Wist je dat tijgers de grootste katachtigen zijn op aarde? Met enkele duizenden tijgers wereldwijd is het dier ernstig bedreigd, met name vanwege menselijke activiteiten die van invloed zijn op het leefgebied en de hoeveelheid beschikbare prooidieren.

Waarom hebben tijgers strepen?

De prachtige gestreepte vacht van de tijger springt in het oog. Het doel van de strepen is echter om juist niet op te vallen. Voor andere roofdieren hoeft een tijger niet bang te zijn, want de tijger is een toproofdier en heeft geen natuurlijke vijanden. Maar bij het jagen is het van groot belang dat hij ongezien blijft.

De tijger jaagt vrijwel altijd in zijn eentje. Om een kans te maken op een succesvolle jacht, is het belangrijk dat elke aanval als een verrassing komt. De strepen van de tijger dienen als camouflage. Nu zul je misschien wel denken, is een oranje vacht dan de meest geschikte camouflagekleur in de jungle en taiga’s? De tijger hoeft zich hier echter weinig druk over te maken, omdat de meeste prooidieren van de tijger de kleur oranje helemaal niet kunnen waarnemen.

Hoefdieren bijvoorbeeld, zijn net als veel andere zoogdieren, dichromaten. Dat wil zeggen dat zij maar twee kleuren kunnen ondersheiden, in tegenstelling tot trichromaten zoals wij mensen, die drie kleuren van elkaar kunnen onderscheiden. De strepen van de tijger zorgen er daarnaast voor dat het voor andere dieren lastig is om de vorm en contouren van het lichaam te zien. Dit principe wordt ook wel disruptieve kleuring genoemd.

Door de strepen op zijn vacht valt de tijger weg in zijn achtergrond vol schaduwplekjes, planten, boomstammen en takken. Militairen maken met hun camouflagepakken gebruik van hetzelfde principe.

Kun je een tijger als huisdier hebben?

In Nederland is het gelukkig verboden om een tijger als huisdier te houden. Maar in bepaalde staten in Amerika mag je tijgers en leeuwen als huisdier houden. Er leven op dit moment in de Verenigde Staten zelfs meer tijgers in gevangenschap dan dat er nu nog in het wild leven. Deze prachtige dieren zijn alleen helemaal niet geschikt om als huisdier te houden. IFAW zet zich daarom ook in voor een verbod.

Tijgers worden in huis genomen als jonge pups en worden ingezet als attractie voor toeristen die met het dier op de foto willen. Vervolgens als de dieren zijn volgroeid zijn eigenaren niet meer in staat de dieren te houden. De dieren zijn te groot, gevaarlijk en kosten voor verzorgen worden te hoog. Tijgers komen hierdoor in slecht gereguleerde verblijven terecht en hebben enorm te lijden onder de omstandigheden.

Waarom is de tijger bedreigd?

Net als bij veel andere bedreigde diersoorten, lijdt de tijger onder het krimpen van leefgebieden. Waar menselijke activteiten wereldwijd groeien, komen habitats van de tijger onder druk te staan. Tijgers kwamen wijdverspreid voor. Echter is inmiddels slechts 5% van het oorspronkelijke leefgebied van de tijger intact gebleven.

Tijgerpopulaties verspreid over Azië raken door fragmentatie van natuurgebieden geïsoleerd van elkaar waardoor de genetische varabiliteit onder druk komt te staan. Genetische afwijkingen, zoals de aanleg voor bepaalde ziektes, worden van generatie op generatie aan elkaar overgedragen. Naast fragmentatie en afname van leefgebieden, vormt de afname van prooidieren een groot probleem voor de tijger.

Doordat mensen op dezelfde dieren jagen als de tijger, wordt het voor het dier steeds moeilijker om aan eten te komen. Ook wordt er nog steeds op de tijgers zelf gejaagd. Stropers doden tijgers voor lichaamsdelen die medische eigenschappen toebedeeld krijgen. Er wordt heel veel geld betaald voor de huid of tanden van een tijger, die in Aziatische- maar ook in Westerse landen worden gezien als statussymbool.

Hoeveel tijgers zijn er nog op de wereld?

Volgens de laatste cijfers (juni 2022) vanuit de internationale unie voor natuurbescherming IUCN leven er nog 5,578 tijgers in het wild. Dat is een stuk meer dan eerder gemeten werd in 2015 (toen nog 3,726 tijgers). Dat wil zeggen dat de tijgerpopulatie inmiddels stabiel, dan wel niet stijgende is. De tijger is nog steeds een ernstig bedreigde diersoort, maar op basis van deze cijfers zou wel kunnen worden opgemaakt dat de natuurbehoudsinspanningen van de afgelopen jaren effectief zijn geweest.

Hoe oud wordt een tijger?

In het wild wordt een tijger gemiddeld tussen de 10 en 15 jaar oud. In gevangenschap worden tijgers ouder en kunnen de dieren tot zo’n 20 jaar oud worden.

Wat doet IFAW om tijgers te beschermen?

IFAW werkt nauw samen met partners, overheden en lokale gemeenschappen om een betere toekomst voor tijgers te creëren. In India werken we samen met het Wildlife Trust of India (WTI) en de Assam Forest Department om de tijgers die in Kaziranga National Park leven te beschermen. Via de Coalition to End Wildlife Trafficking Online werken we samen met e-commerce en logistieke bedrijven om de online handel in wilde dieren (waaronder tijgers) terug te dringen. In Amerika werken heeft IFAW een samenwerking opgezet om tijgers te redden uit embarlijke omstandigheden bij private eigenaren en onder te brengen in reservaten.

Eten tijgers mensen?

Er bestaat een aflevering van de strip Calvin and Hobbes, waarin de zesjarige Calvin zich afvraagt wat de rol van mens is. Waarom zijn we toch op aarde? Zijn tijger, Hobbes, weet het wel: mensen zijn tijgervoer.

In werkelijkheid valt dat reuze mee, legt promovendus Babu Ram Lamichhane uit. ‘Mensen en tijgers zijn niet in elkaars gezelschap geëvolueerd, en normaal gesproken vallen tijgers geen mensen aan. Vermoedelijk zijn ze gewoon niet gewend aan prooien die op hun achterbenen lopen. Bij de meeste aanvallen gaat het om mensen die zitten of gebukt aan het werk waren. Ze blijven ook uit de buurt van de plekken waar mensen wonen: daar is herrie, en stank, en daar is het druk.’

Menseneters zijn een beetje de losers van de tijgerwereld, lijkt het. Oude exemplaren, beesten die gewond zijn, tijgers die niet sterk genoeg zijn om een territorium te kunnen verdedigen tegen andere tijgers. Noodgedwongen begeven ze zich in gebieden met mensen en hun makkelijk te vangen vee, en dan raken ze hun angst voor mensen kwijt. Soms ontdekken ze dan wat een ontzettend gemakkelijke prooi ze eigenlijk zijn.

‘Er zijn mensen die geloven dat tijgers die eenmaal mensenbloed geproefd hebben, vanaf dat moment de smaak te pakken hebben en dol zijn op mens, maar dat is dus niet zo’, aldus Lamichhane.

Lamichhanes proefschrift draait om de dieren die in conflict komen met mensen. Soms eet een hert wat rijstplanten op, soms gaan luipaarden er met geiten vandoor, en soms gaat het echt helemaal mis.

Incidenten met tijgers

In een tabelletje vat hij 22 jaar van menselijke verwondingen door dieren uit park samen: 732 keer, waarvan 168 keer fataal. De lippenberen hebben de meeste verwondingen op hun naam, maar de tijgers zijn het dodelijkst, met de neushoorns op nummer twee. Tenminste, dat zijn de officiële cijfers over de bufferzone van het park. Illegale stropers of paddenstoelenplukkers die nooit thuiskwamen na hun expeditie, zijn niet meegeteld.

Dier Verwondingen Fataal
Lippenberen Meeste -
Tijgers - Dodelijkst
Neushoorns - Tweede dodelijkst

Stel je voor dat de zeehondjes in de Waddenzee elk jaar 33 mensen het ziekenhuis in beten, waarvan negen dodelijk. Nederland zou waarschijnlijk de hele zee inpolderen tot kweekgebied voor pootaardappelen, en automatische geschutskoepels plaatsen op de stranden van de dan voormalige eilanden. In Nepal gaan de mensen iets meer ontspannen om met de gevaarlijke dieren om hen heen, zegt Lamichhane. ‘Dat is uniek voor de Hindoe-cultuur. Als iets gebeurt, dan was dat het noodlot. Als iemand wordt opgegeten, was dat niet de schuld van de tijger, maar het lot.’

Compensatie voor schade

De mensen die in de bufferzone wonen, worden gecompenseerd voor de schade die de beesten uit het park veroorzaken. Wie letsel oploopt bij een aanval, staat vooraan in de rij als er een baan vrij komt. Als er dodelijke slachtoffers vallen, betaalt het park de begrafenis en een schadevergoeding, en voor de achtergebleven kinderen staan er studiebeurzen klaar. De helft van de inkomsten van het park gaan naar zulke compensaties.

Wat ook helpt voor de acceptatie: als een dier slachtoffers eist, wordt er ingegrepen. ‘Er was een olifantsstier die vijftien doden had veroorzaakt. Toen werd er gedemonstreerd tegen het park. Het leger greep in, maar het dier wist te ontsnappen. Ik ben hem later nog wel eens tegengekomen, maar sinds hij geraakt werd door een kogel is ‘ie toch wat banger voor mensen, gelukkig.’

Op tijgers is Nepal zuinig. Die worden waar nodig verdoofd en opgevangen. ‘Als een tijger de dorpen in komt, wordt er ingegrepen. Dat zaait al genoeg terreur.’ Het goede nieuws is dat slechts vijf procent van alle tijgers een probleemtijger wordt, volgens de data die Lamichhane verzamelde. Een toename van het aantal tijgers betekent dus niet per definitie meer overlast voor mensen, en het wegvangen van de menseneters betekent niet per se een probleem voor de tijgerpopulatie. Het plaatsen van betere hekken rondom het park en omheinde plekken waar vee ’s nachts verblijft, helpt ook.

De onderzoeker is dan ook ronduit optimistisch over de toekomst van grote dieren in zijn land: ‘Over twintig jaar zijn er nog steeds tijgers in Nepal. Ietsje meer dan nu, verwacht ik zelfs.’

De Amoertijger

"De prooi van een Amoertijger kan zo zwaar en groot zijn dat er 5 volwassen mensen nodig zouden zijn om deze te verplaatsen. De tijger kan dat helemaal in zijn ééntje!"

De Amoertijger is de grootste katachtige ter wereld. Tijgers leven net zoals de meeste katachtigen solitair. Vrouwtjes hebben vaak een kleiner leefgebied dan de mannetjes. Ze verspreiden hun geur door overal te plassen, zo markeren ze hun territorium. Tijgers zijn de enige katachtigen met strepen. De strepen zorgen ervoor dat tijgers zich goed kunnen verstoppen in het bos waarin ze leven. Hierdoor kunnen ze hun prooi zonder gezien te worden besluipen en vangen.

Leefgebied en bedreigingen

Amoertijgers leven in dichtbegroeide en uitgestrekte bossen in het oosten van China en Rusland. De tijger is goed aangepast aan de kou in deze gebieden dankzij hun dikke vacht. Vroeger leefden ze ook in Korea en een groter gebied in China. Door de jacht op de tijger was de soort in de jaren '40 bijna uitgestorven. Er leefden toen naar schatting nog maar twintig Amoertijgers in het wild.

In Rusland werden zowel de tijger als zijn prooidieren vanaf dat moment goed beschermt waardoor er nu weer zo'n 400 tot 500 Amoertijgers in het wild leven. De tijger staat nog steeds als bedreigd op de IUCN-lijst dankzij de illegale jacht. Niet alleen hun vacht wordt gebruikt, maar er wordt in veel Aziatische landen ook gelooft dat lichaamsdelen van tijgers gebruikt kunnen worden als medicijn. Zo denken ze dat tijgerbotten helpen tegen reuma, hoofdpijn en rugpijn, de staart huidproblemen verhelpt, de tanden koorts verminderen en de klauwen slaaploosheid verminderen.

Soortbehoud

Wist je dat meer dan 10.000 diersoorten op de wereld dreigen uit te sterven? Beekse Bergen werkt met ongeveer 325 Europese dierentuinen om deze soorten te behouden. We zorgen via managementprogramma's (EEP’s)voor gezonde reservepopulaties. Samen vormen we de Europese dierentuinvereniging (EAZA). Ook de amoertijgers in Beekse Bergen PARK zijn onderdeel van een EEP. Een coördinator houdt een stamboek van de diersoort bij en beheert de populatie in dierentuinen. Samen met een commissie geeft de coördinator advies over welke dieren samen jongen mogen krijgen. Soms betekent dat dat een amoertijger verhuist naar een andere dierentuin. Zo vergroten we de kans op gezonde jongen en het voortbestaan van de diersoort. Je herkent diersoorten met een EEP aan het logo van een neushoorn met kalf.

Beekse Bergen steunt via Stichting Wildlife bijna dertig natuurbeschermingsprojecten over de hele wereld. Zo helpen we ook de Amoertijger in het wild. Elk jaar doneert Stichting Wildlife aan de Wildlife Conservation Society om de Amoertijgers in Rusland te helpen.

De rol van de tijger in het ecosysteem

De koning van de jungle, dat is de terechte bijnaam van de tijger. Dit indrukwekkende dier heeft zijn bijnaam te danken aan zijn gespierde lichaam, scherpe tanden en krachtige klauwen. Chinezen zien in de strepen op het hoofd van de tijger het Chinese teken ‘wang’, dat ‘koning’ betekent. Het Wereld Natuur Fonds helpt sinds de jaren 60 om de tijger te beschermen. We zijn actief in verschillende landen, waaronder China, Indonesië en Kazachstan. We werken nauw samen met de lokale bewoners en organisaties.

Prooidieren zoals herten zijn kleurenblind voor oranje en zien het als groen. In tegenstelling tot de meeste katten houden tijgers van water. Tijgers staan bovenaan de voedselketen en houden het ecosysteem in balans. Ze jagen op dieren als herten en wilde zwijnen. Door vooral zwakke en zieke dieren te vangen, houden ze populaties prooidieren gezond en zorgen ze ervoor dat kuddes niet te groot worden. Dat helpt overbegrazing voorkomen.

De tijger en klimaatverandering

Door tijgers te beschermen, gaan we ook gelijk klimaatverandering tegen. Ze leven namelijk in uitgestrekte bossen die veel CO2 opslaan, soms tot wel drie keer meer dan bossen zonder tijgers. Dus door deze prachtige dieren te beschermen, beschermen we ook de bossen waarin ze leven.

De culturele betekenis van de tijger

Tot slot hebben tijgers voor veel lokale gemeenschappen een culturele of spirituele betekenis. Zo staan ze symbool voor kracht, moed en bescherming. Ook zorgen tijgers voor werk en inkomsten. Veel toeristen hopen een glimp op te vangen van deze bijzondere katten, waardoor werkgelegenheid ontstaat.

Bedreigingen voor de tijger

Stroperij vormt een grote bedreiging voor het voortbestaan van tijgers. Hun vacht, botten en andere lichaamsdelen worden illegaal verhandeld op zwarte markten. Deze tijgerproducten zijn gewild als statussymbolen en voor traditionele medicijnen.

Tijgers hebben uitgestrekte, aaneengesloten bossen nodig om te jagen en zich voort te planten. Helaas verdwijnen deze leegebieden in rap tempo door landbouwuitbreiding, houtkap en de aanleg van wegen en dorpen. Hierdoor raakt het leefgebied van tijgers versnipperd en wordt het steeds kleiner.

Wat kun jij doen?

Samen kunnen we tijgers beschermen tegen stroperij en verlies van habitat. Help mee door de natuur structureel met ons te beschermen voor een vast bedrag per maand. Je ontvangt hierbij eventueel een leuk welkomstcadeau.

Succesverhalen

Sinds 2015 is het aantal tijgers in het wild in het koninkrijk Bhutan gestegen tot naar schatting 131. Sinds de eerste officiële tijgertelling in het Himalayaland is dat een stijging van maar liefst 27 procent. Het Wereld Natuur Fonds feliciteert Bhutan, op deze internationale Dag van de Tijger, met hun succesvolle aanpak om tijgers een toekomst te geven.

Bij gelegenheid van 50 jaar Project Tiger maakte de Indiase premier Modi bekend dat het aantal tijgers in het land weer is gestegen. De populatie wilde tijgers wordt volgens de resultaten van de All India Tiger Estimation in 2022 geschat op minimaal 3167.

De Siberische tijger

Er moet groot wild zijn om op te jagen, voldoende schuilplaatsen en natuurlijk genoeg water om te drinken. Dat zijn de eisen die Siberische tijgers aan hun omgeving stellen. Dit machtige roofdier komt voor in Zuidoost-Rusland, Noord-China en Siberië. Daar kan het erg koud zijn, wel -33 graden. Gelukkig heeft de Siberische tijger een dikke vacht. De dieren worden ernstig bedreigd, er leven er nog maar maximaal vijfhonderd in de vrije natuur.

De afgelopen eeuw is 97 procent van het aantal Siberische tijgers in het wild verloren gegaan. Stropers vormen de grootste bedreiging voor de tijger. In China worden lichaamsdelen van de tijger namelijk gebruikt om medicijnen te maken tegen allerlei klachten. Zo zouden hun botten helpen bij reuma, hun snorharen bij kiespijn en hersenen bij luiheid. Verder komen tijgers vaak in conflict met mensen. Als boeren hun vee verliezen aan de tijgers, dan is er een grote kans dat zij wraak willen nemen op de wilde dieren.

Projecten om tijgers te beschermen

Gelukkig helpt The Corbett Foundation! Zij willen het conflict tussen mensen en tijgers verminderen. Zo maken maken zij onder andere speciale stallen waardoor de tijgers niet bij het vee kunnen komen. Ook gaan zij in gesprek met lokale bewoners om de vijandige gevoelens voor tijgers te verminderen.

Tijgers zijn echte vleeseters. Zij vangen grote prooidieren, zoals herten en zwijnen. Hun prooi kan wel drie keer zo zwaar zijn als de tijger zelf! De sterke roofdieren jagen vooral ’s nachts. Hun grote poten en scherpe nagels zijn erg handig tijdens de jacht. De Siberische tijgers besluipen hun prooi en maken vervolgens een grote sprong om de prooi in zijn nek te bijten. Hierna trekken de tijgers het lekkers mee naar een schuilplaats. Daar aangekomen begint de tijger pas met eten. Bij grote trek kan een tijger wel veertig kilo vlees per maaltijd eten! Als de tijger genoeg gegeten heeft, worden de restjes verstopt voor de volgende dag. Na een nachtje uitbuiken worden de laatste restjes opgegeten.

Jachttechnieken en leefgebied

Ondanks de goede jachttechniek grijpen de tijgers weleens mis. Zij gaan dan op zoek naar kleinere prooien, zoals vogels of vissen.

De tijger heeft meestal een leefgebied dat varieert van 200 tot 1000 vierkante kilometer. Dit is afhankelijk van hoeveel prooien er in het gebied voorkomen. Binnen dit gebied heeft de tijger verschillende holen, vaak tussen dichte vegetatie, een holte onder een omgevallen boom of een grot. Tijgers verdedigen vaak hun territorium, maar ze kunnen ook vreedzaam hun leefgebied delen.

Voortplanting

Tijgers hebben een uitgebreid paringsritueel. Wanneer een mannetje wil paren, plooit hij zijn neus, krult zijn lip omhoog en steekt zijn kop in de lucht. Hij vangt zo veel geurtjes op en probeert te ruiken of het vrouwtje in de juiste stemming is. Als het vrouwtje vruchtbaar is, blazen zij door hun mond en neusgaten, wrijven hun koppen tegen elkaar en bijten zacht in elkaars nek.

Na ongeveer drie maanden komen tijgerwelpjes ter wereld, meestal in een nestje van twee tot vijf kleintjes. De nieuwkomers zijn dan nog blind en doof. Na één tot twee weken gaan de ogen open en kunnen de welpjes ook horen. Na een jaar kunnen de welpjes al aardig op kleine prooidieren jagen.

Overige weetjes over de tijger

  • Een tijger kan springen als de beste, soms wel een sprong van acht tot tien meter!
  • De staart van de tijger houdt hem in balans bij een sprong.

Verspreiding van de tijger

De tijger komt nu voor in China, Korea, Rusland en delen van India en het Himalaya-gebied. Vroeger kwam de tijger voor in een groot deel van Azië. Van Oost-Turkije tot Maleisië, Thailand en zelfs de eilanden Java en Bali.

Tijgers kunnen in warme, vochtige gebieden leven, maar ook in gebieden met extreme sneeuwval en temperaturen van wel veertig graden onder nul. Ze leven in regenwouden en graslanden, maar ook in berg- en toendragebieden.

Uiterlijk van de tijger

De tijger is te herkennen aan de roodoranje vacht met verticale, zwarte strepen langs de flanken en schouders. Sommige ondersoorten hebben een wat lichtere vacht en sommige zijn bijna volledig wit met zwarte of donkerbruine strepen. De strepen variëren in grootte, lengte en tussenafstand.

  • Wist je dat een tijger op de achterkant van elk oor een witte vlek heeft?
  • De Siberische tijger is de grootste tijgersoort, een mannetje kan wel 3,7 meter lang worden!

Levensduur

  • Gemiddeld in het wild 8 tot 10 jaar.
  • Gemiddeld in gevangenschap: 16 - 18 jaar.
  • Max. in het wild: 20 jaar.

Leefwijze

Tijgers leven solitair en zoeken alleen een partner op om te paren. Vrouwtjes komen elke drie tot negen weken in hun cyclus, hebben een draagtijd van ongeveer 103 dagen en werpen één tot zeven jongen. De ogen van de jongen gaan zes tot veertien dagen na de geboorte open, de oren negen tot elf dagen na de geboorte. De kleine tijgers krijgen moedermelk en na zo’n twee maanden krijgen ze ook wat vast voedsel. Als ze vijf tot zes maanden oud zijn, gaan ze met hun moeder mee op jacht. Ze blijven bij hun moeder tot ze 2,5 - 3 jaar oud zijn.

Jacht en voeding

In de nacht jagen de tijgers het liefst. Zo’n één op tien tot twintig jachtpogingen zijn succesvol, er zijn dus best wat jachtpogingen nodig voor een maaltijd. Ze jagen het meest op grote hoefdieren, zoals muntjaks, elanden, waterbuffels en wilde zwijnen.

Vaardigheden

Daarnaast zijn tijgers uitstekende zwemmers: ze kunnen een rivier oversteken die zes tot acht kilometer breed is. Ook klimmen gaat ze goed af: ze kunnen hun klauwen intrekken en hebben veel kracht in hun poten.

Entertainment

Mede door het indrukwekkende uiterlijk van de tijger wordt dit dier helaas gebruikt voor entertainment in circussen. Wat in sommige landen in Europa nog is toegestaan.

labels:

Zie ook: