Misofonie betekent letterlijk haat voor geluiden. Mensen met misofonie ervaren walging, afschuw, haat of woede bij bepaalde 'normale' geluiden.

Het gaat bij misofonie niet om geluiden in het algemeen zoals de letterlijke betekenis doet vermoeden, maar juist om zeer specifieke geluiden. De specifieke geluiden die de heftige emotionele respons uitlokken noemt men ook wel auditieve triggers. Naast deze auditieve triggers hebben patiënten met misofonie vaak ook bewegingen die een zelfde soort reactie oproepen. Dit noemt men kinesthetische triggers. Veelal zijn de geluiden of bewegingen die de reactie uitlokken afkomstig van mensen in de directe omgeving.

Wat zijn de symptomen van misofonie?

Mensen met misofonie ervaren gevoelens van walging of woede bij 'normale' geluiden zoals kuchen, ademhalen, slikken en smakken. Ze kunnen hier zoveel last van hebben dat het hun dagelijks leven beïnvloedt.

Iemand met misofonie ervaart walging bij een specifiek geluid. Het gaat vaak om een van de onderstaande geluiden:

  • kauwen, smakken, slikken of andere eetgeluiden
  • ademen, gapen en snurken
  • tikken van handen, voeten, of voorwerpen zoals een pen
  • kraken of krassen
  • het geluid van typen

Mensen met misofonie ervaren spanning in situaties waarin zij te maken zouden kunnen krijgen met het betreffende geluid. Zij proberen deze situaties daarom zoveel mogelijk te vermijden.

De geluiden die een trigger vormen voor misofonie zijn zeer divers. Ook de bewegingen die een emotionele reactie kunnen uitlokken bij misokenisie en die vaak samengaan met misofonie zijn divers.

De impact van geluid

Iedereen stoort zich wel eens aan geluiden van anderen of uit de omgeving. Ook hebben veel mensen last van het nare geluid van de boor van de tandarts of krijgen de rillingen over hun rug bij het horen van krassende nagels over een schoolbord. Voor sommige is het idee daaraan alleen al meer dan voldoende om zich ongemakkelijk te voelen. Het geluid (en/of beweging) zorgen voor een zeer heftige respons en binnen minder dan een seconde worden ze boos, prikkelbaar, zwaar geïrriteerd, vervuld door walging of haat. Ook kan het geluid of de beweging zorgen voor angst of een paniekaanval. De hele focus richt zich op dat moment op de bron van het geluid. Er is dan sprake van hyperfocus waardoor het lastig is om het geluid te negeren. Er wordt veelal een dringende noodzaak gevoeld om aan het geluid te ontsnappen door er van weg te vluchten of door het gevecht ermee aan te gaan.

Mensen met misofonie kunnen ook een verlangen voelen om degenen die de geluiden produceren iets aan te doen. Ondanks dat ze hun eigen reacties veelal als ongewenst, ongecontroleerd, soms overdreven en onaanvaardbaar beoordelen, ervaren ze nog steeds de sterke emotionele reacties. Daarbij voelen zich vaak beledigd of gekwetst door degenen die het geluid (of beweging) veroorzaakt.

Wanneer de bron van het triggergeluid duidelijk is, kan dat soms voor verlichting zorgen van de psychologische last. Wellicht geeft de duidelijkheid waar het geluid vandaan komt een gevoel van controle. Op zo’n moment wordt onder invloed van ons hormonale systeem adrenaline aangemaakt. Hierdoor gaat de hartslag omhoog, stijgt de bloeddruk en versnelt de ademhaling.

Bij mensen met misofonie lijkt geluid een soort ‘direct input’ te zijn. Zonder dat ons cognitieve systeem, ons denken, er invloed op lijkt te hebben komt de respons tot stand. De fight-or-flight reactie die het uitlokt maakt het kalm nadenken en het zelf ‘even’ cognitief bijsturen van de emotionele respons lastig of zelfs ondoenlijk.

Er kunnen bij een vaker terugkerende respons weer nieuwe gedachten worden gekoppeld aan de geluiden die de reactie oproepen. Hierdoor kan de reactie nog steviger verankerd geraken of zelfs ook aan andere geluiden met een gelijke betekenis worden gekoppeld. Daardoor kan de misofonie zich mogelijk ook gaan voordoen bij andere, soms gelijkende, geluiden.

Misofonie bij kinderen

Misofonie kan zich ook bij kinderen voordoen. Hun ouders of verzorgers weten vaak dan niet dat misofonie de oorzaak kan zijn van bepaald gedrag van hun kinderen. Misofonie komt niet alleen vaak voor bij tieners en volwassenen, maar ook bij hele jonge kinderen. Het wordt zelfs al gezien bij kinderen van rond de zeven jaar.

Dr. Hashir Aazh een Engelse audioloog gespecialiseerd in de behandeling van misofonie, tinnitus en hyperacusis, wijst erop dat ouders misofonie bij hun kinderen ten onrechte kunnen interpreteren als driftbuien en misdragingen.

Reacties van kinderen met misofonie

Aan tafel kan het zich voordoen dat een kind eet- of smakgeluiden van broers, zussen of ouders niet kan verdragen. Ze kunnen te kennen geven dat ze deze geluiden walgelijk vinden of plots erg boos worden en van tafel weglopen. Ook kunnen ze commentaar geven op de manier van ademhalen of slikken van ouders. Audioloog Aazh geeft aan dat dit ertoe kan leiden dat ze niet willen aanschuiven aan de eettafel. Als ze het wel doen kunnen ze bepaalde rituelen vertonen zoals nadoen van geluiden, zelf meer geluid maken als afleiding of ze willen dat de persoon die het onbehaaglijke geluid maakt zijn excuses aanbiedt.

Ondersteuning voor kinderen

Kinderen gaan ervan uit dat ouders hun helpen en beschermen. Ze vertrouwen erop dat zij ook op dit gebied in hun behoeften worden voorzien. Maar wat nu als ouders hun reactie op geluid afstraffen door boos op hen te worden, ze wegsturen of wanneer ze juist moeten blijven zitten aan tafel met de voor hen walgelijke geluiden? Op het moment dat ze door de geluiden zich erg onprettig, geïrriteerd, boos, verdrietig of opgesloten voelen, krijgen ze niet de ondersteuning die ze graag zouden willen. Op zijn minst zullen ze het gevoel hebben die niet te krijgen. Als ouder is het volgens audioloog dr. Aazh dan belangrijk om met het kind te praten en het te verzekeren dat je zijn probleem begrijpt. Ook is het goed om duidelijk te maken dat er oplossingen voor het probleem zijn en dat er een dokter is die daarbij kan helpen.

Gedachten en beoordelingsfouten

De geluiden die zorgen dat het kind emotioneel reageert worden ook wel trigger-geluiden genoemd. De emotionele reactie op trigger-geluiden houdt ten dele verband met niet rationele gedachten die het kind heeft. Voorbeelden daarvan zijn: “Ik word boos als ik mijn zusje zie eten”, “Ik word dan altijd nóg bozer en kan me dan niet meer inhouden”, “Doordat anderen vervelende geluiden maken, kan ik zelf niet meer genieten van het eten”, “Mijn ouders worden boos op me”, ”Ik kan niet weg en zit opgesloten”, “Andere mogen deze geluiden niet maken!”, “De geluiden moeten weg, anders krijg ik ze niet uit mijn hoofd”. De meeste van dit soort gedachten bevatten beoordelingsfouten.

Ouders kunnen hun kind helpen door allereerst duidelijk te maken wat de meest voorkomende beoordelingsfouten zijn. Vervolgens kunnen ze het helpen deze fouten te leren herkennen in zijn gedachten wanneer het geconfronteerd wordt met een trigger geluid. Op die manier kan de ouder zijn of haar kind helpen de gedachten ten aanzien van triggergeluiden te veranderen en zo de misofone reactie op den duur te verminderen.

Natuurlijk is het belangrijk het kind te prijzen wanneer het een gedachte weet te herkennen en/of te veranderen. Positief reageren is belangrijk bij het leren omgaan met misofonie stelt audioloog Aazh.

Vermijdingsgedrag en rituelen

Het is niet zo vreemd natuurlijk dat kinderen situaties met geluiden die zo’n heftige emotionele reactie oproepen, willen vermijden. Zo kunnen ze ervoor gaan kiezen alleen te eten in plaats van in het gezelschap van het gezin aan de eetkamertafel. Ze kunnen ook gezins- of familieleden en vriendjes of vriendinnetjes gaan vermijden die bepaalde geluiden maken.

Het kind kan ook een andere strategie hanteren: het kan proberen de trigger geluiden te maskeren. Dit kan door bijvoorbeeld de muziek of de tv hard aan te zetten of zelf geluiden te maken die de trigger geluiden overstemmen. Natuurlijk kan, mag of lukt dit niet altijd. Dat kan er op dat moment wel voor zorgen dat het kind angstig wordt.

Om de stress die de angst oproept te reduceren, kan het kind in (mini-) rituelen vervallen. Zo kan het erg snel gaan eten met de blik op hun bord gericht, aan anderen vragen geen onprettige geluiden te maken (al weten ze dat dat niet lukt), of nadoen van de geluiden die anderen maken en deze proberen te overstemmen.

Het kind zal overtuigd zijn dat het vermijden en de rituelen de enige manier zijn om met de geluiden om te gaan. Op de lange termijn helpen beide niet, omdat de bron van het probleem er niet mee wordt aangepakt.

Oorzaken van misofonie

Waarom misofonie precies ontstaat, is nog onduidelijk. Het lijkt er wel op dat misofonie vaak ontstaat op jonge leeftijd, aan het begin van de puberteit. Bij misofonie wordt in het brein een koppeling gemaakt tussen het geluid en de negatieve gevoelens. Dus wanneer iemand met misofonie het geluid hoort, ontstaat een reflex dat de walging of woede oproept. Waarom die koppeling gemaakt wordt is onduidelijk.

Wanneer mensen met misofonie wordt gevraagd wanneer zij denken dat de misofonie ontstond, noemen zij vaak een herinnering van geluiden aan de eettafel. Zoals het smakken of slikken van een gezinslid. Maar lang niet iedereen die zich ergert aan dit soort geluiden ontwikkelt misofonie. Er wordt daarom onderzoek gedaan naar bijvoorbeeld erfelijke factoren die een rol kunnen spelen.

Het volume van het geluid dat negatieve emoties oproept, heeft geen invloed op de reactie. De misofoniereactie komt voornamelijk door het specifieke patroon of door de betekenis voor de persoon.

Behandeling van misofonie

Het AMC in Amsterdam biedt een (experimentele) behandeling voor mensen met misofonie aan. Deze behandeling bestaat uit technieken uit de cognitieve gedragstherapie en psychomotorische therapie.

Het is belangrijk dat een kind met misofonie goede ondersteuning vanuit zijn ouders en omgeving krijgt. Herkent u klachten van misofonie bij uw kind dan is het belangrijk daarbij hulp te zoeken. Als eerste stap kunt u daarvoor terecht bij uw huisarts. In Nederland geeft het Amsterdam UMC behandelingen voor misofonie voor kinderen vanaf 12 jaar en ook voor volwassenen. Jongere kinderen kunnen onder meer terecht bij Levvel.

Cognitieve Gedragstherapie

Zoals eerder aangegeven is het lastig om zelf de gedachten die met misofonie samengaan ‘even’ bij te sturen. Behandeling van misofonie met cognitieve gedragstherapie is daarom dan ook zinvol. Bij een flink deel (56%) van de patiënten die onder misofonie lijden, blijkt deze therapie te werken. Dit blijkt uit onderzoek van Inge Jager en collega’s van de afdeling psychiatrie van het Amsterdam UMC.

EMDR

Naast cognitieve gedragstherapie blijkt uit een pilot studie dat ook EMDR een potentieel goede behandeling is bij misofonie. De behandeling is kortdurend en uit onderzoek blijkt dat patiënten waarbij cognitieve gedragstherapie niet goed werkt, ervan kunnen profiteren.

Tips voor omgaan met misofonie

  • Betrek de mensen in je omgeving: Als zij weten wat er in jou omgaat en je aangeeft waar jij behoefte aan hebt, kan je omgeving hier mogelijk rekening houden.
  • Bespreek de misofonieklachten van je kind met de docenten en de schoolleiding: Maak (en hou) het bespreekbaar, maar alleen op het moment dat je kind kalm is.
  • Laat merken dat je van misofonie op de hoogte bent: Ga iets leuks doen samen. Stimuleer de positieve eigenschappen van je kind extra. Dit is belangrijk voor het opbouwen van zelfvertrouwen.
  • Leer je kind zich te ‘bewapenen’ met technieken om de aandacht te verleggen en om te ontspannen: Zeg geen dingen als ‘Je moet er gewoon niet zo op letten’. Je kind wil dat ook niet; het ‘erop letten’ hoort bij de aandoening.

Het is belangrijk om de misofonieklachten van je kind te bespreken met de docenten en de schoolleiding. Maak (en hou) het bespreekbaar, maar alleen op het moment dat je kind kalm is. Laat merken dat je van misofonie op de hoogte bent. Ga iets leuks doen samen. Stimuleer de positieve eigenschappen van je kind extra. Dit is belangrijk voor het opbouwen van zelfvertrouwen. Leer je kind zich te ‘bewapenen’ met technieken om de aandacht te verleggen en om te ontspannen. Zeg geen dingen als ‘Je moet er gewoon niet zo op letten’. Je kind wil dat ook niet; het ‘erop letten’ hoort bij de aandoening.

labels:

Zie ook: