Overweeg je een espressomachine voor thuis? Goed bezig! Met een piston espressomachine haal je namelijk het maximale uit jouw espresso (en cappuccino). Je hebt meer controle over de smaak én leert hoe je koffie zet zoals een échte barista.

Wat is een espressomachine?

De meeste mensen denken direct aan een professioneel espresso apparaat in een café. Echter moet je wel een heel groot koffiefan zijn wil je zo’n groot apparaat in huis halen. Gelukkig zijn er kleinere espressomachines voor thuis, ook wel een pistonmachine genoemd.

De techniek achter een espressomachine is vrij simpel. Het apparaat heeft een pomp waarmee het heet water onder hoge druk door de filterhouder met gemalen koffie perst. Het resultaat: een koffieconcentraat dat een espresso wordt genoemd.

Soorten piston espressomachines

  • Klassieke pistonmachine: volledig handmatig.
  • Pistonmachine met automatische stoompijpje: Plaats het melkkannetje onder het stoompijpje en het espresso apparaat schuimt het melk automatisch op.

Wat maak je met een espressomachine?

  • Espresso
  • Dubbele espresso
  • Latte
  • Latte macchiato
  • Flat white
  • Cappuccino

Espressomachine accessoires: wat heb je nodig?

Om een espresso of een cappuccino te zetten heb je de volgende accessoires nodig. De filterdrager, tamper en het melkkannetje worden standaard met een espresso apparaat geleverd.

  • Filterdrager of filterhouder
  • Tamper
  • Melkkannetje
  • Uitklopbak
  • Weegschaal (optioneel)
  • Timer (optioneel)
  • Koffiemolen

Hoe werkt een espressomachine?

In dit artikel zullen we jou de technische kant besparen. Om een espresso te zetten met een espressomachine voer je een aantal stappen uit:

  1. Maal de koffiebonen
  2. Stamp de gemalen koffie aan met een tamper
  3. Draai de filterhouder met de gemalen koffie in het espresso apparaat
  4. Druk op de startknop (vergeet niet een kopje onder het apparaat te zetten

Doorlooptijd

Bij het zetten van een lekkere espresso streef je naar de perfecte doorlooptijd. Dit is de tijd dat het water in contact is met de gemalen koffie. Voor een espresso van 30 ml probeer je een doorlooptijd van 20 tot 30 seconden te bereiken.

  • Als de doorlooptijd tekort is resulteert het in een slappe en/of zure bak koffie.
  • Een te lange looptijd resulteert in bittere koffie.

Je wilt er dus tussenin zitten.

Hoe heb je controle over de doorlooptijd?

  • Maalinstellingen: hoe fijner de maalgraad van de koffie, hoe langer de doorlooptijd.
  • Tamper: hoe harder je drukt met de tamper, hoe langer de doorlooptijd

Maalgraad instellen

Koop je een espressomachine dan zal je ook moeten investeren in een koffiemolen. Sommige koffie-experts beweren dat een goede koffiemolen belangrijker is dan een goede espressomachine. De maalgraad pas je aan op basis van het type koffie, de weersomstandigheden en hoe je jouw koffie wilt drinken.

Melk opschuimen met een stoomwand

Aan de zijkant van een espressomachine heb je een stoompijpje waarmee je het melk handmatig opschuimt. In het begin kan dit best lastig zijn, maar met een beetje oefenen kom je er wel.

Schoonmaak & Onderhoud

Het is erg belangrijk om een espressomachine goed schoon te houden. Zo smaakt koffie beter, is een goede hygiëne belangrijk voor je eigen gezondheid én beloofd het een langere levensduur. Dit doe je door het apparaat voor- en na gebruik door te spoelen, alle tools goed schoon te maken én het espresso apparaat ontkalkt.

TIP: houd het filtermandje goed schoon; vieze koffieresten kunnen de koffie bitter doen smaken.

Waarom een piston espressomachine? De voor- en nadelen

Voordelen:
  • Meer controle over de smaak
  • Koffie van cafe-kwaliteit
  • Lange levensduur (wegens een simpele bouw)
  • Barista vaardigheden ontwikkelen
Nadelen:
  • Tijdrovend & meer gedoe
  • Je zult een koffiemolen moeten kopen
  • Wisselende resultaten (zeker in het begin)

Wat kost een espressomachine?

De kosten voor een professionele espressomachine starten vanaf 2.000 euro en lopen op tot duizenden euro’s.

800 euro en meer: dit zijn (vaak) pistonmachines met een dubbele boiler: één espresso boiler en één stoomboiler. Hiermee kun je een espresso zetten en tegelijkertijd de stoomfunctie gebruiken. Ook zijn ze beter geschikt wanneer je meerdere cappuccino’s achter elkaar wilt zetten.

Hoeveel watt is een espressomachine?

Het vermogen van een espressomachine voor thuis is ongeveer 1600 watt. Dit kan per espresso apparaat verschillen. Echter zijn de verschillen minimaal. Het verbruikt het volledige vermogen van 1600 watt alleen bij het zetten van een kopje koffie of het opschuimen van de melk.

In de standby modus verbruikt een espressomachine zo’n 300 watt.

Grofweg neemt het zetten van een kopje espresso 5 minuten in beslag inclusief reinigen. Dit komt neer op 133 watt (= 0,13 kWh). Zet je 10 espresso’s op een dag dan verbruikt het apparaat zo’n 1,3 kWh.

Als we de Consumentenbond mogen geloven kost een kWh ongeveer 15 cent inclusief belastingen. Het zetten van 10 espresso’s kost dus ongeveer 1,3 kWh x 0,15 = 0,195 cent.

Populaire merken voor espressomachines

De bekendste merken voor espressomachine voor thuisgebruik zijn:

  • Gaggia
  • Sage
  • Solis
  • Quick Mill
  • De’Longhi

Espresso maken met een Sage Barista espressomachine

Thuis de perfecte espresso zetten kan met de juiste apparatuur en kennis zo makkelijk zijn. Wij zijn bij LeRine liefhebber van de espressomachines van Sage. Deze espressomachines zijn versimpeld voor thuisgebruik en dus perfect voor de beginnende thuisbarista.

Je kunt zelf de maalgraad, -seconden en milliliters afstellen, zodat elke espressoboon met de juiste afstelling de machine uitloopt.

Deze uitleg is geschikt voor de Sage Barista Express, Sage Barista Pro en de Solis espressomachines. Met een espressomachine zet je -heel logisch- espresso.

Dit is de basis van vrijwel iedere koffievariatie. Een americano is bijvoorbeeld een espresso aangevuld met heet water en een cappuccino is dezelfde espresso maar dan aangevuld met gestoomde melk en melkschuim. Wil je deze, en andere variaties thuis kunnen maken, hoef je er dus alleen maar voor te zorgen dat de espresso die uit je machine loopt altijd lekker smaakt.

  • Gebruik altijd het dubbele espresso filter en zet alleen dubbele espresso’s.
  • Met een dubbele espressofilter kun je veel consistenter espresso’s zetten.
  • Stel de milliliters in. Een dubbele espresso bestaat doorgaans uit 45 - 70 milliliter.

Het is het handigst om te starten met de dubbele hoeveelheid water van de hoeveelheid gemalen koffie die je gebruikt. Dus: je maalt bijvoorbeeld 15 gram koffie, dan willen we dat er 30 milliliter espresso uit de machine komt.

  • Voer een 0-meting uit.
  • Proef de espresso.
  • Pas de maalgraad aan.
  • Zure smaak? Stel de maling iets fijner af.
  • Bittere smaak? Stel de maling iets grover af.

Zet weer een dubbele espresso, proef en meet hoe snel de espresso uit de machine loopt. Loopt de espresso heel snel (minder dan 20 seconden)? Dan zit er waarschijnlijk te weinig maling in, of is de maling te grof.

Loopt de espresso heel langzaam (meer dan 30 seconden) dan is de maling waarschijnlijk te fijn of zit er te veel maling in het filterbakje.

Probeer niet te veel vast te houden aan alle regels. Misschien ben je er al tegenaan gelopen dat de koffieboon op maalstand 1 nog steeds te grof is en dus te snel doorloopt.

Dit betekent niet dat de boon niet goed is, of dat de Sage espressomachine deze boon niet goed kan zetten. Wanneer je het koffiebonen reservoir eraf draait en alle bonen met een stofzuiger uit de machine zuigt, zie je de maalschijven zitten.

Je ziet als het goed is ook een hendeltje, til deze omhoog en draai de maalschijf los. Je hebt nu de buitenste maalschijf te pakken. Op de maalschijf zie je nummertjes staan, als het goed is staat deze nu op 6.

Wanneer je de ring naar 1 draait, heb je er 6 fijnere maalstanden bij.

Espresso maken met espressomachine: stappenplan

  1. Door eerst kort het apparaat door te laten spoelen, voorkom je dat er oude koffieresten in je espresso komen.
  2. Verwijder daarna oude koffie uit de piston (waar de koffie doorheen spoelt).
  3. Daarna maal je de bonen. Hiervoor gebruik je de espresso stand.
  4. Wanneer alle koffie is gemalen, strijk je het glad met je vinger. Dit zorgt ervoor dat je de koffie daarna goed kan aanstampen en deze overal gelijkmatig verdeeld is.
  5. Daarna stamp je de koffie aan. Dit wordt tampen genoemd.
  6. Draai de piston in de machine en zorg dat je binnen 4 seconden de knop indrukt. Doe je dit niet, dan verbrand de koffie. De koffie is dan niet meer te gebruiken.
  7. Het is tijd om de koffie op te schuimen.

Basis stappen voor het zetten van de perfecte espresso

  1. Benodigdheden: Verse koffiebonen en een espresso shotglas.
  2. Cappuccino: Enkele espresso met opgeschuimde melk.
  3. Flat white: Dubbele espresso met opgeschuimde melk.

In deze blog ga ik jou leren hoe jij je espressomachine en bonenmaler afstelt voor het zetten van een heerlijke dubbele espresso. Maar waarom een dubbele espresso als jij andere soorten koffie lekkerder vindt?

Waarom een dubbele espresso?

Dit heeft ermee te maken dat bij een dubbele espresso de verhoudingen aan koffie die erin gaat én eruit gaat kloppen. Je werkt namelijk altijd met een 18 gram filterbakje (of een twee kops filterbakje) waar 19 gram gemalen koffie in gaat en vervolgens 40 gram espresso weer uitkomt met een doorlooptijd van 25 seconden.

Zelf gooi ik dus wel eens een enkele espresso weg als ik niet te veel cafeïne naar binnen wil krijgen. Zonde zou je denken, maar het is niet zo dat je bij een enkele espresso 2x zo weinig koffie nodig hebt. Qua koffie die erin gaat scheelt het niet zo heel erg veel.

Bonen malen: Stappenplan

  1. Zet je laptop of mobiel naast je espressomachine en ik neem je mee in de volledige routine op weg naar hemelse koffie.
  2. Stamp de koffie aan met je tamper om er een compacte “puck” van te maken.

Espresso zetten en espressomachine afstellen

  1. Het is tijd om de espresso te zetten! Het kan zijn dat je nu een hele slappe of hele sterke bak koffie krijgt.
  2. Plaats je filterdrager in je espressomachine en zorg dat deze goed “gelockt” zit.
  3. Pak de barista weegschaal en leg deze op de tray van je espressomachine.
  4. Druk op “tare” zodat alle waarden van de weegschaal op 0 staan.
  5. Start de machine en druk tegelijkertijd op “start” op de weegschaal zodat de timer gaat lopen.
  6. Laat de koffie doorstromen totdat er in totaal 40 gram koffie in je kopje zit. Stop dan direct jouw machine én de timer op de weegschaal. Noteer het aantal seconden dat nu op de timer staat.

Bonenmaler afstellen

Op basis van de waarden in stap 11 kunnen wij vervolgens jouw bonemaler afstellen.

  • Duurde het langer dan 27 seconden totdat er 40 gram koffie in jouw kopje is beland? Of komt er überhaupt nauwelijks water uit de filterdrager? Dit betekend dat het water te moeilijk door de koffie heen heeft kunnen lopen. De koffie is nu over geëxtraheerd en heeft waarschijnlijk een hele bittere smaak. Stel nu jouw bonenmaler zo in dat de koffie grover gemalen wordt. Doorloop nu weer alle stappen vanaf stap 1.
  • Duurde het korter dan 23 seconden totdat er 40 gram koffie in jou wkopje is beland? Dit betekend dat het water te makkelijk door de koffie heen is gelopen. De koffie is nu (met een duur woord) onder geëxtraheerd en geeft een hele zure smaak. Stel nu jouw bonenmaler zo in dat de koffie fijner gemalen wordt. Doorloop nu weer alle stappen vanaf stap 1.
  • Is het gelukt en heb jij 40 gram espresso weten te krijgen uit 19 gram koffie in een doorlooptijd van ongeveer 25 seconden? Gefeliciteerd! Je hebt nu de basis te pakken voor een lekkere koffie en smaakt hij waarschijnlijk beter dan voorheen.
  • Snel! Je espresso’s worden koud! Het is nu tijd om de melk op te schuimen om jouw espresso’s om te toveren tot een heerlijke cappuccino, flat white of latte macchiato. Of je drinkt ze puur natuurlijk om de smaken van je koffie écht te proeven.

Waterkwaliteit

Water is naast koffiebonen het belangrijkste ingrediënt voor je espresso. Gebruik ontkalkt water. Kalk in het water absorbeert smaakelementen.

Heb je in jouw gemeente zeer zacht water(0 tot 4º dH*) dan heb je geluk. * De hardheid van water wordt in Nederland uitgedrukt in Duitse graden hardheid (ºdH). Dit geeft de hoeveelheid kalk in water aan.

Heb je geen heel zacht leidingwater, dan kun je mineraalwater gebruiken of zelf water ontkalken. Om zelf water te ontkalken is een handige kan te koop van Brita.

Natuurlijk moet het water dat je gebruikt vers water zijn. En dus niet het water van gisteren gebruiken om vandaag koffie te zetten!

Schoonmaken

En dan natuurlijk niet alleen maar aan de buitenkant. Koffie is in sommige opzichten een smerig goedje. Het is vettig en plakt graag overal aan. Dus goede koffiebonen en goed water gebruiken. Maar er ook voor zorgen dat de machine schoon is.

Veel apparaten hebben hiervoor speciale reinigingsmiddelen en soms automatische programma’s. Hoe moet dat dan? Het staat in de gebruiksaanwijzing van je espresso apparaat. Het is namelijk afhankelijk van het specifieke type machine dat je hebt. Belangrijk is dat het regelmatig moet gebeuren. Ik heb het in mijn agenda gezet wanneer ik de machine weer schoon moet maken.

Maar hoe vaker hoe beter. Maak hier een gewoonte van. Uiteraard geldt dit ook voor je bonenmaler als je die hebt. Gemalen koffiebonen zijn zeer vettig en gaan dus overal tussen zitten.

Dit oude maalsel geeft aroma’s en smaakelementen af die je niet in je espresso wilt hebben. Om de maalschijven te reinigen kun je ongekookte rijst gebruiken. Laat zoveel malen totdat de gemalen rijst weer wit is.

Voorverwarmen

Ik hoop dat je een espresso apparaat hebt met een goed warmhoudplaatje. Zet hierop dan ruim van te voren je espresso kopjes. De kopjes moeten namelijk door en door warm zijn voor de espresso er in gaat. De espresso kopjes moeten er rechtop op staan.

Denk niet dat het alleen maar gevolgen heeft voor de temperatuur van je kopje espresso. Dit is slechts één aspect, hoewel wel een belangrijke. Daarbij gaat ook je crema beslist niet lukken!

Het kan natuurlijk dat je een espresso apparaat hebt dat geen (goed) warmhoudplaatje heeft. Doe dit wel minimaal enkele minuten van te voren, zodat ook de watertemperatuur in de boiler zich weer kan stabiliseren.

De kopjes moeten niet zó heet worden dat je ze niet meer in je handen kunt houden. Aansluitend op de temperatuur van espresso kopjes, nog iets over de kwaliteit hiervan. Porselein houdt namelijk de warmte langer vast dan bijvoorbeeld aardewerk en het is bovendien sterker.

Het mooiste is als ze ook geglazuurd zijn. Goede merken die ik ken zijn: Porcellane d’Ancap en Porcellane ACF. Een porseleinen espresso kopje houdt dus de warmte lang vast, maar het duurt ook even voor dat het door en door heet is.

Dit om er voor te zorgen dat je espresso kopjes goed warm zijn en dat ook de boiler, leidingen en portafilter (filterdrager) goed op temperatuur zijn. De portafilter met filterbakje kun je trouwens het beste altijd op het apparaat laten zitten.

Koffiebonen

Succesvol espresso maken met espressomachine lukt alleen met topkwaliteit koffiebonen. Er is een wereld van verschil in de kwaliteit van koffiebonen. Bijna iedereen roept dat Arabicabonen de beste bonen zijn.

Maar geloof me, van een matige kwaliteit Arabicabonen maak je nooit een lekkere espresso. Intensiteit van smaak betekent of een product veel of weinig smaak heeft. Een glas water heeft bijvoorbeeld een lage smaakintensiteit. Maar belangrijker is de complexiteit van een product. Dat wil zeggen het aantal smaakjes dat je proeft in een product. In dit verhaal dus je uiteindelijke kopje espresso. Zo niet, dan is een kopje espresso al snel saai en ga je op zoek naar andere koffiebonen.

Om een kopje espresso te krijgen met een hoge complexiteit zou je de allerbeste koffiebonen moeten gebruiken. Probeer ook eens een melange met een (hoger) percentage Robustabonen. Maak je meestal cappuccino, dan is een melange met een percentage Robustabonen in ieder geval aan te bevelen. De wat pittigere espresso zorgt namelijk voor wat tegenwicht aan het wat zoetige melk en melkschuim.

De conclusie is dus dat je niet moet bezuinigen op de kwaliteit van je koffiebonen. Goede kwaliteit koffiebonen zijn toch veel duurder? Het prijsverschil tussen een goedkopere, meestal slechte kwaliteit koffiebonen en de wat duurdere kwaliteitsbonen is hooguit € 0,10 per kopje!

Hoeveelheid

Maak niet de fout door hier maar gelijk de hele verpakking in te gooien. Ditzelfde geldt ook voor het koffiemaalsel. Zodra de koffiebonen gemalen zijn worden ze aan de lucht blootgesteld. Er vindt dan oxidatie plaats. Heel even blijft het nog wel goed, maar al na 2 uur blootstelling aan de lucht gaat het maalsel snel in kwaliteit achteruit.

Maalgraad

Maal de koffiebonen. De maalgraad is hierbij van zeer groot belang. Als het water te vlug door het maalsel loopt is er geen optimaal contact geweest met de koffie. De gemalen koffiebonen hebben hun smaak niet goed af kunnen geven en de espresso zal dan te slap worden.

Loopt het water te langzaam door het maalsel heen, dan wordt de espresso te bitter. maak een espresso en stop exact na 30 seconden. heb je meer dan 30 cc dan moet je wat fijner malen. Uiteindelijk heb je de ideale maalgraad gevonden. Gebruik van andere koffiebonen. Daarna de portafilter slechts enkele seconden met water uitspoelen en droogmaken. 7 - 9 Gram is afhankelijk van je persoonlijke voorkeur. Misschien heb je een brievenweger die je hiervoor kunt gebruiken.

Aandrukken

Zorgvuldig de koffie egaal in het filterbakje verdelen. Dit doe je met een vinger. Dit is een belangrijke stap. Zo meteen wordt onder hoge druk (15 bar) water door de koffie geperst.

Het water zoekt dan de weg van de minste weerstand. Als er dus ergens een gedeelte van het oppervlak zwakker is, dan zal daar (een gedeelte van) het water door heen gaan. Dit is niet de bedoeling. De bedoeling is dat de koffielaag overal even sterk is zo dat het water gelijkmatig door de koffie wordt geperst.

Met een ‘tamper’ (gebruik een wat zwaarder model, niet eentje van plastic) de koffie met een lichte kracht van ca. 5 kg aandrukken. Maar wat is nu een druk van 5 kg? Eenvoudig gezegd heel licht aandrukken. Ken je je eigen kracht niet? Nogmaals, maar nu vrij stevig, met de tamper aandrukken. De druk die je uitoefent moet nu ca.

Snelheid

Het doucheplaatje, dat net boven de koffie zit en waardoor het water geperst wordt, is zeer heet. Als je te lang wacht met het starten van je watertoevoer dan zal je koffiemaalsel verschroeien door het hete doucheplaatje.

Meet de tijd en stop na 25 - 30 seconden. Als het goed is heb je dan een espresso hoeveelheid van 30 cc.

Serveren

Vergeet niet te roeren! Zo zorg je ervoor dat alle smaakeigenschappen goed verdeeld worden over de koffie. Altijd weer een kick als het lukt. Is je espresso te bitter? Is je espresso te zuur? Loop nog eens rustig de hele cyclus door en kijk waar je nog wat kunt aanpassen.

Bewaar koffiebonen op een donkere en luchtdichte plaats. Bijvoorbeeld in een blik dat luchtdicht kan worden afgesloten. Dit blik bevat 100% gemalen Arabicakoffie van Caffè New York. Dit blik is afsluitbaar met een plastic deksel.

Warmte

Voor een goede espresso is natuurlijk een goed espresso-apparaat van belang. Ik heb deze onderwerpen (druk en ideale temperatuur) niet opgenomen in het hoofdstuk Voorbereiding. Ik ben er van uit gegaan dat deze in orde zijn. Zo niet, dan valt hier ook weinig aan aan te passen. Ga hier niet zelf aan sleutelen. Ik wil hoe dan ook aanbevelen je espresso apparaat regelmatig voor een onderhoudsbeurt aan te bieden.

Extra Tips

  • Begin met verse, hoogwaardige koffiebonen.
  • Gebruik gefilterd water.
  • Maal de bonen vlak voor het zetten.
  • Verwarm de espressomachine voor gebruik.
  • Experimenteer met de maalgraad en aanstampdruk om de perfecte extractie te bereiken.
  • Reinig de machine regelmatig om de beste smaak te behouden.

labels:

Zie ook: