De Grieken hebben een enorme koffiecultuur. Er zijn twee soorten koffie die het Griekse koffieleven domineren: het bekende kleine Griekse kopje koffie en de verfrissende geklopte ijskoffie, de frappe. In dit artikel een korte toelichting op enkele aspecten van de Griekse koffiemanieren.

De Griekse Koffie: Meer dan een Drankje

Het is de Grieken gelukt om rond dat kleine kopje koffie een hele koffiecultus te creëren. Het drinken en het maken van de Griekse koffie is gehuld in een soort magie. Over de naam van de koffie verschilt men van opvatting. Sommige noemen hem ‘Turkse koffie’ en anderen weer ‘Byzantijnse koffie’.

Het eerste dat de Griek aan zijn gast vraagt is: ‘hoe neemt u hem?’; deze begrijpt onmiddellijk dat met die vraag op koffie gedoeld wordt. De Griekse koffie wordt niet gemaakt, maar ‘gegrild’. Een ingewijde zegt: Psise mou ena sketo (gril er een zonder suiker voor me).

Variaties in Zoetheid

Bestel dus nooit een Griekse, Turkse of Byzantijnse koffie, maar een metrio, een vari gliko of een sketo. Kies in ieder geval een van de vele soorten combinaties. Er bestaan veel combinaties die de verhouding koffie/suiker aangeven. En dat niet alleen.

Een paar combinaties:

  • Metrios (μέτριος): even veel koffie als suiker; een koffielepel van beide.
  • Vari glikos (βαρύ γλυκός): met een beetje meer suiker dan bij metrios.
  • Glikivrastos (γλυκίβραστος): dezelfde verhoudingen als bij vari glikos, maar de koffie moet aan de kook gebracht worden.
  • Sketos (σκέτος): ook wel pikros (πικρός) genoemd, komt geen suiker te pas. Een koffie voor de allersterkste mannen.
  • Me oliyi (με ολίγη): met een klein beetje suiker.

De oude traditionele Griekse koffie wordt geserveerd in zeer kleine kopjes en wordt bereid in een kleine steelpannetje op een gasbrander. In dit pannetje wordt de koffie drie maal gekookt en vervolgens in een koffiekop gegoten. Het is het beste om de koffie langzaam te drinken, nadat de koffiedrab is bezonken en daarbij een glas water in de buurt te hebben. Kretenzers houden niet van melk in hun koffie.

Details van het Serveren

Nog een paar details: de koffie, behalve de vari glikos, wordt van het vuur gehaald net voordat die gaat koken. De koffie wordt altijd met kaimaki (καϊμάκι) geserveerd, een dunne laag schuim. Er mag gerust geslurpt worden. Iedereen in je omgeving mag best weten dat je heel erg van je koffie geniet.

Met zo’n kopje doe je minstens een kwartier. Hoe langer je erover doet, des te beter wordt het koffiedik. Je weet maar nooit of er een waarzegster langs komt.

Griekse Koffie Maken: Stap-voor-Stap

Voor een echte Griekse koffie heb je natuurlijk echte Griekse koffie nodig! Benieuwd hoe je een Griekse koffie kunt maken? De Griekse koffie heeft geen betrekking op de herkomst van de bonen maar op de manier van bereiden.

Wat je nodig hebt:

  • Griekse koffie
  • Koud water
  • Suiker (naar smaak)
  • Espresso kopjes
  • Briki (of bijv. een klein steelpannetje)

Werkwijze

  1. Meet het water met het koffiekopje af en doe het in het koffiekannetje (cezve). Gebruik espresso-kopjes om het water af te meten, afhankelijk van hoeveel kopjes Griekse koffie je wilt zetten.
  2. Voor elk kopje koffie dat je zet, voeg je 2 theelepels Griekse koffie toe en de juiste hoeveelheid suiker. Wil je de koffie middelzoet (μέτριο) dan gebruik je 1 theelepel suiker voor elk kopje. Als je het zoet (γλυκό) wilt, gebruik dan 2 theelepels. Voor de echte zoetekauw die het nog zoeter wilt kun je 3 theelepels suiker per kopje gebruiken.
  3. Roer de inhoud van de briki voorzichtig door met een kleine lepel nadat je de suiker hebt toegevoegd.
  4. Zet het vuur middelhoog, plaats de briki boven de brander en laat hem opwarmen tot hij begint te borrelen.
  5. Zodra het borrelt, haal je het van het vuur en wacht je tot de bubbels verdwenen zijn. Als de bubbels verdwenen zijn plaats je de briki weer terug op het vuur totdat het weer bubbelt. Haal het er weer vanaf en wacht tot de bubbels wederom verdwenen zijn. Herhaal dit proces nog een keer, in totaal dus 3x.
  6. Schenk de koffie hierna direct in de espresso-kopjes, doe dit traag om zoveel mogelijk koffiedik in het pannetje achter te laten.

Extra Tips

  • De koffie wordt altijd met kaimaki (καϊμάκι) geserveerd, een dunne laag schuim.
  • Er wordt van een zekere afstand ingeschonken, waardoor luchtbelletjes in het kopje ontstaan.

Frappé: De Verfrissende Variant

Naast de traditionele Griekse koffie is er ook de frappé. Welke Griekenlandganger kent ‘to frapedhaki’ niet, zoals de Grieken vertederend hun ijskoffie noemen. Een vol glas met een dikke laag schuim met een rietje.

To frapedhaki is een Griekse ontdekking die 41 jaar geleden in Thessaloniki toevallig is ontstaan. De toenmalige distributeur van Nestle in Griekenland, Yannis Dritsas, was bezig een nieuwe kinderdrank te introduceren. Het ging om een soort instant chocomel: een koffielepel cacao en wat melk in de shaker doen en schudden.

Een van de medewerkers, de heer Vakodios, had geen zin in warme koffie. Hij pakte de shaker, hij deed er wat koud water met Nescafe en suiker in. De resultaten waren erg verrassend: bij het openen van de shaker kwam Vakodios van top tot teen onder het schuim, maar hij vond het nieuwe mengsel erg lekker en verfrissend. Zo heeft Vakodios een van de populairste Griekse zomerdranken uitgevonden.

Vooral in de zomermaanden is frappe heel erg in trek. Tegenwoordig wordt frappe, voornamelijk in Griekenland gedronken. In Thailand en Maleisië komt dat verschijnsel, maar in mindere mate, ook voor.

Frappé Variaties

De verhoudingen koffie/suiker komen bij de frappe ook terug, maar in vereenvoudigde vorm. Je vraagt geen vari glyko, maar glyko. Metrios en sketos blijft hetzelfde.

Alternatieven en Moderne Invloeden

Maar de traditionele Griekse koffie wordt niet meer gedronken door de jongere generatie. Het traditionele brouwsel werd allereerst ondermijnd door de frapé; een mix van Nescafé-koffie met koud water en ijsblokjes.

In de jaren ’90 begonnen Grieken en Kretenzers espresso en cappuccino te drinken. In de voetsporen van frapé kwamen de espresso freddo (bevroren espresso) en cappuccino freddo (cappuccino met veel ijs, afgetopt met schuimige koude melk) in de mode als de koude koffies naar keuze. De jongere generatie vindt het geweldig.

Koffie Type Beschrijving
Griekse Koffie Traditionele koffie bereid in een briki.
Frappé Geklopte ijskoffie gemaakt met Nescafé, water en ijs.
Espresso Freddo Bevroren espresso.
Cappuccino Freddo Cappuccino met veel ijs, afgetopt met schuimige koude melk.

labels:

Zie ook: