Het Paleodieet, ook bekend als het oerdieet, heeft de Nederlandse eetgewoonten stormenderhand veroverd. Bij het paleodieet eet je zoals onze voorouders in de oertijd aten. Het motto van de aanhangers van Paleo is: Eten als de oermens. Met meer dan 100.000 verkochte exemplaren in Amerika is het Paleodieet nu ook hier beschikbaar, belovend om niet alleen gewicht te verliezen, maar ook om gezonder en energieker te worden.

De Filosofie van het Paleodieet

Het Paleodieet draait om het consumeren van voedsel dat onze voorouders uit de oertijd zouden herkennen. Aanhangers van het Paleodieet gaan er vanuit dat onze verre voorouders, de jagers-verzamelaars, uitsluitend vlees, vis, groente, fruit en noten aten. Het gelooft dat ons lichaam genetisch geprogrammeerd is om te gedijen op voeding die beschikbaar was vóór de opkomst van landbouw en industrieel bewerkte voedingsmiddelen. Aangenomen wordt dat ons lichaam op deze oervoeding is ingesteld, aangezien we vele honderdduizenden jaren op deze manier hebben geleefd.

Het Paleodieet stelt dat ons lichaam niet aangepast is aan onder andere granen, omdat we ze nog maar relatief kort eten, namelijk sinds de ontwikkeling van de landbouw - dat is iets van de laatste 10.000 jaar. Pas toen de mens zich verder begon te ontwikkelen en leerde hoe ze zelf bepaalde gewassen kon verbouwen en dieren houden (de landbouwrevolutie), zou men meer granen en melk zijn gaan eten.

Wat staat er op het menu?

Een typisch paleodieet bestaat grotendeels uit vlees, vis, groenten, fruit en zaden of noten. Het oerdieet bestond vooral uit groente, soms fruit, natuurlijke vetten, soms (veel) dierlijk en vaker vis-eiwit en relatief weinig koolhydraten en suiker. Het oerdieet bestond vooral uit groente, soms fruit, natuurlijke vetten, soms (veel) dierlijk en vaker vis-eiwit en relatief weinig koolhydraten en suiker. Wat dat betreft lijkt het een beetje op het ketodieet, waarbij koolhydraten verboden zijn. Maar er is een groot verschil: in een paleodieet mogen natuurlijke koolhydraten wel.

Behalve de te verwachten suikers en zouten moeten aanhangers ook melkproducten en veel graansoorten laten staan. Als holbewoner krijg je je energie dus vooral uit gezonde vetten, en niet zozeer uit koolhydraten. Natuurlijk zeker geen producten met smaakversterkers, conserveringsmiddelen en geur-, kleur- en smaakstoffen. Met dit dieet ga je terug naar de tijd voor de boeren dus geen granen of zuivelproducten of bewerkt voedsel. U eet wat u kunt verzamelen en jagen.

Toegestaan binnen het Paleodieet:

  • Eetbare bladeren, bloemen, pitten, noten en zaden
  • Knollen en wortels
  • Fruit (wanneer aanwezig) en honing
  • Eieren
  • Regelmatig vette vis
  • Soms (veel) vlees van beesten die bewogen hebben

Vermijden binnen het Paleodieet:

  • Brood (granen zijn veredelde grassen die pas later zijn ontstaan)
  • Melk en melkproducten (oermens deed nog niet aan veeteelt)
  • Producten met smaakversterkers, conserveringsmiddelen en geur-, kleur- en smaakstoffen

Het brein achter het dieet: Loren Cordain

Loren Cordain, een voedingswetenschapper en expert op het gebied van lichaamsbeweging, is de visionair achter het Paleodieet. Zijn diepgaande kennis en onderzoek hebben geleid tot een bestseller die niet alleen de wetenschap achter het dieet verklaart, maar ook praktische en smakelijke recepten biedt. Het resultaat? Een belofte van verbeterde gezondheid, gewichtsverlies en verhoogde vitaliteit voor degenen die zijn advies volgen.

De Voordelen van het Paleodieet

In eerste instantie is er natuurlijk niet zoveel mis met het vermijden van superbewerkt voedsel en ook het overslaan van suikers en zout heeft positieve effecten op welvaartsziekten zoals diabetes en hart- en vaatziekten. Bestrijd welvaartziektes met oervoeding Een artikel waarin Prof. Dr. F. Muskiet uitlegt waarom oervoedsel een belangrijke rol kan spelen bij de aanpak van huidige welvaartsziekten. Verschillende onderzoeken laten met name een verbetering zien van de bloedsuikers bij mensen met suikerziekte. Ook moge duidelijk zijn dat het oerdieet een voedingswijze is die gebaseerd op beschikbaarheid van voedsel: veel en vaak als er overvloed is, weinig of niets bij gebrek aan voedsel.

De Nadelen van het Paleodieet

En dan kleven er toch nadelen aan het paleodieet. Het vermijden van granen en melkproducten kan leiden tot een tekort aan calcium. Echte oermensen hadden daar mogelijk een oplossing voor. Een studie uit 2006 van de Universtiy of Nebraska laat zien dat de jager-verzamelaars waarschijnlijk dierenbotten vermaalden tot een soort kalkpoeder. Maar die lekkernij wordt in de meeste paleodieten niet aangeboden.

Het Voedingscentrum waarschuwt voor tekorten die kunnen ontstaan aan bijvoorbeeld vezels en calcium. Brood levert naast energie veel belangrijke voedingsstoffen, zoals vezels, antioxidanten, mineralen en B-vitamines, die het lichaam iedere dag nodig heeft. De vezels, die vooral in volkorenproducten zitten, dragen bij aan een goede darmfunctie, het behoud van een gezond gewicht en verlagen het risico op o.a. hart- en vaatziekten. Schrap je brood, dan moet je deze voedingsstoffen via andere producten binnenkrijgen.

Wat aten onze voorouders echt?

Het beeld van de jagende man die voor vrouw en kinderen een prooi naar zijn hol sleept, blijkt eenzijdig en ouderwets. Om iets te kunnen zeggen over het eten in de steentijd kun je u kijken naar de archeologische vondsten en naar het landschap met zijn flora en fauna. Daarnaast kan er gebruik worden gemaakt van etnografisch onderzoek wat soortgelijke culturen aten. De reden daarvoor is simpel, aldus Ungar en Teaford: ook onze voorouders leefden al in heel verschillende omstandigheden. homo sapiens en haar voorlopers leefden in bossen, woestijnen, graslanden, steppen, aan zee en in de bergen.

Het is dan ook helemaal niet verwonderlijk dat zowel het menu als de manieren om aan eten te komen als de taakverdeling tussen mannen en vrouwen daarin van gebied tot gebied verschilt. Onze soort laat telkens in haar ontstaansgeschiedenis zien dat we met de meest uiteenlopende situaties uit de voeten kunnen. Juist het feit dat we zowel kunnen leven van het eten van vlees als van plantaardig voedsel heeft een belangrijke - zo niet doorslaggevende - rol heeft gespeeld in onze evolutie.

Diversiteit in het Oerdieet

Het was vermoedelijk ook een sterk variërend dieet, waarbij beperkte beschikbaarheid van voedsel tot veel variatie leidde. Boudewijn Voormolen denkt dat er vroeger vooral werd gejaagd. In de Olduvai-vallei in Tanzania - ook wel ‘de wieg van de mensheid’ genoemd omdat hier vermoedelijk de eerste homo sapiens zijn geëvolueerd - vertellen de botten echter een ander verhaal. Uit de analyse van voedselresten tussen de tanden van Neanderthalers blijkt dat zij groenten en bloemen aten, waaronder waterlelie. Naar schatting aten Neanderthalers 20 procent planten net als andere mensen in de steentijd.

Om te weten welke voedselbronnen er waren, kunnen we kijken naar het klimaat, de flora en de fauna. Voedsel was overal te vinden en lange afstanden hoefden niet worden afgelegd. Per seizoen werden verschillende voedselbronnen verzameld. De dieren waarop gejaagd werd, waren vanaf de midden-steentijd: oerrund, vleermuizen, mol, bever, vos, wild varken/everzwijn, edelhert, ree, eland, otter, bruine beer en zeehonden.

Planten en bomen in de prehistorie van Nederland
Periode Bomen en struiken Planten
Oude Steentijd Esdoorn, berk, haagbeuk, hazelaar, meidoorn, beuk, es, wilde appel, gagel, wilde peer, eik, wilg, vlier, venijnboom, linde, iep Wilde peen
Midden Steentijd Berk (ruwe), rode kornoelje, hondsroos (rozebottel) + alle bomen en struiken uit de Oude Steentijd Struisgras (gewone), waterweegbree, zwarte els, bijvoet, gewone klit, haver, herderstasje, akkerdistel, waterbies, kleefkruid, waternavel, akkerkool, watermunt, akkermunt, waterlelie, riet, smalle weegbree, grote weegbree, ruw beemdgras, fonteinkruid, melkdistel, vogelmuur, lisdodde, mannetjesvaren, waternoot, speenkruid

De volgende vruchten werden verzameld: bramen, vlierbessen, wilde appels, sleepruimen (sleedoorn), bosaardbeien en frambozen.

De opkomst van eerlijk en puur eten

In een tijdperk waarin dieetshakes en snelle oplossingen voor gewichtsverlies de markt domineerden, heeft het Paleodieet een opvallende verschuiving veroorzaakt in de eetgewoonten van mensen. Het verlangen naar echtheid en puurheid in voeding heeft geleid tot een afwijzing van sterk bewerkte producten en een omarming van natuurlijke, seizoensgebonden voedingsmiddelen. Zoals het Algemeen Dagblad treffend opmerkte: "Winkels raken de dieetshakes niet meer kwijt; mensen willen afvallen door eerlijk en puur te eten."

labels:

Zie ook: