Het is je misschien al opgevallen bij het doen van boodschappen: lege schappen bij de koffie. De koffieschaarste is voelbaar in veel supermarkten. Door onrust in de wereld, klimaatverandering en geruzie tussen leveranciers en supermarkten, is met name de koffie van A-merken amper nog te krijgen.

Oorzaken van de Koffieschaarste

Dat koffie alsmaar duurder wordt, heeft tal van oorzaken. Dit artikel gaat dieper in op de factoren achter de stijgende koffieprijzen en wat dit betekent voor consumenten en producenten.

1. Klimaatverandering

Een van de belangrijkste oorzaken van de stijgende koffieprijzen is de impact van klimaatverandering. Koffieplanten zijn gevoelig voor temperatuurwisselingen en extreme weersomstandigheden. "Door een tyfoon is de oogst in Vietnam mislukt", zegt Moers. In belangrijke koffieproducerende landen zoals Brazilië, Vietnam en Colombia hebben ongebruikelijke weersomstandigheden zoals droogtes, vorst en overmatige regenval geleid tot lagere oogsten. Deze verminderde opbrengsten hebben een direct effect op de beschikbaarheid van koffiebonen, waardoor de prijzen stijgen. Om de oogsten van koffie te reden worden geavanceerde technieken gebruikt wat weer extra kosten met zich meebrengen.

2. Geopolitieke en Economische Factoren

Naast klimaatverandering spelen ook economische en politieke factoren een rol. "Reden twee is geopolitiek. Schepen uit Vietnam kunnen niet meer door het Suezkanaal varen, vanwege aanvallen van de Houthi-rebellen. Dat leidt tot fors stijgende transportkosten", zegt Moers. In landen waar koffie een belangrijk exportproduct is, kunnen politieke instabiliteit en economische crisissen de productie en export verstoren. In Brazilië, de grootste koffieproducent ter wereld, hebben recente politieke onrust en economische problemen bijgedragen aan onzekerheid in de koffie-industrie.

3. Stijgende Productiekosten

De kosten voor het produceren van koffie zijn ook gestegen. Stijgende lonen, hogere transportkosten door stijgende brandstofprijzen, en verhoogde kosten voor landbouwbenodigdheden zoals meststoffen en pesticiden dragen allemaal bij aan de verhoogde productieprijzen.

4. Toenemende Vraag

En reden drie: koffie is de laatste jaren steeds populairder geworden. De wereldwijde vraag naar koffie blijft groeien, vooral in opkomende markten zoals China en India, waar koffie steeds populairder wordt. Koffietentjes schieten als paddenstoelen uit de grond, ook in het buitenland. Deze verhoogde vraag zet extra druk op de toch al beperkte voorraden, wat de prijzen verder opdrijft. En hoe meer vraag en hoe minder het aanbod, des te hoger de prijs wordt. Aan de andere kant hebben sommige traditionele markten zoals Europa en de Verenigde Staten ook te maken met veranderende consumptiepatronen, zoals een verschuiving naar premium koffie en specialty coffee, die duurder zijn om te produceren en leveren. Specialty coffee, maar ook americano worden vaker zelf gebrand thuis door ongebrande koffiebonen te kopen. Dit wordt met name gedaan in Aziatische landen, maar in Europa zien we deze trend ook. Kortom kun je concluderen dat de afzetmarkt groeit door een groeiende populatie in met name Afrika en Azië.

5. Conflicten tussen Leveranciers en Supermarkten

De leverancier en supermarktketens zitten met elkaar in ingewikkelde onderhandelingen. "De supermarkten boycotten Douwe Egberts", stelt retaildeskundige Paul Moers uit Bornerbroek. Koffie is de afgelopen maanden zo snel in prijs gestegen dat er een conflict is ontstaan tussen de supermarkten en het moederbedrijf van koffiebrander Douwe Egberts. In veel supermarkten is de koffie van het bedrijf niet leverbaar. De supermarkten willen dan ook dat de koffie die ze verkopen het komend jaar niet veel duurder wordt. "Grote prijsstijgingen moeten we kunnen uitleggen aan de klant", zegt Michiel Muller, oprichter van online supermarkt Picnic. "Afgelopen jaren zijn de prijzen enorm omhoog gegaan en nu komen er weer prijsvoorstellen van 20 à 30 procent hoger. Dat is voor ons onacceptabel."

Gevolgen van de Koffieschaarste

Voor consumenten betekent de stijging van koffieprijzen hogere kosten voor hun dagelijkse kopje koffie. Voor supermarkten is koffie een van de belangrijkste artikelen, want iedereen drinkt koffie. Dit kan leiden tot veranderingen in koopgedrag, zoals het kiezen voor goedkopere merken of minder frequente aankopen van koffie buitenshuis. Koffiebedrijven en webshops zien dat consumenten steeds vaker bulkaankopen doen om de kosten per kopje koffie schappelijk te houden.

Voor producenten, vooral kleine boeren, kunnen de stijgende kosten en de druk van klimaatverandering desastreus zijn. Veel boeren worden gedwongen om hun manier van werken aan te passen, te investeren in nieuwe technologieën of, in sommige gevallen, hun bedrijf volledig te verlaten.

De Rol van Koffiebranderijen

Niet alleen supermarkten hebben lege schappen, ook koffiebranderijen merken de gevolgen. Zo is de inkoopprijs voor AC De Branderij in Hardenberg in de afgelopen zes maanden met 150 procent gestegen. "Dat kun je niet allemaal doorberekenen richting de klant, dus dit doet wat je rendement", zegt eigenaar Patrick Mulder.

Zijn klanten hebben tot dusverre wel begrip voor de prijsstijging, omdat Mulder ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werk biedt. "En we werken met groene bonen, eigenaren krijgen een eerlijke prijs voor hun bonen. Mensen snappen het wel, maar dit kan op de langere termijn wel gevolgen hebben."

Toekomstperspectief

Volgens Moers zijn de lege schappen niet alleen voor klanten vervelend. Hij verwacht dat "binnen tien dagen" de ergste koffieschaarste voorbij is. "Maar", waarschuwt de retaildeskundige. "De koffieprijzen zullen verder blijven stijgen. Dat komt door klimaatflatie: klimaatverandering die in toenemende mate voor mislukte oogsten zorgt. En Oekraïne is de graanschuur van Europa."

labels:

Zie ook: