeften

De rode rivierkreeft is sinds de jaren 80 in Nederland en is de meest voorkomende kreeft in Nederland. Inmiddels zijn er negen verschillende Amerikaanse soorten in Nederland. De Amerikaanse rivierkreeften zijn in grote delen van Nederland inmiddels volledig ingeburgerd en ze verspreiden zich nog steeds verder.

Niet dat de rivierkreeft geen natuurlijke vijanden heeft. Integendeel. Snoeken en palingen pakken vervellende kreeften. Karpers slobberen de kleine babykreeftjes van de bodem. Otters eten ze ook graag, maar ja, er zijn nog maar 300 otters in Nederland. Ratten eten ze trouwens ook. Sommige meeuwen hebben geleerd om de kreeften op te pikken, uit de lucht te laten vallen en ze daarna op te eten. Meerkoeten en futen eten ook kreeften. Reigers slikken de kreeften in zijn geheel door - als dat lukt. Toch zal een meerkoet, fuut of een reiger niet voluit achter de rivierkreeften aangaan. Voor fuut en meerkoet kost het best wel veel tijd en moeite om ze open te krijgen. En voor een reiger liggen de harde schalen zwaar op de maag.

De Amerikaanse rivierkreeften zijn succesvol omdat ze goed voor hun broed zorgen. Waar een vrouwtjeskarper per kilo lichaamsgewicht maar liefst 100.000 kleine eitjes op goed geluk uitsmeert over de waterplanten, bewaart een vrouwtjeskreeft haar 200 eitjes een maand lang onder de staart. Niet alleen zijn de eitjes van de kreeft groter dan van een karper, maar de onbeschermde karpereitjes worden ook voor 99 procent opgegeten, terwijl er van de kreefteneitjes juist 99 procent overleeft. Omdat die kreefteneitjes groter zijn dan de karpereitjes worden de babykreeftjes ook iets groter geboren dan karpertjes. In vergelijking met een karper beginnen ze dus met een voorsprong. Verder beschermt een vrouwtjeskreeft de eerste weken haar kroost. Ook dat verhoogt het overlevingspercentage.

De Amerikaanse rivierkreeften kunnen zich prima over land verplaatsen. Na de volgende regens kan de cyclus weer opnieuw beginnen. In Nederland gaan de rivierkreeften ook aan de wandel. Niet dat de rivierkreeft weet waar hij naar toe moet, maar sommigen vinden een nieuwe sloot. Door de klimaatverandering duurt het wandelseizoen van half augustus tot eind oktober. Lang hebben natuurbeschermers betoogd dat je het vangen van rivierkreeften zoveel mogelijk moet verbieden, dit uit angst dat iemand een emmer kreeften in een volgende sloot zou omkeren. Maar de rivierkreeft verspreidt zichzelf. In Noorden Zuid-Holland en in Flevoland is het inmiddels een plaag, maar ze zitten zo langzamerhand overal in Nederland.

Het effect is in elk geval dat alle planten in de sloot worden opgegeten. Daarnaast zijn het echte omnivoren die ook kikkerdril en vissen-eitjes eten. In zo’n kale, door kreeften leeggevreten sloot kunnen veel minder soorten overleven.

Vangstproeven

Om natuurschade te beperken lijkt intensief wegvangen de enige oplossing. En intensief betekent ook echt intensief: minstens 3 maal per week de kreeftenkorf legen. Want als de korf vol zit, kruipen er geen kreeften meer bij. En omdat rivierkreeften zich maar langzaam verplaatsen, moet je op elke 30 meter in de sloot een korf leggen. Een extra uitdaging vormt het vangen van kleine kreeftjes die door de mazen van de korf kruipen.

Om een idee te geven: in de zomer van 2021 werden in totaal 12.000 rivierkreeften opgevist uit een vijver van 2,5 hectare in Ede. Het waren vooral veel kleine kreeftjes. Dit verschijnsel is zeker niet uniek voor rivierkreeften en komt overeen met de ervaring uit de visserij: wanneer je de grote vissen wegvangt, gaan de kleinere vissen sneller groeien.

In de Krimpenerwaard en in de Molenpolder lopen twee grootschalige onderzoeken. In de eerste praktijktest zijn van juli tot en met oktober 2021 gedurende 12 weken met zeshonderd vangtuigen op 15 kilometer sloot in totaal 80 duizend rivierkreeften gevangen. Hiermee is naar schatting de helft van de aanwezige volwassen kreeften weggehaald uit het pilotgebied. Helaas nam het aantal grote kreeften weer snel toe omdat jonge kreeften snel groeiden.

Op basis van de vangsten in 2021 is er berekend dat er in de hele Krimpenerwaard minstens tien miljoen kreeftjes rondkruipen over de bodem. In 2022 wordt de vangstperiode verlengd naar 16 weken, met achthonderd vangsttuigen.

In de Utrechtse Molenpolder is in 2021 gevist met 300 fuiken en 1.500 korven. In vier weken tijd werd 2.000 kilo rivierkreeft gevangen. De rode rivierkreeft lijkt zich daarbij gemakkelijker te laten vangen dan de andere kreeftensoorten.

Doelstelling voor 2022 is om in vier maanden 90 procent van de kreeften weg te vangen. Dit betreft naar schatting 400.000 rivierkreeften (10.000 kilo).

Kreeftenakte

Een extra hinderpaal op de jacht naar rivierkreeftjes lijkt de Visserijwet. Deze wet dateert uit 1967, toen de Amerikaanse kreeften nog onbekend waren. In de Visserijwet is bepaald dat alleen officiële beroepsvissers gebruik mogen maken van fuiken. Ondanks dat uit praktijkonderzoek blijkt dat er met een kreeftenkorf geen paling of andere vis wordt meegevangen, wordt een kreeftenkorf volgens de wet als fuik beschouwd. Dit was de reden dat de Algemene Waterschapspartij (AWP) om in ieder geval in het beheergebied van het Hoogheemraadschap van Delfland er op aan heeft gedrongen om sportvissers in bezit van een VISpas toe te staan te laten vissen met 1 of twee kreeftenfuiken. Als je op vrijdagavond de kreeftenkorf in het water zet, met wat hondenbrokjes erin om de kreeften te lokken, dan heb je zaterdagmiddag een stuk of twintig kreeftjes voor op de BBQ. En het geeft sportvissers de mogelijkheid om een kleine bijdrage te leveren aan het inperken van de kreeftenoverlast.

Andere mogelijke vijanden

  • Katten
  • Steenmarters
  • Muskusratten

Het is belangrijk om alert te zijn op ongewone activiteiten rond uw vijver en maatregelen te nemen om uw vissen te beschermen.

Voeding van vijvervissen

Tijdens de zomer, zodra de watertemperatuur 16-18 graden is, mogen de vissen maximaal gevoederd worden. In deze periode geven we een kwalitatief zomervoer. Zomervoer is een zwaarder verteerbaar voeder, maar omdat koi koudbloedig zijn, werkt de vertering dan ook sneller. Dit zwaarder voeder geef je best niet meer, zodra de temperatuur zakt onder de 18 graden. De vissen krijgen dit niet meer goed verteerd en hebben nood aan wintervoer. Deze wintervoeders bevatten tarwekiemen die een laag eiwitgehalte hebben.

Karpers of koi zijn vissen die steeds honger lijken te hebben. Zodra ze kunnen zullen ze eten. Omdat karpers geen maag hebben, maar wel een maag-darmkanaal, kunnen ze nooit "volgegeten" zijn. Het enige wat gebeurt is dat het voeder er onverteerd terug uitkomt. Goed is dat niet, want koivoer kost veel geld en de onverteerde resten zullen ook de filter zwaarder belasten.Het zelfde gewicht voederen, verspreid over een volledige dag is daarom beter. 2% van het gewicht van alle vissen samen is een gemiddelde qua voedselhoeveelheid per dag. Stel dat je 10 kg vis hebt, dan zul je 200 gram voeder moeten geven per dag. Heb je overwegend jongere vissen, dan geef je best iets meer, want jongere vissen eten nog veel meer. De 200 gram kan je best verdelen in een 3 tot 4 voederbeurten per dag. Wil je de vissen een extra beloning geven?

Sowieso voederen we niet meer dan de vissen na een 5 tot 10 minuten op kunnen eten. Zakt de watertemperatuur onder de 18 graden, verlaag dan ook de hoeveelheid en het aantal voederbeurten. Voeder niet meer dan 2 keer per dag met een lichter verteerbaar voeder. Opgelet, want steuren eten rond die temperatuur nog steeds. Een groot deel van het jaar mogen er dus meerdere voederbeurten per dag zijn.

Helaas is het niet voor iedereen mogelijk om dagelijks meerdere keren te gaan voederen, daarom kan een vijvervoederautomaat een zeer goede oplossing zijn. Tot 50% minder verlies van voeder. Omdat het in kleine hoeveelheden wordt gegeven, eten de vissen het ook allemaal op.

Voordelen van een voederautomaat

  • Bevordering van de groei
  • Betere waterkwaliteit van de vijver

Doordat de voederbeurten doorheen de dag worden verspreid, wordt ook de afvalproductie gespreid. Doordat er een grote voorraad in de voederautomaat zit, wordt dit aantrekkelijk voor ongedierte. Opgelet voor schimmelvorming. Voeder kan sneller vochtig worden in de voorraadbak door condens, luchtvochtigheid of opspattend water.

Vissen zullen schuwer worden. Vissen associëren de menselijke aanwezigheid vaak met eten. En dat is logisch want wanneer we op een traditionele manier voederen is er steeds beweging rond het water. Die beweging of menselijke aanwezigheid valt weg wanneer je voederautomaten gebruikt.

Wat te doen tegen katten in de vijver?

U kunt planten in de tuin plaatsen waar de katten een hekel aan hebben. Dat zijn in het algemeen planten die een citroengeur afgeven zoals bijvoorbeeld ooievaarsbek, de vuurwerkplant, citroenverbena maar ook wijnruit schijnt te helpen. Zet deze planten op strategische plaatsen in de tuin om de ongewenste bezoeker te laten ruiken dat hij niet welkom is. Mocht dat niet helpen, dan kunt u overwegen om zwaarder geschut in te zetten in de vorm van de stekelige takken van bijvoorbeeld meidoorn en vuurdoorn, ook daar blijven katten liever uit de buurt. Of anders legt u een cordon van doornig snoeisel tussen de planten rondom de vijver. Het ziet er misschien niet zo fraai uit maar het helpt wel om ongewenst bezoek van katten aan uw vijver te voorkomen.

Wat natuurlijk altijd uitstekend werkt tegen katten is het gooien van water; er is niets waar katten een grotere hekel aan hebben!Ook als u toevallig niet in de gelegenheid bent om op wacht te staan met een emmer of een kopje water in de aanslag, kan net als tegen reigers, het aanbrengen van schrikdraad rond de vijver heel behulpzaam zijn.

Overzicht van mogelijke vijanden en oplossingen
Vijand Mogelijke oplossingen
Ratten Bestrijding, stroomkabels beschermen
Reigers Reigerschrik, nylondraden, net over de vijver
IJsvogels Onrust creëren, overhangende takken snoeien, net over de vijver
Katten Planten met citroengeur, stekelige takken, schrikdraad
Amerikaanse rivierkreeften Intensief wegvangen

labels:

Zie ook: