Fructose is een type suiker dat van nature voorkomt in verschillende soorten fruit, groente, honing en bewerkte voedingsmiddelen. Het is belangrijk om te weten wat fructose is, vooral als je te maken hebt met fructose-intolerantie of een fructosebeperkt dieet wilt volgen.

Wat is Fructose?

Fructose lijkt qua bouw erg op glucose. Het komt van nature voor in diverse voedingsmiddelen, voornamelijk in fruit en bepaalde soorten groente. Daarnaast wordt fructose vaak als fructosestroop toegevoegd aan bewerkte producten als frisdrank, snoepgoed, dressings, sauzen en ontbijtgranen.

  • Natuurlijke fructose: Komt voor in fruit, groente, honing en zaden.
  • Onnatuurlijke fructose: Wordt gewonnen uit maïs en toegevoegd aan bewerkte voedingsmiddelen.

Zit er meer fructose dan glucose in je voeding, dan blijft er fructose over, de zogenaamde vrije fructose. Deze vrije fructose kan zich niet binden aan glucose en komt uiteindelijk in de dikke darm terecht. Bij de afbraak van fructanen in de darmen wordt er fructose afgesplitst, hierdoor kan er meer vrije fructose in de darmen vrijkomen.

Fructose-intolerantie

Fructose-intolerantie kan onverwacht optreden omdat fructose verborgen kan zitten in onverwachte voedingsmiddelen. De naam ‘intolerantie’ stamt af van het Latijnse woord ‘tolerantia’. Intolerantie betekent onverdraagzaamheid. Bij een intolerantie is er sprake van een ongewone lichamelijke reactie op een bepaalde stof. Bij fructose-intolerantie treden er klachten op na het nuttigen van producten met fructose. Dit komt veel voor in westerse landen, dus ook in Nederland.

Bij fructose-intolerantie wordt ‘vrije’ fructose slecht of niet goed geabsorbeerd in de dunne darm. Fructose wordt normaal gesproken in de dunne darmwand opgenomen door het GLUT-5 mechanisme. Wanneer er sprake is van fructose-intolerantie is deze transporteiwit kapot of werkt te langzaam. Hierdoor passeert fructose te snel en komt het in de dikke darm terecht. Zodra fructose in de dikke darm terecht komt zullen de aanwezige darmbacteriën het proberen af te breken. Het afbreken van fructose in de dikke darm heet fermentatie, ook wel gisting genoemd. Hierbij komen gassen en zuren vrij zoals: methaan, CO2 en vetzuren. Deze afvalstoffen kunnen klachten geven, maar wanneer fructose samen met glucose ingenomen wordt zal dit weinig tot geen klachten geven.

Verschil tussen Intolerantie en Allergie

Een intolerantie moet niet verward worden met een voedselallergie. Bij een voedselallergie komt het afweersysteem in actie. Het tegenovergestelde van een allergische voedselovergevoeligheid is een niet-allergische voedselovergevoeligheid ofwel intolerantie. Een intolerantie is in tegenstelling tot een allergie niet levensbedreigend, maar kan wel erg vervelend zijn. Een reactie treedt alleen op bij een bepaalde hoeveelheid van een voedingsmiddel of voedingsstof.

Intolerantiedrempel

De klachten na inname van de desbetreffende voedingsstof wordt intolerantiedrempel of drempelwaarde genoemd. Een intolerantiedrempel kan vergeleken worden met een glas waar fructose in zit. Als het glas erg vol zit, dus wanneer er sprake is van ergere gevoeligheid, stroomt het glas over als er meer fructose wordt toegevoegd. De tolerantiedrempel varieert per persoon. Er is geen duidelijke lijn te trekken welke hoeveelheid voor klachten zorgt.

Oorzaken van Fructose-intolerantie

Er zijn verschillende vormen van fructose-intolerantie:

  • Deficiëntie: fructokinase deficiëntie houdt in dat de lever het enzym fructokinase mist.
  • Erfelijke fructose intolerantie: Erfelijke fructose intolerantie is een zeldzame stofwisselingsziekte waarbij fructose niet omgezet kan worden.

Symptomen van Fructose-intolerantie

Fructose-intolerantie gaat meestal gepaard met veel buikpijn, gasvorming, krampen, winderigheid, diarree of brijige ontlasting na het eten van een fructoserijk voedingsmiddel. Maar ook hoofdpijn, spierpijn, vermoeidheid, depressies, sterke hypoglykemie, slaapproblemen etc. kunnen het gevolg zijn van het niet kunnen verteren/opnemen van (teveel) fructose.

Fructose intolerantie lijkt qua klachten veel op PDS (Prikkelbare Darm Syndroom). Klachten treden op wanneer de tolerantiedrempel wordt overschreden.

Symptomen van Erfelijke Fructose-intolerantie

Andere symptomen die kunnen optreden zijn: ernstige buikpijn en overgeven, slechte groei, leververgroting, bloedingen door verstoorde stolling en verstoorde nierfunctie. De sterke bloedsuikerdalingen maken van erfelijke fructose-intolerantie een gevaarlijke aandoening in vergelijking met gewone fructose intolerantie.

Diagnose van Fructose-intolerantie

Fructose intolerantie kan gediagnosticeerd worden met een waterstofademtest in het ziekenhuis. Een waterstofademtest mag niet worden uitgevoerd bij erfelijke fructose intolerantie.

Voorbereiding Waterstofademtest

Ter voorbereiding op de test moet de patiënt een dieet volgen:

  • Er mag 24 uur van te voren geen fructose worden gegeten.
  • Ook mogen er geen voedingsmiddelen genuttigd worden die rijk zijn aan vezels.
  • Er mag ook niet gerookt of gesport worden omdat dit van invloed kan zijn op de ademhaling.
  • De test moet nuchter afgenomen worden.
  • Vlak voor de test moet de tanden worden gepoetst.

Wanneer de hoeveelheid waterstof hoger ligt dan 20 PPM is er sprake van fructose intolerantie. PPM staat voor ‘parts per million’ (deeltjes per miljoen) en is een maat voor de concentratie.

Behandeling van Fructose-intolerantie

De behandeling bij fructose intolerantie is erop gericht de klachten te verminderen. Om de klachten te verminderen is een fructose beperkt dieet noodzakelijk, een diëtist kan u hiermee helpen. In het begin worden de voedingsmiddelen die klachten veroorzaken geheel weggelaten. Dit heet eliminatie. Na ongeveer twee à drie weken wordt fructose weer aan het menu toegevoegd. Dit gebeurt geleidelijk. De hoeveelheid fructose die hier gebruikt kan worden is verschillend. Er wordt gebruik gemaakt van voedingsmiddelen die laag zijn in fructosegehalte. Onder laag wordt bedoeld, lager dan 5 gram fructose per 100 gram aan voedingsmiddelen.

Daarnaast zijn er andere stoffen zoals lactose, fructanen en polyolen waar op gelet kan worden om darmklachten te verminderen. Het is aan te raden om de klachten te bespreken met een diëtist of een arts. Een diëtist kan de hoeveelheid fructose beperken zonder dat er voedingsstoftekorten optreden.

FODMAP Dieet

Er is een dieet bekend waarin lactose en fructose, polyolen, fructo-oligiosachariden en galacto-oligiosachariden (fructanen en galactanen) worden geschrapt uit het menu. Een verzamelnaam voor deze groep stoffen zijn: FODMAPS. Tijdens het dieet worden alle FODMAPS uit de voeding verwijderd. In een later stadium worden de FODMAPS langzaam weer toegevoegd aan het menu. Dit is te vergelijken met het eliminatie -en provocatie dieet.

Voedingsmiddelen om te vermijden

Fructose zit bijvoorbeeld in bepaalde medicijnen verwerkt, zoals vruchtensap, soep, sausjes en alles wat gezoet wordt. Het is belangrijk dat hier goed op gelet wordt. Ook kan de hoeveelheid fructose per merk verschillen. Met name patiënten met de erfelijke vorm van fructose-intolerantie moeten hier goed op letten.

Ingrediënten die niet gebruikt mogen worden bij een fructosebeperkt dieet zijn soms moeilijk te herkennen. Fabrikanten moeten alle ingrediënten vermelden op hun producten. Alle ingrediënten worden in volgorde van gewicht vermeld, behalve mengsels van groenten en fruit. Het product dat als eerste wordt genoemd zit het meest in het product.

De Low FODMAP-app van de Monash University kan hierbij helpen; deze app toont of een product FODMAPs bevat (fructose is een FODMAP), en kan als leidraad dienen.

Tips voor een Fructosearm Dieet

  • Lees altijd het etiket om zeker te weten dat er geen verborgen fructose in zit.
  • Gebruik dagelijks 2 stuks fruit.
  • Verdeel de aanbevolen hoeveelheid groenten (minimaal 250 gram per dag) over de verschillende maaltijden.

De Rol van Glucose

Suiker (glucose) verbetert de opname van fructose in de darm. Fructose komt meestal in combinatie met glucose voor in onze voeding. Voedingsmiddelen die evenveel of meer glucose dan fructose bevatten, veroorzaken meestal geen klachten. In combinatie met glucose. Eventueel kan glucose gebruikt worden bij een maaltijd met veel fructose.

Boeken met Recepten voor Fructose-intolerantie

  • Lintolerantie - lactose en fructose intolerantie vrije recepten. Auteurs: Lindy en Francis van Arkel, Nederlands, 192 pagina’s.
  • Echt lekker eten met een voedselintolerantie. Auteur Pippa Kendrick, Nederlands, 240 pagina’s.
  • Voedselintolerantie. Auteur B. Goedbloed, Nederlands, 87 pagina’s.
  • Lekker Eten met voedselovergevoeligheid. Auteur Larisse van der Haar Buijze, Nederlands, 200 pagina’s.

labels:

Zie ook: