Slakken staan dan wel bekend om hun traagheid, maar ze kunnen op korte tijd een ware ravage aanrichten in jouw moestuin. Ze vreten zich vol, en laten niet veel van jouw planten over. Iedereen heeft wel eens last van naaktslakken. De vraag is: hoe pak je dit aan? Er zijn vele middelen tegen slakken op de markt van wegvangen tot afdoden.

Slakken: Een Introductie

Er bestaan maar liefst 60.000 soorten slakken. Gelukkig leven de meeste soorten onder water. Slakken zijn overigens de enige weekdieren die ook op land kunnen leven. Slakken (zowel naaktslakken als huisjesslakken) worden ook wel buikpotigen genoemd, omdat ze geen poten hebben. De meeste slakken leven in de zee of zoet water. Een naaktslak is een weekdier, want de slak bestaat voor 80% uit water.

Soorten Slakken

De naaktslak is de meest bekende soort, en vormt de grootste bedreiging voor de planten. Naast de naaktslak zijn er ook huisjesslakken. Je herkent de huisjesslak aan het harde deksel, ofwel het huisje op hun rug.

Er zijn wereldwijd wel 75.000 soorten slakken bekend. De rode (grote) wegslak, ofwel de ‘Arion rufus’, is de meest voorkomende slak in onze gebieden. Deze slak is donkerbruin of oranje van kleur. Verder kan de rode wegslak 15 cm lang en 2 cm breed worden.

De zwarte wegslak, de ‘Arion hortensis’, is tussen de 10 en 15 cm lang. Deze slak is bovenop zwart van kleur, terwijl de onderzijde van de zool geel oranje-achtig is. Ook andere kleuren kunnen voorkomen. De zwarte wegslak vind je overigens net als de rode wegslak in vochtige loofbossen, wegbermen, tuinen, grasvelden en bosranden.

De Spaanse wegslak, ofwel de ‘Arion vulgaris’, is erg makkelijk te verwarren met de rode wegslak. Deze slakkensoorten kunnen enkel op basis van anatomische kenmerken van elkaar onderscheiden worden. De Spaanse wegslak is tot 10 cm lang en variabel van kleur. Zo heeft deze slak grijzig bruin, roodbruin of donkergrijs met aan beide zijden vaak kleurbanden. Verder wordt de Spaanse slak als één van de meest invasieve naaktslakken soorten in onze gebieden beschouwd. De Spaanse wegslak is namelijk goed bestand tegen uitdroging en legt tot maar liefst 400 eitjes per jaar.

De bosaardslak, de ‘Lehmannia marginata’, komt vooral in loofbossen voor en is ook in koudere maanden nog actief. Deze slak is te herkennen aan de meestal grijzig bruine kleur met kleurschakeringen. Bosaardslakken leven van algen die ze van de boomstammen eten.

De grote aardslak, ofwel de ‘Limax maximus’ of gevlekte aardslak, is de grootste slak die in België en Nederland voorkomt. Deze slakkensoort kan namelijk maximaal 20 cm lang worden. Deze slak dankt de naam aan het feit dat de slak zwarte vlekken heeft op het lichaam.

De gevlekte akkerslak, de ‘Deroceras reticulatum’, kent meerdere namen. Zo wordt deze slakkensoort ook wel grauwe veldslak, grauwe aardslak, akkeraardslak en melk slak genoemd. De gevlekte akkerslak wordt maximum 6 cm lang, maar meestal zijn de slakken wat kleiner. Verder is deze slakkensoort te herkennen aan de grote kleurvariatie. Zo is de gevlekte akkerslak witgeel, beige, grijs-bruin tot bijna zwart met geaderde tekeningen in een donkere kleur op het achterlijf. Soms zijn ze ook egaal van kleur. Dan hebben deze slakken een beige, grijsachtig, witte kleur.

Levenscyclus van Slakken

In april leggen de slakken zo’n 400 eieren die een drietal weken later uitkomen. Na twee maanden zijn ook deze slakken volwassen, en kunnen zij op hun beurt eieren leggen. De meeste slakkensoorten hebben mannelijke en vrouwelijke geslachtsdelen; ze zijn hermafrodiet, ofwel tweeslachtig. Als naaktslakken paren, dan kan dit enkele uren duren. Ze leggen vervolgens 2 (in een droog jaar) tot 4 keer (in een vochtig jaar) per jaar eitjes af in groepjes in de bodem of onder plantenresten. In vochtige omstandigheden komen de eitjes meteen uit. In droge omstandigheden kan de slak wachten met eitjes leggen, zelfs tot na de winter. In april vindt de eerste eileg plaats. Drie weken later komen minuscule slakjes uit de eitjes, twee maanden later zijn ze volwassen en kunnen ze zelf paren en eitjes leggen.

Leefomgeving en Gedrag

Belangrijk om te onthouden is dat slakken vooral fan zijn van natte grond. Een nat voorjaar wil dus zeggen dat er in mei veel slakken de weg naar jouw moestuin zullen vinden. Zoals je weet verraden naaktslakken hun aanwezigheid door de achtergelaten slijmsporen die doorgaans ’s morgens goed te zien zijn. Naaktslakken leven overigens voor het grootste deel onder de grond. Daar zijn ze veilig voor hun natuurlijke vijanden. Bovendien kunnen de slakken zichzelf onder de grond beter beschermen tegen uitdroging.

Zowel naaktslakken als huisjesslakken kunnen niet tegen vorst en droogte. De meeste slakken gaan bij te droog, te koud of te warm weer zich terugtrekken en in rust. Zo overwinteren huisjesslakken onder stenen, hout of in spleten. Ze trekken zich dan terug in hun huisje en maken dit dicht met een slijmlaag die verkalkt tot een sluiting. Op deze manier zijn ze beschermd tegen kou, uitdroging en natuurlijke vijanden.

Naaktslakken kunnen zich niet terugtrekken in een huisje. Daarom kruipen deze slakken diep onder de grond in de winter. Ze doen dan letterlijk een winterslaap die twee tot vier maanden kan duren. In de zomer kunnen ze een gelijkaardige zomerslaap doen van enkele weken. Dit gebeurt met name als het heel warm en droog is. Vandaar dat je in de winter en bij warme, droge periodes ook weinig last hebt van slakken, tenzij je een schaduwtuin hebt. Het lijkt dan alsof er geen slakken meer zijn, want de planten worden niet aangevreten.

Zodra de omstandigheden stabiliseren en het dus vochtig of comfortabel warm is, dan komen de naaktslakken uit de grond tevoorschijn. Op dit moment breken ook de huisjesslakken zich uit hun schelp. Deze periode valt over het algemeen samen met het groeiseizoen van onze planten. Dat werkt voor de slakken in hun voordeel, want zo kunnen ze smullen van het opkomende groen.

In bepaalde jaren kun je meer last hebben van slakken. Er zijn dan simpelweg meer slakken dan in andere jaren. Dit heeft te maken met de twee elementen waar slakken gevoelig voor zijn: kou en droogte. Bij een strenge winter bevriezen er namelijk meer slakken dan bij een zachte winter. Daarnaast komen er bij een vochtig jaar meer slakkeneieren uit dan in een droog jaar.

De meeste slakken leven van dood organisch materiaal, schimmels, paddenstoelen enz. De poep van de slakken, het restant dat terug in de bodem komt na vertering, is net zo voedingsrijk als bij regenwormen en zorgt dus voor een betere plantengroei. Een aantal slakken zoals de gewone wegslak en het Segrijslakje hebben een voorkeur voor jonge kiemplanten en zachte plantendelen. Verder eten slakken ook aas en ze kunnen zelfs elkaar opeten. Al met al zijn slakken echte opruimers van dood organisch materiaal, schimmels en aas. Ze zijn een belangrijk onderdeel van het bodemvoedselweb.

Natuurlijke Vijanden

Slakken kennen veel natuurlijke vijanden. Egels, spitsmuizen, maar ook reptielen zoals kikkers, padden, hagedissen, ringslangen en hazelwormen eten namelijk slakken. Vogels zoals zanglijsters, spreeuwen, eksters en merels en zelfs kippen en loopeenden kunnen talloze slakken verorberen. Vooral zanglijsters zijn verzot op huisjesslakken en laten op sommige plaatsen een kerkhof aan lege schelpen achter.

Daar komt nog eens bij dat sommige insecten, zoals loopkevers, enkele spinnen en spinachtigen, zoals de hooiwagen, wel een stukje slak lusten. Een onverwachte natuurlijke vijand is het lookglansslakje. Deze slakkensoort is bijzonder, want ze eten graag slakkeneitjes in plaats van groene plantendelen.

Preventieve Maatregelen

Je merkt inmiddels wel hoe belangrijk het is om de biodiversiteit in je tuin te bevorderen. Elk insect of dier, hoe groot of klein ook, maakt deel uit van ons zeer delicate ecosysteem en is nuttig, zelfs slakken. Tip: laat de dode slakken gewoon in je tuin liggen.

Slakken kunnen ook komen van aangrenzende percelen. Vooral bos en weiland kunnen veel naaktslakken herbergen. Rootsum heeft twee opties voor dit probleem: het slakkennet en de slakkenmuur. Dankzij de bijzondere constructie van het slakkennet kunnen slakken niet meer in de tuin. De naar buiten hangende flappen is een hindernis die de slakken niet kunnen nemen. Het beste resultaat wordt behaald door de volledige moestuin af te boorden met het net.

Daarnaast kun je een slakkenmuur plaatsen. Dankzij de omgekeerde rand kunnen er geen slakken over de slakkenmuur kruipen. Deze muur is bovendien veel lager dan het slakkennet, is eenvoudig te monteren en kan overal geplaatst worden. Het werkt volgens hetzelfde principe als het slakkennet.

Slakken Bestrijden: Natuurlijke Methoden

Slakken bestrijden zonder gif is absoluut mogelijk. Het is dan ook de hoogste tijd dat alle schadelijke middelen van de markt verdwijnen, want er zijn zeer goede natuurlijke middelen tegen slakken voorhanden. Dus, wat te doen tegen naaktslakken?

  • Naaktslakken verwijderen: je kunt de slakken fysiek weghalen. Dit doe je het beste ’s avonds met een lantaarn. Als je slakken diervriendelijk wilt bestrijden, dan kun je ze invriezen en achteraf op je composthoop gooien.
  • Anti-slakkenringen gebruiken: heb je gevoelige plantjes die je in het voorjaar wilt beschermen tegen slakkenvraat, doe dan bij het uitplanten van moestuinplantjes of bij het opkomen van sierplanten een slakkenring rond de plant.
  • Slakkenvallen: een slakkenval is zeker nuttig als je in huis slakken wilt vangen. Buiten is het meer een kwestie van dweilen met de kraan open. Tip: bier is bekend als de beste slakken-lokker. Daarbij is niet het bier maar de gist in het bier belangrijk.
  • Kippen en loopeenden: laat ze loslopen in je tuin tijdens de wintermaanden is zeker een aanraden. Je kunt de kippenren ook regelmatig in de moestuin plaatsen.
  • Slakkenkorrels: slakken biologisch bestrijden kan gemakkelijk met slakkenkorrels op basis van ijzerfosfaat. Deze korrels zijn niet schadelijk voor egels of vogels als ze achteraf de dode slakken opeten, niet te verwarren met de giftige korrels op basis van metaldehyde of methiocarb.
  • Aaltjes tegen slakken: dit is dé manier om slakken biologisch te bestrijden. Aaltjes bestrijden namelijk naaktslakken die in de grond zitten. Dit is 90% van de slakkenpopulatie.

Wat Niet Te Doen

Er zijn ook wat fabels over hoe je een naaktslakken plaag kan tegen gaan:

  • Koffie, eierschalen, lavagruis: het werkt niet om koffiedik, eierschalen of lavagruis op de grond te strooien.
  • Koperband: heeft voor zover wij weten geen effect op de naaktslakken.
  • Zout op slakken strooien: Dit is echt verschrikkelijk voor de slakken.

Slakkenwerende Planten

Zo kan je slakkenwerende planten rond jouw moestuin plaatsen om deze onaantrekkelijk te maken voor de kleine boosdoeners en (naakt)slakken eenvoudig verjagen. Afrikaantjes, goudsbloem, bernagie en mosterd vermijdt de slak liever. Ook de sterke geur van knoflook, munt, tijm, lavendel en venkel zijn weerzinwekkend voor de slak.

Hoewel er heel wat planten zijn waar slakken wel een hapje uit lusten, zoals de welbekende Hosta, zijn er ook planten die de slak liever mijdt. Een natuurlijke oplossing om een slakkenplaag in de tuin te voorkomen, is dan ook om deze planten in je tuin te planten.

  • Ezelsoor (Stachys byzantina): Slakken vinden het absoluut niet fijn om over deze behaarde bladeren heen te kruipen.
  • Vingerhoedskruid (Digitalis purpurea): De slak is vanwege de sterke geur geen fan van het Vingerhoedskruid. Deze plant is giftig en dus geen smakelijk hapje voor de slak.
  • Goudsbloem (Calendula officinalis): Slakken worden vanwege de sterke geur van de Goudsbloem echter minder vrolijk van deze plant.
  • Geel duizendblad (Achillea filipendulina): Het Duizendblad heeft niet alleen fluwelig blad, maar daarnaast ook nog een kamferachtige geur.
  • Gewassen en kruiden: Hoe dol slakken ook zijn op sla, de rucola in jouw tuin vermijden ze zeker. Hetzelfde geldt voor tomatenplanten. Ook met sterk geurende kruiden zoals munt, lavendel, salie, tijm en knoflook zorg je ervoor dat jouw tuin onaantrekkelijk wordt voor slakken.

Slakken en Lavendel

Omdat struikachtige, kruidachtige mediterrane planten niet worden aangevallen door slakken, is lavendel een uitstekende keuze. Het zou kunnen liggen aan de houtachtige groei of onsmakelijke bladeren.

Wie houdt er niet van de mediterrane geur van lavendel? Nou, slakken dus. Ook van de olieachtige bladeren moeten ze niets hebben. Deze zonminnende plant gedijt het best in goed doorlatende grond en bereikt een hoogte van 30 tot 60 cm.

Andere Afweermethoden

Slakken voelen zich thuis in een vochtige omgeving. Zo kan je wat schelpen of eierschalen fijnmalen, en deze rond de moestuin strooien. Er bestaan hier echter ook professionele producten voor, zoals BSI Slakkenvraat strooikorrels of Viano Supp Press. Vergeet wel niet om deze “barrière” regelmatig te verversen.

Ook het proberen waard: plaats een bakje met paneer- of legmeel bij jouw moestuin. De slakken zullen de groenteplanten links laten liggen en het meel verorberen. Hou er wel rekening mee dat je op deze manier de slakken niet uitroeit maar ze verzamelt. De slakken zullen opdrogen en in de grond verteren.

Slakken lekken hun eieren meestal in vochtige grond of onder bladeren. Er is geen magische manier om slakkeneieren te bestrijden. Je kunt wel inzetten op natuurlijke vijanden die slakkeneieren eten zoals duizendpoten. Daarnaast kun je zelf zoveel mogelijk eitjes proberen te vinden en op te ruimen. De eitjes worden zowel in de grond als onder stenen, hout, potten of andere materialen afgelegd.

Chemische Bestrijding

Wanneer je de slakken helemaal zat bent en de huis-tuin-en-keukenmiddeltjes niet meer helpen, kan je een chemisch product zoals Metarex of Arionex inschakelen. Dit product, ook wel gekend als de blauwe slakkenkorrels, bevat het stofje Colzactive waaraan de slakken niet kunnen weerstaan. Metarex bevat ook een lokmiddel.

In de biologische landbouw kan je dus wel Metarex gebruiken indien je de korrels in een slakkenval legt zodat er geen stoffen de bodem kunnen indringen. We krijgen regelmatig de vraag of deze korrels gevaarlijk zijn voor hond of kat. Dit is wel degelijk het geval!

De slakkenkorrels hebben echter een bepaalde geur die de slakken wel aantrekt maar die jouw hond of kat niet zo aangenaam vindt. BSI Limaguard slakkenkorrels zijn een krachtige en effectieve oplossing voor het bestrijden van slakken in zowel de open lucht als in kassen. BSI Slakkenkorrels Limaguard zijn een uitstekende keuze voor het bestrijden van slakken, omdat ze snel en effectief werken. Strooi BSI Limaguard Slakkenkorrels rondom de planten die je wilt beschermen. Voor een optimale werking, zorg ervoor dat de korrels gelijkmatig zijn verdeeld.

Slakkenval Maken

Bierliefhebbers opgelet! ook de slak lust er wel eentje. Zo kan je een slakkenval maken van een simpel plastic emmertje of beker. Snij er een aantal openingen in, en graaf de beker tot aan de inkervingen in de grond. Vul de beker vervolgens met wat bruin bier of kriekbier. De slakken zullen aangetrokken worden door de zoete geur van het bier. Ze kruipen de beker in, waar je ze vervolgens kan uitplukken. Deze biervallen doen het goed om enkele slakken uit te roeien, maar is er een ware plaag aan de gang in jouw tuin?

De Balans in de Tuin

Eigenlijk kom je nooit volledig van slakken af, want je kunt nooit alle naaktslakken en huisjesslakken verdelgen. Dat is ook niet de bedoeling want zo verstoor je het natuurlijk evenwicht in plaats van eraan mee te werken. De oplossing ligt in de balans! Als het aantal slakken onder de schadedrempel blijft, dan ondervind je er weinig tot geen last van.

Zorg met andere woorden voor genoeg biodiversiteit in je tuin zodat er meer egels en lijsters worden aangetrokken. Deze eten immers veel slakken. Zolang je dit niet voor elkaar krijgt, kun je je toevlucht nemen tot bovengenoemde maatregelen. Naargelang de situatie is de ene oplossing beter dan de andere. Zeker is dat je best preventief werkt, want dit zorgt ervoor dat je een overlast van naaktslakken voorkomt.

Overlast in Huis

Een naaktslak in huis, daar griezel je bij! Je ziet wel regelmatig slakken tegen ramen omhoog kruipen. Dat is niet leuk want de slijmsporen zijn moeilijk te verwijderen, maar in je keuken, badkamer, kelder of kruipruimte slakken tegen komen is nog erger. Zowel huisjesslakken als naaktslakken kunnen binnen voorkomen. Slakken houden immers van vochtige, donkere ruimtes.

Wil je de slakken in huis bestrijden? Probeer in eerste instantie te achterhalen hoe de slakken binnenkomen. Slakken hebben maar een heel kleine opening nodig, want ze kunnen zich heel lang uitrekken. Hierdoor kunnen slakken... Slakken kunnen een ravage aanrichten in je tuin.

Tuin Tips

Merk je dat je ondanks je maatregelen toch last houdt van slakken? Veel planten hebben hun eigen weerstand opgebouwd tegen slakken en andere bladetende beestjes. Denk aan harig, bitter of juist giftig blad, of aroma’s waar slakken niet van houden. Als je zorgt voor veel planten, veel soorten planten en niet al het ‘onkruid’ verwijderd, verminder je ook de vraat aan jouw planten.

Slakken hebben immers meer keuze, maar ook komen er meer slakkenetende of parasiterende beestjes naar je tuin. Zo zorg je voor een betere biodiversiteit en heb je minder last van plaagdiertjes.

labels:

Zie ook: