Heerlijk, een frisse komkommer door de salade. Of je vindt het een waterige toevoeging die nergens naar smaakt, dat kan natuurlijk ook. Hoe dan ook, er valt genoeg te vertellen over de komkommer.

Oorsprong en Geschiedenis

Onze komkommer komt van oorsprong uit de buurt van India. De wilde variant groeit nog altijd in de Himalaya. Om de geschiedenis van de lange vruchtgroente te onderzoeken gebruiken wetenschappers afbeeldingen en beschrijvingen van de plant. Het lastige is dat hij nogal lijkt op zijn neef: de lange dunne Armeense komkommer. Die smaakt ook nog eens hetzelfde, maar het is een suikermeloen.

Waarschijnlijk is het niet ‘onze’ komkommer, maar deze Armeense vrucht die de Oude Egyptenaren, Grieken en Romeinen graag aten en die in allerlei omschrijvingen en afbeeldingen is terug te vinden. Dat concludeerden Israëlische onderzoekers in 2012. Volgens de onderzoekers stamt de oudste accurate Europese beschrijving van de plant uit 983. Die was van de Arabische farmacoloog en historicus Ibn Juljul die destijds in Spanje woonde.

De Komkommerrechtmaker

De Engelse uitvinder George Stephenson (1781-1848) ontwikkelde de eerste locomotief voor personenvervoer. Hij teelde ook komkommers. Hij vond het maar niks dat sommige exemplaren per ongeluk een beetje krom groeiden. Daarom bedacht hij in 1845 de komkommerrechtmaker, een glazen buis die om de nog jonge vrucht geplaatst kon worden.

Dat komkommerkorset dwong vruchten recht naar beneden te groeien. Zo pasten ze altijd in de komkommerplakjessnijder die Stephenson óók had uitgevonden.

Rijpheid en Smaak

Hoe groter een komkommer, hoe minder lekker hij wordt. Een komkommer in de supermarkt weegt rond de 400 gram. Als de kweker de vruchten niet plukt, worden ze steeds groter en wateriger en dus nog minder smaakvol. Ze groeien door tot een kilo, dan worden de komkommers ook geel.

‘Eigenlijk zijn de komkommers die wij eten niet rijp’, zegt gewasonderzoeker Jan Janse van Wageningen University. ‘Groen is de onrijpe kleur van de vrucht.’ Als hij geel wordt, smaakt hij een beetje zurig. Niet echt lekker.

Kromme Komkommers

‘Kromme komkommers zijn belemmerd in hun groei’, zegt Janse. ‘Ze komen tijdens de groei ergens tegenaan, zoals een blad of stengel.’ Die kromme producten gaan meestal naar de verwerkende industrie.

Maar stilaan liggen ze ook steeds vaker in de supermarkt. Ze verkopen beter als de winkelier zijn kromme waar goed aanprijst. Een onderzoek van Wageningen University uit 2018 liet zien dat een aanprijzing als ‘direct van het veld. Komkommers met natuurlijke vormen’ helpt. Met zo’n tekst schatten consumenten de kwaliteit van de vrucht hoger in dan zonder de aanprijzing. Meer mensen kopen dan 'kromkommers'.

Boervrije Komkommers

In de Verenigde Staten kun je burpless komkommers kopen. Ze schijnen daar nogal last te hebben van boeren en oprispingen na het eten van de vruchtgroente. In Nederland hebben we daar een stuk minder problemen mee. Dat komt doordat we hier al jaren alleen maar ‘boervrije komkommers’ eten, meldt Wouter Verkerke, glastuinbouw- en smaakonderzoeker van Wageningen University.

Het geboer komt door de bittere stof cucurbitacine die de wilde komkommer produceert om planteneters af te schrikken. De stof komt ook in de vruchten terecht. Uit Nederlandse komkommers is de cucurbitacine wegveredeld. Heb je er toch last van? Het helpt dan om komkommer zonder schil te eten, want die schil bevat het meest van deze bittere stof.

De Gele Komkommer: Een Bijzondere Variëteit

De Gele Komkommer of Gele Tros (Cucumis sativus L.) is ongeveer twintig tot dertig centimeter lang en tweemaal zo dik als de groene. Hij heeft een heldergele schil die iets dikker is dan die van de groene. De kleur van het vruchtvlees is wit, evenals de zaden. De huid heeft stekelige bultjes. De structuur is een stuk steviger dan die van de gemiddelde groene komkommer.

De smaak van de rauwe groente is fris en licht bitter. Deze komt het beste tot zijn recht als de vrucht vrij vroeg geplukt wordt, tussen augustus en september. Hoe later de pluk, hoe geler en bitterder de schil.

De smaak van de Ingelegde Gele Komkommer is vrij complex: zuur, zout en kruidig. Vaak worden de zaden verwijderd voordat de komkommers worden gepekeld, maar niet altijd. De rauwe komkommers worden in zware pekel gedaan en zodra de groenten verzadigd zijn met zout, wordt het product gespoeld.

De Ingelegde Gele Komkommer is een bijgerecht. De zuurheid neutraliseert de smaak in je mond, het reset in feite je smaakpapillen.

De Terugkeer van de Gele Komkommer

De groene augurk kennen we wel. Maar wist je dat veel Amsterdammers vroeger een gele variant op tafel zetten? Vooral in Joods-Amsterdamse huishoudens was het gele tafelzuur een onmisbare aanvulling op de maaltijd. Tegenwoordig moet je verder zoeken.

Als het aan René Zanderink (Slow Food Amsterdam), Robin van Asperen (MijnStadstuin), Jan Velema (zaadveredelaar) en Oos Kesbeke ligt, maakt de gele komkommer volgend jaar een comeback op ons bord. De pilot ‘De Terugkeer van de Gele Komkommer’ werd op 20 mei in Hal West aangekondigd. De gele komkommer is steviger dan zijn groene broertje, met een dikkere, heldergele schil.

Teelt van de Gele Tros Komkommer

Dit zaad van het ras Gele Tros produceert gele komkommer. Erg leuk om eens te telen als variatie op zijn groene broertje. De smaak van deze gele komkommer is niet heel erg anders dan de groene, alleen is de Gele Tros wat vaster en sterker, en deze komkommers bevatten ook iets minder water. Althans, hij smaakt iets minder wateriger. Gele Tros is al een oud en betrouwbaar ras, wat ook goed geteeld kan worden bij een beetje goed weer in de vollegrond.

Je kunt de Gele Tros komkommerzaden onder glas zaaien in de maanden april en mei. Wil je direct in de vollegrond zaaien, dan kan dit in de maand mei. Al wordt wel aangeraden om te zaaien onder glas of in huis, zodat ze goed kunnen ontkiemen. Later kunnen ze dan wel buiten uitgeplant worden. Dit uitplanten kan vanaf half mei, mits er geen vorst meer wordt opgegeven, de zogenaamde IJsheiligen.

Je kunt de gele komkommers ook goed bewaren.

Komkommer Variëteiten

Hieronder een overzicht van enkele bijzondere komkommer variëteiten:

  • Itachi: Een uniek witte Aziatische komkommer. Ze smaken geweldig, zijn aantrekkelijk en zeer productief. Verwacht een uniforme opbrengst van zoete, knapperige, bittervrije komkommers met kleine zaadholtes.
  • 'Gele Tros': Voor de beste smaak oogst men de vruchten van komkommer 'Gele Tros' in een jong stadium. Komkommer 'Gele Tros' heeft wit-achtige vruchten. Het is een sterk ras dat geschikt is voor de volle grond.
  • 'Boule de Siam': Voor het enten van komkommers gebruik je dit ras: 133000 ‘Boule de Siam’.
  • Sikkim Komkommer: Vruchten zijn dik en langwerpig, 5-8 cm breed en 10-20 cm lang (afwijkers komen voor), wegen 100-700 gram en smaken perfect! De kleur is chocoladebruin met prachtige lichtbruine craquelé-achtige nerfjes. Heel sierlijk in een oogstmand, blijft maanden goed!

labels:

Zie ook: