Het houden van vissen in een vijver of aquarium is een populaire hobby. Om ervoor te zorgen dat je vissen gezond en gelukkig blijven, is het belangrijk om een aantal factoren in overweging te nemen. Een van de belangrijkste dingen om goed in de gaten te houden bij de verzorging van vissen is de waterkwaliteit.

Waterkwaliteit en Verzorging van Vissen

Vissen ‘gewoon’ in het kraanwater laten zwemmen is geen optie. Het water moet aan specifieke eisen voldoen willen de vissen er in kunnen overleven. Kraanwater bevat minieme deeltjes zware metalen. Deze deeltjes tasten de beschermende slijmlaag van vissen aan, wat kan leiden tot witte stip en een schimmelinfectie.

Ook kunnen allerlei stoffen voorkomen die van invloed zijn op de gezondheid van de vissen, zoals ammoniak, nitriet, nitraat, koolzuur, metalen, chloor en zout. Vooral ammoniak en nitriet zijn giftig. Voeg daarom waterbereider toe en controleer het water regelmatig met een testsetje.

Ook de zuurgraad moet vaak gecontroleerd worden. De ideale waarde van het water zou moeten liggen tussen de 6,8 en de 7,5 (let op, dit is afhankelijk van de soort vissen!). De waarde schommelt altijd gedurende de dag. Meet de waarde daarom ook altijd op dezelfde tijd. Dit doe je iedere twee weken (iedere week bij een nieuw opgestarte bak).

Wijkt de pH-waarde te ver af? Ververs dan een deel van het water met water met een hogere al dan niet lagere pH-waarde. Om watervergiftiging te voorkomen, moet je het water van het aquarium regelmatig verversen. Per vis moet er ongeveer twee liter water per veertien dagen ververst worden.

Haal per keer niet meer dan een derde van de bak leeg. Zo wordt het verschil in watersamenstelling voor de vissen niet te groot. Zorg ervoor dat de temperatuur van het water bij het verversen niet gaat schommelen.

Voor een goede zuurstofverdeling en het voorkomen van hoge concentraties giftige stoffen (door planten, vissen en voedselresten), moeten een filter en een luchtpomp in het aquarium of de vijver geplaatst worden. Een binnenfilter met een membraanpomp is geschikt voor een aquarium dat niet langer is dan 80 centimeter. Grote bakken hebben een waterpompfilter nodig. Een keer per uur moet de gehele inhoud van het aquarium het filter zijn gepasseerd.

Met beluchting ontstaat waterbeweging en is er een betere gasuitwisseling. Bovendien blijven afvalstoffen beter zweven, zodat het filter ze kan verwijderen. Bij een vijver is een filter eveneens heel belangrijk. Via mechanische filtering haal je het grove vuil eruit. Biologische filtering zet het onzichtbare vuil om naar minder schadelijke stoffen. Laat de bodem leeg en zorg voor een vuilafvoer die al het vuil op de bodem meteen afvoert naar het filter.

Vissen zijn koudbloedig. Dat betekent dat ze hun temperatuur niet zelf kunnen regelen en heel gevoelig zijn voor temperatuurschommelingen. Elke vissoort heeft zijn eigen ideale temperatuur. Houd daar rekening mee als je verschillende vissen bij elkaar zet in een vijver of aquarium.

Wanneer je water gaat verversen, zorg er dan voor dat het nieuwe water dezelfde temperatuur heeft als het oude. Zet een aquarium op een koele plaats en niet direct in het zonlicht. Zonlicht bevordert de algengroei en kan de temperatuur van het water hoog laten oplopen. Daardoor blijft er te weinig zuurstof in het water over.

Controleer de temperatuur in het aquarium regelmatig met een waterbestendige thermometer. Om het water te verwarmen, is een verwarmingselement met een laag voltage nodig. Laat je daarover goed adviseren bij de dierenspeciaalzaak. Ook in een vijver moet de watertemperatuur zo stabiel mogelijk blijven.

Voeding van Vissen

Bij de verzorging van vissen is de voeding afhankelijk van de soort en de hoeveelheid vissen. Een goede aquarium- of dierenspeciaalzaak kan je daarover adviseren. Sommige vissen eten zachte waterplanten en algen. Daarnaast kun je droogvoer geven. Het voer moet binnen 3 tot 5 minuten zijn opgegeten. Te veel voer zorgt voor watervervuiling en hoge waarden aan nitraat, nitriet en ammonium.

Ziekte bij Vissen

Zieke vissen eten slecht, zonderen zich af, worden opgejaagd, maken abnormale bewegingen en kunnen rafelige vinnen hebben of een rafelige staart. Ook een dikke buik, uitpuilende ogen, snelle ademhaling of lucht happen aan de oppervlakte zijn tekenen dat er iets mis is. Meestal is er dan iets aan de hand met de waterkwaliteit. Door een slecht werkend filter kunnen er bijvoorbeeld giftige stoffen in het water zitten. Controleer regelmatig of de waterkwaliteit, de temperatuur en de beluchting in orde zijn.

Worden er steeds meer vissen ziek, dan kan er sprake zijn van een infectieziekte. Daartegen zijn diverse medicijnen te koop in de dierenspeciaalzaak.

De Bodem van het Aquarium

De bodem van een aquarium moet bedekt zijn met grind en/of zand. Veel vissen worden in hun natuurlijke omgeving bedreigd door vijanden van bovenaf, zoals reigers. Een grindbodem geeft de vissen een beschermd gevoel tegen deze natuurlijke vijanden.

Let op dat de grootte van het grind bij het soort vissen past. Voor goudvissen bijvoorbeeld, wordt de bodem eerst bedekt met ongeveer 3 centimeter aan fijne kiezelsteentjes of grind. Daar overheen komt een dun laagje grovere kiezels van 5-8 millimeter. Ronde kiezelstenen zijn het beste, zodat de vissen zich niet kunnen verwonden.

Ratten en Vissen

Nou zag ik gisteravond een grote bruine rat over de rand van de vijver lopen en bedacht mij het volgende:Kan een rat ziektes in je vijver brengen, en hoe groot is dat risico??? Het schijnt dat nertsen ook onthoofden en goed kunnen zwemmen toevallig vrijgelaten nertsen in de buurt?

Ratten zouden ook nog kunnen, die lusten ook wel eens een lekkere vis. Wel vreemd, alleen koppen opeten en de rest laten drijven. "You're neither unnatural, nor abominable, nor mad;you're as much a part of what people call nature as anyone else;only you're unexplained as yet -- you've not got your niche in creation."~Sticks and stones may break my bones, but heartless words cut deeper.

Even een rattenval op de rand van mijn plantenfilter gezet zonder voer erin, maar gewoon in de loop. bij vorige vijver heb ik ook eens ratten gehad. gevangen met een klem. Moet er even niet aan denken ratten in de tuin,maar ik heb de reigerschrik opdracht gegevenom ook die rare snuiters te verjagen.............

De Impact van Rivierkreeften

De rode rivierkreeft is de meest voorkomende kreeft in Nederland. De rode rivierkreeft lijkt zich daarbij gemakkelijker te laten vangen dan de andere kreeftensoorten. De Amerikaanse rivierkreeften zijn in grote delen van Nederland inmiddels volledig ingeburgerd en ze verspreiden zich nog steeds verder.

Niet dat de rivierkreeft geen natuurlijke vijanden heeft. Integendeel. Snoeken en palingen pakken vervellende kreeften. Karpers slobberen de kleine babykreeftjes van de bodem. Otters eten ze ook graag, maar ja, er zijn nog maar 300 otters in Nederland. Ratten eten ze trouwens ook. Sommige meeuwen hebben geleerd om de kreeften op te pikken, uit de lucht te laten vallen en ze daarna op te eten.

Meerkoeten en futen eten ook kreeften. Reigers slikken de kreeften in zijn geheel door – als dat lukt. Toch zal een meerkoet, fuut of een reiger niet voluit achter de rivierkreeften aangaan. Voor fuut en meerkoet kost het best wel veel tijd en moeite om ze open te krijgen. En voor een reiger liggen de harde schalen zwaar op de maag.

De uitheemse Europese rivierkreeft is ten gevolge van de opmars van exotische kreeften nagenoeg verdwenen in Nederland.

Succes van Amerikaanse Kreeften

Succesvol De Amerikaanse kreeften zorgen goed voor hun broed en dat maakt ze zo succesvol. Waar een vrouwtjeskarper per kilo lichaamsgewicht maar liefst 100.000 kleine eitjes op goed geluk uitsmeert over de waterplanten, bewaart een vrouwtjeskreeft haar 200 eitjes een maand lang onder de staart. Niet alleen zijn de eitjes van de kreeft groter dan van een karper, maar de onbeschermde karpereitjes worden ook voor 99 procent opgegeten, terwijl er van de kreefteneitjes juist 99 procent overleeft.

Omdat die kreefteneitjes groter zijn dan de karpereitjes worden de babykreeftjes ook iets groter geboren dan karpertjes. In vergelijking met een karper beginnen ze dus met een voorsprong. Verder beschermt een vrouwtjeskreeft de eerste weken haar kroost. Ook dat verhoogt het overlevingspercentage.

Verder profiteren de rivierkreeften van het peilbeheer door de waterschappen. In hun oorspronkelijke leefgebied, de zuidelijke Verenigde Staten, drogen de moerassen de helft van het jaar op. Maar in Nederland zorgen de waterschappen ervoor dat de sloten nooit droogvallen. ’s Zomers en ‘s winters is er hooguit 10 centimeter peilverschil.

Ook de klimaatverandering is gunstig voor de rivierkreeften: strenge winters met Elfstedentochten hebben we niet meer, dus de overwinteringsperiode is kort en niet zwaar voor een rivierkreeft. De eerste kreeften worden al eind maart gezien. Wanneer er pas in juli wordt begonnen met het wegvangen is dat een of twee generaties te laat.

Wandelgedrag van Rivierkreeften

Net als alle andere nieuwkomers plant de gevlekte Amerikaanse rivierkreeft zich meerdere malen per jaar voort. In de moerassen van Louisiana kruipen de kreeften, die een meter diep in hun holletje de droge zomer hebben overleefd, bij de eerste regendruppels naar buiten.

In het begin is er voedsel in overvloed en geen concurrentie in de tijdelijke moerassen. De aantallen rivierkreeften exploderen en halverwege het natte seizoen gaan de oudere kreeften letterlijk aan de wandel. Ze laten de jonge halfwas kreeftjes achter en gaan op zoek naar een volgend moeras. Zo voorkomen ze overbevolking en vergroten ze de kans dat er voldoende kreeften de hete droge tijd doorkomen.

Na de volgende regens kan de cyclus weer opnieuw beginnen. In Nederland gaan de rivierkreeften ook aan de wandel. Niet dat de rivierkreeft weet waar hij naar toe moet, maar sommigen vinden een nieuwe sloot.

Door de klimaatverandering duurt het wandelseizoen van half augustus tot eind oktober. Lang hebben natuurbeschermers betoogd dat je het vangen van rivierkreeften zoveel mogelijk moet verbieden, dit uit angst dat iemand een emmer kreeften in een volgende sloot zou omkeren. Maar de rivierkreeft verspreidt zichzelf. In Noorden Zuid-Holland en in Flevoland is het inmiddels een plaag, maar ze zitten zo langzamerhand overal in Nederland.

Onvoldoende Predatie

Ondanks dat er veel dieren zijn die best een rivierkreeftje lusten, nemen de aantallen nog steeds toe. Ooit zal er wel een nieuw zogenoemd natuurlijk evenwicht ontstaan, maar op dit moment is de natuurlijke predatie op kreeftjes onvoldoende. Het effect is in elk geval dat alle planten in de sloot worden opgegeten. Daarnaast zijn het echte omnivoren die ook kikkerdril en vissen-eitjes eten. In zo’n kale, door kreeften leeggevreten sloot kunnen veel minder soorten overleven.

Halverwege de zomer zijn er in dergelijke sloten al zoveel kreeften, dat ze ook aan elkaar beginnen. Niet dat de rivierkreeft een kannibalistisch roofdier is; eerder een langzame alles-eter, die op de tast over de bodem kruipt. Er zijn overigens wel aanwijzingen dat de aantallen rivierkreeften vooral exploderen in ‘saaie’ sloten en vijvers met een arme ecologie, maar helemaal zeker is dat nog niet.

Bestrijding van Rivierkreeften

Om natuurschade te beperken – waterschappen geven veel geld uit aan waternatuur - lijkt intensief wegvangen de enige oplossing. En intensief betekent ook echt intensief: minstens 3 maal per week de kreeftenkorf legen. Want als de korf vol zit, kruipen er geen kreeften meer bij. En omdat rivierkreeften zich maar langzaam verplaatsen, moet je op elke 30 meter in de sloot een korf leggen. Een extra uitdaging vormt het vangen van kleine kreeftjes die door de mazen van de korf kruipen.

Met intensief wegvangen worden enorme aantallen kreeften verwijderd. Om een idee te geven: in de zomer van 2021 werden in totaal 12.000 rivierkreeften opgevist uit een vijver van 2,5 hectare in Ede. Het waren vooral veel kleine kreeftjes. Dat komt overeen met de ervaring uit de praktijk: als je de grote kreeften wegvangt, versnelt de groei van de kleinere kreeften, zodat het lijkt alsof wegvangen nauwelijks zin heeft.

Dit verschijnsel is zeker niet uniek voor rivierkreeften en komt overeen met de ervaring uit de visserij: wanneer je de grote vissen wegvangt, gaan de kleinere vissen sneller groeien. Dit is het idee van de minimum-maaswijdte: de kleine vissen laten ontsnappen, zodat die heel snel de weggevangen grote vissen kunnen vervangen.

De hamvraag is natuurlijk: wordt de waternatuur er beter van als de aantallen rivierkreeften laag worden gehouden? In de Krimpenerwaard en in de Molenpolder lopen twee grootschalige onderzoeken.

Vangstproeven

In de Krimpenerwaard is in 2021 door het waterschap Schieland en de Krimpenerwaard een grootschalige proef gedaan met intensief wegvangen van rivierkreeften. In de eerste praktijktest zijn van juli tot en met oktober 2021 gedurende 12 weken met zeshonderd vangtuigen op 15 kilometer sloot in totaal 80 duizend rivierkreeften gevangen.

Hiermee is naar schatting de helft van de aanwezige volwassen kreeften weggehaald uit het pilotgebied. Helaas nam het aantal grote kreeften weer snel toe omdat jonge kreeften snel groeiden. Op basis van de vangsten in 2021 is er berekend dat er in de hele Krimpenerwaard minstens tien miljoen kreeftjes rondkruipen over de bodem. In 2022 wordt de vangstperiode verlengd naar 16 weken, met achthonderd vangsttuigen.

Als dit resulteert in een sterke afname van het aantal kreeften, is de hoop dat in 2023 het aantal kreeften met een geringere inspanning laag kan worden gehouden. In de Utrechtse Molenpolder is in 2021 gevist met 300 fuiken en 1.500 korven. In vier weken tijd werd 2.000 kilo rivierkreeft gevangen.

Doelstelling voor 2022 is om in vier maanden 90 procent van de kreeften weg te vangen. Dit betreft naar schatting 400.000 rivierkreeften (10.000 kilo).

Kreeftenakte en Visserijwet

Amerikaanse rivierkreeften kunnen zich prima over land verplaatsen. Een extra hinderpaal op de jacht naar rivierkreeftjes lijkt de Visserijwet. Deze wet dateert uit 1967, toen de Amerikaanse kreeften nog onbekend waren.

In de Visserijwet is bepaald dat alleen officiële beroepsvissers gebruik mogen maken van fuiken. De wet probeerde te voorkomen dat burgers ongecontroleerd met fuiken op paling zouden gaan vangen en daarmee de broodwinning van de beroepsvisser aantasten. Ondanks dat uit praktijkonderzoek blijkt dat er met een kreeftenkorf geen paling of andere vis wordt meegevangen, wordt een kreeftenkorf volgens de wet als fuik beschouwd.

Dit was de reden dat de Algemene Waterschapspartij (AWP) om in ieder geval in het beheergebied van het Hoogheemraadschap van Delfland er op aan heeft gedrongen om sportvissers in bezit van een VISpas toe te staan te laten vissen met 1 of twee kreeftenfuiken. Als je op vrijdagavond de kreeftenkorf in het water zet, met wat hondenbrokjes erin om de kreeften te lokken, dan heb je zaterdagmiddag een stuk of twintig kreeftjes voor op de BBQ. En het geeft sportvissers de mogelijkheid om een kleine bijdrage te leveren aan het inperken van de kreeftenoverlast.

Andere Bedreigingen voor Vijvervissen

Waterroofkever? Bobbit worm in je vijver? Het zijn 2 onthoofde vissen vandaag, hopelijk komt er niet een 3de bij.

Wij dachten eerst ook aan de andere vissen, maar bij nader onderzoek zijn de randen dusdanig dat het echt tanden of klauwen moeten zijn geweest. Bovendien hebben de overburen er nooit last van gehad, en wij ook niet eerder.

Staat wel een pomp in, maar die is dusdanig afgeschermd met een kap dat ze daar niet in kunnen komen. Bovendien lagen de vissen aan de andere kant van de vijver als waar de pomp staat.

Muskusrat, is meer dan 15 km, dichtsbijzijnde nertsenbedrijf en heb ze ook noit hier gezien), wel steenmarters, en ik denk ook dat als er steenmarters zitten dat er niet snel nertsen komen.

Reigers

Reigers zijn een bekende bedreiging voor vijvervissen. Reigers zijn intelligente dieren die zich niet zo eenvoudig permanent laten wegjagen. Als ze eenmaal een goed jachtterrein hebben ontdekt, zullen ze altijd proberen weer terug komen.

Mogelijke oplossingen tegen reigerbezoek aan de vijver: Er zijn technische oplossingen bedacht zoals de reigerschrik die geluid maken en lichtflitsen geven, apparaten die waterstralen spuiten, drijvende spiegelende piramides en nepreigers die u bij de vijver kunt plaatsen. Helaas werken ze niet of maar van korte duur omdat de reiger er snel aan gewend is geraakt en zijn behoorlijk ontsierend voor uw tuin.

Wel bestaat er altijd een kans dat de reiger een andere route zal kiezen dan waar de draden gespannen zijn en zo alsnog uw vijver weet te bereiken. Wat wel helpt, is schrikdraad spannen rond de vijver. Tip! Houdt u bij een eventuele aanleg van de vijver al rekening met mogelijk reigerbezoek.

Katten

Ook katten kunnen een bedreiging vormen voor vijvervissen. Wat natuurlijk altijd uitstekend werkt tegen katten is het gooien van water; er is niets waar katten een grotere hekel aan hebben! Ook als u toevallig niet in de gelegenheid bent om op wacht te staan met een emmer of een kopje water in de aanslag, kan net als tegen reigers, het aanbrengen van schrikdraad rond de vijver heel behulpzaam zijn.

Als dat allemaal niet mocht helpen, word niet boos maar praat er eens over met de baasjes van de kat om samen tot een oplossing te komen.

IJsvogels

Een andere predator van vijvervissen is de ijsvogel. Het ijsvogeltje is prachtig om te zien met zijn fel blauwe en oranje kleuren. Helaas is de ijsvogel wel een echte viseter en zijn ook uw vijvervissen niet veilig voor hem.

De voorkeur van ijsvogels gaat wel uit naar stromend water zoals beken en rivieren en hij is tamelijk schuw, maar soms wordt toch ook een rustige tuinvijver bezocht. Het wegsnoeien van over de vijver hangende takken van bomen en struikgewas, zorgt er tevens voor dat de ijsvogel geen uitkijkplaats meer heeft. Daarmee maakt u uw tuin als jachtterrein voor de ijsvogel minder aantrekkelijk. Ook een net over de vijver spannen is, net als tegen reiger en kattenbezoek, uiteraard een prima remedie.

Ratten Bestrijden

Zowel de bruine rat als de zwarte rat leven graag rondom water. Vooral wanneer deze gelegen zijn in een omgeving met veel water zoals een meer of grachten. Ratten zoeken een fijne plek om te nestelen, wanneer zij die eenmaal gevonden hebben, begint het opbouwen van de kolonie. Ratten leven in groepen en de hele familie wil graag intrekken.

Het nestelen van bruine ratten, bruine ratten nestelen zich het liefst op vochtige plekken waar het niet te warm is. Een beschutte plek in een woning of bedrijfspand is ideaal.

Het nestelen van zwarte ratten, zwarte ratten graven in tegenstelling tot bruine ratten geen holen. Het zwarte soort leeft liever op hoogte en kiest daarom voor nesten in bomen, zolders en daken.

Ratten en muizen lopen vooral langs de muren. Het is dus verstandig om het gif ook daar neer te leggen en niet in het midden van de kamer. Zo zullen de knaagdieren het gif tijdens hun dagelijkse route regelmatig tegenkomen en er meer van eten.

Gebruik dus altijd een handschoentje. Om het gif nog aanlokkelijker te maken, kan je er bijvoorbeeld wat natte hondenbrokken naast leggen. Muizen en ratten zijn slimme dieren. Het is dan ook belangrijk om regelmatig verschillende bestrijdingswijzen toe te passen.

Waternatuur en Biodiversiteit

Om de ecologie te herstellen moeten de aantallen rivierkreeft dus laag worden gehouden. Intensief wegvangen en vooral blijven wegvangen lijkt nu het beste advies. Maar dat kost tijd en geld.

Vraag naar rivierkreeften is er in elk geval genoeg: jaarlijks wordt 600 ton rivierkreeft uit China geïmporteerd, terwijl er maar 30 ton uit Nederland wordt aangevoerd. De vraag is welke supermarkt als eerste in dit gat springt. Vast staat dat de exotische rivierkreeften blijvertjes zijn. Na verloop van tijd zullen ze hun plek in de Hollandse waternatuur wel vinden.

Overzicht van Predators en Preventieve Maatregelen

Predator Preventieve Maatregelen
Ratten Rattenvallen, reigerschrik, gif
Reigers Reigerschrik, nylondraden, schrikdraad, netten
Katten Citroengeur planten, stekelige takken, schrikdraad, water gooien
IJsvogels Hond of kat in de tuin, takken snoeien, netten
Rivierkreeften Intensief wegvangen

labels:

Zie ook: