Kies je voor een salade met verse groenten of een diepvriespizza? De salade is beter voor je gezondheid, de pizza is beter voor je portemonnee. Dus als je een gezonde maaltijd op tafel wilt zetten, ben je vaak duurder uit dan iemand die kiest voor een ongezondere optie. Gezonde voeding is van groot belang voor een goede gezondheid. Het eten van gezonde voeding wordt vaak aangeprezen als een bewuste keuze. De keuze voor gezonde voeding is in financieel opzicht echter niet altijd voor iedereen weggelegd. Gezonde voeding is in de meeste gevallen een stuk duurder dan ongezonde voeding en daarnaast zijn de prijzen van gezonde voeding in de afgelopen jaren ook harder gestegen dan de prijzen van ongezonde voeding.

Prijsstijgingen en Onderzoek

Hoe gek het ook klinkt: gezonde producten zijn de afgelopen jaren harder in prijs gestegen dan ongezonde producten. De prijs van gezond en drinken steeg tussen 2010 en 2020 met 21%, terwijl de prijs van ongezonde producten met 15% steeg. Dit blijkt uit een onderzoek van het CBS.

Gezonder eten en drinken is in de afgelopen 10 jaar meer in prijs gestegen dan ongezondere producten. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS. De prijs van voeding is tussen 2010 en 2020 met 18% gestegen. Helaas is daarbij de prijs van gezonder eten en drinken met 21% gestegen. De prijs van ongezonder eten en drinken steeg met 15%. De prijsstijging van voeding is iets meer dan de gemiddelde prijsstijging van alle goederen en diensten (17%). Maar we geven percentueel gezien ongeveer net zoveel uit aan voeding als 10 jaar geleden. Namelijk 12.8% van ons budget gaat op aan eten en drinken voor thuis. Dat komt neer op gemiddeld 7,18 euro per dag per inwoner.

Ongezond eten vaak goedkoper

Producten als ijs en snoep zijn tussen 2010 en 2020 zelfs goedkoper geworden. Dit soort producten kunnen goedkoop worden geproduceerd. Ze worden gemaakt van goedkope ingrediënten en zijn langer houdbaar dan gezonde verse producten. Hierdoor is een chocoladereep vaak een stuk goedkoper dan een zak met snoepgroenten.

Voeding is grofweg te verdelen in twee categorieën: bewerkte en onbewerkte voeding. Met bewerkte voeding worden producten bedoeld die in de voedingsindustrie zijn bewerkt. Het overgrote deel aan producten in de supermarkt zijn bewerkt. Zolang het producten betreft die een beetje zijn bewerkt zoals zuivel en olijfolie, hoeven deze producten geen probleem te vormen. Ultra bewerkte producten vormen echter wel een gevaar voor de gezondheid. Deze producten bevatten vaak veel vetten, toegevoegde suikers en geraffineerde koolhydraten. Hiertoe behoren onder andere frisdranken, ontbijtgranen, koekjes, sauzen uit potjes, snoep en kant- en klaar maaltijden. Onbewerkte voeding houdt in dat producten niet of nauwelijks door de industrie zijn bewerkt.

Het verschil tussen bewerkte en onbewerkte voedingsmiddelen is dat onbewerkte voeding over het algemeen rijk is aan vitamines, mineralen en vezels en bewerkte voeding niet. De vetten, suikers en geraffineerde koolhydraten in bewerkte voeding zorgen voor een piek in de bloedsuikerspiegel, wat zorgt voor aanmaak van insuline en het vasthouden van vet. Zoals je hiervoor hebt kunnen lezen, is onbewerkte voeding in de meeste gevallen een stuk gezonder dan bewerkte voeding. Onbewerkte voeding is in de meeste gevallen ook een stuk duurder. De reden hiervan is dat een groot deel van bewerkte voeding goedkoop geproduceerd kan worden omdat het in grote hoeveelheden gemaakt kan worden. Daarnaast worden goedkope ingrediënten gebruikt en zijn de producten lang houdbaar in tegenstelling tot onbewerkte voeding. Ook zijn er minder transport- en opslagkosten dan bij onbewerkte voeding het geval is. Op deze manier blijven de kosten laag.

Groenten en fruit moeten vaak met de hand geoogst worden en worden vervolgens direct gekoeld om daarna op transport te gaan zodat deze in de winkels verkocht kunnen worden. De kosten voor het produceren, opslaan en vervoeren van onbewerkte voeding liggen dus een stuk hoger dan bij bewerkte voeding het geval is waardoor deze duurder worden aangeboden. Om ervoor bijvoorbeeld te zorgen dat groente en fruit langer houdbaar blijven, worden deze vroegtijdig geoogst. Het nadeel hiervan is dat ze hierdoor veel minder vitaminen bevatten nu deze juist in de laatste fase van rijping worden aangemaakt. Een ander voorbeeld is de plofkip. Om zoveel mogelijk vlees te produceren wordt ervoor gezorgd dat kuikens zo snel mogelijk groeien tot een volwassen kip waarna deze binnen 43 dagen in het schap van de supermarkt kan liggen.

Impact op de Volksgezondheid

Betaalbaar gezond eten is echt nodig. Want gezond eten verlaagt de kans op chronische ziekten, zoals hart- en vaatziekten en diabetes type 2. In Nederland hebben veel mensen overgewicht, hart- en vaatziekten of diabetes type 2.

Een gezonde voeding kan het risico verlagen op voedingsgerelateerde chronische ziekten. Juist die ziekten komen vaker voor bij mensen met een lagere sociaaleconomische positie. Momenteel zijn er al grote gezondheidsverschillen tussen mensen met een lage en hoge opleiding en die verschillen worden steeds groter.

Amsterdam, 17 oktober 2023 - Gezond eten en drinken is voor de grote meerderheid van Nederland (87%*) belangrijk, maar toch heeft 50%** van de Nederlanders overgewicht of obesitas en dat heeft enorme gevolgen voor de volksgezondheid en de toekomst van onze kinderen.

De Alliantie Voeding voor de Gezonde Generatie (AVGG) wil dat er een pakket aan wettelijke maatregelen komt die zorgen voor een gezonder aanbod van eten en drinken: onder andere een verbod op kindermarketing voor ongezond eten en geen btw op groenten en fruit. Halbertsma: "We eten onszelf nu letterlijk ziek. De gevolgen zijn enorm; er komt een tsunami aan mensen met diabetes, hart- en vaatziekten, nierschade en spijsverteringsziekten op ons af.”

Supermarktaanbiedingen en Verleidingen

Ga je op zoek naar gezonde aanbiedingen, dan wordt het je niet makkelijk gemaakt. Maar liefst 80% van de aanbiedingen in de supermarkt is namelijk ongezond. Je zult dus niet zo snel een gezond product in de reclamefolders zien. Zeker met de prijsstijgingen van de afgelopen jaren wordt de gezonde keuze er niet makkelijker op.

Belangrijk om te weten: in de supermarkt is meer dan 80% van de producten relatief ongezond. Kortom, het is heel uitdagend om alle verleidingen te weerstaan en alleen met de producten van je boodschappenlijstje naar huis te gaan.

Tips voor Gezond en Goedkoop Eten

Gelukkig is goedkoop gezond eten niet onmogelijk. Je kunt zeker gezond eten met minder geld, maar je moet er net iets meer moeite voor doen. Gezond eten kan wel, maar met een klein(er) budget kan het toch lastig zijn. Zeker financiële- of gezondheidsproblemen kunnen een extra belemmering zijn.

Een gemiddelde volwassene in een tweepersoonshuishouden kan gezond eten volgens de Schijf van Vijf voor 6,27 euro per dag.

Een eerste tip is om rekening te houden met het seizoen. Seizoensgroente- en fruit zijn groenten en fruit die in een bepaald seizoen in eigen land geteeld worden. Vanwege de weersomstandigheden kunnen bepaalde groente en fruit enkel in een bepaald seizoen groeien. Er zijn natuurlijk ook groente en fruit die hier minder gevoelig voor zijn en het gehele jaar door groeien. Seizoensgroenten en fruit zijn voordeliger omdat ze niet vanuit het buitenland getransporteerd hoeven te worden en niet uit verwarmde kassen komen. Doordat de producten geen lange reis hoeven af te leggen zijn ze sneller beschikbaar en bevatten ze nog voldoende vitamines en mineralen.

Een andere tip is om de inname van vlees te matigen en te kiezen voor vis van het seizoen of in blik, een plantaardige vleesvervanger, een ei of peulvruchten. Ook dit zal een hoop schelen in de kosten. Vervang daarnaast dure en mogelijk suikerrijke drankjes zoveel mogelijk voor water.

We geven 10 tips om te besparen in de winkel. Kijk bijvoorbeeld in de onderste schappen, daar staan vaak de goedkopere producten. Of kijk bij de diepvriesgroenten, soms is dat goedkoper en het is net zo gezond. En kies je in plaats van frisdrank en sap vaker voor kraanwater, afgewisseld met thee en koffie?

Andere tips:

  • Ga bijvoorbeeld op zaterdag naar de markt of let op de aanbiedingen in de supermarkt.
  • Ben je op zoek naar gezonde, makkelijke en eenvoudige recepten?
  • Ben je op zoek naar betaalbare voorbeeldvoedingsschema’s op basis van je caloriebehoefte?

Voorbeelden van Prijsvergelijkingen

In dit onderzoekje heb ik producten van supermarkt Jumbo vergeleken op prijs. Let op: Je spreekt eigenlijk niet van gezonde en ongezonde producten, maar eerder van een gezond of ongezond voedingspatroon. Als je bijvoorbeeld alleen maar appels eet, is dit namelijk ook ongezond. Je kunt wel stellen dat bepaalde producten voedzamer zijn dan andere producten. Ik begin met ontbijtgranen.

  • Minder gezonde keuze: 850 gram Quacker cruesli chocola kost 5,69 euro, wat neerkomt op 6,82 per kilogram.
  • Gezondere keuze: voor een doosje cherrytomaten van 250 gram, of een zakje wortels van 300 gram betaal je 1,31 euro.

Een smaakvolle betaalbare pasta met champignons, mager gehakt/vega gehakt, peulvruchten en een zelfgemaakte tomatensaus hoeft maar rond de 2- 4 euro te kosten. Als vrouw zou je ongeveer rond de 35-40 euro per week kwijt kunnen zijn aan eten. Gezond eten hoeft dus niet heel veel duur te zijn, mits je op een aantal dingen let.

Conclusie

Er lijkt wel een lichtpunt te zijn. Kijk je naar de laatste 2 jaar, dan was de prijsstijging van ongezondere voedingsmiddelen namelijk groter dan die van gezondere voedingsmiddelen. Dat wil alleen niet zeggen dat er een omslag is. Want ook in 2012 en 2014 zag het CBS dit. Bijvoorbeeld suiker is weliswaar flink duurder geworden het afgelopen jaar, maar dit zou ook weer kunnen veranderen.

We vinden het belangrijk dat gezonder eten en drinken structureel goedkoper wordt en ongezonder voedsel duurder. Prijsmaatregelen kunnen daarvoor een oplossing zijn. Denk aan het afschaffen van btw op Schijf van Vijf-producten of een suikertaks.

Er bestaan verschillende onderzoeken waaruit blijkt dat gezonde producten goedkoper maken kan helpen om gezonder eten te stimuleren. Vooral in combinatie met een prijsverhoging op ongezondere producten, zoals een belasting op suikerhoudende dranken.

Het Voedingscentrum roept een nieuw kabinet op om aan de slag te gaan met samenhangende maatregelen die de gezonde keuze de gemakkelijke maken. Verder zien we dat steeds meer eetomgevingen, zoals schoolkantines, bedrijfsrestaurants, stations en pretparken, een gezonde keuze ondersteunen en er actief mee aan de slag zijn. We zien graag dat die trend doorzet!

labels:

Zie ook: