Van alle schadelijke insecten hebben bladluizen de meeste natuurlijke helpers. Deze komen vanzelf naar je tuin als er voldoende voedsel is: bladluis maar ook stuifmeel en nectar is erg belangrijk. Bloeiende planten van vroeg in het voorjaar tot laat in de herfst is erg belangrijk om nuttige insecten aan te trekken.

Meer inspiratie nodig om je tuin biodivers in te richten? Download onze afvinklijsten of schrijf je in voor onze micro-learnings. Deze kan je kiezen in functie van je tuingenre.

Natuurlijke Vijanden van Bladluizen

Lieveheersbeestjes

Het lieveheesbeestje is de meest geliefde en meest bekende natuurlijke vijand van bladluis. Zowel de larven als volwassen lieveheersbeestjes eten bladluis. Er zijn veel verschillende lieveheersbeestjes, je kan ze bekijken op de zoekkaart lieveheersbeestje. De meeste lieveheersbeestjes eten allerlei soorten bladluis.

Sommige lieveheersbeestjes hebben een speciaal dieet van tak-en stamluizen, nog anderen hebben een vegetarisch dieet. Lieveheersbeestjes overwinteren als volwassen insect in de tuin; in de strooisellaag, tussen hout, in boomschors, in bloemknoppen e.d.

Op het moment dat de zon de natuur opwarmt, komen de eerste bladluizen en met hen ook de eerste lieveheersbeestjes te voorschijn. Bij Rootsum kun je zowel de larven als de volwassen lieveheersbeestjes van de soort Adalia bipunctata kopen.

We raden aan om vooral de larven uit te zetten: zij blijven op de plant en eten de bladluizen ter plaatse op. Adalia bipunctata is een inheemse soort die minder frequent voorkomt in de natuur. Door deze uit te zetten, help je dus niet alleen je planten, maar ook de natuur.

Gaasvliegen

In ons land komen zowel groene als bruine gaasvliegen in verschillende soorten voor. De bekendste, groene gaasvlieg is Chrysopa carnea die ook commercieel verkrijgbaar is. Gaasvlieglarven eten evenveel en even snel bladluis als larven van lieveheersbeestjes.

Gaasvlieglarven zijn echte veelvraten: naast verschillende bladluissoorten eten ze tripslarven, wolluis, appelbloedluis, beukenbladluis, eitjes en kleine rupsjes van vlinders en spint. Daarmee onderscheiden ze zich van larven van lieveheersbeestjes die niet zo'n gevarieerd menu hebben.

Volwassen gaasvliegen voeden zich met stuifmeel, nectar en honingdauw. Wil je gaasvliegen naar je tuin lokken, zet dan vooral planten met behaarde en grote bladeren zoals bernagie, gewone hennepnetel, grote klaproos en vaste lupines. Uit onderzoek blijkt dat gaasvliegen het liefst op deze planten eitjes leggen.

Zweefvliegen

In België en Nederland komen er zo'n 300 verschillende soorten zweefvliegen voor. Zweefvliegen worden vaak verward met bijen of wespen vanwege hun uiterlijk, maar ze zijn volkomen ongevaarlijk en vooral nuttig. Wil je het verschil kennen tussen zweefvliegen, bijen en wespen?

Om deze insecten naar je tuin te lokken, moet je zorgen voor stuifmeel vanaf eind februari tot laat in de herfst. De larven zijn ongelooflijke werkers die op korte tijd je planten of bomen bladluisvrij eten.

Oorwormen

Oorwormen worden traditioneel gezien als nuttige roofinsecten. In hoogstamboomgaarden, waar geen pesticiden worden gebruikt, komen ze van nature in grote aantallen voor. Doordat ze soms in fruit te vinden zijn, hebben ze onterecht een slechte reputatie gekregen.

Oorwormen voeden zich namelijk alleen met fruit dat al schade heeft opgelopen. Op hun menu staan bladluis, wollige appelbloedluis maar ook eieren van insecten, kleine rupsen, kommaschildluis, perebladvlo, mijten, larven en eieren van appelmade en algen. Het zijn werkelijk de beste opruimers in je tuin dus alle reden om hen te sparen en aan te trekken.

Een veelgebruikte methode in fruitbomen is het ophangen van omgekeerde bloempotjes gevuld met stro. In de winter overwinteren de oorwormen in de grond.

Sluipwespen

Sluipwespen klinken misschien eng, maar ze zijn volledig onschadelijk voor mensen en heel anders dan gewone wespen. Ten eerste zijn sluipwespen heel klein en onopvallend. Parasiteren betekent dat de sluipwesp een eitje legt in de bladluis.

In de bladluis ontwikkelt zich vervolgens een nieuwe sluipwesp. Door deze ontwikkeling zwelt de bladluis op en verandert in een leerachtig, bruin omhulsel, dat een "mummie" wordt genoemd. Wanneer de sluipwesp volwassen is geworden, verlaat ze de bladluis door een klein rond gaatje in de mummie te maken.

Meestal hebben sluipwespen goudgele mummies, maar soms komen ook zwarte mummies voor. Er zijn ook sluipwespen die andere sluipwespen parasiteren, men spreekt dan van hyperparasiteren. De belangrijkste sluipwesp is Aphidius, die tot 40 soorten luizen kan parasiteren. Ze worden gecommercialiseerd (Aphidius Colomani en Aphidius Ervi) voor de beroepsteelt en veelvuldig uitgezet in de kassen.

Sluipwespen zijn een krachtige bondgenoot tegen bladluizen.

Galmuggen

Bepaalde galmugsoorten zijn nuttig gezien hun larven zich voeden met bladluis. Hoewel galmuggen qua uiterlijk op een mug lijken, zijn het geen echte muggen en steken ze dus niet. De meest voorkomende soort is Aphidoletes, waarvan de larven zo'n zestig verschillende bladluissoorten eten.

De bladluizen worden eerst verlamd door een gif dat de larven afgeven, waarna de inhoud van de luis oplost en de larven deze kunnen opzuigen. De galmug Aphidoletes wordt als pop verkocht. De poppen moeten eerst mug worden om vervolgens eitjes af te leggen.

Buiten raden we deze natuurlijke vijand niet aan omdat de larven van gaasvliegjes en lieveheersbeestjes sneller werken.

Vogels

Vogels en zeker koolmezen, pimpelmezen, mussen en merels zijn echte bladluiseters. Lok ze naar je tuin door hun nestgelegenheid en voeding te bieden door vogelvriendelijke planten in je tuin te zetten.

Wespen: Meer dan Alleen Overlast

Zodra mensen wespen zien gaan alle alarmbellen af. De eerste gedachten zijn ‘ik moet van die wespen af’. Dit is helemaal niet nodig. Als jij geen bedreiging vormt, door dicht in de buurt te komen bij het nest of hevig om je heen te gaan slaan, zal de wesp niks doen. Wespen zijn in principe gewoon op zoek naar eten om te overleven.

Als er een wespennest dicht in de buurt van je huis staat, zal je minder last hebben van muggen en vliegen. Wespen eten ook karkassen van dieren. Door de snelle opruiming wordt het verspreiden van ziektes verkleind.

Een wesp kun je herkennen aan zijn karakteristieke zwarte en gele dwarstekeningen op het lijf. Werksters zijn ongeveer 10 tot 15mm lang, koninginnen zijn wat groter. De overgang van het borststuk naar het achterlijf is sterk ingesnoerd.

Wij worden nog weleens gebeld dat mensen wespen in de boom zien zitten. Wespen houden van honingdauw. Dit is een nectar-achtige vloeistof die wordt afgegeven door o.a. luizen. Op het moment dat er geen nest in de boom zit kunnen wij de wespen niet bestrijden. Om van de wespen af te komen zal de bladluis verwijderd moeten worden.

Gelukkig is de terreur in de tuinen en terrassen voorbij wat de wespen betreft deze komen dan op alle zoetigheden af. Vooral in september van dit jaar was het weer raak en maakten deze geel/zwarten ons het leven weer behoorlijk zuur omdat de werksters dan suiker nodig hebben voor de energie om vliegjes e.d te vangen voor de larven. Proteïne stukjes vlees en vis laten ze ook niet links liggen voor hun nakomelingen.

In het nest wat op een bal van papier lijkt zitten 5000 tot 7000 wespen die de larven proteïnen voeren of met andere woorden vlees. Dit kunnen per week meer dan 100.000 muggen en 500.000 vliegen zijn die binnengebracht worden. Dus het zijn wel goede insecten verdelgers waar we ondanks de overlast die we aan het eind van de zomer hebben niet zouden willen missen.

Maar de wespen voeren ook stukjes vlees van dode dieren aan hun larven. Dus het zijn perfecte opruimers in de natuur. De larven scheiden een zoetstof af aan de wespen die hun voeren, zeg maar een dextro tablet om hun motortjes te laten draaien.

Wespensoorten

Om wespen effectief te bestrijden is het verstandig om te achterhalen van welke wespensoort je last hebt. Hieronder een lijstje van de meest voorkomende soorten wespen.

  • De Aziatische hoornaar wesp (Vespa Velutina): Ook wel zwarte wesp genoemd, is een exotische wesp die sinds 2017 in ons land is gesignaleerd. Deze wesp is te herkennen aan zijn kleine formaat en vormt een bedreiging voor honingbijen.
  • De Duitse wesp: Behoort tot de groep ‘limonadewespen’ en vangt veel insecten om aan de larven te voeden.
  • De Europese hoornaar (Vespa Crabro): Ofwel de paardenwesp, is een grote wesp die vaak verward wordt met de Aziatische hoornaar wesp.
  • De Franse wesp: Ofwel de Franse veldwesp (Polistes dominula), leeft voornamelijk van insecten en is niet geïnteresseerd in zoete dranken.
  • De gewone wesp: Die ook deel uitmaakt van de groep ‘limonadewespen’, bezorgt in de tweede helft van de zomer overlast.
  • De graafwesp: Van de graafwesp zijn er vele soorten te vinden in België en Nederland. Deze wespensoort leeft solitair in holletjes in de grond of in holle stengels. Graafwespen steken overigens niet.
  • De horzel wesp: Behoort ook tot de wespenfamilie en is 3,5 cm lang. Horzels zijn niet agressief: alleen als ze zich bedreigd voelen kunnen ze steken.
  • De Japanse reuzenhoornaar (Vespa mandarinia japonica): Is een ondersoort van de ‘Aziatische reuzenhoornaar’ (Vespa mandarinia). Deze wespensoort wordt tot 5 cm lang en de spanwijdte van de vleugels is meer dan 6 cm.
  • De rode wesp (Vespula rufa): Is 10 tot 19 mm groot. Deze wesp heeft een rode tekening op het achterlijf, vandaar ook de naam.

Wespen Verwarring

Wespen worden regelmatig in de war gehaald met zweefvliegen. In het eerste opzicht lijken zweefvliegen immers sprekend op wespen. Hoewel de vorm en kleur gelijk is aan wespen, zijn zweefvliegen nog steeds vliegen.

Als je goed kijkt, dan kun je zweefvliegen wel van wespen onderscheiden. Vliegen, dus ook zweefvliegen, hebben namelijk maar twee vleugels die ze in rust opzij spreiden. Wespen hebben daarentegen vier vleugels en ze vouwen hun vleugels in rust bovenop hun rug. Verder ontbreekt bij zweefvliegen de wespentaille en zijn de antennes zeer kort in vergelijking met wespen en bijen.

Een andere manier waarop je wespen van zweefvliegen kunt onderscheiden is het vlieggedrag. Tijdens de vlucht blijven zweefvliegen regelmatig op dezelfde zweven in de lucht of hangen ze boven bloemen. Dit gedrag vertonen wespen niet. Verder blijven zweefvliegen in het algemeen in de buurt van planten en komen dus geen zoetstoffen aan tafel zoeken. Als je fel gekleurde kleding draagt, dan komen de vliegen soms wel naar je toe. Ze zien gekleurde kleding als bloemen.

Het grootste verschil is misschien nog wel het gebrek aan een angel. Vliegen, en dus ook zweefvliegen, hebben geen angel. Zweefvliegen wil je overigens niet bestrijden, want zij leveren een belangrijke bijdrage omtrent het bestuivingswerk. Bovendien zijn de larven van de zweefvliegen goede bladluisbestrijders.

Naast zweefvliegen zijn er ook nog sluipwespen. Sluipwespen zijn nuttige insecten die schadelijke insecten parasiteren. Denk hierbij aan bladluizen, witte vlieg poppen, rupsen en poppen van vlinders.

Wespensteek

Gestoken worden door een wesp is geen pretje. Het is immers pijnlijk en het voelt branderig aan. Dit komt door het gif dat de wesp in je lichaam spuit. Als een wesp gestoken heeft, dan blijft er overigens geen angel achter. Verder is het goed om te weten dat een wespensteek van een hoornaar wesp pijnlijker is dan een steek van een gewone wesp.

Voor een wespensteek hoef je in principe niet naar de dokter te gaan. Ben je gestoken door een wesp? Doe een suikerklontje even in je mond en leg het daarna op de wespensteek. Door de suiker wordt het gif uit je lichaam gezogen. Leg indien nodig nog een cold pack op de wespensteek en neem eventueel een pijnstiller.

Wespen Bestrijden: Wel of Niet?

De meeste mensen hebben de reflex om wespen meteen te bestrijden als ze ermee geconfronteerd worden. Dit is echter niet nodig, want wespen zijn juist nuttig. Afhankelijk van de plaats van de wespennest, kun je dus bekijken of je al dan niet gaat ingrijpen.

  • Wespennest in het dak: Deze plek voor een wespennest is in principe alleen vervelend als de wespen vervolgens het huis binnendringen. Als de wespen onder de dakpannen blijven, dan is het niet nodig om ze te bestrijden.
  • Wespennest in de spouwmuur: Hierbij geldt dezelfde regel als bij een wespennest in het dak.
  • Wespennest in huis of op zolder: Een wespennest op deze plek is lastig te tolereren. Het is belangrijk om eerst te observeren waar de wespen naartoe vliegen zodat je het nest kunt vinden. Zodra je dit weet, maak je vervolgens een afspraak met een professionele verdelger. De brandweer doet dit ook tegen betaling.
  • Wespennest in de tuin of in de grond: Op deze locaties veroorzaken wespen geen last. Hierdoor kun je ze gewoon met rust laten en hun ding laten doen.
  • Wespennest in appelboom: Een wespennest op deze plek kan tot schade leiden. Appels, pruimen, perziken en druiven worden dan ook vaak getroffen door wespenvraat zodra de vruchten rijp zijn. De schade aan het fruit kan aanzienlijk oplopen, mogelijk zelfs van jaar op jaar. Dan is het aan te raden om meerdere wespenvallen te hangen in de nabijheid van de bomen.

Methoden om Wespen te Bestrijden

Een manier om wespen te bestrijden is door wespenvallen op te hangen. Vul de wespenval met zoete vloeistof en hang hem vervolgens op. Je kan de val zeer gemakkelijk reinigen door de vangpot los te draaien. Tip: doe in de wespenval een mengsel van bier en zoete vloeistof.

Naast wespenvallen vind je ook fruithoesjes in ons aanbod om wespen te bestrijden. Met fruithoesjes kun je gemakkelijk het fruit beschermen. Deze zakjes hang je simpelweg rond het fruit. Doe dit voordat er schade is door wespenvraat. Vooral bij druiven is een fruithoesje een goede oplossing.

Het is niet altijd handig om het heft in eigen handen te nemen als het gaat om wespen bestrijden. De meest voorkomende wespen (de gewone wesp en Duitse wesp) kunnen zeer grote nesten maken. Zodra deze wespen zich bedreigd voelen, dan kunnen ze jou massaal aanvallen.

Wil je toch graag zelf aan de slag? Wespen bestrijden met poeder kan in dat geval door een poeder bij de ingang van het nest aan te brengen. Vervolgens nemen de wespen het vergif mee het nest in wanneer ze in en uit te vliegen.

Wanneer kun je wespen best bestrijden? Het beste moment is ‘s avonds als de wespen in hun nest zijn. Dan is de kans namelijk het kleinst dat je gestoken wordt. Besef wel dat zulke wespenpoeder geen biologisch of ecologisch bestrijdingsmiddel is tegen wespen.

De meest diervriendelijke methode om wespen te bestrijden, is deze te verjagen. Een alternatief is om een bakje met azijn neerzetten. Dit zou kunnen helpen om wespen op een afstand te houden, omdat ze niet van de azijngeur houden. Door wat kruidnagel, citroenpartjes of sinaasappelpartjes toe te voegen aan de azijn, kan het mengsel nog beter werken.

De meest ecologische oplossing is de wespen verjagen. Dit kan met de waspinator, een neppe wespennest! Hang de waspinator goed zichtbaar voor de wespen, liefst op 2 m hoogte. Als de wespen de waspinator waarnemen, veronderstellen ze dat er al een wespennest is en vliegen ze weg. Hierdoor heb je dus geen last meer van de wespen. De wespennest-dummy kun je overigens overal gebruiken.

Let op! Als er reeds een wespennest aanwezig is binnen 4 à 6 meter in de omgeving, dan gaat de waspinator niet meer werken!

Volgens onderzoek blijken 2 gecombineerde mengsels van etherische oliën er voor te zorgen dat wespen worden geweerd: enerzijds de combinatie van kruidnagel, citroengras en geranium en anderzijds dezelfde combinatie met rozemarijn toegevoegd. Verder kun je wespen weghouden van je terras door middel van sterke kruiden. Zo kun je een wierookstokje branden, lavendel geurkaarsen aansteken, maar ook rozemarijn, citroengras, kruidnagel, salie en anijs kunnen helpen. De enige voorwaarde is dat de geuren sterk genoeg moeten zijn, aangezien je buiten zit en veel geur door de wind verloren gaat.

Bestrijd absoluut geen solitaire bijen en wespen! Ze doen geen kwaad en zijn nuttig. Hetzelfde geldt trouwens voor de honingbijen. Bijen zijn geen wespen, dus probeer vooral het onderscheid te zien. Honingbijen zijn essentieel voor ons ecosysteem en worden helaas al erg bedreigd door de Varroamijt en de Aziatische hoornaar. Bescherm ze dus in plaats van te bestrijden!

Waarom zijn solitaire bijen en wespen nuttig? Solitaire bijen bestuiven ten eerste onze planten, net als de honingbij. Sommige soorten bestuiven één specifieke soort plant. Met het verdwijnen van de plant, verdwijnt ook de insect. Ten tweede zijn solitaire wespen meestal vleeseters. Hierdoor vangen ze veel i...

Tips om Wespen te Vermijden

  • Gebruik geen sterke parfum en draag geen kleding met felle kleuren.
  • Hardlopen met lichtgevende pakjes is af te raden, zeker als er hoornaars in de buurt zijn.
  • Kijk uit bij het doodtrappen van een wesp, dit kan een aanval van andere wespen veroorzaken.
  • Eet taart binnen.
  • Met je handen wapperen helpt niet.

Bladluis Bestrijden: Tips en Technieken

Bladluis bestrijden staat zodra de temperaturen in het voorjaar stijgen hoog op de agenda van veel (moes)tuiniers. Ze variëren in kleur van groen en zwart tot wit, geel, bruin en oranje, en in grootte van circa 1 mm tot 4 mm lang. De beestjes hebben warmte nodig om zich goed te kunnen ontwikkelen, dus in de tuin zie je ze vooral in de lente en zomer.

Bladluizen horen, net als planten, gewoon thuis in je tuin. Ze worden pas een probleem als ze in grote aantallen voorkomen. Dan kunnen ze je planten verzwakken, bladeren krullen of de groei remmen. Sommige bladluissoorten brengen zelfs ziektes tussen planten over. Nog een probleem veroorzaakt door bladluis is dat ze een plakkerige substantie achterlaten, ook wel bekend als honingdauw.

Bladluizen hebben over het algemeen een voorkeur voor zachte, jonge aanwas, maar veel soorten bladluis voeden zich alleen met specifieke planten. Controleer je planten regelmatig om ervoor te zorgen dat je problemen snel kunt aanpakken. Een van de eerste tekenen van luizen in de kas en in huis is een plakkerig laagje honingdauw op het blad. Buiten rennen vaak mieren over de stengels van aangetaste planten.

Zie je een paar bladluizen in je tuin, dan is dat meestal geen probleem. De vogels pikken ze snel weg om aan hun jongen te voeren. Zeker vroeg in het seizoen zijn er misschien al meer bladluizen dan hun natuurlijke vijanden. In dat geval moet je misschien zelf maatregelen nemen tegen deze sapzuigertjes. Maar gebruik daarvoor geen pesticiden, want die komen ook terecht bij de dieren die van bladluis leven, waaronder jonge vogeltjes.

Preventieve Maatregelen tegen Bladluis

  • Plant sterk ruikende planten zoals salie, uien, knoflook naast planten die gevoelig zijn voor luizen.
  • Plant Oost-Indische kers naast luisgevoelige planten.
  • Maak je tuin zo aantrekkelijk mogelijk voor vogels en andere natuurlijke vijanden van de bladluis.
  • Wees minder opgeruimd in de winter, zodat lieveheersbeestjes een plekje hebben om te overwinteren.
  • Lok meer vogels met klimplanten, bessenstruiken voor de voedselvoorziening en dichte struiken waarin ze kunnen schuilen en nestelen.
  • Maak kassen en serres een of twee keer per jaar grondig schoon.

Biologische Bladluisbestrijding met Sluipwespen

Biologische bladluisbestrijding kan effectief met een sluipwespenmix. De sluipwespen tegen bladluis zijn vooral goed in te zetten als preventieve bestrijder of bij de eerste tekenen van een bladluisplaag.

De sluipwespen kunnen bladluishaarden en individuele bladluizen opsporen. Ze voeden zich met honingdauw en nectar en parasiteren de bladluizen door er eitjes in te leggen. Hierdoor sterft de bladluis en mummificeert. Na een tijdje kruipt er een nieuwe sluipwesp uit de bladluismummie.

De mix van sluipwespen tegen bladluis bevat drie typen sluipwespen die effectief zijn voor biologische bladluisbestrijding. Ze richten zich op de volgende typen bladluizen:

  • Aphidius ervi sluipwesp: bestrijding van bladluis.
  • Aphidius matricariae sluipwesp: bestrijding van rode luis, groene perzikluis, aardappeltopluis en boterbloemluis.
  • Lysiphlebus tastaceipes sluipwesp: bestrijding van perzikluis, tabaksperzikluis, perzik aardappelluis.

Het advies is om 1-2 sluipwespen per m² te rekenen. De temperatuur voor de sluipwespen moet minstens 18 °C zijn, de optimale temperatuur is 25 °C. Daarnaast houden de sluipwespen van een luchtvochtigheid tussen de 50 en 70%. Sluipwespen zijn het meest effectief in een afgesloten ruimte of kas. Bij gebruik in de buitenlucht bestaat de kans dat de sluipwespen ervandoor gaan.

De mix van sluipwespen tegen bladluis is volledig veilig te gebruiken. Sluipwespen zijn microscopisch klein en met het blote oog bijna niet te zien. Ze steken niet en zijn niet giftig. De sluipwespen richten zich alleen op bladluizen en laten mensen, dieren en planten met rust.

Zet de sluipwespen zo snel mogelijk na ontvangst in. Open de zakjes en hang ze op in de planten. Zorg ervoor dat de sluipwespen vrij kunnen uitvliegen. Kies voor een plek met veel schaduw en zorg ervoor dat er geen water in de zakjes kan lopen. Hang de zakjes goed verspreid op.

Zo’n 10-14 dagen na de inzet moet je de eerste resultaten zien. Voor een effectieve bestrijding raden we aan om de inzet van sluipwespen na 2-3 weken te herhalen. Combineer voor een optimale bestrijding de sluipwespen met gaasvliegen tegen bladluis. De gaasvliegen zijn vooral effectief als correctieve bestrijder, dus bij de aanwezigheid van flinke bladluishaarden.

Samenvatting van Natuurlijke Vijanden van Bladluis

Natuurlijke Vijand Voedsel Bijzonderheden
Lieveheersbeestjes Bladluis Zowel larven als volwassen insecten eten bladluis. Overwinteren in de tuin.
Gaasvliegen Bladluis, tripslarven, wolluis, spint Larven zijn veelvraten. Volwassen insecten voeden zich met stuifmeel en nectar.
Zweefvliegen Bladluis (larven) Larven zijn zeer effectief in het bestrijden van bladluis.
Oorwormen Bladluis, wollige appelbloedluis, eieren van insecten Opruimers in de tuin. Voeden zich ook met fruit dat al schade heeft opgelopen.
Sluipwespen Bladluis (parasiteren) Leggen eitjes in de bladluis, waardoor deze sterft.
Galmuggen Bladluis (larven) Larven verlammen en zuigen de bladluis op.
Vogels Bladluis Koolmezen, pimpelmezen, mussen en merels zijn effectieve bladluiseters.

labels:

Zie ook: